Naturalis Historia
Pliny, the Elder
Pliny, the Elder, creator; Mayhoff, Karl Friedrich Theodor, 1841-1914, editor
[*](Diosc. eupor. II 5. Marc. 20, 109. 63. 16, 81. Pl. iun. 39, 11–14. (Marc. 16, 82. 81).) Stomachum exulceratum lactis asinini[*](asini VR.) potus reficit[*](efficit E.), item bubuli; rosiones eius caro bubula mixto[*](mixto R1d. mifto f. admixto rv. cfr. Marc.) aceto et vino cocta; rheumatismos cornus cervini cinis; sanguinis excreationes haedinus sanguis[*](edinus V.)[*](san- guis om.VR1d.) recens ad cyathos ternos cum aceto[*](aceto et uino acri fS.) acri pari modo[*](modo om.R1dT.) fervens potus, coagulum[*](coagulum ceruinum Pl. iun., sed cfr. Marc.) tertia parte ex aceto potum;[*](Scribon. 123. Seren. 395. Marc. 22, (24) 36. - 22, 2.—Cels. IV 8. Marc. 17, 2. Diosc. II 41. Marc. 17, 19.) iocineris dolores lupi[*](lupino d.) iocur aridum ex mulso, asini[*](asinini E. -num. v.a. H.) iocur aridum cum petroselini partibus [*](duabus et tribus ll.v.) II ac[*](ac Erv(D). & rTfS.) nucibus III ex[*](ex VfH. ac rv.) melle tritum et in cibo sumptum , sanguis[*](sanguinis VR1.) hircinus cibo aptatus. suspiriosis ante omnia efficax est potus equiferorum sanguinis, proxime lactis asinini tepidi, bubuli[*](bubuli VRdTJ. bulbi E. -bis rv (praem. cum).) decocti ita, ut serum ex eo bibatur,
addito[*](tres ll.v.) in II heminas cyatho nasturtii albi[*](albi Erv(D). om. rTfH.) perfusi aqua. dein[*](deinde Ev.a.S(D).) melle diluti[*](dilutum V.). iocur quoque vulpinum[*](uulpium TE.) aut pulmo in vino nigro aut fel ursinum in aqua laxat meatus spirandi[*](parandi E.).[*](Marc. 25, 18. 41.—Pl. iun. 43, 12–14. Marc. 25, 44. Diosc. II 98. eupor. I 241.—Diosc. II 98. eupor. I 242.) Lumborum dolores et quaecumque alia[*](alias E.) molliri[*](mol- lire Ev.a.H.) opus sit ursino adipe perfricari[*](perfricari TEv(D). -re G. fricari rfH.) convenit, cinerem[*](cinere Vd.) apruni[*](pruni R1. aprini d(?)v.a.S.) aut[*](uncos ego posui. adferunt—gregem trans- poni post cibo aptatus (§197) voluit Dal.) suilli fimi inveterati aspergi[*](adspergi RH. -pargi S.) potioni vini.—(Adferunt[*](adferunt VRdv(J). -ficiunt r. -ficiat E. adiciunt S(D).) et Magi[*](magis V.) sua commenta: primum[*](primi E.) omnium rabiem hircorum, si mulceatur[*](mulgeatur V.) barba, mitigari[*](mitiori E.), eadem praecisa non abire[*](habire V.) eos in alienum gregem). * ischiadicis[*](ischiadicis—) fimum bubulum inponunt calfactum in foliis[*](follis VR1. an folio oleris? cfr. Pl iun. et XXVII 54.) cinere ferventi[*](feruenti hue transposui ex § 199, ubi post leporis deuorare habent ll. v. cfr. Diosc.). * huic admiscent [*](an adiciunt?) fimum caprinum et subdito linteolo[*](an linteo oleo (vel subdita lana oleo uncta)? cfr. Diosc.) uncto cava manu, quantum[*](quanto Vd.) pati[*](capi ErD.) possit[*](posset E.), fervens sustineri[*](sustineri VEv(D). -re rH.) iubent ita, ut si laeva pars doleat, haec medicina in dextera manu fiat aut e[*](aut e drv. ante VE. aut R.) contrario, fimumque[*](fimumque ego. -um quoque ll.v.) ad eum[*](eleum (om. ad) tusum E.) usum acus[*](acus VRdv. causa Er.) aereae punctu[*](punctu J. -tus d. -tos VR. -tis Erv.) tolli iubent.[*](Marc. 25, 19. 26, 19. Pl. iun. 54, 15. 16. Marc. 27, 84. 28, 48 (21).) modus est[*](est dS. ex V. et r. om.v.) curationis[*](cura- tionis est v.a.S.), donec vapor 15 ad lumbos pervenisse[*](peruenire Ev.a.H.) sentiatur; postea manum[*](manum VRdS. -num uero Er. uero manum v.) porro tuso inlinunt, item lumbos ipso fimo cum melle. suadent[*](suadentque v.a.D.) in eo[*](in eodem d(?)v.a.S. in R1.)
dolore[*](odore R1.) et testes leporis devcrare.* in renium[*](renum VTv(H). -umque G.) dolore leporis [*](cocior V.) renes crudos devorari iubent aut certe coctos ita, ne dente[*](denti Vd.) contingantur[*](contingatur (-tirig- V) VR.). ventris quidem dolore[*](dolore dv. -res VR. -rem E.) temptari negant talum leporis habentes.[*](Pl. iun. 56, 20. 21. Marc. 23, 58.—23, 31.—Pl. iun. 56, 21–57, 1. Marc. 23, 30. Cels. IV 16. Marc. 23, 17.) Lienem sedat fel apri vel[*](uel (pro fel) V.) suis potum, cervini[*](ceruini ego. cft. Pl. iun. uel uini V. uel uni dT. uel ceruini R(?)Ev.) cornus[*](cornu d. -nii T.) cinis in aceto, efficacissime tamen inveteratus[*](inueteratur V.) lien asini[*](asini VE.) ita, ut in triduo sentiatur utilitas. asinini pulli[*](pauli E.) fimum[*](dist. ego.), quod primum[*](quod primum om.V1R1.) edidit—poleam[*](poleant VE.cfr. § 204. 211. (polion coni. B ex Aristot. h. a. VIII 24).) vocant—, Syri dant[*](&Ev. a V.om. r.) in aceto mulso. datur et equi lingua inveterata ex vino praesentaneo medicamento, ut didicisse[*](dicis esse ex E.) se ex barbaris Caecilius[*](cecilius rv.a.C. caelius Vf. celius RT.de mendo cfr. XXVII 4.) Bion tradidit[*](traditur et alieni E.), et lien bubulus simili mode, recens autem assus vel elixus in cibo. in vesica quoque bovis alii capita xx tusa cum aceti[*](aceti Ev. -to r.) sextario imponuntur ad lienis dolores.[*](Marc. 23, 34. (63).—Pl. iun. 57,1. Marc. 23,33. Seren.417.) eadem ex causa emi[*](emi V1Rv. mi V2. in r.) lienem vituli, quanti[*](quantum E.) indicatus sit, iubent Magi nulla pretii[*](credi d.) cunctatione, quoniam hoc quoque religiose[*](relegiose V.) pertineat, divisumque[*](diuisum d.) per longitudinem adnecti[*](annectit d.) tunicae utrimque et induentem pati decidere[*](de- cedere d.) ad pedes, dein collectum arefacere[*](antefacere V1d.) in umbra[*](in umbra om.Eman. Dal. (in fumo Marc.).). cum hoc[*](haec R1.) fiat[*](faciat VRIf.), simul residere lienem aegri vitiatum liberarique [*](& Erv. om. r.) eum[*](eum om.d(?)H. eo S.) morbo dicitur[*](prodesse dicitur r.). prodest et pulmo vulpium cinere siccatus atque in aqua potus, item haedorum lien[*](lien rv. -ni E.om.rTf.) impositus .
[*](Diosc. II 97. eupor. II 49. 47. Marc. 27, 96. Diosc. eupor. II 49. Marc. 27, 106. Diosc. II 85. eupor. II 48. 49. Marc. 27, 57. Seren. 576.—Marc. 27, 44.—Diosc. eupor. 11 49. Marc. 27, 98.)
Alvum sistit cervi[*](ceruini E. -nus v.a.H.) sanguis[*](sanguinis E.), item cornus cinis[*](cumius (cūuis d) cinis Vd.), iocur aprunum[*](aprinum RdEv.a.S. (an caprinum?).) ex vino potum citra salem recensque, item assum, vel suillum[*](suillum uel d(?)v.a.D.), hircinum decoctum ad quintas[*](ad quintas (sc. partes, ut § 206) ego. ad quintam VRdTfH.om.Ev. (ad tertias Marc.).) hemina[*](he- mina ego. cfr. § 205. XXVII 47. XXVI 75 al. -nam (emi- E) ll.TfH. -nae D cum Gron. (in uini hemina v).) in vino, coagulum leporis[*](leporis om.E.) in vino[*](uinino V.) ciceris magnitudine aut, si febris sit, ex aqua—aliqui et gallam adiciunt [*](dist. D.), alii per se leporis sanguine[*](sanguinem V.) contenti sunt—, lac coctum[*](lac cqcto R. lacte cocto v.a.D.), equini fimi cinis[*](cinis om.VIR1d.) in aquae[*](aqua Rdv.a.D.) potu[*](potu VdED. -tus Rv.), taurini cornus veteris e parte ima[*](ima R(?)B. iam rv.) cinis inspersus[*](spersus E.) potioni aquae, sanguis hircinus carbone[*](in carbone d(?)Erv. sed cfr. XVII 103. XXXIV 96. 103. XXXVI 155. (XXXI 111).) decoctus, corium[*](corium—10 epoto om.V1R1.) caprinum cum suo pilo decoctum[*](dist. ego e Diosc.) suco epoto,[*](Diosc. II 97. eupor. II 49. Marc. 27, 58. Pl. iun. 46, 17. Seren. 525. Marc. 30, 77. Pl. iun. 46, 10. Marc. 27, 22.—Diosc. II 81.) coagulum equi et sanguis caprinus vel[*](uel (pro fel) E.) medulla vel iocur.—Alvum solvit fel lupi cum elaterio umbilico inlitum[*](in- litum ego cum vet. Dal. e Pl. iun. -ligatum ll.v.) vel lactis equini potus, item caprini cum sale et melle, caprae fel cum cyclamini suco et aluminis [*](al- uum in (aluū R1) his VR1.) momento[*](momento ll.TH cum Gron. cfr. XXX 56. 87. 93. modico v.) —aliqui[*](aliqui et Rv. -quem E. -qui r.) et nitrum et aquam adiecisse malunt—, fel tauri cum absinthio tritum ac subditum[*](subitum VR1.) pastillo[*](an pastillis? cfr. XXXII 132; singul. numerus nusquam sic invenitur.), butyrum largius sumptum.[*](Diosc. II 63. Marc. 27, (99)97.—30, 78.) —Coeliacis et dysintericis [*](tribus ll. v.) medetur iocur vaccinum, cornus cervini cinis III
digitis captus in potione[*](positione VR1.) aquae, coagulum leporis subactum in pane[*](panem E. (an recte? cfr. § 206).), si vero[*](uero in R1.) sanguinem detrahant[*](detrahunt Erv.a.S.), in polenta, apruni[*](apruni VS. -rum E. -rini rv.) vel suilli vel leporini[*](leporinis VE. -oris R1.) fimi cinis inspersus potioni tepidi vini. vituli[*](bituli V1. it- E.) quoque ius[*](ius Ev. suis rTf.) vulgariter dari[*](dari ego. dati VTfE. -tum r(?)v.) inter auxilia coeliacorum [*](auxilio coeliaco E.) et dysintericorum tradunt[*](tradunt v. -tur ll.). lactis asinini[*](asini R1v.a.C.) potus utilior addito melle, nec[*](nec in ufuf E.) minus efficax fimi[*](fimi om.E.) cinis ex vino [*](200) utrique vitio,[*](Diosc. II 85.—Pl. iun. 54, 5.—cfr. Diosc. eupor. II 52.) item polea supra dicta, equi coagulum, quod aliqui hippacen appellant, etiam si sanguinem detrahant, vel fimi cinis dentiumque eiusdem tusorum farina salutares[*](salutares VRS. -ris dED. -ris dicitur v.) et bubuli lactis decocti potus. dysintericis addi mellis exiguum praecipiunt et, si tormina sint, cornus cervini cinerem aut fel taurinum cumino mixtum et[*](ut (pro aut) E.) cucurbitae carnes umbilico inponere. caseus recens vaccinus inmittitur [*](quattuor ll.v.) ad utrumque vitium, item butyrum heminis IIII cum resinae terebinthinae[*](tere- binthinae dv. -tini r. -ti V2R. -bentini E. -ti V1.) sextante aut cum malva decocta aut[*](aut rosaceo (-atio E) Erv.a.S.)[*](dist. D.) cum rosaceo.[*](Marc. 27, 67.—27, 103.—Pl. iun. 54, 10. Marc. 27, 56.—Plin. 50, 19.—Marc. 27, 95.) datur et[*](et (pro aut) VR1.) sebum vitulinum aut bubulum, item medulla[*](medulla VdTE. -llae R(?)v.) —et coquitur[*](et coquitur ego.et cocuntur (coquu- EdT) VdTE. excoquuntur R(?) v.) cum farinae[*](farinae D. cfr. Marc. -ne R. -na et Ev. -na rH.) ceraeque exiguo[*](cera exiguoque v.a.H.) et oleo, ut sorberi possit[*](pos- sit ll. -int v.), medulla[*](id ulla V.) et in pane[*](an panem? cfr. Marc. et Plin. XXII 127. XXIX 49.) subigitur—, lac caprinum ad dimidias partes decoctum; si sint et tormina , additur protropum. torminibus satis esse remedii in leporis coagulo poto e vino tepido vel semel arbitrantur aliqui; cautiores et sanguine caprino cum farina hordeacea et resina[*](resina dE2v. -ne RE1. -nem V.) ventrem inlinunt.[*](Pl. iun. 54, 6–10. Marc. 27, 81. 65. 107.) ad omnes epiphoras ventris inlini[*](inponi Pl. iun.) caseum mollem suadent, veterem autem in farinam[*](farinam S cum vet. Dal. e Pl. iun. -na ll. v.) tritum coeliacis et dysintericis dari, cyatho casei in[*](tribus ll.v.) cyathis vini cibarii[*](cibarii dTS. -ri VfD. -bat R.om.Erv.) III. sanguis caprinus decoctus cum medulla dysintericis, iocur assum caprae coeliacis subvenit , magisque[*](magis qui V.) etiam hirci, in vino austero decoctum potumque vel ex oleo myrteo[*](myrtae V. -ti dT.) umbilico[*](umbilicu V.) inpositum. quidam decocunt[*](tribus ll. v.) a III sextariis aquae ad[*](ad V.) heminam addita ruta[*](addita ruta dv. -to ritu r.). [*](Marc. 27, 104. - § 209: Marc, 27, 69. (98).—Pl. iun. 54, 11–13. (Marc. 27, 82).—cfr. Marc. 27, 128. 28, 49. 27, 37.) utuntur et liene asso[*](ossa V.) caprae hircive et sebo hirci[*](hirci om.dT.) in pane, qui cinere coctus[*](coctum V.) sit, caprae a renibus maxime, ut[*](et (pro ut) V.) per se[*](dist. D.) hauriatur protinusque[*](protinusque Ev. cfr. § 210. -nus lique Vf. -nus liquefacta dT. -nus inque R(?)H cum Gron. -nus aqua D.) modice[*](modi E.) frigida[*](frigidem E. -dam v. a. H.). sorberi iubent aliqui et in aqua decoctum sebum admixta polenta et cumino et aneto[*](aneto dEv(D). cfr. Marc. -tho C. anefo TfS. -fo et r.) acetoque. inlinunt et ventrem coeliacis fimo cum melle decocto. utuntur ad utrumque vitium et coagulo haedi in vino myrtite[*](myrtice R.) fabae magnitudine poto et sanguine eiusdem in cibum formato, quem sanguiculum[*](sanguinculum VdTf.) vocant. infundunt dysintericis et glutinum taurinum aqua calida resolutum. inflationes discutit vitulinum fimum in vino decoctum.—Intestinorum vitiis magnopere prodest coagulum cervorum decoctum cum lente betaque atque[*](atque om.ErD.) ita[*](ita dv. na V. ne R.om.ErS.) in cibo[*](cibo ita ErD.) sumptum[*](ruptum E.), leporis pilorum cinis cum melle decoctus [*](decoctus d(?)v. -to rD. cfr. § 223.), lactis caprini potus decocti[*](decocti Rdf(vet. Dal.) H. -to V. -tus Ev (D).) cum malva exiguo sale addito; si et coagulum addatur, maioribus emolumentis fiat. eadem vis est et in sebo caprino in sorbitione aliqua,[*](Marc. 28, 49.—27, 127.) uti protinus hauriatur frigida aqua. item feminum haedi cinis rupta intestina sarcire mire traditur, fimum leporis cum melle decoctum et cottidie fabae[*](faba V.) magnitudine sumptum ita, ut deploratos[*](deploratos dE2v. -tores E1. -planatos (-t' R1) rf.) sanaverint[*](sanauerit vet. Dal.). laudant et caprini[*](caprino VR.) capitis cum suis pilis discocti[*](discocti VRTS. dec- d(?)Ev(D).) sucum.[*](Cels. IV 25. Scribon. 142. Pl. iun. 50, 21. 51, 3. Marc. 28, 58.—Seren. 564. Pl. iun. 54, 17. 18. Marc. 28, 26.—Pl. iun. 59, 19–21. (Marc. 28, 52. 29, 24).—Scribon. 122. Pl. iun. 58, 4–6. Marc. 29, 8. 9.) Tenesmos[*](tenesmus d.), id est crebra et inanis[*](anis R1f.) voluntas desurgendi , tollitur poto lacte asinino, item bubulo.—Taenearum [*](tinearum (ten- dv. a. C) Rdv. a. H.) genera pellit cervini[*](ceruinus V.) cornus cinis potus.—Quae in excrementis lupi diximus inveniri ossa, si terram non[*](178) attigerint[*](at- tingerint Vv. a. C.), colo medentur adalligata bracchio[*](brachia E.). polea quoque supra dicta[*](dicto VdE.) magnopere prodest decocta in sapa, item[*](200) suilli fimi farina addito cumino in aqua[*](aquae E.) rutae decoctae, cornus cervini teneri cinis cocleis Africanis cum testa sua tusis mixtus in vini potione.
[*](Diosc. II 99. Pl. iun. 62, 2. Marc. 26, (73) 102. 124.) Vesicae calculorumque cruciatibus auxiliatur urina apri et ipsa vesica pro cibo sumpta, efficacius, si prius fumo maceretur[*](maceratur Ev. a. G.) utrumque. vesicam elixam mandi oportet, et a muliere feminae suis. inveniuntur in[*](in E. et V. et in r(?)v. (an ex, ut § 217 ex omni onagro?).) iocineribus eorum lapilli aut duritiae[*](duritie Rdv. a. S.) lapillis similes, candidae[*](can- dide RT. -idi dv. a. S.), sicut in vulgari sue, quibus contritis atque in vino potis pelli calculos aiunt. ipsi apro tam gravis urina sua[*](urina sua ErD. sua urina d(?)v. urina rS.) est, ut nisi egesta[*](egestae V.) fugae[*](effugere dT.) non sufficiat ac velut[*](ueluti V(?)SJ.) devinctus[*](deunctus E. defunctus man. Dal.) opprimatur
;[*](Pl. iun. 62, 3.—Marc. 26, 72.—Pl. iun. 62, 4. Marc. 26, 92. (22). 74. Pl. iun. 63, 8. Marc. 33, 37.) exuri illa[*](an ea ... illos?) tradunt eos. leporis renes inveterati in vino[*](uini Vf.) poti[*](potu f.) calculos pellunt. in pernae[*](pernae VE. -na rv.) suum articulo[*](articulo os ego. cfr. § 179. -ulos ll.v.) os diximus, quod[*](quod VRE. quorum d(?)v.) decoctum ius facit urinae utile. asini renes[*](179) inveterati tritique ex[*](ex J. et (re corr.) ll.S. et in v.) vino mero dati vesicae medentur. calculos expellunt lichenes[*](lienes dTv. a. G.) equini ex vino aut mulso poti[*](potu V. -to E1.) diebus XL. prodest et ungulae equinae cinis in vino aut aqua, item fimum caprarum in mulso, efficacius silvestrium, pili quoque caprini cinis; verendorum carbunculis cerebrum apri vel suis sanguisque.[*](cfr. Marc. 33, 4.—Pl. iun. 63, 9–12. Marc. 33, 59. - 33, 42.—Seren. 676. Marc. 33, 41.) vitia vero, quae in eadem parte serpunt, iocur eorum combustum, maxime iunipiri ligno, cum charta[*](charta (ca- V1) et V1dB. cartae V2. charta Rv. cartha E.) et arrhenico[*](arrhenico V1EB. arre- RdS. tirrhe- V2. armeniaca v.) sanat, fimi cinis, fel[*](felle VR1d.) bubulum cum[*](cum Erv. qui r.) alumine Aegyptio ac murra[*](myrra T. -rrha VRd. muria v. a. H.) ad crassitudinem mellis subactum , insuper beta[*](beta et cocta v. betam et coctam ll.) ex vino cocta inposita, caro quoque[*](caroque Vf.cfr. § 218.) ; manantia vero ulcera sebum[*](secum Vd.) cum[*](cum om.R1.) medulla vituli in vino decoctum, fel caprinum cum melle rubique suco, vel[*](uel (pro fel) Ev. a. H.) si serpant[*](serpant dv. -at r.) ; fimum etiam prodesse[*](prodest E.) cum melle dicunt[*](dicunt om.VR1. aiunt J.) aut cum aceto et per se butyrum.[*](Marc. 33, 18.—Diosc. eupor. II 101. Pl. iun. 62, 9. Marc. 26, 85. 126. (127). Diosc. eupor. II 101. Seren. 589. Pl. iun. 62, 10–12.—Marc. 26, 86. 125.—26, 72.—Pl. iun. 62, 6–9. Marc. 26, 128. 129.) —Testium tumor[*](tumor VRdH. cum E. -mor cum v.) sebo vituli addito nitro[*](nigro VR1.) cohibetur vel fimo eiusdem ex aceto decocto.— Urinae incontinentiam cohibet vesica apruna[*](aprina V(?) dv. a. S.), si assa mandatur , ungularum apri vel suis cinis potioni inspersus, vesica[*](uesica dv. -cae r.) feminae suis combusta[*](combuste d. -tis R1.) ac pota[*](pote d.), item haedi, vel pulmo, cerebrum leporis in vino, eiusdem testiculi tosti vel coagulum cum anserino adipe in polenta, renes asini[*](asinini d(?)Ev. a. S.) in[*](in om.E.) mero triti potique. Magi[*](magis V2E.) verrini genitalis cinere poto ex vino dulci demonstrant[*](de- monstratur R. -rat r. deinde monstrat E. (an cinerē potū.. demonstrant uel urinam? cfr. Marc.).) urinam facere in canis cubili[*](cubiculi E. -lo v. a. G. item v. 6.) ac verba adicere[*](an dicere, ut Pl. iun.?), ne ipse urinam faciat ut canis in suo cubili. rursus ciet urinam vesica suis, si terrain non attigerit, inposita pubi.[*](Marc. 31, 36.—Diosc. II 96.—Marc. 31, 37. 34.) Sedis[*](sed iis (his V2) V. sedis is (his r) R.) vitiis praeclare prodest fel ursinum cum adipe; quidam adiciunt spumam argenti ac tus. prodest et butyrum cum adipe anserino ac rosaceo; modum ipsae[*](ipsum Vf.) res statuunt, ut sint inlitu faciles. praeclare medetur et taurinum fel[*](fel om.E.) in linteolis concerptis rimasque perducit ad cicatricem. inflationibus in ea parte sebum vituli, maxime ab inguinibus, cum ruta; ceteris vitiis medetur sanguis caprinus cum[*](ca- prinum cum V2Er. capr—-. 17 fel om.V1R1.) polenta, item fel caprinum condylomatis per se, item fel lupinum ex vino.[*](Pl. iun. 79, 22. cfr. Diosc. II 97.—extr.: Pl. iun. 79, 24. 25. Marc. 32, 40.) panos et apostemata[*](apostema d.) in quacumque parte sanguis ursinus discutit, item taurinus aridus tritus. praecipuum tamen remedium traditur in calculo onagri[*](inagri V.), quem dicitur, cum interficiatur, reddere urina liquidiorem initio, sed in terra[*](terram Vd.) spissantem[*](et pissantem R. pi- r.) se; hic adalligatus femini omnes impetus discutit omnique suppuratione liberat[*](superatione liberatur V.). est autem rarus[*](rursus Vd.) inventu nec ex omni onagro, sed[*](sed om.R1.) mire[*](mire Müller emend. IV 34. me r. ne E.om. rv. (an maxime?).) celebrant[*](celebrant Müller l. l. -brari ll. -bri v. de mendo cfr. XXIX 66.) remedio. prodest et urina asini
cum melanthio et ungulae equinae cinis cum oleo et aqua[*](equae E.) inlitus, sanguis equi, praecipue[*](praecipuae VE.) admissarii[*](equi (ae- V) admissarii VR1), sanguis[*](et sanguis Rd(?)v. a. S) bubulus, item fel.[*](Pl. iun. 79, 25. Marc. 32, 13.—32, 44. Pl. iun. 64, 23–25. Marc. 32, 22.) caro quoque eosdem effectus habet[*](habet et VRd.) calida inposita et ungulae cinis ex aqua aut melle, urina[*](urinam V.) caprarum, hircorum quoque[*](quoque VdfH. que rv. cfr. § 214.) carnes in aqua decoctae aut fimum ex iis[*](iis v. his ll.C.) cum melle decoctum, fel verrinum[*](fel uerrinum VTErS. uerrinum fel uerrinum R. -num fel dH. fel ursinum siue uerrinum v.), urina[*](urinam V.) suum in lana inposita.—Femina[*](femora VRS. sed cfr. Pl. iun.) adteri adurique[*](adtaerri adurique E. trita adteria (arcte- V2) durique V.) equitatu notum est; utilissimum est[*](est om.E.) ad omnes inde causas[*](causas VRdv. caoras E.) spumam equi ex ore inguinibus[*](in- guinibus RdTH. cfr. Pl. iun. -busque VEv.) inlinere[*](illinire Rd1v. a. S.).—Inguina[*](in inguina d. inunguina V. -guna R1.) et ex ulcerum causa intumescunt. remedio sunt equi[*](aequis. aet V.) saetae III totidem[*](tres ll.v.) nodis[*](modis E.) alligatae intra ulcus[*](uicus VE.).[*](Pl. iun. 69, 10. Marc. 36, 67.—Diosc. II 94. eupor. I 235. (Marc. 36, 14).) Podagris[*](podagra f. -ram V.) medetur ursinus adips taurinumque sebum, pari pondere et cerae. addunt quidam hypocist hidem[*](hypocisthidem S. -da C. -dam v. -tidem VRd. hypcystidem E.) et gallam. alii hircinum praeferunt sebum cum fimo caprae et croco, sinapi, item[*](sinapi item ego e Diosc. -pii uel E. -pi uel V. -pi cum dre corr. v. -piue uel G.) caulibus hederae tritis ac[*](dist. ego cum Pl iun.) perdicio[*](perditio V.) vel flore[*](aut flore dT.) cucumeris silvestris.[*](Pl. iun. 69, 11. 12. (Marc. 36, 1).—Marc. 36, 62 (57).—Diosc. eupor. I 235. Diosc. II 98. Pl. iun. 69, 12. 13.—cfr. Plin. XXVIII 198.—Marc. 34, 61. Pl. iun. 71, 11–13. Marc. 36, 26.) item bovis[*](ouis R.) fimum cum aceti faece magnificant et vituli, qui nondum herbam gustaverit, fimum aut per se sanguinem tauri, vulpem[*](uulpe V.) decoctam vivam, donec[*](done—uiuum om.E.) ossa[*](assa V.) tantum restent, lupumve vivum
oleo cerati[*](certatim VR.) modo incoctum, sebum hircinum cum helxines[*](helxines B. helsine (-nae V) si VRE. -nes v. -ne d.de mendo cfr. XXV 92. XXVII 24.) parte[*](partes E.) aequa, sinapis tertia, fimi caprini cinerem cum axungia . quin et[*](equina et dT.) ischiadicos uri[*](uir E.) sub pollicibus pedum eo[*](eo Erv. e VR.om.d.) fimo fervente utilissime tradunt, articulorumque[*](arti- culorum VR1.) vitiis fel ursinum utilissimum esse et pedes leporis adalligatos, podagras quidem[*](quidam Ev.a. H.) mitigari pede[*](pedes R.) leporis viventi[*](uiuenti VRdD. -tis Erv. uiuo Pl. iun. cfr. XXX 98.) absciso[*](absciso VEv(S). -isso r(?)C.), si quis secum adsidue habeat[*](habebat R1.).[*](Marc. 34, 93. Diosc. eupor. I 181. Pl. iun. 67, 3.— cfr. Plin. XXX 80. Marc. 34, 20.—cfr. Diosc. II 40. eupor. I 173.—Pl. iun. 87, 11–12. Marc. 34, 29.) —Perniones ursinus adips rimasque[*](primasque d.) pedum omnes[*](ones V.) sarcit, efficacius alumine[*](lumine V.) addito, sebum caprinum, dentium equi farina[*](ferina E.), aprunum[*](aprinum V(?)dv.a. S.) vel suillum [*](dist. ego. cfr. § 90.) fel cum adipe, pulmo inpositus[*](an inponitur?) et si[*](et si Ev. et r.) subtriti sint contunsive offensatione, si vero adusti frigore, leporini pili cinis; eiusdem pulmo contusis[*](an dissectus contusis?) dissectus aut pulmonis cinis. [*](Pl. iun. 67, 16. Marc. 34, 52. 28. 49.—Pl. iun. 68, 6.—cfr. Diosc. II 51. eupor. I 173.—Marc. 34, 21.) sole[*](sole dv. sol V. sola r.) adusta sebo[*](soba R.) asinino aptissime curantur, item bubulo cum rosaceo.—Clavos et rimas callique[*](callide Vd.) vitia fimum apri vel suis recens inlitum ac tertio die solutum sanat, talorum cinis, pulmo aprunus[*](aprunus S. -rinus ll.v(D).) aut suillus aut cervinus; adtritus[*](adtritum (attr- fS) VfS.) calciamentorum urina asini cum lnto suo inlita; clavos sebum bubulum cum turis polline; perniones vero corium conbustum; melius, si[*](si VRdTfv(H). om.EG.) ex vetere calciamento; iniurias e[*](e ErG. eo r. a v.) calceatu ex oleo corii caprini cinis.[*](cfr. Marc. 34, 97.—Pl. iun. 66, 2.—101, 15. 16.) —Varicum dolores sedat fimi vitulini[*](ui- tuli V.) cinis cum lilii bulbis decoctus[*](decoctus dv. -tis rTf.cfr. § 209.) addito melle modico, itemque omnia inflammata et suppurationes minantia[*](minantia (-ncia r) eadem res Erv(S). om. rTfH.)[*](sed H.). eadem res et podagris prodest et articulariis morbis[*](morbos V.), e maribus praecipue vitulis; articulorum adtritis[*](atritis V.) fel aprorum vel suum linteo calefacto inpositum, vituli, qui[*](uitulique qui v.a.D.) nondum herbam[*](herba VR.) gustaverit, fimum, item caprinum cum[*](cum—) melle in aceto decoctum.—Ungues scabros sebum vituli emendat, item caprinum[*](caprinum om.V1R1.) admixta sandaraca.—Verrucas vero aufert[*](auferunt T. aut ferrim d.) fimi vitulini[*](ituli E.) cinis ex aceto, asini urina et[*](urina et D cum U 627. -nae ll. v. (an urina e luto?).) lutum.[*](Pl. iun. 93, 4. 5.—cfr. Plin. XXX 87. Pl. iun. 93,20.— Diosc. eupor. I 18.) Comitiali morbo testes ursinos edisse prodest vel aprunos[*](aprinos dv.a.S.) bibisse ex lacte equino aut ex aqua, item aprunam[*](aprinam R1dv.a.S.) urinam ex aceto mulso[*](aceto item mulso (muso V) VR1d.), efficacius quae inaruerit[*](inaruerit Erv. inor- f. inorr- V. inhorr- r.) in[*](ex (pro in) E.cfr. § 232.) vesica sua. dantur et suum testiculi inveterati[*](in- ueteratique (om. triti) E.) tritique in suis lacte, praecedente[*](praecendente V. proced- Ere corr.) vini abstinentia et sequente continuis quinis[*](quinis ego. om. ll.v. cfr. XXX 87. Pl. iun. Pliniana p. 36. (an vero diebus denis?).) diebus. dantur et leporis sale custoditi pulmones cum turis tertia parte in vino albo per dies xxx, item coagula eiusdem;[*](Diosc. II 44. eupor. I 18.) asini cerebrum ex aqua mulsa, infumatum [*](infumetum V.) prius in foliis[*](foliis REv. fulti V. fultis d. -ti T. foliis B. pulte Gron.), semuncia per dies VII[*](VII ego. uel ll.v. v uel coni. H.), ungularum eius cinis coclearibus binis toto mense potus, item[*](testes item VR1d.) testes sale adservati et inspersi[*](aspersi Ev.a.H.) potioni in asinarum maxime lacte vel ex aqua. membrana partus earum, praecipue si marem[*](mare VR.) pepererint, olefactata[*](olefactata EG(D). -cta rTfv(S). cfr. XVIII 364. XX 155. 192.197.) accedente[*](accendente V.) morbo comitialium resistit. sunt qui e mare[*](mari E.) nigroque cor edendum cum pane sub
diu prima aut seconda luna praecipiant, alii carnem, aliqui sanguinem aceto dilutum per dies XL bibendum. [*](Diosc. II 45. eupor. I 18.—Pl. iun. 94, 22–24.—94, 24. 25. Diosc. eupor. I 21. (cfr. Plin. VIII 115).) quidam urinam aquae[*](aquae ErJ. quae VR. equi dT. equi aquae v.) ferrariae[*](fer- rariae dTEv. ferria-R. ferrarte V1. -atae f. ferriae V2. fere r. ) ex officinis miscent[*](emmiscent d.) eademque potione et lymphatis[*](lymphaticis rv.a. J. -paticis E.) medentur. comitialibus datur et lactis equini potus, lichen equi[*](lichen equi U 628. -ene qui VR. -eneque d(?)E. -enque B. -enae- que v. de mendo cfr. XXXIV 162.) in aceto mulso bibendus[*](bibendum VdEv.a.C.) ; dantur et carnes caprinae in rogo hominis tostae, ut volunt Magi, sebum earum cum felle taurino pari[*](pari om.VR1.) pondere decoctum et in folliculo[*](felliculo V.) fellis reconditum ita[*](item V.), ne terrain attingat, potum vero ex aqua sublime[*](ex aqua sub- lime VRdTfS. sub limine (-blime v) ex aqua EG. (an ex aqua. suffitione morbum sqq.?). de sublime cfr. CFW Müller p. 21.). morbum ipsum deprehendit caprini cornus vel cervini usti nidor.—Sideratis urina pulli asinini nardo admixto perunctione prodesse dicitur.[*](Diosc. II 63.—Pl. iun. 97, 17–20.—Pl. iun. 99, 6–8. 9–11. Seren. 954.) Regio morbo cornus cervini[*](cerui R1.) cinis, sanguis asini[*](asini VRdTJ. asinini pulli Erv.) ex vino, item fimum asinini pulli[*](pullo V.), quod primum edidit a partu[*](parte V.), datum fabae magnitudine e vino medetur intra diem tertium. eadem et ex equino pullo similiterque[*](similiterque ll.v. an simi- liter (vel fimi fimiliter dati)? cfr. Plin, iun.) vis est.
Fractis ossibus praesentaneus maxillarum[*](maxillam VR1.) apri[*](apri dEv. -rini V2r. -runi r.) cinis vel suis; item lardum elixun atque circumligatum mira celeritate solidat. costis quidem fractis laudatur unice caprinum fimum ex vino vetere: aperit, extrahit, persanat.
[*](Pl. iun. 90, 23. 24.—Pl. iun. 91, 1–3.) Febres arcet[*](exarcet R1.) cervorum[*](cerborum V.) caro, ut diximus; eas quidem[*](quidem Erv. uero rTf.), quae certo dierum numero redeunt, oculus lupi[*](lippi E2. pippi E1.), [*](8,119)
dexter salsus adalligatusque, si[*](sic V.) credimus Magis. est[*](est v. et ll.) genus febrium, quod amphemerinon[*](ephemerinon Rv.a.B.) vocant; hoc liberari tradunt, si[*](tres et duabus ll. v.) quis e vena auris asini III guttas sanguinis in II heminis aquae[*](aeque E.) hauserit. quartanis Magi[*](quartanas magis V2.) excrementa felis[*](fellis V.) cum digito bubonis adalligari iubent et, ne recidant[*](recedant Ev.a.B.), non removeri [*](an remoueri nisi?) septeno[*](de septeno cfr. nota ad XXVI 99.) circumitu[*](circuitum R. -cum itū V.).[*](Pl. iun. 88, 16–19.) quis hoc, quaeso, invenire potuit? quae[*](quae ll.v(J). quaeue rG.) est ista mixtura? cur[*](cor V.) digitus potissimum bubonis[*](bubonis po- tissimum dv.a.G.) electus est? modestiores iocur felis decrescente luna occisae inveteratum sale ex vino bibendum ante accessiones quartanae dixere. iidem Magi fimi bubuli[*](bubulis V.) cinere consperso puerorum urina inlinunt digitos[*](primos digitos Pl. iun.) pedum manuum- [*](dist. ego. cfr. XXX 98.) que[*](manuumque ego. cfr. Pl. iun. -nuusque (quae V1) VRE. -nibusque d(?)v. mausque r.). leporis cor adalligant, coagulum ante accessiones propinant. datur et caseus caprinus recens cum melle diligenter sero[*](sero om.VR1T.) expresso.[*](Marc. 1, 71.—Cels. III 20. Seren. 997. Pl. iun. 91, 17.—Pl. iun. 42, 6. 7.) Melancholicis fimum vituli in vino decoctum remedio est.—Lethargicos excitat asini lichen naribus inlitus ex aceto, caprini cornus nidor aut pilorum, iocur aprunum[*](aprinum V(?)dv.a.S.) ; itaque et veternosis datur.—Phthisicis medentur iocur lupi ex vino macro[*](macro ErS coll. XV 110 et Pl. iun. -cre V. -cres R. -crae d(?)v. an maceratum?), suis feminae herbis pastae laridum[*](lardum dv.a.S.), carnes asininae ex[*](ex dEv. et r. e r.) iure sumptae[*](sum- ptae ne E. (an sumptae, certe?).) ; hoc genere maxime in Achaia curant id malum[*](mallum V.). fimi quoque aridi, sed pabulo viridi pasto bove, fumum harundine haustum prodesse tradunt[*](prodest produnt E.)[*](duorum ll. v,) bubulive[*](bubuliue ego. -liae VR. -li rS. -li quoque v.) cornus mucronem exustum II coclearium
mensura addito melle pilulis[*](pipulis VR.) devoratis.[*](Pl. iun. 37, 23.—Pl. iun. 42, 7. 8.) caprae sebo in pulte[*](pulite E.)[*](phision E.) alicacia[*](alicacia v(S). -atia VRdTf. acacia E, ex alica C.) et phthisim et tussim sanari vel recenti cum mulso liquefacto ita, ut uncia in cyathum addatur rutaeque ramo permisceatur, non pauci tradunt. rupicaprae sebi cyatho et lactis pari mensura deploratum phthisicum convaluisse[*](conua'sisse R. cornua iussisse (uss- d) Vd.) certus auctor adfirmat[*](autem adfirmare E.). sunt qui et[*](qui et VdT. et qui Ev. et R.cfr. XXIV 80.) suum fimi cinerem[*](cinere E.) profuisse scripserint in passo et cervi pulmonem , maxime subulonis[*](sub olonis V.), siccatum[*](sic- catum ego. -tum in ll. v. cfr. XXIX 73. XXIII 40. XXVIII 212. XIV 68. VI 195.) fumo tritumque in vino.[*](Diosc. eupor. II 63.—cfr. Diosc. eupor. II 65.—Pl. iun. 96, 8. 9.) Hydropicis auxiliatur urina e[*](urina e D. -nae E. -ne R. -na Vv. -na aut dT.) vesica[*](uesica dTD. -cae rv(J). del. S. (an urina ue- tus?).) apri[*](apri ll. v. cfr. Diosc. II 63. caprae coni. B e Diosc. II 9. capri D cum U 629 (contra Plinii usum).) paulatim data in potu[*](potus REv.a.S.), efficacius quae inaruerit cum vesica sua, fimi taurini[*](ceruini v.a.H.) maxime, sed[*](maxime subulonis sed Ev.a.H.) et bubuli—de armentivis loquor—, quod[*](quid E. quidam man. Dal. v.a.G.)[*](trium ll.v.) bolbiton vocant, cinis coclearium[*](cocleariorum Ev.a.H. dociarium V.) III in mulsi[*](mulsis V.) hemina [*](hemine V. emi- nae E.), bovis feminae[*](bouis feminae om.VR1d.) in mulieribus, ex[*](& ex Erv.a.J.) altero sexu in[*](sexu in RdEv. uino V.) viris[*](uiris VRdv. uini E.), quod veluti mysterium occultarunt Magi, fimum vituli masculi inlitum, fimi[*](fimi dTErv. -mu r.) vitulini[*](uituli Rv.a.H.) cinis cum semine staphylini[*](est afilini V.) aequa portione ex vino, sanguis caprinus cum medulla. efficaciorem putant hirci[*](hirci VRdfJ. -cini Er. -cinum S(D). -corum v.), utique si lentisco pascatur[*](pascatur ego. cfr. XXIX 38, -cantur ll.v. (an pascant, ut § 110?).).
[*](Pl. iun. 98, 19. 20. 21. 22.—Pl. iun. 100, 17–19.) Igni sacro ursinus adips inlinitur, maxime qui est ad renes, vitulinum fimum recens vel bubulum, caseus
caprinus siccus[*](siccus om.R1Tf.) cum porro, ramenta pellis cervinae delecta [*](delecta VT.cfr. XXVII 47 et CFW Müller p. 11. 12. deie- r G.defe- v.a.G. Pl. iun.) pumice[*](punice Vv.a.C. -cae E.) ex aceto trita; rubori[*](rubori G. -rē VdErv. rubrorē R.) cum prurigine equi spuma aut ungulae cinis; eruptionibus pituitae asinini fimi cinis cum butyro; papulis nigris caseus caprinus siccus ex melle et aceto in balneis, oleo remoto; pusulis suilli fimi cinis aqua inlitus vel cornus cervini cinis,[*](Diosc. II 98. Pl. iun. 103, 10–14.—64, 25. 103, 1. 2. 35, 14.—cfr. Diosc. II 98.—Pl. iun. 82, 16–19.) luxatis recens fimum aprunum[*](aprunum S. aprin- ll.v(D).) vel suillum, item vitulinum, verris spuma recens cum aceto, fimum caprinum cum melle, bubula [*](dist. H.) caro inposita; ad[*](ad om.Ev.a.H.) tumores[*](tu- morem E. -rem sanat v.a.H. liuores Marc. 19, 48.) fimum suillum sub[*](sub VRdfS. in Erv(D). cfr. Pl. iun. et XXX 114. XXXII 81. Cato 74. 76,4. 84.) testo[*](testo VRfES. testo dv. (cfr. XXX 23. 114. XXVIII 71 XXXIX 36).) calefactum tritumque cum oleo. duritias corporum omnes mollit[*](tollit Ev. a. H (D). sed cfr. Pl. iun.) optime adips e lupis inlitus. in iis[*](iis v. his ll. C.), quae rumpere[*](erumpere dTfS. sed cfr. XX 130. 244. XXII 152. 156. XXIII 78.) opus sit[*](sit VR. est d(?)Erv. cfr. nota ad XXVII 56.), plurimum proficit fimum bubulum in cinere calefactum aut caprinum in vino vel aceto[*](uino uel aceto Ev(D). aceto (-tum R) uel in uino rfS.) decoctum; in furunculis sebum bubulum cum sale aut, si dolores sint, cum oleo[*](dolor est (-res E) intinctum oleo R (?)Ev. a. S.) liquefactum sine sale, simili modo caprinum; [*](Pl. iun. 84, 16–20.) in ambustis ursinus adips cum lilii radicibus[*](in ambustis—radicibus om.VR1d.), aprunum [*](aprinum VRdv. a. S.) aut suillum fimum inveteratum, saetarum ex his e penicillis tectoriis cinis cum adipe tritus, tali[*](et alii (pro tali) E.) bubuli cinis cum cera et medulla cervina, fel[*](fel VREv(D). uel dH.) tauri, fimum leporis et[*](et dH. sed rv(S). sed et T.) caprarum[*](ca- prinum T.)[*](dist. ego e Pt. iun.) fimum[*](fimum TEv(S). -us r G. an fimi cinis?). sine cicatrice sanare[*](sanari E.) dicitur glutinum. praestantissimum fit ex auribus taurorum et genitalibus,[*](Diosc. eupor. I 178. Diosc. III 91. (II 51). III 91.) nec quicquam efficacius prodest ambustis, sed[*](sed et R.) adulteratur[*](adulteratus RE.) nihil aeque, quibusvis[*](quibus suis d.) pellibus inveteratis calciamentisque etiam decoctis. Rhodiacum fidelissimum, eoque[*](eoque ll.v. an quo et?) pictores et medici utuntur; id quoque[*](quoque ll.v. an que?) quo candidius, eo probatius; nigrum[*](& nigrum R.) et lignosum damnatur.[*](Pl. iun. 72, 16. Marc. 35, 20. 28.) Nervorum doloribus fimum caprinum decoctum in aceto cum melle utilissimum putant vel putrescente nervo. spasmata et percussu[*](percussu dv. -sso VR1. -ssi r.) vitiata fimo apruno[*](apruno VRES. -rugno G. -rino v. cap- d.) curant vere[*](uero V.) collecto et[*](collectae et E. -ctet V.) arefacto; sic et quadrigas[*](quadrigis Vv. a. H.) agentes[*](agentes dTH. -tis VRfS. -ndis v. argentis E.) tractos rotave[*](rotat uel Er.) vulneratos et quoquo modo sanguine contuso[*](contusu V.), vel si recens inlinatur.[*](Pl. iun. 103, 3–10. Diosc. II 98. eupor. II 34.) sunt qui incoxisse aceto utilius putent[*](utilius pu- tent Erv. salutarem promittunt r. cfr. v. 14.). quin et in potu[*](potu v. -tū Er. pofito r.) farinam eam ruptis convulsisque[*](conuulneratisque d(?)Erv. a. S. cfr. Diosc.), eversis[*](& euersis (-sos R) Erv.) ex aceto salutarem promittunt[*](salutarem promittunt Erv. uti- lius (ulius R) putent (-tant d) r.). reverentiores[*](recentiores H.) cinerem eius ex aqua bibunt, feruntque et Neronem principem hac potione recreari solitum, cum sic quoque se trigario[*](e tri- gario V1. stri- E. se triario R1.) adprobare [*](adprobauere VR1.) vellet. proximam suillo fimo vim putant.
[*](Marc. 31, 22.—extr.: cfr. Marc. 10, 44.) Sanguinem sistit coagulum[*](coaculum V.) cervinum ex aceto[*](acetū R.), item leporis, huius quidem et pilorum cinis, item e[*](e VdTS. & Er.om.RVen. ex fv(D).) fimo asini[*](asinini R. -inino v. a. H.) cinis inlitus—efficacior vis e maribus[*](an in naribus?) aceto admixto et in lana ad omne profluvium inposito—, similiter [*](dist. ego.) ex equino, capitis[*](capite d(?) v. a. D.) et feminum[*](feminū ErD. -na R. -nam r. ne C. -nae v.) aut fimi vitulorum
cinis inlitus[*](inlitis V.) ex aceto, item caprini cornus[*](cornu d1 (ut saepe).) vel fimi ex aceto.[*](Pl. iun. 73, 9–12. 73, 12.) hircini vero iocineris[*](iocinoris V2.) dissecti sanies[*](hircini—sanies om.R1d.) efficacior, et cinis utriusque[*](an utrimque?) ex vino potus vel naribus ex aceto inlitus, hircini quoque utris[*](utris dv. -rius VR1. -res r.), vinarii dumtaxat, cinis cum pari pondere resinae, quo genere sistitur[*](existitur E.) sanguis et vulnus glutinatur . haedinum quoque coagulum ex aceto et feminum eius combustorum cinis similiter pollere traduntur.[*](Pl. iun. 65, 6–15. Marc. 34, 5. 6. 7.—Pl. iun. 78, 15. cfr. Diosc. II 96.) Ulcera sanat in tibiis cruribusque ursinus adips admixta rubrica; quae vero serpant[*](serpant ego. cfr. § 243. -punt ll. v.), fel aprunum[*](aprunum RES. -rugnum d (?) G. -r //inum V. -rinum v.) cum resina et cerussa, maxillarum apri vel suum cinis, fimum suum inlitum siccum, item caprinum ex aceto subactumetsubfervefactum[*](subactum et subferuefactum ego e Pl. iun. et Marc. subferuef- ll. v.). cetera purgantur et[*](et om.V.) explentur butyro, cornus cervini cinere vel medulla cervi[*](ceruici VR1.), felle taurino cum cyprino oleo[*](cyprino oleo d(?) Pl. iun. v. -iano T. -ino rD.) aut irino[*](irino V1RdTPl. iun. H. (laurino Marc.). ittino f. fimo ircino (hir-ED) V2ErD. fimo aprino (cap- G) aut hircino v.). fimum recens suum vel inveterati farina inlinuntur[*](inlinuntur VR. -nitur d(?)Erv.) vulneribus ferro factis. phagedaenis et fistulis inmittitur[*](mittuntur E.cfr. § 205. XXIV 151.) fel tauri cum suco porri[*](porro R.) aut lacte mulierum vel sanguis aridus cum cotyledone herba.[*](Pl. iun. 78, 17–20. Marc. 4, 59. 60.—cfr. Plin. XXVIII 147. Diosc. II 97.—Pl. iun. 74, 18–20.) carcinomata curat coagulum leporis cum pari pondere capparis adspersum vino, gangraenas ursinum fel[*](fel dEv. uel r.) pinna inlitum, asini ungularum cinis ea quae serpunt ulcera inspersus. sanguis equi adrodit carnes septica[*](styptica EVen.) vi, item fimi equini inveterati favilla; ea vero, quae phagedaenas[*](pa- gedene E.) vocant in ulcerum
genere[*](generum E.), corii bubuli cinis cum melle. caro vituli recentia[*](recentia—3 cinis om.V1R1d.) vulnera non patitur[*](pa- titur v. -iuntur V2Er.) intumescere, fimum[*](an item fimum? cfr. Pl. iun. cum seqq. iunxit- D.) bubulum cum melle.[*](Marc. 4, 61.—Pl. iun. 74, 20–23. 78, 21–24. 83, 10. (Marc. 33, 37).) fimi[*](fimi U 632 e Marc. femininum V2E. fe- minum rv.a. D. an fimi autem?) vitulini[*](uituli v. a. D.) cinis sordida ulcera et quae cacoēthe vocant et[*](et ego. & e VRd.om.E. e v. cfr. Marc.) lacte mulieris sanant[*](sanat v. a. D.) ; recentes plagas ferro inlatas glutinum[*](illi- tum d.) taurinum liquefactum, tertio die solutum [*](solutum dv. -tus V. -tas Er. solut R.). caseus caprinus siccus ex aceto ac melle purgat ulcera; quae vero serpant, cohibet sebum cum cera, idem[*](idem J cum vet. Dal. lidem d. item rv(D).) addita[*](addito E.) pice ac sulpure percurat[*](purgat Pl. iun.). similiter proficit ad caco ēthe haedi[*](haedi v(S). hedi E. hoedi rC. cae V.om.Rd.) feminum cinis e lacte mulieris, et adversus[*](aduersus dErv. ad rfH.) carbunculos suis feminae cerebrum tostum inlitumque[*](inlitum VS.).[*](Pl. iun. 99, 22. 23. Seren. 73. 74. Geop. XVII 24. Diosc. III 91.—(Isid. XII 4, 22). Pl. iun. 100, 1. 1–4.) Scabiem hominis asininae medullae maxime abolent [*](obolente R.) et[*](et VRdTfH. om.Ev.) urina[*](urina ego. -nae ll.v.) eiusdem cum suo[*](suo ll. v. suillo D cum U 633.) luto inlita[*](inlita ego. -to ll. -tae v.), butyrum etiam, quod in iumentis[*](intumentis VdE.) proficit cum resina calida, glutinum taurinum in[*](in—14. 15 caprinum om.E.) aceto liquefactum[*](liquefactū dv. -to VR.) addita calce[*](addita calce om.R.), fel caprinum cum aluminis cinere; bovas[*](bonas E. boas v. a. J.) fimum bubulum, unde et nomen traxere. canum scabies sanatur[*](sanatura E. -nantur Rdv. a. S.) bubulo sanguine recenti iterumque[*](utrumque E.), cum inarescat, inlito et postero die abluto cinere lixivo[*](lixiuo (lex- Er) RED. -ue V. -uio d(?)v. cfr. XIV 129. XV 67. XXXVI 203.).
[*](Pl. iun. 88, 11–13. Marc. 34, 43. - Pl. iun. 87, 2–5. Diosc. eupor. I 115. Marc. 8, 148.) Spinae et similia corpori extrahuntur felis excrementis
, item caprae ex vino, coagulo quocumque, sed maxime leporis[*](ex leporis d.), cum turis polline et oleo aut cum visci pari pondere aut cum propoli.—Cicatrices nigras sebum asininum reducit ad colorem, fel vituli extenuat[*](extenuat dv. -ua VR. -ternuat E.) calefactum. medici adiciunt murram et mel et crocum aereaque pyxide [*](puxide VD.) condunt; aliqui et florem aeris admiscent.