Naturalis Historia

Pliny, the Elder

Pliny, the Elder, creator; Mayhoff, Karl Friedrich Theodor, 1841-1914, editor

[*](Pl. iun. 15, 6. Diosc. eupor. I 95. Marc. 6, 7. 21.—cfr. Plin. X 75. Aelian. n. a.V 17 (XI 8).) Alopecias replet fimi pecudum[*](pecodum E. -cudis VR1f.) cinis cum oleo cyprio[*](cyprino dv.a.S (an recte? cfr. XV 28. XIII 5. 17. XXX 110. (21). Scribon. 156. 264. 265. 267).) et melle, item ungularum muli vel mulae ex oleo myrteo, praeterea, ut Varro[*](uarro nar- rat dT.) noster tradit, nurinum fimum, quod ille[*](ille ego. lite VE. linthe d. item R(?)v. idem J cum vet. Dal. rite D.) muscerdas[*](muscredas VR1.) appellat, aut[*](ut E. etV(?)v.a.D.) muscarum capita recentia prius folio ficulneo asperatas. alii sanguine muscarum utuntur, alii[*](alii decem dEv. aliae (alii R2) sanguine (-nem V) decem r.) x diebus cinerem earum[*](cineremarum V.) inlinunt cum cinere chartae[*](cartae V.) vel nucum ita, ut sit tertia portio[*](portio ego. pars v. pars portio VR1dT.om.Er (omissionis causa perspicua). cfr. XXXIV 97. 98. 160 al.) e muscis; alii lacte mulierum cum[*](cum-cinerem om.VR1.) brassica cinerem[*](cinere E.) nuscarum subigunt[*](subiciunt VdEv.a.G.), quidam melle tantum. nullum animal minus docile[*](docile minus VRS.) existimatur minorisve intellectus; eo mirabilius est Olympiae sacro certamine nubes earum immolato tauro deo, quem Myioden[*](my- ioden (myo- v) G. mylo- (milo- R) ll.) vocant[*](uocent VR1.), extra territorium id abire[*](habire V.).[*](Pl. iun. 15, 8. Diosc. II 2. eupor. I 95. Pl. iun. 15, 8. 9. Marc. 6, 24.) alopecias cinis et e[*](et e ego. et VE. e Rv. ex dD.) murium capitibus caudisque et totius muris emendat[*](emundat V.), praecipue si veneficio[*](beneficio VE.) accident haec iniuria, item irenacei[*](irinacei VR.) cinis cum melle aut corium combustum cum pice liquida.

caput quidem eius ustum per se etiam cicatricibus pilos reddit, alopecias autem in ea curatione praeparari oportet novacula[*](dist. D. cfr. Diosc. eupor. I 95.) ; et sinapi quidam ex aceto uti[*](utili VR1d. (an e si- napi . . et aceto uti illo sc. capite?).) maluerunt. quae de irenaceo[*](irenaceo (irin- VR) H. -cei E. herinaceis dv.) dicentur[*](dicuntur v.a.J.), omnia tanto magis valebunt in hy- strice[*](hystrice v. histrici R1E. -chi r.).[*](cfr. Marc. 6, 9.) lacertae quoque, ut docuimus combustae[*](combuste V.) cum radice recentis[*](recentis dv. -tis cum r.) harundinis, quae, ut una cremari possit, minutim[*](minutatim dT.)[*](98) findenda est, ita[*](ita ll. G. itemque v.) myrteo oleo permixto[*](permixte VR1. -tę dSJ.) cinere[*](cinere ego. -res ll. v. cfr. § 113.), capillorum deluvia continent. efficacius virides[*](uiridis V.) lacertae omnia eadem praestant, etiamnum[*](etiamnum V2Erv. templū (-li d) annum r.) utilius admixto sale et adipe ursino et cepa tusa. quidam[*](xv. decem (dic- V) ll. G.) denas[*](denos VdE.) virides in x sextariis[*](sextarios E.) olei veteris[*](ueteris om.V1R1.) discocunt, contenti semel[*](continenti semel R1. -entis mel V.) in mense unguere.[*](Seren. 108. Pl. iun. 14, 18. Marc. 6, 15.—Pl. iun. 15, 9. Marc. 6, 6.—Pl. iun. 16, 2–6. Marc. 7, 7. Aelian. n. a. I 48.) pellium viperinarum cinis alopecias celerrime[*](celeberrime Vd.) explet, item gallinarum fimum recens inlitum. corvi ovum in aereo vase permixtum inlitumque deraso[*](uaso V2S. -sum V1.) capite[*](capiti E2.) nigritiam capilli adfert[*](adferre (om. sed) E.), sed, donec inarescat, oleum in ore habendum est, ne et dentes simul nigrescant, idque in umbra faciendum neque ante quadriduum abluendum. alii sanguine et cerebro eius utuntur cum vino nigro; alii excocunt ipsum[*](ipsum om.E.) et nocte[*](nocte vD). -tu E. -te in rTH.) concubia in plumbeum vas condunt. aliqui[*](alii qui V.) alopecias cantharide trita inlinunt cum pice liquida, nitro praeparata cute—caustica[*](caudi cauis d. uti caris V.) vis earum, cavendumque ne[*](ne om.R1.) exulcerent[*](exulcerant d.) alte—, postea ad ulcera ita[*](ita Erv. alta r.) facta capita murium et fel murium[*](et fel murium om.VR1d.) et fimum cum helleboro et pipere inlini iubent.

[*](Pl. iun. 13, 2–4. Marc. 4, 6.) Lendes[*](lindes V.) tolluntur adipe canino vel anguibus in cibo sumptis anguillarum modo aut[*](aut om.R1.) eorum vernatione[*](uernatione (-nem V) eorum VR1dS.), quam[*](quam dv. qua VE. qui R.) exuunt, pota, porrigines[*](prurigines dMarc. v a.B.) felle ovillo cum creta Cimolia inlito[*](inlita Ev.a.H. linito RdTfS.) capite[*](capiti v.a. H.), donec inarescat.

[*](Marc. 1,41.—Seren. 21.—Pl. iun. 11, 21. Marc. 1, 81. 70.) Capitis doloribus remedio sunt coclearum, quae nudae inveniuntur nondum peractae[*](nodum peraciae V.), ablata[*](ablata ll. G. -to v(D).) capita[*](capite Ev.a.G(D).) et[*](et Ev(D). ex rG.) his duritia lapidea[*](lapide VR1.) exempta—est autem calculi[*](calculi ErG. ea ca- v(S). ea calli d. ea calicula r.) latitudine, ea- que[*](eaque ego. quae ll.v.) adalligantur[*](adalligantur VRdTfH. allig- EC. -gatur v.), set[*](set ego. et ll.v.) minutae[*](minuti Vd.) fronti inlinuntur tritae, item oesypum[*](oesypum (aes- V) VRdTVerc.(H). eryp- E. erip- Ven. resip- v. aegypii C e coni. B.) —, ossa e[*](ossa e RdTv. osse r.) capite[*](capitum E.) vulturis adalligata aut cerebrum cum oleo et[*](et om.Ev.a.H.) cedria[*](cedrino v.a.H.), peruncto capite et intus naribus inlitis,[*](Marc. i, 69.—Pl. iun. 11, 22–25. Marc. 1, 82. - Pl. iun. 11, 25. 26. Marc. 1, 83.—Pl. iun. 12, 1. Marc. 1, 84.) cornicis cerebrum coctum in cibo sumptum vel noctuae, gallinaceus, si inclusus abstineatur die ac nocte, pari inedia[*](medridie E1. mer- E2.) eius, cuius[*](cuius E. qui rv.) doleat, evulsis collo[*](colo E.) plumis circumligatisque vel cristis, mustelae cinis inlitus, surculus[*](surculos V.) ex nido milui pulvino subiectus, murina pellis cremata ex aceto inlito[*](inlita E.) cinere[*](cinerem VE.), limacis inter duas orbitas inventae ossiculum per aurum[*](aurem v.a.S.), argentum[*](argentum D cum U 648. cogerent cum ll. cohaerens cum J. cum v.), ebur[*](ebore v.a.D.) traiectum in pellicula canina adalligatum, quod remedium pluribus[*](pluribus profuit U 648. an plurimum?) semperque [*](semper ED.) prodest.[*](Pl. iun. 12, 4–6. Marc. 1, 86.—Diosc. II 68. eupor. I 208.—Pl. iun. 12, 2–4. Marc. 1, 85.) fracto[*](fracto rv. ad caput factum fracto R. fractū V. -ta d. facto E.) capiti aranei tela ex oleo et aceto

inposita non nisi vulnere sanato abscedit. haee et vulneribus [*](ulceribus E.) tonstrinarum[*](tostrinarum VE.) sanguinem sistit[*](sistit a Erv. sistit V2in ras.R. si stillat (-lla F) dF.), a cerebro vero profluentem[*](profluentem (perf- E) v. -ti r.) anseris sanguis aut anatis infusus[*](infusus sistit V(?)v.a.G.), adeps earundem alitum cum rosaceo. cocleae[*](cocleae H e Pl. iun. coctae VdT. -te R. -ta Er. -tus v. de mendo cfr. § 118.) matutina[*](matutino Pl. iun.v. cfr. XVIII 235.) pascentis harundine caput praecisum, maxime luna plena, lineo[*](an in lineo? cfr. Pl. iun. et Marc.) panno adalligant[*](alligant VdfS. -gat R1.) capitis doloribus liceo[*](liceo RED. lec- V. licio dv.) aut cera alba ad- dita[*](alba addita ego. cfr. XXX 79. alba ll. v. (cum cera vet. Dal.).)[*](dist, ego.) fronti inlinunt. et pilos caninos panno adalligant.

[*](Marc. 8, 180.) Cerebrum cornicis in ci o sumptum palpebras gignere dicitur, oesypum cum murra calido[*](calido r.cfr. Marc. (Diosc. eupor. I 53). -dos E. -da RS(D). -dum v(J). alida Vd.) specillo[*](specillo RTH cum Gron. -ielo Vd. penicillo v(D). -llos E.cfr. Marc. et § 117. XXXII 75. VII 183. Cels. VI 6, 1. 27. 38. Diosc. l. l.) inlitum . idem praestare muscarum fimique murini cinerem aequis portionibus, ut efficiatur dimidium pondus denarii, promittitur,[*](duabus ll.v.) additis II sextis[*](extis V.) denarii[*](denaria Vd.) e stibi[*](e stibi G. estiui VRd. extiui (sex- v) Ev.), ut omnia oesypo inlinantur[*](inlinuntur V.) ; item murini ca uli triti in vino vetere ad crassitudinem acopi.[*](Matc. 8, 178.—Diosc. (II 11) eupor. I 53.) pilos in iis[*](iis v (S). is V. his rC(J).) incommodos evulsos[*](euulsus V.) renasci non patitur fel irenacei, ovorum stelionis liquor, salamandrae[*](salamandram VR1d.) cinis, lacertae viridis[*](uiridi V.) fel in vino albo sole coactum[*](co- ctum V. deco- f.) ad crassitudinem mellis in aereo vase, hirundinis pullorum cinis cum lacte tithymalli[*](tytimalli VE. titim- R.), spuma coclearum.

[*](Marc. 8, 142. (04).) Glaucomata dicunt Magi[*](maci V.) cerebro catuli septem dierum emendari specillo[*](emendatis pecillo (spe- R1) VR1.) demisso[*](dimisso VRv.a. Lugd.) in dexteram partem,

si dexter oculus curetur, in sinistram[*](sinistrum V.), si sinister, aut felle recenti axionis[*](axionis (xio- R1) ll.v(J). asionis B. cfr. X 68.) ; noctuarum est id genus, quibus pluma aurium[*](auri dTv. a. B.) modo[*](modo del. S. cum B.) micat[*](micat ll.v(G). emicat B. eminet Verc. cfr. XI 137.). suffusionem oculorum canino felle malebat quam hyaenae[*](hiaenae V. genae R1.) curari Apollonius Pitanaeus [*](pitanaeus RdEVerc. e coni. B(G). -nius V. pritaneus vel tyaneus v.) cum melle, item albugines[*](albugines oculorum V2Ev.a. H(D).).[*](Marc. 8, 99.—Pl. iun. 21, 1. 2. Diosc. II 11. Marc. 8, 101. Diosc. eupor. 141.) murium capitum caudaeque[*](caudarumque d(?) v. a. S.) cinere[*](et cinere E.) ex[*](ex Rv. et r.) melle inunctis claritatem visus restitui dicunt, multoque magis gliris aut muris silvestris cinere aut aquilae cerebro vel felle cum Attico melle[*](dist. D. an uel—melle ut glossema delenda? cfr. § 123.). cinis e capite[*](e capite ego. et alipe V1R. al- E. et adipe V2. -ips S. -deps d(?)v.) soricis[*](suis E1. sui E2.) cum stibi[*](cum stibi VRS cum Gron. om.E. combusti d(?)v.) tritus lacrimosis[*](lacrimosus E.) oculis plurimum confert[*](confer E.) —stibi[*](stibi Ev(D). cfr. XXXIII 101. Diosc. V 99. stibis rTH. cfr. XXXIV 169.) quid sit[*](sit Erv(S). est rTH.) dicemus in metallis[*](33,101) —, mustelae cinis suffusionibus[*](suffusione d. -ffosionum V.), item[*](item—11. 12 hirundinis om.VR1d.) lacertae, hirundinis cerebrum. cocleae[*](co- cleae D. cfr. Pl. iun., de mendo § 114. coctae ll.S. (quae etiam tritae coctaeue v).) tritae fronti[*](fronte d.) inlitae epiphoras sedant sive per se sive[*](se siue dErv. sine V1R. se V2.) cum polline[*](pullinae V.) sive cum ture; sic et solatis, id est sole correptis, prosunt. vivas quoque cremare et cinere earum cum melle Cretico inunguere[*](inungere d. -gi Ev. a. S. et unguere V.) caligines[*](caligine R.) utilissimum est.[*](Marc. 8, 88.) iumentorum[*](uel iumentorum VRdS.) oculis membrana aspidis, quam[*](quam v(D). quae E.om. rS.) exuit vere[*](exuit uere ED. exuerit v. ex (& R) utere VR. -ro dTS. exuta uere J e coni. S.), cum adipe eiusdem claritatem inunctis facit. viperam vivam in fictili[*](facti V. -tis R1.) novo comburere
addito feniculi suco ad cyathum unum et turis[*](curis V. iu- d.) manna[*](manna B. cfr. XII 62. (granum Marc.). mamna r. mammam Vdf. -ma v. maim R. mina ED.) una[*](unam Vf.) atque ita suffusiones oculorum et caligines inunguere utilissimum est; medicamentum id echeon[*](echeon ll.S. -hion B. entheon v.) vocatur[*](uocan- tur V. -ant R1.).[*](Marc. 8, 102 (103). cfr. Plin. XXIX 70. Diosc. II 18.) fit et collyrium e[*](e om.ED. ex H.) vipera[*](uiperea d.) in olla putrefacta vermiculisque enatis cum croco tritis. et uritur[*](et uritur ego. cfr. Marc. exur- ll. v.) in olla cum sale, quem lingendo [*](linguendo re corr. ting- V.) claritatem oculorum consecuntur et stomachi totiusque corporis tempestivitates; hic sal et pecori datur salubritatis causa et in antidotum contra serpentes additur .[*](Diosc. II 18. eupor. I 43.—Diosc. II 94 extr.) quidam et ad oculos[*](et ad oculos ego. et adtollitur (att- VdTf) ll. (ante quidam v. a. B). et ad totidem C cum B. et G. et ad coli uitium J. ex Athoitis D coll. VII 27. sed cfr. Diosc. locus nondum sanatus.) viperis utuntur in cibis. primum omnium occisae[*](occisae dv(D). -sa VRS. octisa ae E.) statim[*](statim in E.) salem in os addi iubent, donee[*](quattuor ll. v.) liquescat[*](inquescat V.), mox[*](mox VRdTH. umor Ev.) IIII digitorum mensura utrimque[*](utrimque v coll. § 70. -rūque Er. trium- que rf.) praecisa[*](praecissa d.) exemptisque interaneis discoquunt in aqua[*](aqua aut d(?)v. a. S. latet men- dum.), oleo, sale, aneto[*](sale aneto om.E.) et[*](et Erv(D). om. rS.) aut[*](aut VRdTS. omniū (-ibus v) aut rv. aut omnium E.an omni came aut?) statim vescuntur aut pane[*](a pane E. pene V.) colligunt, ut saepius utantur. ius[*](uis VRE.) praeter supra[*](supra om.VR1.) dicta pediculos[*](peduculos ED.) e[*](et E. o V1. ex D.) toto corpore expellit pruritusque etiam summae cutis. effectum ostendit et per se capitis viperini cinis—utilissime eo[*](eo ego. om. ll.v.) oculos[*](dist. ego.) inungunt[*](inungunt Ev. ung- r. inunguit H. -git V2dT. iniungit V1. iungt R.) —itemnque adips[*](adips R1S. adeps rv(D).) viperinus.[*](Seren. 218. (Diosc. V 92).—cfr. Diosc. II 19.) de felle non audaciter[*](audacter R(?)v. a. S. daticiter V.) suaserim[*](suasserim V.) quae praecipiunt, quoniam, ut suo
loco docuimus, non aliud est serpentium venenum.[*](11,163) anguium adeps aerugini mixtus ruptas[*](raptas V.) oculorum partes sanat, et membrana sive senectus vernatione eorun exuta si adfricetur, claritatem facit. boae[*](boae RdTfH. oe V. uuluae Er. ulu- lae v.) quoque fel praedicatur ad albugines[*](ab albugine V.), suffusiones, caligines, adeps similiter ad claritatem.

[*](Aelian. n. a. I 42. Marc. 8, 86. cfr. Diosc. II 96.— Marc. 8, 110. Seren. 204. 207. Marc. 8, 146.) Aquilae, quam diximus pullos ad contuendum solemn experiri, felle mixto cum melle Attico inunguntur[*](iunguntur V.) nubeculae[*](10,10) et caligationes[*](calliga- tiones E. caligationis R1. culica- V.) suffusionesque[*](effusionesque E. que V.om.R1.) oculorum. eadem vis est[*](est & in VRdS. est ut in E. et in v.) et in vulturino felle cum porri suco et melle exiguo, item in gallinacei felle ad argema[*](ar- gema dfH. -ata U 650. argeam VR. algemata r. alligeata E. -gato ad argema v.) et albugines ex aqua diluto, item[*](item ego. item in ll.S. item ad v. cfr. nota ad XXVIII 71. (XX 190).) suffusiones[*](effusiones E.) oculorum, maxime candidi[*](candi- dis VRE.) gallinacei [*](gallinaceis E.). fimum quoque gallinaceorum, dumtaxat rubrum, lusciosis inlini[*](inlini// V1S. -nit F. illini V2RdTH. inlinitum E. illinendum (-niend- G) v. (an in- lini utile?).) monstrant[*](monstrat VRd.).[*](Diosc. II 96.—Marc. 8, 147.) laudant[*](laudat VR1d.) et gallinae[*](gallina/// V1. -ace F2. -acei R1F1f.) fel et[*](et REJ. sed et V(?)dS. sed v. cfr. § 131.) praecipue adipem contra pusulas in pupillis, nec[*](nec VRfED cum U 651. has d(?)C. hoc v.) scilicet eius rei gratia saginant. adiuvat[*](adiuuat v. et adiu- d. et adluat VR. adlauat Er.) mirifice et ruptas[*](et ruptas VRdG. ru- C. eru- Ev.) oculorum tuniculas admixtis[*](admixtis d(?) v. -to RE. -ta V. (an ea adiuuant . . admixta . . haematitae? cfr. § 137.)) schisto[*](schistos V. -tas R1.) et haematite lapidibus. fimum quoque earum, dumtaxat candidum, in oleo vetere corneisque [*](ueteresque (om. cornei) E.) pyxidibus adservant ad pupillarum albugines. qua in mentione significandum est pavones fimum suum resorbere

tradi invidentes hominum[*](homini R.) utilitatibus.[*](Marc. 8, 66.—Seren. 209. Marc. 8,186. cfr. Diosc. eupor. I 54.—Seren. 210. Marc. 8, 85. Diosc. II 96. eupor. I 41.) accipiter decoctus in rosaceo efficacissimus ad inunctiones omnium vitiorum putatur, item fimi[*](fimum VR1.) eius cinis cum Attico melle. laudatur et milui iocur, fimum[*](fimum dEv. -um quoque VRfH(falso iteratum e §§ 123. 124. an -umque?).) columbarum ex aceto ad aegilopia[*](aegilopia dTS.(-pas v). cfr. Marc. ecil-V1. egel- E. al.... r (reliquis margine abscisis). epil- r.), similiter ad albugines et cicatrices, fel anserinum , sanguis anatum contusis oculis ita, ut postea oesypo[*](oesypo H. hysopo ll.v.) et melle inunguantur[*](inunguatur VR1d. -gantur Ev. a. S.), fel perdicum cum[*](cum om.VR1d.) mellis aequo pondere, per se vero ad claritatem. ex[*](ex J. et ll. del. H. dorcados B. dioscoridis et v.) Hippocratis[*](hippo- cratis Tv. hipocis V. hypocis Rd. -cysis E.) putant[*](ut putant v. a. H.) auctoritate adici[*](adicit E. -citur v. a. H.), quod in argentea pyxide id servari iubent.[*](Diosc. II 97. eupor. I 38. Celsus VI 6, 39. Pl. inn. 22, 14. Marc. 8, 161. 134. Pl. iun. 22, 15–17.) ova perdicum in vase aereo decocta cum melle ulceribus oculorum et glaucomatis medentur. columbarum , palumbium, turturum, perdicum[*](perdicium V.) sanguis oculis cruore suffusis exinie prodest. in columbis masculae[*](mascu- lis Vf.) efficaciorem putant; vena autem sub[*](sublata E.) ala ad hunc usum inciditur, quoniam suo calore utilior est. superinponi[*](superponi VRdfH.) oportet splenium[*](ple- nium V.) e melle decoctum[*](decocto Vdf.) lanamque sucidam ex oleo aut[*](aut E.Pl. iun..v. c rTfH.) vino.[*](Diosc. eupor. I 44. Marc. 8, 189. 145.—Diosc. II 11.) earundem avium sanguis nyctalopas sanat et iocur ovium[*](ouium dErv. auium r. an ouillum?), ut[*](ut om.Er. atque ut v. a. D.) in capris diximus, efficacius fulvae.[*](28,170) decocto[*](decoctae E.) quoque eius oculos[*](oculos dv. -lis VRf. -lorum E.) abluere suadent et medulla dolores tumoresque inlinere[*](inlinunt Ev. a. H.). bubonis oculorum cinis collyrio mixtus claritatem oculis facere promittitur. turturis
fimum[*](fimum cinis Vf. fimum om.R1.) albugines extenuat, item coclearum cinis, fimum cenchridis[*](cencridis Vf. cen- didis R1.) ;[*](cfr. Pl. iun. 9, 1. Marc. 8, 46. 47. 48. (cfr. Plin. XI 152). Diosc. II 60. eupor. 1 41. cfr. Marc. 8,138.) accipitrum[*](accipitur VR1.) generis hanc Graeci faciunt. argema[*](argeam VR1.) ex[*](ex// VF. & e R1.) melle omnibus, quae supra scripta sunt, sanatur[*](sanantur VRdv. a. G.). mel utilissimum oculis, in quo apes sint[*](sunt Ev. a. S. cfr. § 97.143. XXX 30. 50. 52. 58. 62. 73. 107.) inmortuae. ciconiae pullum qui ederit, negatur annis multis[*](multis ego e Marc.om. ll.v. cfr. Pliniana p. 36.) continuis lippiturus , item qui draconis caput habeat. huius adipe et melle cum oleo vetere incipientes caligines discuti tradunt. hirundinum pullos plena luna excaecant, restitutaque eorum acie capita comburuntur; cinere cum melle utuntur ad claritatem et dolores ac lippitudines et ictus.

Lacertas quoque pluribus modis ad oculorum remedia adsumunt. alii viridem includunt novo fictili et lapillos, qui vocantur cinaedia[*](cinaedia B. cfr. XXXVII 153. zenidia (cen- v) Ev. -ichia rTf.), quae[*](quae del. vet. Dal.) et inguinum[*](inunguinum VR. ung- r.) tumoribus adalligari solent, novem signis signant et[*](signantes et v. a. S.) singulos detrahunt per dies; nono[*](non E.) emittunt lacertam, lapillos servant ad oculorum dolores.[*](Marc. 8, 49.—8, 90.) alii terram substernunt[*](sub- sternant VR.) lacertae viridi excaecatae et una in vitreo vase anulos[*](anulos V2ErH(D). anellos rS. annu- los v.) includunt e[*](e Vv. ef R. et Er.om.d.) ferro[*](forro R1.) solido vel auro. cum recepisse visum lacertam apparuit[*](lacerta aparuit V.) per vitrum, emissa ea anulis contra lippitudinem utuntur, alii capitis cinere pro stibi ad scabritias. quidam viridem , collo longo[*](longo collo R(?)v. a. D.), in sabulosis nascentem comburunt et incipientem epiphoram inungunt, item[*](et item VR1dv. a. G.) glaucomata.[*](Marc. 8, 140.) mustelae [*](mustelae et incipientem (inop- R1) VR1 (falsa iteratione).) etiam[*](etiam in E.) oculis punctu erutis[*](eritis V.) aiunt visum reverti, eademque quae in lacertis et anulis[*](et anuli V.) faciunt; serpentis oculum

dextrum adalligatum contra epiphoras prodesse, si serpens viva dimittatur. lacrimantibus sine fine oculis cinis stelionum [*](stelionum VJ. -nibus (ortum ex -nuuf) E. stellionum RS. -nis dv.) capitis cum stibi eximie medetur. aranei muscarii tela et praecipue spelunca ipsa inposita per frontem ad duo tempora in[*](in om.R.) splenio aliquo[*](spelio aquilo E.) ita, ut a puero inpube et capiatur et inponatur nec is[*](nec is Vv. ne is R. ne his d. ne E.) triduo se ostendat ei, cui[*](ei qui V1R1f.) medebitur[*](medeatur v. a. S.), neve alter[*](alter VED. alteruter r(?)v.) nudis pedibus terram attingat his diebus, mirabiliter epiphoris mederi dicitur[*](dicitur E2S. -cuntur E1v. -cuntur (-cunt R) dicitur r.) ;[*](Marc. 8, 150.—8, 100. Isid. VI 11, 3.) albugines quoque[*](quoque dicitur v. a. S.) tollere inunctione araneus candidus, longissimis ac tenuissimis pedibus, contritus[*](contritis V.) in oleo vetere. is etiam[*](sed iam E. sed is etiam v. a. S.), cuius[*](cui RdS.) crassissimum[*](craffimum V1. grauiff- V2E.) textum[*](frectum E.) est in contignationibus fere, adalligatus panno epiphoras sanare[*](sane V. ane R.) traditur. scarabaei viridis natura contuentium visum exacuit; itaque gemmarum scalptores[*](scaltores V1r. -ri R. sculptores V2dv. a. S.) contuitu[*](con- tuito d.) eorum[*](eo dT.) adquiescunt.

[*]((cfr. Plin. XXVIII 173. Diosc. eupor. I 60). Pl. iun. 17, 25. 26. 18, 12. Marc. 9, 121. 22. 96. 120. Aelian. n. a. VI 3 extr. Plin. VIII 101.) Aures purgat fel pecudis cum melle, canini lactis instillatio sedat dolorem, gravitatem[*](grauitatemque d.) adeps cum absinthio[*](absentio V.) et oleo vetere, item adeps anserinus. quidam adiciunt[*](adiiciunt dv. dicunt rT.) sucum cepae, alii[*](et allii Rd (?) v. a. S.) pari modo. utuntur et per se ovis[*](////uis R.) formicarum, namque et huic animali est medicina, constatque ursos aegros hoc cibo sanari.[*](Diosc. II 86. 93.—Pl. iun. 18, 3. 4. 4–7. Diosc. eupor. I 67. Seren. 176–179. Marc. 9, 124.) anserum omniumque avium adeps praeparatur .... exemptisque[*](lac. ego indicavi. exciderunt aqua lotus (aut membranis ita, ut fuerit exemptis membranis uenisque). cfr. Diosc.) venis

omnibus[*](et p. 416, 1 omnibus uenis E(?)D.) patina nova[*](noua VdEv. -uo R(?) G. cfr. Diosc. et XV 63. XVIII 103.) fictili[*](fictilio V.) operta in sole subdita aqua ferventi liquatus[*](liquatus VRd. -tur Ev.) saccatusque[*](siccatusque Vd. -turque v. a. G.) lineis saccis et in fictili novo repositus[*](dist. ego.) loco frigido[*](frigide V.) ; minus putrescit addito melle. murium cinis cum melle instillatus aut cum rosaceo decoctus aurium dolores sedat. si aliquod animal intraverit, praeciputum remedium est murium fel aceto dilutum; si[*](si—7 suco om.VR1d.) aqua intraverit, adeps anserinus cum cepae suco.[*](Scribon. 39. Pl. iun. 18, 9–13. Marc. 9, 34. 125. Diosc. eupor. I 57.—Pl. iun. 18, 8. 13–15. Diosc. II 72. eupor. I 60. Seren. 171–173. Marc. 9, 64.—Seren. 169. Marc. 9, 84.) gliris detracta pelle intestinisque exemptis discoquitur melle[*](cum melle Pl. iun. (cfr. § 121). in melle coni. S. an e melle?) in vase novo. medici malunt e[*](e om. v. a. G.) nardo decoqui usque ad tertias[*](tertias dEPl. iun.v. -ias partes rTS. cfr. XXI 119. XXIV 131, al. contra XXI 133.) atque ita adservari, dein, cum[*](cum om.E.) opus sit, strigili[*](strigila V1. stringil E. stingili R1.) tepefacta infundere. constat deplorata aurium vitia eo remedio sanari aut si terreni[*](terreni dErPl. iun.v(J). -rre R. -rrae VfS.) vermes cum[*](cum VRdTH. aut E.del. v.) adipe anseris decocti infundantur; item ex arboribus rubri cum oleo triti exulceratis et ruptis auribus praeclare medentur. [*](cfr. Diosc. II 37. Scribon. 39. Marc. 9, 10. 33. Diosc. eupor. I 57.) lacertae inveteratae,[*](lacertae inueteratae ego. -ti inueterati (orta ex -te) ll. v. cfr. nota ad XXX 53.) in os pendentium addito sale, contusas [*](contusus E2. -sis E1 -si v. a. H.) et ab ictu miseras[*](seras dT. laesas v. a. S.) aures sanant, efficacissime autem ferrugineas maculas habentes, lineis etiam per caudam[*](caudam dEv. -dis r.) distinctae[*](distinctae VR. -cte dEv. -cti C.). milipeda[*](millipaeda r. miri- paedi R. millepeda v. a. J. cfr. nota ad XXIV 152.), ab aliis centipeda aut multipeda[*](ab aliis - multipeda om.VR1d.) dicta, animal est e vermibus terrae, pilosum, multis pedibus arcuatim[*](arquatim E. -tum V1f. arcua- tum V2T.) repens tactuque. contrahens se.; oniscon[*](onis quod E.)
Graeci vocant, alii iulon[*](iulon D ex ind. tulion E. tullon r. tolon d. tollon V. tollen R. tylon v. tilon v.). efficacem narrant[*](efficaciter sanant (-nat del. ad v) Ev. a. H.) ad aurium dolores in cortice[*](cortici R.) Punici mali[*](malū R.) decoctum et[*](decoctum et Ev. -tum mel VdT. -tum mell' R. -tum uel D cum U 653.) porri suco[*](orrisuquo R.corr.rperiit margine absciso. (an et porri sucū addunt?).). addunt et rosaceum et in alteram aurem infundunt. illam[*](illā dv. illa r.) autem, quae non arcuatur[*](arquatur VE.), sepa Graeci vocant, alii scolopendram , minorem perniciosamque.[*](Pl. iun. 18, 15–24. Diosc. eupor. I 57. 66. 57. 60.) cocleae[*](coclieque V. quocliae quae R.om.E.), quae sunt in usu cibi, cum murra aut turis polline adpositae, item minutae, latae[*](et latae d(?)v. a. S.) fracturis aurium inlinuntur cum melle. senectus[*](fenectus VRdv. fracturis E.) serpentium fervente testa usta instillatur[*](inlinantur E.) rosaceo[*](rosace V1R1.) admixta[*](admixta RFfE. -to V2in ras.dv. cfr. § 51. 124. XXX 141. XXXI 118. XXXV 177. XXXVI 133.), contra omnia quidem vitia efficax, sed[*](sed om.E.) contra graveolentiam praecipue ac[*](ac ErD. et rfS. aut v.), si purulenta[*](purulentiae (-tae v) sunt Erv. a. S.) sint, ex aceto, melius cum felle caprino vel bubulo aut testudinis marinae —vetustior anno eadem membrana non prodest, nec imbre[*](imber V.) perfusa[*](pertusa R. pest- V.), ut aliqui[*](aut aliquid E.) putant[*](putant, item v. a. S.) —,[*](Diosc. eupor. I 57. Marc. 9, 97. Isid. XII 3, 8.) aranei sanies cum rosaceo aut per se in lana vel cum croco[*](croco auribus prodest v. a. D.), gryllus cum sua terra effossus et inlitus. magnam auctoritatem[*](magna auctoritate Vd.) huic animali perhibet Nigidius, maiorem Magi, quoniam retro ambulet terramque terebret, stridat[*](stridet fS (ad seqq. referens).) noctibus. venantur eum formica circumligata capillo[*](circumligata capillo in ca om.E.) in cavernam[*](uerna E.) eius coniecta, efflato[*](efflatorius VR1.) prius pulvere, ne sese condat; ita formicae conplexu extrahitur.[*](Pl. iun. 18, 24–27. Marc. 9, 95. 94. Scribon. 39.—Diosc. II 38. eupor. I 57. Pl. iun. 18, 27. 19, 1. 2. Marc. 9, 125.) ventris gallinaceorum membrana,
quae abici solet, inveterata et in vino trita auribus purulentis [*](purulentis et quaedam pinguitudo d.)[*](dist. v. a. S.) calida infunditur, gallinarum[*](gallinarum quoque R(?)v. a. D. cfr. § 125.) adeps. est[*](est ego. et VRES. est et v. et—pinguitudo om.d.) quaedam pinguitudo blattae[*](blatta VR1. -ttam d. blacte E.), si caput avellatur; hanc tritam una cum rosaceo[*](rosace V.) auribus mire prodesse dicunt, sed lanam[*](panam V1R1d.), qua incluserint, post paulum extrahendam[*](extrahendum VfE.) ; celerrime enim id[*](ad (pro id) E.) pingue transire in animal fierique vermiculum. alii binas ternasve[*](ternasue v. -sque VRdT. ter- rasuae E.) in oleo decoctas efficacissime auribus mederi scribunt et tritas in linteolo inponi contusis[*](contusas V.). hoc quoque animal inter pudenda est, sed propter admirationem naturae priscorumque curae totum in hoc loco explicandum. plura earum genera fecerunt: molles, quas in oleo decoctas verrucis[*](uerrucas E.) efficaciter inlini experti sunt. alterum genus myloecon[*](myloe- con B. -ocon (-ochon v) dE. milocon r.) appellavere circa molas fere nascens; his capite detracto[*](retracto E.) adtritas lepras sanasse Musaeum [*](musaeum J. -scum VdT. -scam r. musa et v. moschum coni. D.) pycten[*](pycten TEJ. -tem d. pictem r. picton v.) in exemplis reliquerunt[*](re- quirunt V.). tertium genus et[*](ex (pro et) dT.) odoris[*](dist. CFW Müller p. 16.) taedio invisum, exacuta dune; cum pisselaeo sanare ulcera alias insanabilia, strumas, panos diebus XXI inpositas, percussa[*](percussę VR1.), contusa et[*](et om.dv. a. S.) cacoëthe[*](cacoetis V.), scabiem furunculosque [*](dist.v. a. S.) detractis pedibus[*](pedibus pinnisque dT.) et pinnis.[*](Pl. iun. 88, 8. Marc. 34, 40.) nos[*](non V.) haec[*](haec om.V1R1.) etiam audita[*](audita RdEG(J). -tu V(?)Tv (S).) fastidimus; at[*](ad V.), Hercules, Diodorus et in[*](in del.v. a. G.) morbo regio[*](rege et R1. reget V1. regio V2.) et orthopnoicis se dedisse[*](se dedisse D cum U 654. se id dedisse d(?)G. resedisse r. residesse E. redisse VR. restitisse v. an potui se dedisse?) tradit cum[*](cum (pro et) V1R1d.) resina et melle. tantum potestatis habet ars ea pro medicamento dandi quidquid
velit. humanissimi[*](humanissim R. -mis Er.) eorum[*](eorum ll.v. an medicorum (vel istorum exEr)?) cinerem crematarum servandum ad hos usus in cornea pyxide censuere[*](cenere R1.) aut tritas[*](autoritas R1. aucto- Vd.) clysteribus infundendas orthopnoicis aut[*](et VR1d.) rheumaticis[*](reumaticis V. -tismis (rum- R1) Rd.). infixa utique corpori inlitas[*](in- lita V1. illita V2Rd.) extrahere constat[*](constant VR.).[*](cfr. Pl. iun. 9, 1.—20, 11–16. Marc. 15, 44.—Diosc. eupor. I 148. Scribon. 43. Marc. 15, 39. (93).—15, 72. cfr. Plin. XXX 40.—Marc. 15, 21.) mel utilissimum auribus quoque est, in quo apes inmortuae[*](aemortuae (em- v) sunt Ev. a. S. cfr. § 128 et XXX 62.) sint. parotidas comprimit columbinum[*](palumbinum VR1f. (item XXX 67. 110, sed cfr. Pl. iun. et Marc.).) stercus[*](stercus per se VR1.) vel per se vel cum farina hordeacea aut avenacea[*](abenacea E. are- R1. hare- V.), noctuae cerebrum vel iocur cum oleo infusum auriculae [a parotide[*](uncos ego posui. aut parotidae (-di Dal.) v. a. J.) ], multipeda cum resinae parte tertia inlita[*](inlitae E.), grylli sive inliti sive adalligati.

Ad[*](at Rdv. a. D.) reliqua morborum genera medicinam[*](medicinam VRdS(D). -na E. -nasque v(J).) ex isdem animalibus aut eiusdem generis sequenti dicemus volumine.

Magicas vanitates saepius quidem antecedente[*](antecedente VGRdTfH. -tes E1. -tis E2v.) operis parte, ubicumque causae locusque poscebant, coarguimus detegemusque[*](detegi- musque V2e corr.d.) etiamnum. in paucis tamen digna

res est[*](res est Erv. res VGR. re dT.), de qua plura dicantur, vel eo ipso quod fraudulentissima [*](fraudelentissima VG. fraudendiss- E.) artium plurimum in toto terrarum orbe[*](orbi V1GR1. -bis E.) plurimisque saeculis valuit. auctoritatem ei maximam fuisse nemo miretur, quandoquidem[*](quandoque R1df.) sola artium tres alias imperiosissimas [*](periosissimas VGd.) humanae mentis complexa in unam se redegit [*](redigit VGR1dfH.). natam primum[*](prima (om. e) VG.) e medicina nemo dubitabit[*](dubitabit D cum U 655. -auit VGRE. -ant f. -at d(?)v.) ac[*](ac Erv. ae V1G. a r.) specie salutari inrepsisse velut altiorem sanctioremque[*](sanctiorem quam E. -que quam v. a. H.) medicinam, ita blandissimis desideratissimisque[*](desiderantissimisque VGdEVen.) promissis addidisse vires religionis[*](religiones R1T.), ad[*](ad om.VR1.) quas maxime etiam nunc caligat[*](calligat VG. alli- E.) humanum genus, atque, ut hoc quoque successerit[*](successerit CFW Müller p. 26. -ssit vet. Dal. sugges- serit Erv. -ggerit rGT.), miscuisse[*](miscuisset R1d.) artes mathematicas[*](mathematicas artes VRS.), nullo non avido futura de sese sciendi atque ea e[*](e Erv. om. r.) caelo verissime peti credente. ita possessis hominum sensibus triplici vinculo in tantum fastigii[*](fastigi V2. -idi d. fasdi V1. fas R1.) adolevit[*](adolebit dr. adel- R.), ut hodieque etiam in magna parte gentium praevaleat et in oriente regum[*](grecum VG. ///reco R1.) regibus imperet.

[*](Diog. Laert. prooem. 2. 8.) Sine dubio illic orta in Perside a Zoroastre, ut inter auctores convenit. sed unus hic fuerit an postea et alius, non satis constat. Eudoxus[*](eudoxius d.), qui inter sapientiae sectas clarissimam utilissimamque eam intellegi voluit, Zoroastren[*](zoroastren S. -trem dEv(D). -ten rG.) hunc sex milibus annorum ante Platonis mortem fuisse prodidit; sic et Aristoteles.[*](Isid. VIII 9, 1.) Hermippus, qui de tota ea arte[*](arte ea VRdS.) diligentissime scripsit et viciens c[*](centum (pro cen- tena) ll.v.) milia versuum a Zoroastre condita indicibus quoque voluminum eius positis explanavit, praeceptorem, a quo institutum

diceret, tradidit Agonacen[*](agonacen d2v(S). agan- d1. agonaecen VG. -neiscen (antea -naecen) Re corr. abonacem T. azonacen E. -cem G. az .... (reliquis margine abscisis) r.), ipsum vero quinque milibus annorum ante Troianum bellum fuisse. mirum hoc in primis, durasse[*](durase V1G.) memoriam[*](me- moriam REv. eorum rGT.) artemque[*](artem eamque dT.) tam longo aevo, non[*](non ego. om. ll.v.) commentariis intercedentibus[*](intercidentibus VGdS. non intercedentibus (-cid- rH) R(?)v(J).), praeterea nec claris nec continuis successionibus[*](succisionibus VGR1.) custoditam. quotus[*](quutus G. quot tulis E. istos v. a. G.) enim quisque hominum[*](hominum ego. cfr. IX 71. com- muni dTv. commi VGR.om.ErG.) auitu saltem cognitos habet[*](habent VG.), qui soli nominantur [*](co- gnominantur R (?) Ev. a. S.), Apusorum et Zaratum Medos Babyloniosque Marmarum et Arabantiphocum[*](arabantiphocum VGdTfH. -tephocum R. -tipphocum (-ochum E) Er. arabem hippocum v.) aut[*](aut dfH. au RFG. ab T.inVras. om.Erv(D).) Assyrium[*](assy- rium dfH. -um uero v. asirium rGFT.) Tarmoendam[*](tarmoandam T. -oenidam E. zarmocenidam v. a. H.), quorum[*](quorum—9 monumenta (-nim- S) Erv. om. rGTf.) nulla exstant monumenta? maxime tamen mirum est, in bello Troiano tantum de arte[*](ea arte Rdv. a. G.) ea silentium fuisse Homero tantumque operis ex eadem in Ulixis erroribus, adeo ut vel[*](uel ego. de VGR1d1. om. rv. (an potius id?).) totum opus non aliunde constet,[*](cfr. Cic. de divin. I 41, 91.) siquidem Protea[*](protea rC. -thea Ev. propterea VGd. praet- R.) et Sirenum cantus apud eum non aliter intellegi volunt, Circe[*](an uolunt, in Circe?) utique et inferum evocatione hoc solum agi. nec postea quisquam dixit, quonam[*](quonam RdVerc. quoniam VGVen. quo Ev.) modo venisset Telmesum[*](telme- sum ll.J. -misum S coll. V 107. -messum v.), religiosissimam [*](an religiosissimam in?) urbem, quando[*](quandam E. quon- v. a. B.) transisset ad Thessalas matres[*](matres V1GRdTfH. urbes V2Ev.), quarum[*](dist. U.) cognomen diu optinuit in nostro orbe, aliena[*](alienae v. a. J.) genti[*](genti dT. -tis Erv. -te VGRfU. cfr. XXIX 90.) Troianis utique[*](itaque Erv. a. S.) temporibus Chironis[*](chyronis r. cyr//nis R.) medicinisn medicis V2R1d. contentae[*](contentae & ego. -tae a V. (-ta ea S). -te & RdT.-tea G. -ta et ErG(D). -ta esset B. -ta est v.) et
solo Marte fulminanti[*](fulminanti ego. -nati V1GR1d. -nante rv.).[*](cfr. Diog. Laert. prooem. 5.) miror[*](mior V1G. minor V2.) equidem Achillis populis famam[*](famem V1.) eius in tantum adhaesisse, ut Menander quoque, litterarum subtilitati sine[*](sine ErG. sin r. in v.) aemulo[*](aemulo VGdG. //mulo R. adem ulo Er. eadem telmesso v.) genitus, Thessalam cognominaret famulam complexam ambages feminarum detrahentium lunam. Orphea putarem e propinquo artem[*](propinquo artem ego. -pinquorum (-quin- G) VGd. -quo eam J cum Gron. -quo R(?)Ev(D).) primum intulisse[*](intulisse RdEv. pert- VGS. prot- f.) ad vicina[*](uicina VGRdTfH. -nas Erv. -nam U cum Gron.) usque superstitionis[*](superstitionis ego. cfr. XXXVII 123. -ones Ev. -onem RdTH. -stitutionem VG.) ac[*](ae VG. a S cum Gron.) medicinae [*](medicine G. -na S cum Gron.) provectum[*](prouectum VGRdTFS. profe- Ev. an prouectam? cfr. § 13. XXVI 20. (contra XXXVII 54).), si non expers[*](expers// V. -si T. -sis R1Gv. a. G.) sedes eius tota Thrace[*](thracem T. tracen VGE.) magices fuisset[*](fuissent V1GR1.). primus[*](primum VGR1.), quod[*](quod om.EG.) exstet[*](exstat G.), ut equidem invenio, commentatus[*](commentitus E.) est[*](est VGRdTS. om.EG. erat v.) de ea Osthanes Xerxen regem[*](regem dErv. -gem in- uenio ex (et R) V1GR. -gem ex V2.) Persarum bello, quod is[*](is dv. si VGR. his Er.) Graeciae intulit, comitatus ac velut semina artis portentosae sparsit[*](sparsit RU. isp- VGdT. insp- S. sparsisse rG. aspersit C. -sisse Ev.) obiter infecto[*](inficto VG. interfecto Ev. a. C.), quacumque commeaverat[*](commeauerat Re corr. v(U). commoa- E. commemorat f. commeauerant (cum- VG) rS.), mundo. diligentiores paulo ante hunc ponunt Zoroastren[*](zoroastren S. -sten VGR1d. -strem rv(D).) alium Proconnensium. quod certum est, hic maxime Osthanes[*](ostanes VGEre corr.) ad rabiem, non aviditatem modo scientiae[*](scientiam VGR1d.) eius, Graecorum populos egit. quamquam animadverto [*](animaduerfo V1Gd. -er/// R1.) summam[*](summo E.) litterarum claritatem gloriamque[*](gloriamus R1G.) ex ea scientia antiquitus et paene semper petitam. certe Pythagoras
, Empedocles[*](emperpeducles VGd.), Democritus, Plato[*](platon R. placon d.) ad hanc discendam navigavere exiliis verius quam peregrinationibus susceptis, hanc reversi praedicavere, hanc in[*](in Erv. om. r.) arcanis habuere . Democritus Apollobechen[*](apollobechen dfrH. -chem VGTD. -che R. -llonecen E. -nicem v.) Coptiten[*](coptiten dH. -tem VGfD. copiten RT. captidenent (-itenent r) Er. -nem v.) et Dardanum e[*](e REv(U). et rSJ.) Phoenice[*](phoenice v(U). -cen R. -cem SJ. phenicae E. -cen dT. phonicen VG.) inlustravit voluminibus Dardani in sepulchrum eius petitis, suis vero ex disciplina eorum editis. quae recepta ab ullis[*](aliis v. a. S.) hominum atque transisse per memoriam aeque ac nihil in vita mirandum est;[*](Isid. VIII 9, 2.) in tantum fides istis fasque omne deest, adeo ut qui[*](qui om.E.) cetera in viro[*](inquit uiro E.) probant, haec[*](hanc E.) opera eius esse infitientur[*](infitientur ego. infici- ll.v. cfr. II 112. VI 23.). sed frustra. hunc enim maxime adfixisse animis eam[*](eam Erv. eadem r.) dulcedinem[*](dulcedine d.) constat. plenumque miraculi et hoc, pariter utrasque artes effloruisse, medicinam dico magicenque, eadem aetate illam[*](aetate illam (ilium E) Ev. -atelle G. etatella d. -lle V1. & pelle R. et apelle V2.) Hippocrate [*](hippocraten d. -tem E. -ogratem G.), hanc Democrito inlustrantibus, circa Peloponnensiacum Graeciae bellum, quod gestum est a trecentesimo[*](an excidit uicesimo?) urbis nostrae anno.[*](cfr. Pauli apost. epist. ad Timoth. II 3, 8.) est et alia magices factio a Mose[*](mose v. muse E. -sę r. musa d. mus/// R. mus V.) et Janne[*](et ianno E. etiamne d. -num v. a. G.) et Lotape ac[*](lotape ac ll.Brot.(U). -pea v. a. B(HS). iotape G. iochabela B.) Iudaeis pendens, sed multis milibus annorum post Zoroastren[*](zoroastren RS. -rem rv.). tanto recentior est Cypria. non levem et Alexandri[*](alexandria R.) Magni temporibus auctoritatem addidit professioni[*](professionis E. -ne V1Gd.) secundus Osthanes[*](hostanes E. osta- r ostea- VGR.) comitatu eius exornatus, planeque, quod nemo dubitet, orbem terrarum peragravit.

Extant certe[*](itaque (pro certe) Ev. a. H.) et apud Italas[*](italos E. -les VG.) gentes vestigia eius in XII tabulis[*](eius cinxit talibus VGd.) nostris aliisque argumentis, quae priore[*](28,17) volumine exposui[*](exposuit E.). DCLVII[*](DCLII VGR1d.) demum anno urbis[*](orbis V.om.R1.) Cn. Cornelio Lentulo P[*](P. om.RE.). Licinio Crasso cos. senatusconsultum factum est[*](est om.R1E.), ne homo immolaretur, palamque fit[*](fit VGRdTfJ. om.Erv(D). fuit H(U). et S. an eft, ut XVIII 104. XXVIII 118. XXIX 11, vel fit?), in tempus illut[*](illud G(U). filiut (fil- R) ll. filuit v(S). illud ut J.) sacra prodigiosa[*](sacri prodigious v. a. G (HS).) celebrata[*](celebrata ErG(D). -tio rTfH.).[*](Dion. Halic. I 38. Solin. 21, 1.—(Sueton. Claud. 25 coll. cum Sueton. Tib. 36.) Tacit. ann. II 32.) Gallias utique possedit, et quidem ad nostram memoriam. namque Tiberii Caesaris principatus[*](principatu V2e corr.) sustulit Druidas eorum[*](an earum?) et hoc genus vatum medicorumque. sed[*](sed G. cfr. IX 104. ipse ll. per SC J non apte coll. Sueton. Tib. 36 et Claud. 25. an exciderunt aliqua, ut expulit. sed?) quid ego haec commemorem in arte[*](artem VGv. a. G.) oceanum quoque transgressa et ad naturae inane pervecta [*](perlecta VG.) ? Britannia hodieque eam adtonita[*](attonite (anto- E) REv. a. S(U).) celebrat tantis caerimoniis, ut dedisse[*](udidisse VG.) Persis videri possit. adeo ista toto mundo consensere, quamquam discordi[*](discordia E.) et sibi ignoto. nec[*](non Ev. a. H.) satis aestimari potest[*](post E.), quantum Romanis debeatar, qui[*](quis R.) sustulere monstra[*](nostra E.), in quibus hominem occidere religiosissimum erat, mandi vero etiam saluberrimum[*](saluberrimum erat VGRd.).

[*](cfr. Plin. XXXVI 142.) Ut narravit Osthanes, species eius plures sunt. namque ex aqua[*](ex aqua ego. et aqua VGRdTfH(U). et ex aqua B(S). e aqua r. ea quae (a add. v) Ev.) et sphaeris et aëre[*](et ex aere Erv. a. H. et//// R.) et stellis et lucernis ac pelvibus securibusque[*](peluibusque E.) et multis aliis modis divina promittit[*](promit V1Gvet. Dal.), praeterea umbrarum inferorumque colloquia . quae omnia aetate nostra princeps Nero vana falsaque

comperit. quippe non citharae[*](cytharae r. cyrae R.) tragicique[*](tragicique Erv. -gique r.) cantus libido illi maior fuit, fortuna rerum humanarum summa gestiente in profundis animi[*](animis VGd.) vitiis, primumque imperare dis concupivit[*](concupiuit Erv. -pit r.) nec quicquam generosius voluit[*](uoluit EB. ual- rGTfv(H).). nemo umquam ulli artium[*](artium umquam ulli VR1S.) validius favit. ad hoc[*](haec Rd(?) v. a. S.) non opes[*](opus E.) ei[*](ei G. est E.om. rD. illi v.) defuere, non vires, non discentis[*](dicentis E. discentes V1G. -ndi v. a. H.) ingenium, quae non alia[*](quae non alia VGdTfES. quę alia n??? r. q??? n??? R. non alia H. aliaque non v.) patiente mundo! inmensum, indubitatum exemplum est falsae artis, quam dereliquit Nero; utinamque inferos potius[*](poti VG.) et quoscumque de suspitionibus suis deos consuluisset , quam lupanaribus atque prostitutis mandasset inquisitiones [*](inquisitione d.) eas! nulla profecto[*](profecta VGR1.) sacra, barbari licet ferique ritus, non mitiora quam cogitationes eius fuissent. saevius sic nos replevit[*](repleti VGR1S.) umbris.[*](Sueton. Nero 51.—Dio Cass. epit. LXIII 2. 5.) sunt quaedam Magis perfugia, veluti lentiginem habentibus non obsequi numina aut[*](ut v. a. H.) cerni. an[*](an ego. non dTEv, om. rH. num P.) obstitit[*](obstitit dT(P)U. -stet VGfH(J). poffent Ere corr. poffint v.) forte hoc in illo? nihil membris[*](membris ll.v. an in ceteris?) defuit. nam dies eligere certos[*](cereos VGd.) liberum erat, pecudes vero[*](uere VG.), quibus non nisi ater colos[*](color d. culos VG.) esset, facile[*](facile dv. -les VG. facie Ere corr.) ; nam[*](iam P.) homines immolare etiam gratissimum. Magus ad eum Tiridates [*](tiridates B. mitridates (-tidrates E) ll. v.) venerat Armeniacum de se triumphum adferens et ideo provinciis gravis.[*](cfr. Strabo XV 3, 16 p. 733.) navigare noluerat[*](noluerunt E.), quoniam[*](quo VG.) expuere in maria[*](mari artis quae VG. marianis quem d.) aliisque mortalium necessitatibus violare naturam eam fas non putant. Magos secum adduxerat[*](abduxerat Vd.), magicis etiam cenis eum initiaverat; non tamen, cum
regnum ei daret, hanc ab eo artem accipere valuit[*](ualuit dv. uol- r.). proinde ita persuasum[*](persuasit d2in ras.) sit, intestabilem, inritam, inanem esse, habentem tamen quasdam veritatis umbras, sed in his veneficas artes pollere, non magicas. quaerat aliquis, quae sint mentiti[*](mecum titi (tibi VG) VGd.) veteres[*](ueteres dv. -ris rD.) Magi, cum adulescentibus[*](aduliscentibus nouis VGE.) nobis visus Apion[*](apion RG. appion rv.) grammaticae artis prodiderit cynocephalian herbam, quae in Aegypto vocaretur osiritis[*](osiritis S. -tes Erv. -ipitis r. osyrites Lugd.), divinam et contra omnia veneficia, sed si tota[*](ea (pro tota) Ev. a. H.) erueretur[*](rueretur Vf. reuer- G.), statim eum, qui eruisset, mori, seque evocasse[*](euocasse Erv. -sset (uo- R) r.) umbras ad percunctandum Homerum, quanam[*](quana VG. quam E. qua v. a. H.) patria quibusque parentibus genitus esset, non tamen ausus profiteri, quid sibi respondisse[*](respondisse (-dit se E1) diceret ll.v. cfr. § 4. -disse uideretur coni. S. -disset D cum luc. p. 48. (cfr. Müller de stilo p. 151 not. 80). an vero respondisse crederet?) diceret.

[*](Isid. XII 3, 5. cfr. Plin. IX 178. XI 139.) Peculiare[*](peculiari V1G. -ris V2.) vanitatis sit argumentum, quod animalium cunctorum talpas maxime mirantur tot modis a rerum[*](arearum V.) natura damnatas, caecitate[*](cecitates E. -tis v. a. G.) perpetua[*](per- petuas VGE. -uae v. a. G.), tenebris[*](tenebras E.) etiamnum aliis[*](aliis RdEv(G). alis VG. altis Verc.(D).) defossas[*](defossa E.) sepultisque similes. nullis aeque[*](reque VGd2in ras.) credunt extis[*](exiti in E.), nullum[*](nullius Vd.) religionum[*](regionum G. religionis Ev. a. S. sed cfr. XXVIII 24. XXXV 177.) capacius iudicant[*](iudicat E. ///dicant V. todi- G.) animal, ut, si[*](ut si quis (qui S) dErin ras. iuffi (-ffe G) qui VG. funt qui T.) quis cor eius recens palpitansque devoret[*](deuoret V1GRdTfH. -raret V2E1. -rarit E2v(D).), divinationes [*](diuinationes d. -onis rv.) et rerum efficiendarum eventus promittant.[*](Pl. iun. 109, 8.) dente[*](dente e VG.) talpae vivae exempto sanari dentium dolores adalligato[*](adalligate VGR. -ta r.) adfirmant. cetera[*](cetera Erv(H). -re R. -ro G. celere r.) ex eo[*](id ex eo Er.) animali[*](animalia VGR1.) placita[*](placida VG.) eorum suis

reddemus[*](reddamus E.) locis. nec quicquam probabilius invenietur quam muris aranei morsibus adversari[*](aduersarias G. -ies V1. -ios f.) eas, quoniam et terra[*](ter- ram Ev. a. G.) orbitis[*](urbiti sunt VG. orbitis R1.), ut diximus, depressa adversatur[*](depressam auersantur v. a. G.).

[*](29,89)

[*](cfr. Plin. XXXII 82.) Cetero dentium[*](ceterum Ev. a. H.) doloribus, ut iidem narrant, medetur [*](medentur E.) canum, qui rabie[*](rabie in E. -iem Tv. a. G.) perierunt[*](perierunt d(?)G. perferunt r. praef- v.), capitum cinis crematorum sine carnibus instillatus ex oleo cyprio[*](cyprio ll. Verc.(S). -ino v(G). cfr. nota ad XXIX 106.) per[*](per partem cuius E.) aurem, cuius e parte[*](an a parte? cfr. § 23. 26. XXVII 89. XXXII 31. XXV 166. XXII 70. XXIV 77, al.) doleant, caninus[*](caninus—8 doleat om.E.) dens sinister maximus, circumscariphato[*](circumscari- phato S, item infra. cfr. XXXII 79. 82(B). -ifato (-iftico R1) ll.D. -ificato v.) qui doleat, aut draconis os e[*](osse V2. os E.) spina, item enhydridis; est autem serpens masculus et albus[*](alius d.). huius maximo dente circumscariphant[*](circum- scarifantur d. -ficant v. a. S.), aut[*](aut VGED. at rv.) in superiorum[*](superiora d. -re VGR1v. a. G.) dolore[*](dolore om.E.) duos superiores adalligant, e diverso inferiores.[*](Seren. 240. Pl. iun. 27, 21. Marc. 12, 21.—Diosc. II 69.) huius adipe[*](adipse V1G. -ipe se V2.) perunguuntur[*](perunguuntur Ev(D). -guentur rJ. -gentur R. unguentur (inung- d1) rS.) qui crocodilum captant. dentes scariphant [*](scariphantur d. -ificantur H. -ifi- cant v. escarifan V1GR. -fant V2r.) et[*](et om.VGdR1H.) ossibus lacertae e[*](e REv. et r. ex D.) fronte luna plena exemptis ita, ne terrain adtingant. colluunt[*](coluunt VJ.) dentibus caninis decoctis in vino ad dimidias partes. cinis eorum pueros tarde dentientes[*](dentis VGR1. -tantes T.) adiuvat cum melle. fit eodem modo et dentifricium. cavis dentibus cinis e murino fimo inditur[*](inditam E.) vel iocur lacertarum aridum.[*](Diosc.II 72. P. iun. 27, 22–27. Marc. 12, 31. Seren. 243.) anguinum cor, si mordeatur[*](mordetur T. -ditur V1GR1.) adalligeturve[*](adalligeturue J. -getur r. -gatur E. et (aut v) alli- getur V2in ras. (v)S. ue RGF. uue dT.), efficax habetur. sunt inter eos qui murem

bis in mense iubeant mandi doloresque ita cavere[*](cauere VGRdTfH. -ri Ev(D).). vermes terreni decocti in oleo infusique auriculae, cuius a parte doleant[*](doleat ED. sed cfr. Pl. iun.), praestant levamentum. eorundem cinis exesis dentibus coniectus[*](coniectus rPl.iun.v. coie- E.cfr. nota ad XXIX 95. collectus dD. -tis r. colutis J. (insertus Marc.).) ex facili[*](ex facile VGR.an et cera obturatus facile? cfr. Pl. iun. et Marc.) cadere eos cogit, integros dolentes inlitus iuvat[*](iubat VG. iuuant E.) ; comburi autem oportet in testo[*](testa Rd(?)Pl. iun. Marc. v. a. S. cfr. nota ad XXVIII 234.). prosunt et cum mori[*](commori R.) radice[*](radices VR1.) in aceto scillite[*](scillite rv. -to V2E. -tio d. -icio rT.cfr. nota ad XXVI 114.) decocti ita, ut colluantur[*](coluantur VJ.) dentes.[*](cfr. Plin. XXV 171. XXVII 89.—Marc. 12, 64.— cfr. Plin. XXIX 62.—Pl. iun. 28, 1–3. Marc. 12, 33. 11, 30.) is quoque vermiculus, qui in herba Veneris labro appellata invenitur, cavis dentium inditus[*](indutus VGR1.) mire prodest. nam urucae[*](eru- cae R(?)v. a. S.)e[*](e ego. om. ll.v.) brassicae foliis[*](foliis ego. eius ll.v. etiam coni. H. cineris Müller emend. V 8.) contact[*](contractu R.) cadunt , et e[*](et e rv. et a ED. e rS.) malva[*](malba V.) cimices infunduntur auribus cum rosaceo . harenulae, quae inveniuntur in cornibus coclearum, cavis dentium inditae[*](induta VGR1.) statim liberant dolore. coclearum inanium cinis cum murra gingivis prodest, serpentis cum sale in olla exustae cinis cum rosaceo in contrariam aurem infusus, anguinae[*](anguine E. -ni VGR1.) vernationis membrana cum oleo taedaeque resina calefacta et auri alterutri infusa—adiciunt aliqui[*](dist. D.) tus et[*](et om.VGR1dJ.) rosaceum—; eadem cavis indita, ut[*](ut—18 cadant om.V1GR1.) sine molestia cadant, praestat[*](praestat VGEv(D). -tant r(?)H.). vanum arbitror esse circa[*](circa om.Ev. a. H.) canis ortum[*](ortu v. a. H.) angues[*](angues Rdv. -uis rS.) candidos membranam eam exuere[*](exuere fv. ex aure dEr. ex ore VG. ex ere R.), quoniam ante ortum[*](ante ortum ego. neutrum ll.v(D). nec G.) in Italia visum est multoque minus credibile in tepidis regionum[*](regionum VGRfS. -nibus d(?)Erv(D).)tam[*](tam v. iam ll.) sero exui. hanc autem vel
inveteratam[*](inueteratam v. -atae E. -ate r. (an inueterati? cfr. § 128).) cum cera celerrime[*](celerme V.) evellere tradunt. et dens anguium[*](minuit Erv. a. H.) adalligatus dolores mitigat.[*](Pl. iun. 28, 3. 4. Marc. 12, 61.) sunt qui et[*](et Erv. om. rG.) araneum animal ipsum[*](ipfum ll. v. an uiuum?) sinistra manu captum tritumque in rosaceo et in aurem infusum, cuius[*](cuius a VGRdv. cui in ipfa E.) a parte doleat[*](doleant coni. S coll. § 21. 23.), prodesse arbitrentur [*](arbitrantur d. -ratur V.). ossiculi[*](ossiculi VGRdJ. -lis Erv.) gallinarum in pariete[*](pariete ll.v. an panno (ortum ex panne) vel puxide? sed cfr. § 51.) servati[*](servati/// dJ. -tis rGv.) fistula[*](fistula v. -las ll.) salva[*](salui V1G.) tacto[*](tacto Erman. Dal. S. -tu rG. adacto v.) dente vel gingiva scariphata[*](scarificata v. a. S. cfr. § 21.) proiectoque ossiculo statim dolorem abire tradunt, item fimo corvi lana adalligato vel passerum cum oleo calefacto et proximae auriculae infuso[*](infusae V.). pruritum quidem intolerabilem facit, et ideo utilius [*](utilius VGRdTv(S). tolerabilius EG.) est passeris pullorum sarmentis crematorum cinerem ex aceto infricare[*](infricate Vd.).

[*](Pl. iun. 24, 17–19. 25, 11. Marc. 11, 11.—Pl. iun. 25, 12–15. Marc. 11, 2.—Seren. 244. Pl. iun. 25, 15–17.) Oris saporem commendari adfirmant, murino cinere cum melle si fricentur dentes; admiscent quidam[*](quidem V.) marathi[*](maraty R. -tyna r. -tina E.) radices. pinna[*](pinna om.E.) vulturis[*](uulturi V1. -rri R. uult r.om.E.) si[*](si om.VR1G.) scalpantur dentes, acidum halitum faciunt. hoc idem hystricis[*](histricis VGv. a. C. stricis E.) spina[*](spina G. pina r. pinna dEv. -ne r.) fecisse ad firmitatem pertinet. linguae ulcera et labrorum[*](labrorum Ev. -rarum r. calabrarum Rd. -rum ulcera VG.) hirundines [*](hirun- dinis E(?) D.) in mulso decoctae sanant, adeps anseris aut gallinae rimas, oesypum cum galla, araneorum telae candidae et quae in trabibus[*](in trabibus B coll. XXIX 132. intra bul- bus (-bos v. balbus G) ll.Gv. an in trabalibus?) parvae texuntur[*](an texantur?). si ferventia os intus exusserint, lacte canino statim[*](statim in VG.) sanabuntur[*](sanabitur v. a. S.).

[*](Marc. 19, 33.—Pl. iun. 102, 9–13. Marc. 19, 59.) Maculas in facie oesypum[*](eisopum E. eso- v. a. B.) cum melle Corsico, quod asperrimum habetur[*](habemus Er.), extenuat, item scobem cutis in facie cum rosaceo inpositum vellere[*](an in uellere? cfr. nota ad XXVIII 248.) —quidam et butyrum addunt—, si vero vitiligines[*](uetiligines V2. uetlig- V1G. uelig- E.) sint, fel[*](uel (pro fel) E.) caninum prius acu conpunctas[*](conpuncta E. -tas ad VGR1D. -tas at J.), liventia et suggillata pulmones arietum pecudumque in tenues consecti membranas calidi inpositi vel columbinum fimum.[*](Pl. iun. 33, 2–5. Marc. 19, 17.—Marc. 19, 34—Diosc. II 11.—Marc. 19, 14.) cutem in facie custodit adeps anseris vel gallinae. lichenas et murino fimo ex[*](ex (pro et) d.) aceto inlinunt et cinere irenacei ex oleo; in hac curatione prius nitro ex aceto faciem foveri praecipiunt[*](praecipuunt E2. -uum E1.). tollit ex facie vitia et coclearum, quae latae et minutae passim inveniuntur, cum melle cinis[*](cinis cum omnia E.). omnium quidem coclearum cinis spissat, calfacit smectica[*](zmectica E. smet- VGR1d1. sept- d2.) vi[*](uii E. VII VG.) et ideo causticis miscetur psorisque et lepris[*](et lepris Erv(S) om. rGH.) et lentigini[*](lentigini Erv. -num rG.) inlinitur. invenio et formicas Herculaneas appellari[*](appellatas v. a. H.), quibus tritis adiecto sale exiguo[*](exigui VG.) talia[*](alia E.) vitia sanentur.[*](Diosc. II 66. - Pl. iun. 100, 6. 7. 101, 2. 3. 34, 17. 18. Marc. 19, 35.) buprestis animal est rarum in Italia[*](italia dEv. al ..... r (reliquis margine abscisis). athla VG. athala R.), simillimum scarabaeo longipedi[*](ongipedum VGR1.) ; fallit inter herbas bovem maxime, unde et nomen invenit, devoratumque tacto felle[*](fellem E.) ita inflammat[*](inflammant VG. -famat R.), ut[*](ut om.R1.) rumpat. haec cum hircino sebo inlita lichenas ex facie tollit septica vi, ut supra dictum est. vulturinus sanguis cum chamaeleontos[*](chamaeleontos D. -neos Rd. -nis v. chameleoneos (ca- V1E) rG.) albae,[*](29,95) quam[*](quam Erv. om. rG.) herbam[*](herba VGVen. -bae d.) esse diximus, radice et cedria[*](cedria Ev. c... r (reliquis margine abscisis). geria r.) tritus[*](22,45)

contectusque[*](concertusque E. content- v. a. G.) brassica lepras sanat, item pedes locustarum cum sebo hircino triti, varos[*](uarros VG. uaras E.) adeps gallinaceus cum cepa[*](ceba V1G.) subactus. utilissimum et[*](et om.VGR1. an est?) in facie mel, in quo apes sint inmortuae[*](emortuae v. a. G.), praecipue tamen faciem purgat atque erugat cygni adeps. stigmata delentur columbino fimo ex aceto.

[*](cfr. Plin. XXVIII 57. Pl. iun. 24, 4. Marc. 10, 60.— Marc. 14, 48. 49.—Diosc. II 60. Pl. iun. 29, 11. Marc. 14, 17. —Pl. iun. 30, 12. 29, 18.) Gravedinem[*](grauidinem VGR1.) invenio finiri, si quis nares mulinas[*](murinas Ev. a. H.) osculetur. uva[*](an uuae?) et faucium dolor mitigatur fimo agnorum, priusquam herbam gustaverint, in umbra arefacto[*](arefacta VG.), uva suco[*](suc V. sua G.) cocleae acu transfossae inlita[*](transfusę illita r.), ut[*](cocleae—ut Erv. om. r.) coclea ipsa in fumo suspendatur, hirundinum[*](hirundinem VG. -ne R1.) cinere cum melle; sic et tonsillis succurritur.[*](Pl. iun. 29, 19. 30, 1–4. Marc. 14, 33. 34. Pl. iun. 30, 5–7.—Seren. 288. Pl. iun. 30, 7–9. Marc. 15, 21.) tonsillas et fauces lactis[*](lactens E.) ovilli[*](ouillis R. uu- VG.) gargarizatio [*](gargarisatio V1. -issatio V2RE.)[*](dist. G(D).) adiuvat, multipeda trita[*](tritam V(?). -ta in S.), fimum columbinum[*](fimo columbino VGR1dS. sed cfr. Pl. iun. et Marc.) cum passo gargarizatum, etiam cum fico arida ac nitro inpositum [*](in passo VGR1. (ex Pl. iun.).) extra. asperitatem[*](asperitate VG.) faucium et destillationes leniunt[*](asperi- tatem—leniunt cum antecedd. iunxerunt v(H), item Pl. iun. et Marc.)[*](liniunt R.) cocleae[*](dist. G(D).)[*](an cocleae quae?) —coqui debent inlotae[*](inlote VG. inlatae E. in lacte v.a.H.) demptoque tantum[*](tantum qui VG.) terreno conteri et in passo[*](passu V.) dari potui[*](potui dPl. iun.v. -tu rGfS. cfr. nota ad XXIV 148.) ; sunt qui Astypalaeicas [*](astipallaeicas R. -lleicas V. cespal. . . . r (reli- quis margine abscisis).) efficacissimas putent et minimas[*](minimas ego. miffima f. iniffima VRE. in is (his J) ima dJ e coni. S. cinis D cum U 658. smegma H. in iis smegma v. locus nondum sanatus.) earum[*](mena- rum D coll. XXXII 83. 88. 90, sed ab hoc loco alienum.) —, gryllus[*](zrillus VG. lenit et gryllus v.a.S. (dist. S).) infricatus

aut si quis manibus, quibus eum contriverit, tonsillas attingat[*](attingant VGR1.).

[*](Pl. iun. 31, 12–14. cfr. Marc. 15, 93. 5. 9. 26. Diosc. II 60. eupor. I 88.—Pl. iun. 31, 14–18.—Celsus IV 7 extr. Marc. 15, 34.) Anginis[*](anguinis V.) felle anserino cum elaterio[*](elatirio R. al.....r (reliquis margine abscisis).) et melle[*](melli V. male R.) citissime succurritur, cerebro noctuae, cinere hirundinis ex aqua calida poto[*](potu R.). huius medicinae auctor est Ovidius poeta. sed efficaciores ad omnia, quae ex hirundinibus monstrantur, pulli[*](pullis d.) silvestrium—figura nidorum eas deprehendit —, multo[*](multi VGR1.) tamen efficacissimi ripariarum pulli; ita vocant in riparum cavis nidificantes. multi[*](multi RdS. -tis VG. si multi Er. sunt qui C. sunt multi qui v.) cuiuscumque hirundinis pullum edendum censent, ut[*](ut VGRTES. in d. ne v.) toto anno non[*](non ErS. om. rGTv. an ne? cfr. § 106. XXVII 15. vol. III p. 496 ad XX 180.) metuatur id malum.[*](Pl. iun. 31, 18–20.—Diosc. II 27. eupor. I 18. 89.) strangulatos cum sanguine[*](cum sanguine VGRdv. anguine E.om. Pl. iun. an anginae?) comburunt in vase et[*](aut in (pro et) E.) cinerem cum pane aut in[*](aut in ego e Pl. iun. aut ll.v.) potu dant. quidam et mustelae cinerem[*](cineres d(?)Erv.) pari modo admiscent; sic ad strumae remedia dant et comitialibus cotidie[*](co- tidie om.E.) potui[*](potui R. -tuf VG. -tu d(?)Erv.). in sale quoque servatae[*](seruate seruare V.) hirundines[*](hirundinis E(?)D.) ad anginam[*](anguinam VG. -nū R. .. is in una r (reliquis margine abscisis). angus in ima E. -ginam una v. a. S.) drachma[*](drachmae E. (an -ma I?). -ma una dS. dramma VG) bibuntur , cui malo et nidus[*](nidos T.) earum mederi dicitur[*](dicunt VGR1T.) potus[*](potos T.). milipedam[*](mili- pedam (milli- r. mille- v) RdJ. cfr. nota ad XXIV 152. -da (milli- E) rG.) inlini anginis[*](anguinis VGR. -uis E.) efficacissimum[*](efficacissime R1.) putant;[*](Diosc. II 37. eupor. I 88. (cfr. Marc. 15, 72). Pl. iun. 31, 20. 30, 21. Marc. 15, 70. 71. Pl. iun. 31, 1–4. cfr. Diosc. II 98.) alii XX[*](XX dPl. iun. cfr. etiam § 49. XXI Ev(D). al.... r (reliquis margine abscisis). XI rGS.) tritas in aquae mulsae hemina dari per harundinem, quoniam

dentibus tactis nihil prosint. tradunt et[*](ex (pro et) VG.) murem cum verbenaca excoctum, si bibatur is liquor, remedio esse, et corrigiam caninam ter collo circumdatam, fimum columbinum vino et oleo permixtum. cervicis nervis[*](neruis et Erv.), opisthotono ex milui nido surculus viticis adalligatus auxiliari dicitur,[*](Diosc. II 27. eupor. I 154. Marc. 15, 79. Pl. iun. 80, 19. 20.—Marc. 15, 52.)