Naturalis Historia
Pliny, the Elder
Pliny, the Elder, creator; Mayhoff, Karl Friedrich Theodor, 1841-1914, editor
Glaucion[*](glaucio E.) in Syria et Parthia nascitur, humilis herba, densis foliis fere papaveris , minoribus tamen sordidioribusque, odoris taetri, gustus amari[*](gustu sanari V.) cum adstrictione[*](adstrictionema E.an-one uuae?). granum habet crocei[*](crocei dv. -cii E. -ci r. ecroci V. egro- R.) coloris . hoc in olla fictili luto circumlita[*](circumlita J cum Strackio. tū ll. v cfr. XXIX 98. XXXV 35. XXXIV 119. 106.) in clibanis calfaciunt
, deinde exempto sucum exprimunt[*](et exprimunt V.) eiusdem nominis . usus et[*](usus est V. usus est et d(?)v.a.S.) suci et foliorum, si terantur, adversus epiphoras, quae universo[*](uniuersae uno v.a.S. (an -sae eo?).) impetu cadant[*](cadunt d(?)v.a.S.). hinc temperatur[*](temperabantur R1.) collyrium, quod medici dia glauciu[*](dia glauciu D coll. Galen. introd. 14. cfr. etiam Scribon. 22. Marc. 8, 3. -cia ll.S. -cion v.) vocant.—(lactis[*](lactis —6 ex aqua pertinere ad finem § 82 post conuenit coll. Diosc. coni. Dal.) quoque ubertas intermissa restituitur; sumitur huius rei[*](eius Ev.a.S.) causa ex aqua).[*](Diosc. III 147.) — Glycyside, quam aliqui Paeoniam aut pentorobon[*](pentoboron VR1d.)[*](duum ll.v.) vocant, caulem habet II palmorum[*](palmorum VRdTfB e Diosc. cubito- Erv(G).), comitantibus [*](duo- bus aut tribus ll. v.) II aut III, subrutilum, cute lauri, folia qualia isatis[*](isatis v. iss- (yss- d) ll. nucis B e Diosc. cfr. XX 59.), pinguiora[*](pigriora VR1.) rotundioraque et minora, semen in siliquis, aliud grano rubente, aliud nigro.[*](cfr. Plin. XXV 29. Isid. XVII 9, 48. Th. H. IX 8, 6.) duo[*](duo enim dfS.) autem genera sunt: femina existimatur cuius radicibus ceu[*](feu G Dal.) balani[*](balanis E.) longiores circiter VIII aut[*](octo aut sex ll.v. (an aut VII? cfr. Diosc.).) VI adhaerent. mas plures non habet, quoniam[*](non habet quoniam J e coni. Dal. habet quoniam non ll.v. (non om.V1).) una radice nixus est palmi[*](palmis VR1.) altitudine, candida, quae[*](can- dida quae VJ. -daque rv.) gustu adstringit . feminae folia[*](folię R.) murram redolent et densiora sunt. nascuntur in silvis. tradunt nocte effodiendas, quonian interdiu periculosum sit pico Martio inpetum in oculos faciente; radix vero cum effodiatur, periculum esse, ne sedes[*](ne sedes dv. ne sedis V2ErD. dis r.) procidat[*](procidant E.), magna[*](magna id v.a.S.) vanitate ad ostentationem rei fictum arbitror. usus in iis[*](iis v. his ll. C.) diversus.[*](cfr. Plin. XXVI 131. 151.) rubra grana rubentes[*](rubentes dTH. cfr. Diosc. -tis VErv(S). rudentis R.) menses sistunt XV[*](XII P e Diosc.) fere pota in vino nigro. nigra grana vulvis[*](uuluis Rdv. bu- E. uulcis V.) medentur ex passo aut vino totidem pota. radix omnes ventris dolores sedat in vino alvumque purgat, sanat opisthotonum, morbum regium, renes[*](renium renes E.), vesicam, arteriam[*](arteriam dTH. ateriam V. -ria R. ma- teriam E. matricem v.) autem et stomachum decocta in vino, alvumque sistit. estur[*](festur V.)[*](quattuor ll. v.) etiam[*](etiam contra E(?)v.a.S(D).)in[*](in (cum Murbac.) alimentis J e cod. Murbac. alum- V. a ium- dTS. malum mentis REv(D).) alimentis, sed in medendo IIII drachmae satis sunt. grana nigra auxiliantur et suppressionibus nocturnis in vino pota quo dictum est numero, stomachicis[*](sto- machicis dS cum P. -acicis V. -aticis RTf. -achi ErG. -acho v.) vero et rosionibus[*](et rosionibus ll.Tfv(S). eros- G. an in rosionibus?) et esse ea[*](ea Rv. cfr. Diosc. eam rD. om. Yen.) et[*](etiam et E.) inlinere prodest. suppurationes quoque discutiuntur, recentes[*](re- centis VRED.) nigro semine, veteres rubro[*](rubentes ueteres rubro E.). utrumque auxiliatur a serpente percussis et pueris contra calculos incipientes[*](inci- pientes ego. -te ll.v. cfr. Diosc.) stranguria.[*](Diosc. III 122. cfr. Plin. XXIV 138.) — Gnaphalium [*](gnaphallium Rd. agnaphalium E.) aliqui[*](aliqua V1. alii dEv. a.S.) chamaezelon vocant, cuius foliis albis mollibusque pro tomento utuntur; sane et similia sunt. datur in vino austero ad dysinteriam, ventris solutiones[*](solutionis RED.) mensesque mulierum sistit. infunditur autem tenesmo. inlinitur et putrescentibus ulcerum.— Gallidragam[*](illam gallidragam V2. galedragon v.a.H.) vocat Xenocrates [*](xenocrates Erv. nec (ne d1. del.d2) socrates (-tis V) r.) leucacantho similem, palustrem[*](palustre E.) et spinosam, caule[*](caulem V.) ferulaceo, alto, cui[*](an cui in? cfr. § 94. 121. 126. XXV 64. XXXII 167 (bis). 79. XX 161. XVII 140. XVI 33. XI 186. IX 36. [XXXIV 164]; contra XVI 116. XIV 63. 31. IX 16.) summo capite inhaereat[*](inhaereat v(S). inher- VRE. -haeret d(?)C.) simile ovo. in hoc crescente[*](crescente V2rG (excr- v). -cens E. arescente rT.) aestate[*](aestate ante V.) vermiculos[*](uermiculo E.) nasci tradit[*](tradunt R(?) v.a.S.), quos pyxide[*](puxide VRED.) conditos adalligari[*](adalligare VdT.) cum pane bracchio ab[*](hab R. ad Ev.a.S (eam partem v).) ea parte, qua dens doleat, mireque ilico dolorem[*](colorem E.) tolli[*](tollit R1dT.). valere non diutius anno et[*](et anno et VR1.) ita, si terrain non adtigerint[*](adtige- rint V(?)S cum vet. Dal. -rit rv.).Holcus in saxis[*](saxasis R1.) nascitur siccis. aristas habet in cacumine, tenui[*](tenue E. -ues v.a.H.) culmo, quale hordeum restibile. haec circa caput alligata vel circa lacertum educit e corpore aristas. quidam ob id[*](ob id Rdv. om. r.) aristida[*](aristida ES. -dam rv. -diam G.) vocant.— Hyoseris[*](hyoseris H coll. indice. -siris v. -soris Er. hysoris r.) intubo similis, sed minor et[*](et Rdv. ei V. e E.) tactu asperior, vulneribus contusa praeclare medetur.[*](Diosc. IV 11.) — Holosteon[*](holotheon E.) sine duritia est herba, ex adverso appellata a Graecis sicut fel dulce, radice[*](dulce ra- dice ego e Diosc. dulce ll.v. (tenui radice B).)[*](quattuor ll.v.) tenuis usque in capillamenti speciem[*](specie E.), longitudine IIII digitorum[*](dist. ego e Diosc.), ceu gramen foliis angustis, adstringens[*](adstregens V1R1.) gustu. nascitur in collibus terrenis. usus eius ad vulsa, rupta in vino potae[*](potae S cum vet. Dal. cfr. § 37. -ta et VRdTf. -ta Erv. -tae et D.). volnera quoque conglutinat, nam et carnes, dum[*](dum ED. cfr. § 42. tum r. cum VRf. con dTv. del. C.) cocuntur[*](cocuntur R. eo cuntur (con- V1f) Vf. coquuntur dTEv(D). coguntur C.), addita.[*](Diosc. IV 160. cfr. Plin. XVI 244. XXII 29.) — Hippophaeston[*](hippophaeston dB(Dal.). -peston R. hyppopheston V. hypopeston Ev.) nascitur in spinis, ex quibus fiunt aënae[*](aenae S coll. XXIV 111. -neae dEB. enae V. ene R. eneae v.) fulloniae, sine cauliculo, sine flore, capitulis tantum inanibus et foliis parvis, multis[*](multis ll.v. an acutis vel aculeatis? cfr. Diosc.), herbacei coloris. radiculae albae[*](radiculae albae ego. -las albas ll. -las habens albas v. cfr. § 96. 105.), molles. sucus earum exprimitur[*](tri- bus ll.v.) aestate ad solvendam alvum in obolis, maxime in comitialibus morbis et tremulis, hydropicis, contra vertigines , orthopnoeas, paralysis incipientes.[*](Diosc. IV 130. 68; 44.) —
Hypoglossa [*](hyppoglosa E.) folia habet figura[*](figuram (om. folia) d.) silvestris myrti, coma[*](coma ego. cfr. Diosc. concaua ll. v. (an comantia? cfr. XIII 59).) spinosa, et
in his ceu linguas folio[*](filio V.an folia parua exeuntia e foliis? (certe exire de non usus Pliniani).) parvo exeunte de foliis. capitis dolores[*](dolores dTrH. -ris VR. -re E. -rem v.) corona ex iis[*](iis v. his ll.C.) inposita minuit.— Hypecoon[*](hypecoon v e Diosc. -egon VRd. hyspecon r. specon E.) in segetibus nascitur, foliis rutae. natura eius[*](eius ll. an t uis vel ei est? sed cfr. XXXIV 176.) eadem quae papaveris suco.Idaeae[*](idaeae VRdC(H). ideae Ev(Dal.).) herbae folia sunt quae oxymyrsines[*](oxymysine E.). adh aerent iis[*](adhaerent iis (his B) S. -herentis Ev. -ti r. -tes V2d. ad V1R.) velut pampini[*](uelut pampini (panp- E) V2dErv. ni V1R.), in quibus flos[*](floremque Er.an flos quoque?). ipsa[*](ipsa V1RdTfVen.(H). ipsae V2. ipsu Er.del. v.) alvum mensesque[*](dist. ego.) et omnem abundantiam sanguinis sistit spissandi cohibendique natura[*](natura ego. cfr. XXIII 130. XXIV 75. -rā ll. -ram habet v. (an vero ei natura est?).).[*](Diosc. IV 119. eupor. II 31. 58.) — Isopyron[*](isopyron B (-phyllon v). ysophiron d. -phyron (hy- E) r.) aliqui phaselion [*](phaselion (-leon R1) ll.Tv(GD). -siolum B.) vocant, quoniam folium, quod est aneso simile, in[*](in om.Er.) passeoli[*](passeoli VfD. passo oli (oly T) RdT. phasioli S. om.Erv. cfr. XVIII 58. XXIV 65.) pampinos[*](pampilos R. panpinos E.) torquetur. capitula sunt in summo caule[*](caule B e Diosc. capite ll.v.) tenuia, plena seminis[*](semina R1. malanthi E(?). melantia R.) melanthi, contra tussim et cetera pectoris vitia cum[*](cum VRdTfS. et Er. ex v.) melle aut aqua mulsa, item iocineri utilissimi[*](utilissimi ego. cfr. Diosc. -mo VRE -ma d(?)v.).
[*](Diosc. IV 164.) Lathyris[*](dist. ego. an leuiora? cfr. Diosc.) folia habet multa lactucae similia, tenuiora, germina multa[*](multa ll.v. an triplicata? (καπρὸν τρίχωρονDiosc.).), in quibus semen tuniculis continetur, ut[*](et (pro ut) E.) capparis, quae cum inaruere, eximuntur grana piperis magnitudine, candida, dulcia[*](dulci VR1.), facilia purgatu. haec vicena[*](uicena R (?)B. uicina Vd. uitina E. in caena v. an octona (scriptum VIIIna)? cfr. Diosc.) in aqua pura aut mulsa pota hydropicos sanant; trahunt[*](trahunt drv. traunt E. tra- dunt r.)
et bilem. qui vehementius purgari volunt, cum[*](eum V.) folliculis ipsis sumunt ea, nam[*](ea nam R(?)G. eam Vd2Ev. om.d1.) stomachum laedunt; itaque inventum est[*](est om.d.) ut cum pisce[*](pisce ll. v. olere Dios.) aut iure[*](iutae E.) gallinacei sumerentur.— [*](Diosc. III 100. cfr. Plin. XXVI 52.) Leontopetalon alii rapadion[*](rapadion ErD. rop- v.a.B. prapad- VdTf. prapand- R. rhapeion B e Diosc. pardalion S cum P. rhaphanidion J.) vocant, folio brassicae, caule semipedali. alae[*](alae RB. ale Vd. a;le E. leni v.) numerosae[*](numerosae (== nūrese) ego. cfr. § 11. 35. XVI 163 al. (Diosc.πλείστας). nures E. nure VR. Runę d. mul- tae B. plures S. mirae J.), semen in cacumine[*](semine acumine VRd.) in siliqiis ciceris modo, radix rapo[*](rapo rGe Diosc. -pa E. -pae v. napo rfJ.) similis, grandis, nigra. nascitur in arvis. radix adversatur omnibus[*](omnibus ego. -ium ll.v.) serpentium generibus ex vino pota, nec alia res celerius proficit. datur et ischiadicis.[*](Diosc. IV 26.) — Lycapsos[*](lyeapsos VRdTH. -copsis B e Diosc. lichapsos Ev.) longioribus quam lactucae[*](lactu- cae J. -ce RdE. -cae est V(?). -ca est v.) foliis crassioribusque, cauli[*](cauli ego. -1ē ll.D. -le v.) longo[*](longo v. -gū ll.D.) hirsutis[*](hirsutis ll. v. -to C. -tum habet D. an hirsuto hirsutis? cfr. Diosc.) adgnatis, multis, cubitalibus[*](capitalibus E. -tulis v.a.B.), flore parvo, purpureo; nascitur in campestribus. inlinitur cum farina[*](farine R.) hordeacea[*](hordeaceae V.) igni sacro; sudores[*](sudoris R. -rem v.a.H.) in febribus movet suco aquae calidae[*](et calide E.) admixto.[*](Diosc. III 148.) — Inter omnes herbas lithospermo mihil est mirabilius. aliqui exonychon [*](exonychon S e Diosc. exco- VdT. -nfcon R. exontycon Er. aegonychon B e Diosc. he- xoly- v.)[*](diosphyron R. -hiron (dyo- d) Vd.)[*](heracleus VRED. -leos d(?)G. -lion v.) vocant, alii διὸς πυρόν, alii ʽἡρακλέους. herba quincuncialis fere, foliis duplo[*](duplū VRd.) maioribus quam rutae, ramulis surculosis, crassitudine iunci[*](iungi V1R1.). gerit[*](gerit Erv. cenit V. cinit R. gignit d.) iuxta folia singulas veluti barbulas et in earum cacuminibus lapillos candore et rotunditate margaritarum, magnitudine ciceris, duritia vero[*](uere V1R.) lapidea. ipsi, qua pediculis adhaereant, cavernulas habent et intus semen.[*](Diosc. eupor. II 111. 109.) nascitur et in Italia, sed laudatissimum in Creta, nec quicquam inter herbas maiore equidem[*](equidem dTS. et qui- VR. qui- Ev.) miraculo aspexi[*](aspexit E.). tantus est decor velut aurificum[*](arti- ficum VRdS.) arte[*](arte dv. alte VR. ante E.) alternis inter folia candicantibus margaritis, tam exquisita difficultas lapidis ex herba nascentis. iacere atque humi serpere auctores tradunt; ego volsam, non haerentem vidi. his lapillis drachmae pondere potis in vino albo calculos frangi pellique constat et[*](et VdEv. ad R.) stranguriam[*](strangyririam V2. -yrigiriam V1. grangur- E. gang- r.) discuti. neque in alia herbarum fides est certior[*](certior ego. uisu (H. -sus B. usus Ev) statim ll. v. aequa D. certior omissum propter auctore uisu statim (v. 11).), ad quam medicinam nata sit[*](nata sit (sic v) VEv.a.B.), talis[*](talis (vel ea) autem ego. autem VRE. ut dTH. est autem v.) autem eius species, ut[*](ut om.R1dTH.) etiam sine auctore[*](auctore dTErv. acict- V1. aceto re V2R.) visu[*](uisu ll. G. usus B. uisa v.) statim nosci[*](nasci V1R1.) possit.— Lapis vulgaris iuxta flumina fert muscum siccum, canum. hic fricatur[*](fruticator VR.) altero lapide addita hominis saliva; illo lapide tangitur inpetigo . qui tangit, dicit:φεύγετε[*](φεύγετε—διώκειlitteris Latinis red- dunt ll. v.a. C.)[*](dioci ll.v.a. C.)κανθαρίδες, λύκος ἄγριος αἷμα[*](αἳ͂μαS e coni. Dal. hema ll. hymas v.ὕμμεC.)διώκει.
[*](cfr. Celsus V 27, 3. cfr. Festus s. v. toxicum.) Limeum[*](lymeum V. limaeum E.) herba appellatur a Gallis, qua sagittas in venatu[*](uenatu Rv. usn- d. urn- V1. uenen- E. urna V2.) tingunt medicamento, quod venenum cervarium vocant [*](tres ll.v.). ex[*](et d.) hac[*](hanc Vd. ant R1.) in III modios salivati[*](saliuati ll. v. an deest tritici vel hordei vel milii? cfr. Column. VI 5, 2. 10, 1. 24, 5 (Pallad. V 7). 37, 9. 9, 1. 25.) additur quantum[*](quantum VRdv. tamquam E.) in unam sagittam[*](una sagitta Ev.a.H. cfr. notae ad XXIX 33 et XXVI 136.) addi solet; ita offa demittitur boum faucibus in morbis. alligari postea ad praesepia oportet, donec purgentur—insanire enim solent—; si sudor[*](sudor hac dT.)
insequetur[*](insequetur ego. -uitur ll. v.), aqua frigida perfundi.[*](Nicand. ther. 849. Diosc. III 103.) — Leuce Mercuriali [*](mercuriali v. -lis ll. J.) similis nomen ex causa accepit, per medium folium candida linea transcurrente, quare mesoleucon[*](mesoleucon rv. -uton E. -ucion D. mesopoleucon V2. -cton (mespo- d) rT.) quidam vocant . sucus eius fistulas sanat, ipsa contrita carcinomata. fortassis eadem sit quae leucas appellatur, contra marina omnia venena efficax. speciem eius auctores non tradunt nec aliud quam silvestrem latioribus[*](siluestrem satiua latioribus CFFW Müller p. 15. sed suppressa est mentio sativae, ut XXIX 60. cfr. Müller de stilo p. 90. 91.) foliis esse, efficaciorem hanc[*](hanc ll.v. cfr. CFW Müller l. l. ac D cum U 585.) semine acriore[*](acriore VRTEv (J). -orem d(?)C. cfr. Diosc.).— Leucographis qualis esset, scriptum non repperi, quod eo magis miror, quoniam utilis proditur[*](tribus ll.v.) sanguinem excreantibus III obolis cum croco, item coeliacis[*](coelicis VR1.), trita ex aqua[*](ex aqua om.E.) et adposita profluvio feminarum , oculorum quoque medicamentis et explendis ulceribus , quae[*](quae dEv. om. r.) fiant[*](fiant ErS. fiunt dv. om. r.) in teneris[*](in teneris om.VR1.) partibus.[*](Diosc. IV 18.) Medion[*](medio VR1.) folia habet iridis[*](hiridis E. ser- B e Diosc., sed correeto.) sativae[*](satiua V.), caulem[*](caulem Ev. qual- R. ęqual- Vd.) tripedalem et in eo florem grandem, purpureum, rotundum , semine minuto[*](mi- nuta R. nuto E.), radicem semipedalem. in saxis opacis nascitur[*](duabus ll.v.). radix drachmis II cum melle menses feminarum sistit ecligmate[*](ecligmate d(?)C. eli- rv(D).) per aliquot[*](aliquod VED.) dies sumpto. semen quoque[*](quoque ll.v. dissentit Diosc. (ἄγει ἔμμηνα).) in vino contra[*](contrita Er1. del.r2. tritum contra v.a.S. an ita contra?) abundantiam feminarum datur.[*](Diosc. II 214. (cfr. Plin. XXVII 23. 24).) — Myos- [*](dist. ego. (an potius ab imo, concanis?). cfr. Diosc.) ota[*](myosutis V.)[*](an tennis?) sive myosotis levis herba, caulibus pluribus ab una radice, aliquatenus rubentibus, concavis ab imo, foliis angustis , oblongis, dorso acuto, nigris, per intervalla adsidue
geminatis[*](germinatis E.), tenuibus[*](et tenuibus VRdTf.) cauliculis ex alis[*](aliis V2E. taleis v.a.B.) prodeuntibus, flore caeruleo. radix digitali crassitudine[*](grossitudine E.) multis capillamentis fimbriata. vis ei septica[*](septice (om. et) E.) et exulceratrix, ideoque aegilopas sanat. tradunt Aegypti, mensis[*](men- ses VR1.), quem Thoti[*](toti f. tyatim E. thiatin v.a.H.) vocant, die XXVIII[*](XXXVIII f. XXVII v.a.H.) fere in Augustum[*](augusto Rv.a.G. ang- E.) mensem[*](mense Ev.a.G.) incurrente si quis huius herbae suco inungatur mane, priusquam loquatur, non lippiturum eo anno.[*](Diosc. IV 115.) — Myagros herba ferulacea[*](feru- lacea v. ferrutacea Vd. -utatio R. -ulcera ē r. fert ulcera E.) est, foliis similis rubiae, tripedanea[*](tripedaneę R. -nia ErD. cfr. XXXIV 24. XVII 125. 202. XIV 41.). semen oleosum, quod et fit ex eo. medetur oris ulceribus perunctis[*](perunctis dv. -tus VEr2. perauctus (-hunctus r1) R.) hoc suco.Herba[*](tribus ll.v.), quae vocatur nyma[*](nygma E. nigina v.a.H.), III foliis longis, intubaceis , inlita[*](inlicita VR1.) cicatrices ad colorem[*](addorem E.) reducit.— Natrix vocatur herba, cuius radix evulsa[*](uulsa d.) virus[*](uiros V.) hirci redolet. hac[*](ac E.) in Piceno feminis[*](a feminis R(?)v.a. S.) abigunt quos mira persuasione Fatuos vocant; ego[*](ergo v.a.G.) species lymphantium[*](lypantium V. lympha- ticum E1. -tium E2.) hoc modo animorum esse crediderim[*](credimus Ev.a.G.), quae[*](que E. qui Rv.a.S.) tali medicamento iuventur[*](inuenitur EVen.).
Odontitis inter feni genera est, cauliculis densis ab eadem[*](ab eadem VRdv. aduersus Er.) radice[*](radicem Er.), geniculatis, triangulis, nigris. in[*](in om.Ev.a.C.) geniculis folia parva habet, longiora tamen quam polygonum, semen in alis[*](in aliis E. malis V.) hordeo simile, florem purpureum, pusillum. nascitur in pratis. decoctum cauliculorum[*](caulicorum E.) eius in vino austero quantum manus capiat dentium dolori medetur ita, ut[*](ut om.VR1d.cfr. § 33.) contineatur ore.[*](Diosc. II 213.) — Othonna[*](othona E. -nne v.a.H.) in Syria nascitur, similis erucae perforatis crebro foliis, flore croci[*](croci v e Diosc cocci VRdfD. cocti E.) ; quare[*](quam d.)
quidam anemonen[*](anemonem VD. -ones Ev.a.C.) vocaverunt. sucus eius oculorum medicamentis convenit[*](conuenit om.E.) ; mordet enim leniter et calefacit[*](calefacit TE. calf- VRfS. excalf- d(?)v.) adstringitque siccando, purgat cicatrices et nubeculas et quicquid obstet[*](obstat d(?)v.a.S.). quidam tradunt lavari atque ita siccatam digeri in pastillos.[*](Diosc. III 137 (eupor. II 78).) — Onosma[*](onosma v e Diosc. onoma ll.) longa folia habet fere ad III[*](dist. et lac. ego indicavi. exciderunt fere uniuersa quoque specie anchusae: cfr. Diosc.) digitos, in terra[*](tres ll. v.) iacentia[*](iacentia S cum P. -tia tria ll.v.) ad similitudinem anchusae, .... similis[*](similis ego. incifis Vd(E?). -cissis R. -cisa v.) sive[*](siue (ter) ego. sine ll.v. cfr. Diosc. et de mendo XVIII 85. XXVIII 104. XXXII 110. XXXIV 121.) caule sive flore sive semine. praegnas, si edit[*](aedit E. edat V(?)v.a.J. cfr. XX 165. XXII 151. XXV 46. XXV 111 170. XXX 66.) eam aut supergradiatur[*](supergrediatur E.), abortum facere dicitur.— Onopradon [*](odopradon E. onopordon v.a.S.) cum ederunt[*](cum ederunt dS. comed- V1RE. si comederunt (-rint v) V2v (J).), asini crepitus reddere dicuntur. trahit urinas[*](trahitur in has E.) et menses, alvum sistit, suppurationes et collectiones discutit.[*](Diosc. IV 141.) — Osyris[*](osyris C e Diosc. osiris v. ospris ll.f.) ramulos fert nigros, tenues, lentos et in[*](in om.Vf.) his[*](iis dv.a.S.) folia nigra ceu lini semenque[*](seminisque E.) in ramulis[*](ramolis V.) nigrum initio, dein colore mutato rubescens. smegmata[*](smegmata drv. smag- V2. mag- V1R. sine eg- E.) mulieribus faciunt ex iis[*](iis v. his ll. C. radicium ED.). radicum decoctum potu[*](potu VTED. -tū r(?)v.) sanat arquatos. eaedem[*](eaedem dv. ead- r.), priusquam maturescat[*](ma///rescat V1. in///ar- V2.) semen, concisae et sole siccatae alvum sistunt[*](sistitunt E.) ; post maturitatem vero collectae et in[*](in om.d. rheumatismi VR1) sorbitione decoctae rheumatismis ventris medentur et per se[*](et per se VRdv. expresse E.) tritae ex aqua caelesti bibuntur.[*](cfr. Plin. XXV 172. 173.) — Oxys[*](oxis Ev.a.C.) folia terna habet. datur ad stomachum dissolutum. edunt et qui enterocelen[*](entheroglen E.) habent.polyanthemum[*](polysantemum E.), quam quidam batrachion[*](bathrachion E. -acion V. -ation R.) appellant, caustica[*](dist. ego) vi exulcerat[*](exulcera in R.), cicatrices et ad[*](et ad reducem E.) colorem reducit, eademque vitiligines concorporat.[*](Diosc. IV 4.)[*](cfr. Column. VII 5. Isid. XVII 9, 79. Marc. 1, 2. Scribon. 46 (Marc. 10, 5). Marc. 17, 22.) — Polygonum Graeci vocant quam nos sanguinariam. non attollitur a terra foliis rutae[*](putae V1. -thae R1.)[*](dist. sustuli ego coll. Diosc. (an foliis rutae trans- ponenda post gramini?).) similis[*](similis VRdTv(S). semine EG.) gramini[*](gra- mini Tv(S). -ne Rd. -nis VErG(J).). sucus eius infusus naribus supprimit[*](supprimi V.) sanguinem et potus cum vino cuiuslibet partis profluvium excreationesque cruentas[*](cruen- tas dErv. cretas r.) inhibet. qui[*](qua V.) plura genera polygoni faciunt[*](faciant R1.), hanc marem intellegi volunt appellarique[*](appellarique VRdv. ap E (folio deperdito deficiens usque ad § 124 exemplari- bus in).) a[*](a om.V.) multitudine seminis aut densitate fruticis, alii[*](alii RS. ali VD. alii calli d. calli- gonon alii v.) polygonaton[*](polygonaton B e Diosc. pogonon ll. polyg- v.) a frequentia geniculorum, alii thalattiada[*](thalattiada D e coni. J coll. indice. halattada Vr. bal- d. al- R. teuthalida C e Diosc. athalida (vel asphaltida) B. halmada v.), alii carcinothron[*](carcinothron ll.fB (carnin- v) J. -netron C. -ne- thron P e Diosc.), alii clema, multi myrtopetalum. nec non inveniuntur qui hanc feminam esse dicant, marem autem maiorem[*](minorem vet. Dal.) minusque nigram et geniculis densiorem, semine[*](femine V.) sub omnibus foliis turgescente[*](turgescente coni. Dal. -tem ll. v.). quocumque haec modo se[*](se om.R.) habent[*](habent VRS. -eant d(?)v(J). cfr. Frobeen. p. 34.), vis earum est spissare ac refrigerare. semine[*](semine VRv(S). -na dC.) alvum solvunt, largius sumpto[*](sumpta RC.) urinam cient, rheumatismos cohibent, qui si non fuere[*](fuere dv. fere r.), non prosunt. stomachi fervori[*](feruori dv. -re r.) folia inponuntur , vesicae dolori[*](dolore R.) inlinuntur et ignibus sacris. sucus et[*](dist. D.) auribus[*](sucus auribus R1.) purulentis instillatur et oculorum dolori. per se datur[*](datur vet. Dal. daba- ll.v(D). data- S.) et in febribus[*](duobus ll. v.) ante accessiones II cyathis, in
tertianis quartanisque praecipue, item cholericis, dysintericis et in solutione stomachi.[*](Marc. 9, 21. 81.—Diosc. IV 5.) tertium genus orion[*](oreon v.a.S.) vocant, in montibus nascens, harundini tenerae simile, uno caule, densis geniculis et in se infarctis[*](infarctis R(?)Brot. e coni. H. infractis rTf. frac- v(J). farc- B e Diosc.), foliis autem piceae[*](piceea R.), radicis[*](radice R.) supervacuae, inefficacius quam superiora, peculiare ischiadicis[*](ischiadis VR.).[*]((cfr. Diosc. IV 6).) quartum genus silvestre appellatur, paene arboris [*](arboris B. -ris modo Rd(?)C. ardoris Vv.) frutice[*](frutice VRv. -tex d(?)C. cfr. § 113. XII 56. XXIII 71. XXVI 85. 96.), radice lignosa, stirpe cedri rubicunda[*](rubicunda RS. -do (rumb- V1) rv.), ramis sparti[*](sparti v. parti ll. (an rami fparfi? cfr. XXV 155).) binum palmorum, nigris geniculorum ternis quaternisque [*](quaternisque ll.Tv(D). -isue C. cfr. § 74. 76.) articulis. huic quoque spissandi natura; sapor mali[*](malo V.) cotonei. decoquitur in aqua ad tertias[*](aut tertias V1R.) aut aridi farina inspergitur[*](farina spargitur R. -na insparg- S.) et oris ulceribus et adtritis partibus. propter gingivarum vero vitia ipsa[*](ipsa om.d(?)H.) commanducatur. nomas sistit omniaque[*](omnia quaeque V.), quae serpunt aut difficilem cicatricem habent, privatim vero sanat a nive facta[*](sanatiue facta R.) ulcera. herbarii et ad anginas[*](gingiuas dT.) utuntur illa et in capitis dolore coronam ex ea inponunt et contra epiphoras collo circumdant; in tertianis quidem[*](quidem Vv(S). -dam r(?)G(J).)[*](uulsa R.) sinistra manu evulsam adalligant, adeo[*](adeo ll.v. ut dextra P. an ac (eo orto ex geminato co)?) contra profluvia [*](profluuias VRf.) sanguinis, nec ullam magis aridam quam polygonum servant.[*](Diosc. II 203 (cfr. 202 med.).) Pancratium aliqui scillam pusillam[*](pussillam V.) appellare[*](appella- rire R.) malunt , foliis[*](foliis om.VR.) albi lilii longioribus crassioribusque, radice bulbi magni, colore rufo. alvum solvit suco cum farina ervi sumpto, ulcera purgat. hydropicis, splenicis[*](splenicis dS. -cisque v(H). -ndicis VR. -neticisque C.) cum
melle datur. alii decocunt eam, donec aqua dulcis fiat, eaque effusa radicem[*](radice V.) terentes digerunt in pastillos sole siccatos et postea utuntur ad capitis ulcera et cetera, quae[*](tribus ll. v.) repurganda sint, item ad tussim, quantum III digitis adprehenderint in vino dantes, et ad lateris dolores aut peripneumonicis[*](peripleumonicis VRJ.) ecligmate[*](ecligmate cod. Murbac. C. ecligma dfv. ell- R. el- V.). dant et[*](dant et cod. Murb. H. dante ll.f. -tes v. del. C.) propter ischiada[*](ichiada R. fchi- V.) in vino bibendam[*](bibendum v.a.S.) et propter tormina[*](tormina v. -inanda ll.) mensesque ciendos.— [*](Diosc. IV 165.) Peplis[*](peplis VRTfH. poplis d. peplos v e Diosc.), quam aliqui sycen, alii meconion, alii mecona aphrode vocant, ex una radice tenui fruticat foliis rutae paulo[*](dist. ego.) latioribus. semen est[*](semen est ego. -mine ll.v.) sub foliis, rotundum[*](rotunda ego. -da V. -do rv.), minus[*](minus dv. -nos VR. -nore quam B. -nor D cum U 587.) candido[*](candido VRD. -do quam d(?)v. -didi B.) papavere[*](papauere D cum U 587. -uer VR. -ueris d(?)v.). inter vites fere colligitur messibus siccaturque cum fructu suo[*](an post fructu suo exciderunt uer- sata adsidue? cfr. Diosc.), subiectis in quae[*](in quae RMurbac. H. in qua rTf. aquis in quas v.) excidat[*](excidat C. -dant ll.Tfv.). hoc poto alvus[*](aluum V.) solvitur, bilis ac pituita detrahitur. media potio est[*](tribus ll. v.) acetabuli mensura in aquae mulsae heminis III. et cibis inspergitur obsoniisque ad molliendam[*](moliendam v.a. C.) alvum.— [*](Diosc. IV 14. (cfr. Plin. XXVI 77). eupor. II 61. 39. 75.) [*](duo ll. v.) Periclymenon[*](periclymenon (pery- cli- V) VdfD. cfr. Diosc. -nos R(?)v.) fruticat et ipsa ex intervallo II folia habens subcandida, mollia, in cacumine autem semen inter folia durum et quod difficile vellatur[*](uellatur VRfB(H). uela- v. euella- dVen. cfr. XXV 171.). nascitur in arvis ac saepibus circumvolvens[*](cir- cumuoluens D coll. XVI 244. cumu- V. conu- rv.) se adminiculis quibuscumque. semen eius in umbra siccatum tunditur et in pastillos digeritur; hi resoluti dantur in vini albi cyathis ternis[*](ternis VdfS. tribus Rv.) tricenis diebus ad lienem, eumque urina cruentata[*](cruentata ll.TfS.-nta v.) aut[*](aut dv. alit r.) per alvum absumit[*](an absumunt?), quod intellegitur a decimo statim die. urinam cient et folia[*](et folia et VR1.) decocta, quae et orthopnoicis prosunt . partum[*](parum V.) quoque adiuvant secundasque pellunt pota simili modo[*](simili modo dv. -litudo r.).[*](Diosc. II 136. IV 140.) — Pelecinon[*](pelecinon D. -nom (pelle- V) VR. -num dv.) in segetibus diximus nasci, fruticosam cauliculis, foliis ciceris. semen in siliquis [*](18, 155) fert corniculorum modo aduncis ternis quaternisve, quale git novimus, amarum, stomacho utile[*](utilem V.). additur in antidota .— Polygala palmum[*](palmū ego.- -mo Vdf. -mi R(?)v.) altitudine[*](altitudine V.cfr. IV 58. VI 130.-nem r(f?)v.) inplet[*](inplet S e coni. Dal. imp.et f. inpet V. pet R. petit d(?)v.), in caule summo foliis lenticulae[*](lenticle V. -lae D. -igle R.), gustu adstricto. quae pota[*](pota Rv. tota Vd.) lactis[*](lactis v e Diosc. laetis V. let- r.) abundantiam facit.[*](Diosc. III 15. (cfr. Plin. XXV 123. XXVI 130).) — Poterion[*](poterion B e Diosc. potireton VRD. potyr- d. pontirris v.) aut, ut[*](aut ut v. aut ll.) alii vocant, phrynion[*](phrynion B e Diosc. pa- ryn- ll. peraen- v.) vel neuras large fruticat, spinis retorrida, lanugine spissa, foliis parvis, rotundis, ramulis longis, mollibus, lentis, tenuibus, flore longo[*](longo ll.v.μικράDiosc.), herbacei colors. seminis nullus[*](nullus vet. Dal. nulli (ortum e null;) ll. v. nullius S.) usus; est[*](est ego. sed ll.v.) gustu acuto et odorato. invenitur in aquosis collibus. radices habet II aut[*](duas aut tres ll.v.) III binum cubitorum in altitudinem [*](altitudine dv.a.J.), nervosas, candidas[*](candida V.), firmas. circumfoditur autumno et[*](et del. H.) praecisa radice[*](praecisa radice ego e Diosc. -so frutice ll.v.) dat sucum[*](sucum v. -cum radix ll.D.) cummi[*](cummi S. -mis J. gummis dD. -mi v. -missis (gumi- R) VR.) similem[*](similē dv. -li r. radix del. D.). radix mira vulneribus sanandis traditur praecipueque nervis vel praecisis inlita. decoctum quoque eius cum melle potum dissolutiones nervorum et infirmitates et incisuras iuvat.— [*](Diosc. III 112.) Phalangitis a quibusdam[*](a quibusdam dv. aqua ignidam r.) phalangion vocatur, ab aliis leucanthemum vel, ut in quibusdam exemplaribus invenio[*](uenio E.cfr. p. 264, 8.), [*](duobus ll.v.) leucacantha[*](leuchanta d.). ramuli sunt ei numquam pauciores II, in diversa tendentes, flos candidus, lilio rubro similis, semen nigrum, latum[*](semen nigrū latū ego. semine nigro lato ll. v.), ad lenticulae dimidiae figuram multo tenuius[*](tenuius ego. -uis 11. -uiore v. del. D. sed cfr. Diosc.), radice[*](radix D.) tenui[*](tenui VRdTH. -uis D. om.Ev.), herbacei coloris. huius folio[*](folia VR.) vel flore vel semine auxiliantur contra scorpionum[*](scorpionem VR.) phalangiorumque et serpentium ictus[*](ictibus (ortum ex ictuus) VR.), item contra tormina[*](torminos V.).[*](Diosc. IV 128. III 130 (cfr. Plin. XXVI 162). Th. H. IX 18, 5.—§ 126: Diosc. III 149.) — Phyteuma[*](phiteuma E. hyt- V.) quale sit, describere supervacuum habeo, cum sit usus eius tantum ad amatoria.— Phyllon a Graecis vocatur herba in saxosis montibus. femina magis herbacei coloris, caule tenui, radice parva. semen papaveri rotundo simile[*](semine rotundo papaueri simili v.a.S.). haec sui sexus facit partus[*](partum V.), mares autem mas[*](mas Brot. a ll. del. v. a femina J.), semine[*](femine V.) tantum differens[*](different d. -runt v.a.G.), quod est incipientis olivae. utrumque bibitur in vino.— Phellandrion[*](phellandrion v coll. indice. pela- ll. D.) nascitur in palustribus folio apii. bibitur semen eius propter calculos et vesicae incommoda[*](commoda VR1.).— Phaleris[*](phaleris v. -ri ll.fD. -laris B e Diosc.) thyrsum habet longum[*](longum habet VR1d.), tenuem ceu calamum[*](cafamum VR1d.), in summo florem[*](florem G. -re in Vd. re h R. -re Erv.) inclinatum, semen simile[*](simile om.d.) sesamae. et hoc calculos frangit potum ex vino vel aceto vel cum melle[*](aceto cum melle dS.) et lacte[*](lacte d2Erv. aceto rf.) ; idem[*](item Vfv.a.G.) et vitia vesicae sanat.— Polyrrhizon[*](polyrhizona E. polpri- zinon V.) folia habet myrti[*](myrtae VE.), radices multas. hae tusae dantur[*](eduntur dT.) e vino contra serpentes, prosunt et quadripedibus.[*](cfr. Diosc. IV 4. Marc. 15, 29.) — Proserpinaca herba vulgaris est, eximii[*](eximii dC. -mie R. -miae V. -mia E. -mi v.) adversus scorpiones remedii[*](remedii Vdv. -di RVen.(S). -dia Er.). eadem contrita, addita muria e menis[*](e menis huc posui coll. XXVI 23. XXXII 88. XXXI 83. post et oleo habent e menis H. eminis R. heminis Vf. -na d (e margine falso loco insertum, ut videtur). om.Ev.) et oleo, anginam eximie curari[*](curare d) tradunt, praeterea et[*](et VRdTfS. in Ev. et in rH(D).) quantalibet lassitudine recreari defessos, etiam cum obmutuerint[*](obmataerint R1. ommutuerint E.), si subiciatur linguae; si devoretur, vomitionem sequi salutarem.[*](Diosc. III 2. cfr. eupor. II 4 (38). 58.) Rhecoma[*](rhecoma Ev(D) rec- VRf. rhac- d(?)C e Diosc. (ῥᾶ). an rheum (ῥῆον)?) adfertur ex iis[*](iis v. his ll.C.) quae supra Pontum sunt regionibus. radix costo nigro similis, minor et rufior paulo, sine odore, calfaciens[*](calficiens R.) gustu et adstringens. eadem trita vini colorem reddit[*](reddita E.) ad crocum inclinantem. inlita[*](illita v.a.S. in inlita E.) collectiones inflammationesque sedat, vulnera sanat, epiphoras oculorum sedat ex passo, insignita[*](inlita infignita dErv.a. S. (ceterum cfr. § 18).) cum melle et alia liventia ex aceto. farina eius inspergitur contra caco ëthe et sanguinem reicientibus drachmae pondere in aqua, dysintericis autem[*](autem VdTfS. om.R. etiam Erv(D).) et coeliacis[*](coleacis V.), si febri[*](febrici R1.) careant[*](careant Erv(S). -ent r G.), in vino, sin[*](si VR1d.) aliter, ex aqua. facilius teritur nocte antecedente madefacta. datur et decoctum eius bibendum duplici mensura ad rupta[*](ruptam E.), convolsa, contusis[*](contusa conuolsis E. (cfr. § 21).), ex sublimi devolutis . si pectoris sint dolores, additur piperis aliquid et murrae; si dissolutio stomachi, ex frigida aqua sumitur; sic et[*](siue et E. siue v.a.H.) in tussi[*](intus v.a.H.) vetere ac[*](uetere ac RTH. -re a r. siue extra v.) purulentis excreationibus, item hepaticis, splenicis[*](splenicis dErH (-neticis v). expl- r.), ischiadicis[*](sciadicis VEE.). at[*](at ego et dist. ad ll.v.) renium[*](renum dEv.a.S.) vitia, suspiria, orthopnoeas[*](tribus ll. v.), arteriae[*](arteria V1. -ias V2d.) scabritias[*](ex- cabritias d. -riditas VR.) sanat ex passo III obolis potis[*](potus R1. an pota ipsa trita?) trita aut decoctum eius. lichenas quoque ex aceto inposita purgat[*](purgat VREv(S). sanat dTH.). bibitur contra inflationes et perfrictiones[*](perflictiones VR1.),
febres frigidas, singultus, tormina, herpetas[*](herpetas d1TS cum Gronovio. herbet- VR. hesperit- E. esp- r. asperitates d2v.), capitis gravitates [*](grauitatis E.), melancholicas vertigines, lassitudinum dolores[*](colores VR.) et convolsiones.[*](Diosc. III 28. eupor. II 75. 32. Isid. XVII 9, 88.) — Circa Ariminum nota est herba[*](herba d(?)v. heroa Er.om. r.) quam resedam[*](resedeam V. -daem R.) vocant. discutit collectiones inflammationesque omnes[*](omnes Erv. om. r. cfr. § 56.). qui curant ea, addunt haec verba[*](herba (om. haec) R1.) : Reseda, morbos[*](morbos v. -bis ll.fJ.) reseda; scisne, scisne, quis[*](scisne quis REv. cinae quis V. c in equis d. c in quis T.) hic[*](hinc R.) pullus[*](pullos V(?)v.a.H.) egerit[*](dist.P.) radices? nec caput nec pedes habeat[*](habeat VdTfS cum P. -eant Er e corr. v(D).). haec ter dicunt totiensque despuunt.Stoechas[*](stoecas Ev.a.C.) in insulis tantum eiusdem nominis gignitur, odorata herba, coma[*](comam VfE. (coma thymi coni. Dal. e Diosc.)) hysopi, amara gustu. menses ciet potu, pectoris dolores levat. antidotis quoque miscetur .[*](Diosc. IV 71. Celsus II 33 (cfr. Plin. XXI 177 sqq.).)[*](Diosc. III 72.) —