Naturalis Historia
Pliny, the Elder
Pliny, the Elder, creator; Mayhoff, Karl Friedrich Theodor, 1841-1914, editor
[*](Cels. V 26, 35. Pl. iun. 88, 4–7. Marc. 34, 38. (Diosc. I 114).)[*](Diosc. I 17.) Harundinis genera XXVIII[*](XXVII ED. cfr. ind. ad XVI. XXXVIII d. -VIIII V. -VIIII Tf. uiginti nouem Xv.) demonstravimus, non aliter evidentiore illa naturae[*](natura v. a. H.) vi[*](ui H cum P. ut ll. del. v.), quam continuis[*](16,156 sq.) his voluminibus tractamus, siquidem harundinis radix contrita inposita[*](et inposita EXv. a. S.) felicis stirpem corpore extrahit, item harundinem felicis[*](et 20 felicis S. filicis (-ces X) ll. v(D). cfr. XVII 29. 54. XVIII 45 (ubi contraF2bis ita scribendum erat). XXVI 58. XXVII 34. 72, 78. XXV 44. XXXVI 187.) radix. et, quo[*](et quo ll.XD. et quoniam G. ex quo v.) plura genera facimus[*](facimus V. fec- rXv. faciamus D.), illa,
quae in Iudaea[*](iudaea ll.TfH. -dea Xv. india B coll. XII 104 et Diosc.) Syriaque nascitur odorum[*](odorem V. -re X.) unguentorumque causa[*](que causa om.X.), urinam[*](urinarum V.) movet cum gramine aut apii semine decocta;[*](Diosc. 114. Plin. XXXII 141.) ciet et[*](et om.EG.) menstrua admota; medetur[*](medetur—4 pota om.EX.) convulsis II obolis pota, iocineri, renibus[*](duobus Vdv.), hydropi, tussi[*](tussim VX.) etiam suffitu magisque cum resina, furfuribus ulcerumque manantibus cum murra decocta. excipitur et sucus eius fitque elaterio[*](elaterio Ev. -ri Vd. alteri X.) similis. efficacissima in omni harundine quae proxima radici [*](radici Ev. -ce rfX. a rad- D e coni. S.), efficaciora[*](et efficaciora E. -atia X. efficacia et v. a. S.) genicula. harundo Cypria, quae donax vocatur, corticis[*](cor- ticis dv. -ci VE. -ce XVen.) cinere[*](cineri E.) alopecias emendat, item putrescentia [*](pitirescentia V1. pituita recentia V2.) ulcera. foliis eius ad extrahendos aculeos[*](eius aculeos EX.) utuntur, efficacibus[*](efficaci- bus VdTfH. -acius Ev. -atius X.) et contra ignes sacros collectionesque omnes. vulgaris[*](an uel (et) uulgaris? an et delendum?) harundo extractoriam vim habet et recens tusa, non in radice tantum, in mulso[*](in mulfo ego. cfr. Cels. V 26, 35. multū ll.v. -ti D.) enim et[*](et VEXv. de dT.) ipsam harundinem [*](ipsa harundine dTX.) tradunt[*](traduntur X. ualere tradunt v. a. D.). medetur et luxatis et spinae doloribus[*](doloribus v. -res ll.X.) radix in aceto inlita; eadem recens trita et in vino pota venerem concitat. harundinum lanugo inlata[*](inlata (illa- V2XVerc.) V1D.cfr. Diosc.(ἐμπεσοῦσα). in- lita (illi- v) rv(Dal.).) auribus obtundit auditum.[*](Diosc. I 115.—Seren. 982.) Cognata[*](cognata B. -nita ll.Xv.) in Aegypto res est harundini papyrum[*](papyrum ES. -rus B. -ro Xv. ipsarum rf.), praecipuae utilitatis[*](praecipue utilitates Xv. a. B.), cum inaruit, ad laxandas siccandasque fistulas et intumescendo[*](intumiscendo V. in tumesc- v. a. G(S). sed cfr. Diosc.) ad introitum medicamentorum aperiendas. charta, quae fit ex eo[*](eo VdXS. ea E(?)v.), cremata inter caustica
est. cinis eius ex vino potus somnum[*](somnium E.) facit; ipsa ex aqua inposita callum sanat.[*](Diosc. I 129.) Ne[*](ne Ev. hec X.om. r.) in Aegypto quidem nascitur hebenus, ut docuimus , nec tractamus in medicina alienos orbes, non[*](12,17) omittetur tamen propter miraculum. scobem eius oculis unice mederi dicunt lignoque ad cotem trito cum passo[*](paso V.) caliginem discuti[*](discutit EXv. a. S.), ex aqua vero radice albugines oculorum, item tussim pari modo dracunculi[*](dracunculis (drag- X) EX.) radicis adiecto cum melle. hebenum medici et inter erodentia adsumunt.
[*]((cfr. Plin. XVI 79). Diosc. IV 82.) Rhododendros[*](ro- dodendros V.) ne nomen quidem apud nos invenit Latinum; rhododaphnen[*](rhododafnem d. rododaphnen X.) vocant[*](an uo- cant alii aut?) aut nerium. mirum folia eius quadripedum venenum esse, homini vero contra serpentes praesidium[*](predium E.) ruta addita e[*](addita et X. -ite V. -ita et e v. a. G.) vino pota. pecus etiam et caprae, si aquam biberint, in qua[*](in aqua d.) folia ea maduerint[*](manduerit d. aduenerint EX.), mori dicuntur.
[*]((cfr. Plin. XIII 55. Th. H. III 18, 5). Diosc. I 147.) Nec rhus[*](rhusen X.) Latinum nomen habet, cum in usum[*](in usum V2dv. mus- V1. in orum (hor- X) EX.) pluribus modis veniat. nam et herba est silvestris, foliis myrti, cauliculis[*](cauliculisque Ev. a. C. caulisque X.) brevibus, quae taenias[*](taenias fS. teneas V. -ant E. tinias d. -neas TXv(D).) pellit, et frutex coriarius[*](excoriarius EXv. a. Bas.) appellatur, subrutilus, cubitalis[*](cubitali X.), crassitudine digitalis [*](digitalis ll.X. -li v.), cuius aridis foliis ut[*](ut (X?) B. et ll. v. cfr. XXIII 107.) malicorio coria perficiuntur. medici autem rhoicis[*](roicis X. rhocis d. rochis V. (an rhoicis foliis?).) utuntur ad contusa, item coeliacos et[*](lac. indicavit J (post aceto D cum U 517). exciderunt pterygia et gangraenas sanant. cfr. Diosc.) sedis ulcera ant quae phagedaenas vocant; ..... trita cum melle et inlita[*](inlita EXv. intrita rTf.) cum aceto. decoctum eorum instillatur
auribus purulentis. fit et stomatice[*](stomace E. -achice v. a. C.) decoctis ramis ad eadem quae ex moris, sed efficacior admixto alumine. inlinitur eadem hydropicorum tumori[*](tumoribus EXv. a. H.).[*](Diosc. I 147. cfr. Marc. 27, (2. 3). 10. 40. 11, 3. Cels. VI 11.) Rhus[*](rhus om.EX.), qui[*](quae EXv. a. H.) erythros[*](rydros E. yd- X.) appellatur, semen est huius fruticis. vim habet adstringendi refrigerandique. adspergitur pro sale obsoniis alvo soluta[*](aluo soluta VdTfJ. aluos (-uum XS) soluit EXv.) omnesque carnes cum silphio[*](cum silpio V. pro siluio X.)[*](dist. ego e Diosc.) suaviores facit. medetur ulceribus manantibus, cum melle asperitati linguae, percussis, lividis, desquamatis; eodem modo capitis vulnera[*](ulcera v. a. J.) ad cicatricem celerrime perducit . feminarum abundantiam sistit cibo.
[*](Diosc. III 150. Seren. 1024. Pl. iun. 97, 9. 43, 7–9. Seren. 700. Marc. 25, 42. Pl. inn. 104, 20 sqq.) Alia res[*](alia res ll.TfH. alia est XG. om. v.) erythrodanum[*](erythrodanum ll. (U 518) D. cfr. Diosc. -nus v. eritron X.), quam[*](quem V.) aliqui ereuthodanum vocant, nos rubiam, qua tinguntur lanae pellesque perficiuntur . in medicina urinam ciet, morbum regium sanat ex aqua mulsa—et[*](et in E.an item?) lichenas ex aceto inlita[*](dist. ego coll. Diosc., sed fortasse item lichenas—in- lita transponenda post cotidie.) —, ischiadicos [*](sciaticos V. scya- X. et ischiadicos E(?)v. a. D.), paralyticos ita, ut bibentes laventur cotidie. radix semenque trahunt menses, alvum sistunt et collectiones discutiunt. contra serpentes rami cum foliis inponuntur. folia et capillum inficiunt[*](inficiunt VdTfH. incipiunt EX. tingunt v.). invenio apud quosdam morbum regium sanari hoc frutice, etiam si adalligatus[*](alligatus VdS.) spectetur tantum.
[*]((cfr. Diosc. III 95).) Distat ab eo qui alysson[*](alysson v. allyson Vd. aly- (ali-) X) EX.) vocatur foliis tantum[*](tantum dv. in ta- r. inqua- X.) et ramis minoribus. nomen accepit[*](ac- cipit E.), quod a cane morsos[*](morsos ll.TH. comm- C. emorsis X. -sos v.) rabiem sentire non patitur ex aceto potus[*](potus ex aceto EXv. a. S.) adalligatusque.
mirum est quod additur, saniem[*](saniem (X?) B. insaniam ll.v.) conspecto omnino frutice eo[*](eo EXv. os r.) siccari[*](si- cari V. sanari v. a. B.).[*](Diosc. II 192. (cfr. Plin. XIX 48).) Tinguentibus et radicula lanas[*](lanas (E?) G. ramis r. -mos v. cum ramis X.) praeparat, quam struthion[*](struithion V. sthrucion X.) a Graecis vocari diximus. medetur[*](medetur uir V.) morbo regio[*](19,48) et ipsa et[*](ipsa et ego. -sam V. -sa rXv. (an ipsum?).) decoctum[*](decoctū ego. -ta ll.TXv. -ti G. -to fH.) eius[*](et uis X. et ius v. a. G.) potu[*](potu dTG. -to VfH. -ta EXv.), item pectoris vitiis. urinam [*](dist. ego.) ciet, alvum solvit. et vulvas purgat, quam ob rem [*](dist. ego.) aureum[*](aureon X.)πεσσὸν[*](πεσσὸνego. cfr. Diosc. et Cels. V 21. pecion dT. pectori (= pec- ton) E (Xpost medici). petition Vf. poterion J e coni. S. po- culum v.) medici[*](uocant medici EX.) vocant ex ea[*](ex ea e ego. ex ea et ll. ea et ex v.). e melle prodest magnifice et[*](& X. a Vd. ad E(?)v.) tussi[*](tussi X. -ssim Ev. om. r.), orthopnoeae[*](orthopnoeae Ev. -nonec X.om. r. (an tussi in or- thopnoea? cfr. Cels. IV 8).) coclearis mensura, cum polenta vero et aceto lepras tollit. eadem cum panace et capparis[*](caparis V.) radice calculos[*](cauculum E2. caulum E1.) frangit pellitque, panos discutit cum farina hordeacia et vino[*](et uino dEv. cfr. Diosc. uino VXS.) decocta. miscetur et malagmatis et collyriis claritatis causa, sternumento[*](sternumento ego. num???tum E. -nutamento dTXman. Dal. H(J). -nuntamentum V. ad sternutamenta (-num- S) v. cfr. XI 269. XXV 52. 56. 135. 173. Gronov. ad XX 189.) utilis inter pauca, lieni quoque ac[*](ac Vdv. et X.om.E.) iocineri. eadem pota denarii unius[*](unici EX.) pondere ex aqua mulsa suspiriosos sanat, sic et pleuriticos[*](pleureticos VdXv. a. G(D).) et omnes lateris doloris[*](dolosis V.).[*](Diosc. IV 81.) —Apocyni[*](apochinis X. -cynum (post aqua) Brot. dist S.) semen ex aqua—frutex est folio[*](folia VdX.) hederae, molliore[*](molliora X. moliora hae d.) tamen, et minus longis viticulis[*](uitiaculis Vd.), semine acuto, diviso, lanuginoso, gravi odore—canes et omnes quadripedes necat in cibo datum.
[*](Diosc. III 79. Th. H. IX 11, 10.) Rosmarinum dictum[*](dictum ego cum U 519 (qui tamen contra Plinii consue- tudinem inseruit ante rosmarinum). om ll.v. maioremn lac. statuit J.) est[*](est EXS. et V. est et d(v, sed ante rosmarinum).). duo genera eius: alterum sterile, alterum cui et caulis et semen resinaceum,[*](19,187) quod cachrys vocatur. foliis odor turis. radix vulnera[*](an ulcera? cfr. Theophr.) sanat viridis inposita et sedis procidentiam[*](procidentiam ego. -tia (-ced- X) ll.Xv. cfr. nota ad XXIII 56.), condylomata[*](condylomata VdXv. -ta et E (?)B.), haemorrhoidas[*](haemorrhoidas EB. -morroidos (emo- X) rXv.), sucus et fruticis et[*](et (ante radicis) om.EX.) radicis morbum regium et ea, quae repurganda sunt[*](an sint?). oculorum aciem exacuit. semen ad vetera pectoris vitia datur potui et ad vulvas cum vino et pipere, menses adiuvat, podagris inlinitur cum aerina[*](aerina dEC. -nea v. herina V. heruina X.) farina, purgat etiam lentigines et quae[*](aut quae X.) excalfacienda sint[*](sint VfS. sunt d(?)EXv.) aut cum sudor quaerendus inlitum, item convulsis. auget et lacte[*](lacte fES. -tem V. lac rv.) in vino potum, item radix. ipsa herba strumis cum aceto inlinitur, ad tussim cum melle prodest.
[*]((cfr. Diosc. III 80. 79).) Cachrys multa genera habet, ut diximus. sed haec, quae ex rore supra dicto nascitur, si[*](fi v. om. ll.v.) fricetur[*](frutice dT.), resinosa[*](16,30 sq.) est. adversatur venenis et venenatis praeterquam[*](praeter Ev. a. Bas.) anguibus. sudores[*](sudorem EXv. a. H.) movet, tormina discutit, lactis ubertatem facit.
[*](Diosc. I 104.—Verg. cul. 404.—Pl. iun. 98, 5–7. 83, 8. 97, 10–12.) Herba Sabina, brathy appellata a Graecis, duorum generum est, altera[*](altera v(J). alii terra EX. alia rTS.) tamarici[*](tamarici TG. -cae B. & marici Vd. ma- EX. amaraci v.) folio similis, altera cupresso[*](cupressu V1. -ssi V2D.) ; quare quidam Creticam cupressum dixerunt. a multis[*](a multis VdC. ut uilis E. utilis Xv.) in suffitus pro ture adsumitur, in medicamentis vero duplicato
pondere eosdem effectus habere quos cinnamum traditur . collectiones minuit et[*](minuit et EXv. muitet d. inu- V.) nomas conpescit, inlita ulcera purgat, partus emortuos adposita[*](exposita EX.) extrahit et suffita[*](suffitu Xv. a. S.). inlinitur [*](dist. Val. Rose e Pl. iun. cfr. praeterea Diosc.) igni sacro et carbunculis cum melle; ex[*](ex ll.TXS. etv(D).) vino pota regio morbo medetur. gallinacii generis[*](gereris V.) pituitas[*](pituita Vd. -itam X.) fumo eius herbae sanari tradunt.Similis herbae[*](herbae Ev. -be X. -ba est dT. -ba VS.) huic Sabinae est[*](est Vv. eius E. ē uis X.om.dT.) selago appellata. legitur sine ferro, dextra mann per tunicam operta[*](opta ego. qua VEXv. quasi d.), sinistra[*](si- nistram V. -ra manu Xv. a. B.) eruitur[*](eruitur v. exui- ll.XC. exeri- CFW Müller p. 24. cfr. § 104. XXI 176. XXVII 36. 117. XXVIII 33. 45. XXX 26 al.) velut a[*](a om.EXv. a. C.) furante, candida veste vestito pureque lautis nudis pedibus, sacro facto, priusquam legatur, pane[*](pare V.) vinoque ; fertur in mappa nova. hanc contra perniciem omnem habendam prodidere Druidae Gallorum et contra omnia[*](omnia v. -Iū ll.X.) oculorum vitia fumum[*](fumū Xv. -mo ll.) eius prodesse.
Iidem[*](iidem v. id- ll.XD.) samolum[*](famolum v (ex ind.). -ofum ll.X.) herbam nominavere nascentem in umidis, et hanc sinistra manu legi a ieiunis contra morbos suum boumque, nec[*](nequa dT. nec v. a. S.) respicere legentem neque alibi[*](alibi om.VdTf.) quam in canali deponere, ibi conterere[*](conterere EXv(D). -tinerere V. -tinere dTfS.) poturis[*](potaturis dT.).
[*](Diosc. I 176. Pl. iun. 39, 1–3. Marc. 16, 79.) Cummium[*](cummium VS. cuminum dE. gumium X. -mmium G. -mmi v.) genera diximus. in[*](in VfS. ex rXv.) his maiores effectus melioris[*](in melioris V.) cuiusque erunt. dentibus inutiles sunt, sanguinem[*](13,66 sq.) coagulant[*](coagulant Vdv. reiciunt EX.) et ideo reicientibus[*](eicien- tibus VdS.) sanguinem prosunt, item ambustis, arteriae vitiis inutiles[*](inutilem EXv. a. S (ad urinam referentes). utiles coni. J coll. Galeno de fac. simple. med. 7 p. 195.), urinam cient[*](cient arteriae uitiis V (falso iterans).), amaritudines
hebetant. adstrictoriis[*](adstrictoriis ego. cfr. § 115. -ctis ll.v.) ceteris[*](ceteris quae ll. G. -isque Xv. -is uisceribus quae D cum U 520.), quae ex amygdala amara est spissandisque[*](spissandisque XJ. -dique ll.v(D).) visceribus[*](uisceribus ll.xXJ. uiribus v. del. D cum U.) efficacior, habet[*](uires habet d.an habet et?) excalfactorias vires[*](uires om.Vd.).[*](Diosc. I 174. 157. 174. (cfr. Plin. XXIII 3. Diosc. V 1).) proponuntur[*](proponuntur ll.f. prep- Xv. praep- TC. postp- D.) prunorum etiam[*](prunorum etiam ego. -rum autem ll.S. autem (aut Dal.) prunorum Xv.) et cerasorum ac vitium. siccant inlitae et adstringunt, ex aceto vero infantium lichenes sanant, prosunt et tussi veteri IIII obolis[*](oboli V.) in mixto[*](musto SJ cum vet. Dal.) potis. creduntur et colorem gratiorem facere ciborumque adpetentiam et calculosis[*](cauculosis X. caulo- E.) prodesse cum passo potae. oculorum et vulnerum utilitatibus[*](utilitatibus C. inut- ll.Xv. in ut- B.) maxime conveniunt.[*](Diosc. III 13. (cfr. Plin. XII 67. 70. 72).)[*](dist. ego.) Spina Arabica—spinae Aegyptiae[*](spina arabica spinae aegyptiae ego. spina (-nae dXH) aegyptia (-iae VdH. -iae et X) spinae (sive H) arabicae ll.XH. ab (e G) spina aegyptia. Spinae arabicae v. a. H. spinae arabicae D cum U 521.) laudes in odorum loco diximus—et ipsa astringit[*](astringit ego. stri- VdTfD. spissat EXv.) spissatque[*](stringitque EXv. a. D.) destillationes omnes et sanguinis excreationes[*](omnes—excreationes om.Vd.) mensumque[*](mesumque dEX. mensiu- v. a. S.) abundantiam, etiamnum[*](etiamnunc X.) radice valentior.
[*]((cfr Diosc. III 12. I 119). Diosc. III 16.) Spinae albae semen contra scorpiones auxiliatur. corona ex ea inposita capitis dolores minuit.—Est[*](est om.EXv. a. S.) huic similis[*](similis est Xv. a. S.) quam Graeci acanthion vocant, minoribus multo foliis, aculeatis per extremitates et araneosa lanugine obductis , qua[*](qua EXv(D). a Vd. ea S.) collecta etiam vestes quaedam bombycinis similes fiunt in oriente. ipsa folia vel radices[*](radices EXv. -ice V. -ix d(an recte?).) ad remedia opisthotoni[*](opistotoni V. -tothoni X. -thotonis dT.) bibuntur.
[*](Diosc. I 133.)[*]((cfr. Plin. XIII 63. Th. H. IV 2, 8).) Et[*](et VdTS. est et (E?)Xv.) acacia e[*](acacia e H. -iae VdTv(D). -cia est J. achacia X(E?).) spina fit in Aegypto, alba nigraque arbore[*](arbores Vd1. -or est d2T.), item viridi[*](uiridi EXv. -dis rTD.), sed longe meliore[*](meliore U 522. -or e G(J). -orem V. -or ē (est X) dEXv(S). -or D.) prioribus. fit et in Galatia, deterrima[*](teterrima EX. tene- v. a. H.) spinosiore[*](spinosiore Verc. -sior ll.Xv.) arbore. semen omniun lenticulae [*](lenticula V.) simile, minore[*](minore S. -orē X. -or est V. -or r. -ore est v.) tantum et grano et folliculo. colligitur autumno, ante collectum nimio validius spissat[*](spissatur v. a. D (ad seqq. relatum).). sucus ex folliculis[*](sucus et folliculus V.) aqua caelesti perfusis[*](perfusi E.), mox in pila tusis exprimitur organis, tune densatur in sole mortariis in pastillos . fit et foliis minus efficax. ad coria perficienda semine pro galla utuntur. foliorum sucus et Galaticae[*](galatiacae (-ce X) EXv. a. H.) acaciae nigerrimus inprobatur[*](improbatus E.), item qui valde rufus. purpurea aut leucophaea[*](leucophea VX.) et quae facillime diluitur—vis[*](uis dEXv. ui VG.) summa ad spissandum refrigerandumque[*](dist. ego. (an ui ... refrigerandumque sunt?).) est—oculorum medicamentis ante alia[*](alia VfS. -ias EXv. omnia dT.) utiles[*](utilis S e coni. Dal.). lavantur[*](lauantur dTXv. laba- V. leua- E.) in eos usus pastilli[*](eo sucus pastillis V.), ab aliis torrentur[*](tollentur V.), ab aliis peruruntur[*](peruruntur om.EXv. a. S.). capillum tingunt[*](capilli tinguntur Xv. a. G.), sanant ignem sacrum, ulcera, quae serpunt, et umida vitia corporis, collectiones, articulos contusos, perniones, pterygia . abundantiam mensum[*](mesum X. men- sium dE(?)v. a. S.) in feminis sistunt vulvamque [*](aluam que V.) et sedem procidentes, item oculos, oris ulcera[*](oris uitia d(?) v. a. S.) et genitalium .
[*]((cfr. Plin. XXIV 96. XXVII 92).) Vulgaris quoque haec spina, ex qua[*](quae E.)aenae[*](aenae S coll. XXVII 92. -neae anon. ap. B. enae V. anae d. lanae T. unae E. uenae Xv. cor- tinae C.)
fulloniae[*](fulloniae Ev. -nie X. -nis (foll- V) rT.) inplentur, radicis[*](an radicis me- dicos?) usus habet[*](habetur v. a. G.). per Hispanias[*](per spinas Vd.) quidem multi et inter odores et ad unguenta utuntur[*](utantur V.) illa, aspalathum[*](asthalatum dX. ast pal- V.) vocantes. est sine dubio hoc nomine spina silvestris in oriente, ut diximus, candida[*](candidam V.), magnitudine arboris[*](et arboris VS.)[*](12,110) iustae,[*](Diosc. I 19.) sed et[*](est et dT.) frutex huimilior, aeque[*](atque Xv. a. G.) spinosus, in Nisyro[*](nisyro TEB. nysirio V1d. nis- X. asiriae V2. in syria v.) et Rhodiorum insulis, quem alii erysisceptrum[*](erysisceptrum B coll. XII 110 et Diosc. syri (-ris V. yris X) sce- ll.Xv.), alii[*](alii Xv. ati dE. adi V.) phasganon[*](phasganon (vel sphagnon D) P e Diosc. psapheoenon d. -oeon V. psiphoe E. expiateo X. ad- ipsatheon (-eum v) G ex ind. (add. siue dipsacon v. a. H).), Syri[*](syri uel X. siue v. a. S.) diaxylon[*](diaxylon S cum B e Diosc. diazyron VT. a ziron d. diatyron X. -tiron EBrot. -cheron v. -cheton G.) vocant. optimus qui minime ferulaceus, rubens aut[*](aut VdTS. et EXv. cfr. Diosc.) in purpuram vergens detracto cortice . nascitur pluribus locis, sed non ubique odoratus. quam vim haberet caelesti arcu[*](arcum V. in arcu X.) in eum innixo[*](in eum innoxo Vd. indicauimus X.) diximus.[*](12,110) sanat taetra[*](aetra V1. a V2.) oris ulcera et ozaenas, genitalia exulcerata[*](ul- cera—exulcerata EXv. ulcerata r.) aut carbunculantia, item rhagadia, inflationes potu[*](potus V.) discutit et strangurias. cortex sanguinem reddentibus medetur. decoctum eius alvum sistit[*](sistit dT(P)H. sistit cortex rXv.). similia praestare silvestrem quoque putant.[*]((cfr. Diosc. I 122). Nicand. ther. 856.) Spina et appendix appellata, quoniam bacae puniceo colore in ea appendices vocantur. hae crudae per se et aridae decoctae[*](decocta et in uino V. in uino decoctae (-te X) EXv. a. S(D).) in vino alvum citam[*](citam E(?)B. -ant rfXv. a. C.) ac tormina conpescunt .—Pyracanthae[*](pyracanthae dEH. -thi v. cfr. Diosc. pyrrhacante V. -thae D. tirrachanthae X. pyxacanthi B.) bacae contra serpentium ictus bibuntur.
[*](Diosc. I 121. (cfr. Plin. XIII 111). Th. H. III 18, 3. IV 3, 4.) Paliurus quoque[*](quoque Vdv. quod EX.) spinae genus est. semen eius Afri[*](affri X. apri Vf.) zuram[*](zuron X.) vocant, contra scorpiones efficacissimum, item calculosis et tussi. folia adstrictoriam vim habent. radix discutit panos, collectiones, vomicas[*](uomitas V1. uocat E.), urinas trahit pota. decoctum eius in vino alvum sistit, serpentibus adversatur. radix praecipue datur in vino.
[*]((cfr. Plin. XVI 32). Pl. iun. 72, 7. Marc. 34, 64. Diosc. I 122. Pl. iun. 49, 12. 48, 13. 88, 7. 102, 7–9. (cfr. Diosc. I 119). Th. H. IX 18, 1.—(cfr. Plin. XVI 50).) Aquifoliae[*](aquifoliae folia ego coll. ind. et Val. Rose ad Pl. iun. p. 118. aliqui (-ioqui v) folia EXG. folia aliqui (-ua dT) rT. agrifolia H. aqui- D.)folia contusa addito sale articulorum morbis prosunt, bacae purgationi feminarum, coeliacis, dysintericis , cholericis. in vino potae sistunt alvum. radix decocta et inlita extrahit infixa corpori, utilissima[*](utilissime E. -ma est Xv. a. S.) et luxatis tumoribusque. aquifolia arbor in domo aut villa sata veneficia arcet. flore[*](flore VXv. -rem dT. flos E.) eius aquam[*](aqua VdT.) glaciari Pythagoras tradit; item baculum ex ea factum in quodvis animal emissum, etiamsi citra ceciderit defectu[*](defectum X. defunct- d.) mittentis, ipsum per sese[*](se EXH.) cubito[*](cubito V. -tu dS. recubitu EXv. cupito D.) propius adlabi; tam praecipuam naturam inesse arbori .—Taxi arboris fumus necat mures.
[*](Diosc. IV 37. Pl. iun. 25, 4. Nicand. ther. 839.) Nec rubos ad maleficia tantum genuit natura, ideoque et mora his[*](et mora his (-atis E) hoc est ll.H. et ex memoratis bestiis X. ex iis mora (bestiis del. B) v.), hoc est vel hominibus cibos[*](cibos habet E.), dedit. vim[*](dedit uim dEXv. -tum V.) habent[*](habet Vd.) siccandi, adstringendi[*](astringendique d(?)C.), gingivis, tonsillis, genitalibus accommodatissimi[*](accommoda- tissimis E.). adversantur serpentium sceleratissimis , haemorrhoidi et presteri, flos aut mora scorpio- [*](dist. J.) nibus[*](scorpionum v. a. S.). vulnera[*](ul- cera X.) sine collectionum periculo iungunt[*](iungunt Xv(S). iug- E. inung- Lugd. iunguntur r.). urinas
cient[*](cient (ciunt Xv) caules eorum XG. eorum caules cient eorum (del. S) VdS. eorum E.).[*](Diosc. IV 37.)[*](Pl. iun. 30, 16–19. Marc. 15, 33. Pl. iun. 39, 3–7. Marc. 16, 80. Pl. iun. 50, 10–14. 13, 21. Seren. 232. 689. Pl. iun. 92, 22–24.) caules eorum teneri tunduntur exprimiturque sucus, mox sole cogitur in crassitudinem mellis; singulari remedio contra mala oris oculorumque, sanguinem exscreantes[*](creantis V.), anginas, vulvas, sedes, coeliacos intellegitur[*](intelle- gitur VdTfS. ut int- EX.del. v. sed cfr. XXV 93. XXVIII 55. 146. XXXI 65. XXIII 106. 120.) potus aut inlitus . oris quidem vitiis etiam folia commanducata prosunt et ulceribus manantibus aut quibuscumque in capite inlinuntur. cardiacis sic vel[*](sic uel ego. uel sic ll. v. (an potius tusa? cfr. Pl. iun.).) per se inponuntur a mamma sinistra, item stomacho[*](in stomacho in E. stomachi Xv. a. S.) in doloribus oculisque procidentibus .[*](Pl. iun. 17, 24. Marc. 9, 85. Pl. iun. 60, 1. 29, 6–8. Marc. 14, 15. Pl. iun. 27, 8–11. Marc. 12, 29. Pl. iun. 48, 14–16. 39, 7–9. Marc. 31, 31. Pl. iun 52, 13–15. 29. 9. Marc. 14, 16.) instillatur sucus eorum et auribus. sanat condylomata cum rosaceo cerato. cauliculorum[*](calculorum X. -rumue v. a. G.) ex vino decoctum uvae[*](uuae H e Pl. iun. et Marc. ue ll.X. uel v.) praesentaneum remedium est. iidem per se in cibo sumpti cymae modo aut decocti in vino austero labantes dentes firmant. alvum sistunt et profluvia sanguinis; dysintericis prosunt[*](prosunt om.EX.). siccantur in umbra, ut[*](aut V.) cinis crematorum uvam reprimat. folia quoque arefacta et contusa iumentorum ulceribus utilia traduntur.[*](Pl. iun. 49, 13. 92, 24. 109, 17. 25, 5–7. 60, 2–4.) mora, quae[*](quae om.Vd.) in iis[*](iis v. his ll.C.) nascuntur, vel efficaciorem stomaticen praebuerint[*](praebere X. -buere v. a. G.) quam sativa[*](saliua V.) morus. eadem compositione vel cum hypocisthide tantum et melle bibuntur in cholera et a cardiacis et contra araneos. inter medicamenta, quae styptica vocant, nihil efficacius rubi mora ferentis radice decocta in vino ad tertias partes, ut colluantur[*](coluantur VD.) eo oris ulcera et sedis[*](sedes TX.) foveantur, quae[*](foueantur quae dE. -turque VTfS. -tur Xv.) tanta[*](tantaque Xv.a.S.) vis est, ut[*](ut om.E.) spongeae ipsae lapidescant .[*](Marc. 26, 89.—cfr. Diosc. I 123. Th. H. III 18, 4. Diosc. II 204.) Alterum genus rubi, in quo rosa nascitur, gignit pilulam castaneae similem, calculosis praecipuo remedio— alia[*](dist. ego.) est cynorrhoda, quam proximo dicemus volumine—;
[*](25,17 sq.)cynosbaton, alii[*](quam alii Xv.a.G.) cynapanxin[*](cynapaxim X. cynospaston v.a.H.), alii neurospaston[*](neruospaston V.) vocant . folium habet vestigio[*](ue- stigin??? Vd.) hominis simile. fert et uvam nigram, in cuius acino nervum[*](neruus X.) habet[*](habent V. -etur X.), unde neurospastos[*](neruos pastos V. et neruus passus Xv.a.Bas.) dicitur[*](dist. U 524.) tota[*](tota VTS. om. rXv.), alia quam[*](quam ll.TS. est Xv. est a B.) cappari, quod[*](quod VdTS. quam EXv.) medici cynosbaton appellarunt[*](appellarunt EXS. -antur V1. -ant rT. -auerunt v.). hius thyrsus[*](tyrsus V.) ad remedia splenis et inflationes conditus ex aceto manditur. nervus eius cum mastiche[*](masticae V. -ce Xv.a.C.) Chia[*](thia V.) commanducatus os purgat.[*](cfr. Diosc IV 37.—Marc. 27, 90.) ruborum rosa alopecias cum axungia emendat. mora capillum tingunt cum omphacino oleo. flos mori messe[*](messes E. meses X. per messes v.a.S.) colligitur; candidus[*](candidius EX.) pleuriticis[*](pleuriticis G. pleuret- Vdv (D). fleuret- EX.) praecipuus ex vino potus, item[*](idem d.) coeliacis. radix ad tertias decocta alvum sistit et sanguinem, item dentes collutos decocto. eodem suco foventur sedis atque genitalium ulcera. cinis[*](canis Vd.) e[*](e om.Vd.) radice reprimit[*](reprimit VdTfS. dep- EXv. cfr. § 119. XXII 36. (XXXV 190).) uvam.
[*]((cfr. Plin. XVI 180). Diosc. IV 38.) Idaeus rubus appellatus est, quoniam in[*](in om.EX.) Ida non alius[*](alias EXv.a. H.) nascitur. est autem tenerior ac minor, rarioribus[*](parioribus V.) calamis innocentioribusque[*](calamis innocentioribusque EXv. que V. que foliis dT. (aculeis P coll. Diosc. et XVI 180).), sub arborum umbra nascens. huius flos cum melle epiphoris inlinitur et ignibus sacris,
stomachicisque[*](stomacisque V.) ex aqua bibendus datur. cetera eadem praestat, quae supra dicta.[*](Th. H. III 18, 2. Diosc. I 119.) Inter genera ruborum rhamnos[*](ramnos X. -nus V.) appellatur a Graecis, candidior, fruticosior et[*](fruticofior et VdTS. frutex if floret X. et fruticofior if floret E(?)v(D).) ramos spargens rectis[*](erectis dT.) aculeis, non, ut ceteri, aduncis, foliis maioribus. alterum genus eius[*](eius VdXv (S). est E(?)G.) silvestre, nigrius et quadamtenus rubens; fert veluti folliculos . huius radice decocta in aqua[*](in qua Vd1.) fit medicamentum, quod vocatur Lycium. semen secundas trahit. alter[*](alter (-erque v) ille dTEXG. autem ille V1. ille autem V2S(D).) ille candidior adstringit magis, refrigerat, collectionibus et vulneribus adcommodatior. folia utriusque et cruda et decocta inlinuntur cum oleo.
[*](Diosc. I 132.)[*](cfr. Plin. XII 30. 31).) Lycium praestantius spina fieri tradunt, quam et pyxacanthon[*](pixacton V. pyxeachanto X.) Chironian[*](thirontan V.) vocant, qualem in[*](in Xv. om. Il.) Indicis arboribus[*](12,30) diximus, quoniam longe praestantissimum existimatur Indicum. coquuntur[*](cocuntur VS. coquunt iu d.) in aqua[*](in aquatus V. ina quauis d.) tusi rami radicesque summae amaritudinis aereo vase per triduum[*](tridum V.) iterumque exempto ligno, donec mellis crassitudo fiat. adulteratur amaris sucis[*](sucis E(?)v. -cus rX.) etiam amurca et felle[*](ac felle d(?)v.a. S.) bubulo. spuma eius ac flos[*](et flos X.) quidam[*](quidam ll.G(J). -dem TXv(S).) oculorum medicamentis additur[*](additur EXv. addunt V. -ntur dTS.).[*](Scribon. 19.—Cels. V 1.) reliquo suco faciem purgat et psoras sanat, erosos[*](erosus V.) angulos oculorum veteresque fluctiones, aures purulentas, tonsillas, gingivas, tussim[*](tussi V), sanguinis excreationes fabae magnitudine devoratum aut, si ex vulneribus[*](uulneribus EXH. ulce- rv.) fluat, inlitum, rhagadia[*](rhagadia VdfS. -da (ra- X) EX. -das v. cfr. § 113. XXIII 129. 133. XXVIII 67. XXIX 37.), genitalium ulcera, attritus, ulcera recentia[*](recentia om.dT.del. voluit B.) et serpentia ac putrescentia, in
naribus[*](naribus EXv. aur- rT.) clavos, suppurationes. bibitur et[*](et VXS. et a r(?)v.) mulieribus in[*](in om.EX.) lacte[*](lactis X.) contra profluvia[*](profluuia v. -Iū EX. -lua Vd.). Indici differentia glaebis extrinsecus nigris, intus rufis, cum fregeris, cito[*](citom V1. intus EX.) nigrescentibus. adstringit vehementer cum amaritudine. ad eadem omnia utile est[*](utile est XG(J). -lem VE. -le dTS(D). -lis est v.), sed praecipue ad[*](ad om.VX.) genitalia.[*](Diosc. III 89. (Marc. 8, 163).) Sunt qui et sarcocollam[*](sarco (sacro V) colla Vd.) spinae[*](et spinae EXv.a.G.) lacrimam[*](lacrimae E. -me X.) patent, pollini turis[*](turi E. thu- X.) similem, cum quadam acrimonia dulcem, cumminosam [*](cumminosam D. -nusam V. gumminosam T. gummos- d(?). cum uino tusa Xv.a. H. gummosam (-mminosam Brot.) cum uino tusa E (?)H.). sistit[*](an oculorum sistit? cfr. Diosc. et Marc.) fluctiones, inlinitur[*](inlinitum V. illitum d.) infantibus maxime[*](maxime post haec transp. v.a.S.). vetustate et haec nigrescit, melior quo candidior.
[*](Gargil. 182, 10–14. 183, 1. 2.) Unum etiamnum[*](etiannum V. -amnunc X.) arborum medicinis debetur nobile medicamentum, quod oporicen[*](opericen EX.) vocant. fit[*](fuit V.) ad dysintericos stomachique[*](stomacique V. -aticeque dT.) vitia in congio[*](contio V.) musti albi lento vapore decoctis[*](quinque ll.v.) malis cotoneis v cum suis seminibus, punicis[*](puniceis Xv.a.B.) totidem, sorborum sextario[*](sextari Vd. -rii X.) et pari mensura eius, quod rhun[*](rhun dfv(H). run V. dryn E. drin X. rhus C.) Syriacam[*](siriacon (syr- v) Xv.a.S.) vocant, croci[*](crocis V.) semuncia[*](semuncia—ad om.Vd.). coquitur usque ad crassitudinem[*](cras- situdine d.) mellis.
His subtexemus ea, quae Graeci communicatione nominum in ambiguo fecere, anne arborum essent.
[*](Diosc. III 102.—§ 130: (cfr. Plin. XXV 45). Th. H. IX 9, 5. Marc. 20, 13. (115). 30, 43. 17, 11. 25, 17. 39. Cels. IV 13.) Chamaedrys herba est, quae Latine trixago[*](trixago ll.TfVen.(H). trisa- XVerc. trissa- C.) dicitur. aliqui[*](aliqui—appellauere om.Vd.) eam chamaeropem[*](chamaeropem Ev (H). cfr. index et Marc. 30, 43. -acropen X. -aedropem B e Diosc. sic etiam Marc. 20, 13 (ib. 115 potius chamaedryos scribendum erit).), alii Teucriam appellavere. folia
habet magnitudine mentae, colore et divisura quercus[*](quercuus V1D.) — alii[*](dist. ego.) serrata[*](serrata ego. -tā ll.v. cfr. XXV 33. (66). 84. XX 159.) et ab eo[*](eo X. ea ll.v.) serram inventam esse dixerunt—, flore paene[*](pene X. ne Vd.) purpureo[*](purporeo Vd.). carpitur[*](capitur VdTfS. cfr. XXII 25; contra XX 61. XII 48.) praegnans suco in petrosis, adversus serpentium venena potu inlituque efficacissima, item stomacho, tussi vetustae, pituitae[*](pituita (E?) Brot.) in gula cohaerescenti[*](cohaerescenti (coher- X) Xv. -te dEBrot. choherescente V.), ruptis, convulsis, lateris[*](et lateris dT.) doloribus.[*](Th. H. IX 9, 5.) lienem consumit[*](con- sumpsit Vd.), urinam et menses ciet, ob id[*](id om.Vd.) incipientibus hydropicis efficax, manualibus[*](tribus ll.v.) scopis eius in II heminis aquae decoctis usque ad tertias. faciunt et pastillos terentes eam ex aqua ad supra dicta[*](dicti V.). sanat et vomicas et vetera ulcera vel sordida cum melle. fit et vinum ex ea pectoris vitiis. foliorum sucus cum oleo caligines[*](caligines VTfS. -nem d(?)EXv(J). cfr. § 19. 134. 146. XXV 143. XXIX 128. XXI 150. XX 61. 135.) oculorum discutit, ad splenem ex aceto sumitur. excalfacit[*](excal- facit et VdTfD.) perunctione[*](perunctiones EXVen.).[*](Diosc. IV 147.) Chamaedaphne[*](camedafne V.) unico ramulo est, cubitali[*](cubitale Vd.) ferme[*](fere EXv.a.S.) ; folia[*](folio Xv.a. H.) tenuiora[*](tenuiora VdTH. tenui in (ut X) EX. tenui v.) lauro[*](lauro dTD. -ro (-ru E) folia rS (cum signo lac.) lauri folia (-io H) XH. -ri simili- tudine v.) ; semen rubens adnexum[*](adnexum (ann- dT) VdTBrot. adnixum (ann- X) EXH. admixtum v.) foliis. inlinitur capitis doloribus[*](ardoribus E.) recens, ardores refrigerat[*](perfrigerat d.), ad tormina cum vino bibitur. menses sucus eius et urinam ciet potu partusque difficiles in lana adpositus[*](adpositu Vd. (-tū X).).
[*](Diosc. IV 169. Scribon. 136. Marc. 30, 4. (18).) Chamelaea[*](chameleę X. camelea V.) similitudinem foliorum oleae habet[*](habet v. -ent ll.X.) — sunt>[*](dist. ego. cfr. § 134. 137.) autem amara, odorata—, in petrosis, palmum altitudine
non excedente.[*](—p. 98, 1 palmi altitudinem non excedentes (-dens v) Xv.a.G.) alvum purgat, detrahit pituitam, bilem foliis in II absinthii[*](algentii Vd.) partibus[*](dua- bus ll.v.)[*](paribus V.) decoctis, suco eo cum melle poto[*](poto dXv. -tu r.). foliis inpositis et ulcera purgantur. aiunt, si quis ante solis ortum eam capiat dicatque[*](dicato Vd.) ad albugines oculorum se capere, adalligata discuti id vitium, quoquo modo vero collectam[*](collecta V.) iumentorum pecorumque oculis salutarem [*](salutare V.) esse[*](esse om.V.).[*](Diosc. IV 167.) Chamaesyce[*](chamaesyce B e Diosc. -mesici V. -chi EX. -cus d. -cen v.) lentis folia habet nihil se adtollentia, in aridis, petrosis[*](petrosisque nascens v. a.S.), claritati oculorum et contra subfusiones utilis sucoad[*](utilis suco ad ego. -issimē et ll.XJ (cum signo lac.). -ma et v.) cicatrices, caligines, nubeculas[*](muriculas EX. -las nubeculas v.a.B. (an nubic-, ut XX 61?).) inuncto[*](inuncto X. -ta E. -tus J. iniunctus V(d?). in uino cocta inuncta v.). vulvae dolores sedat adposita in linteolo. tollit et verrucas omnium generum inlita. prodest et orthopnoicis.
[*](Diosc. IV 124.—Diosc.III 116. (cfr. Plin. XXVI 30).) Chamaecissos spicata est tritici modo, ramulis quinis fere, foliosa—cum floret[*](cum floret Vdv. cum fere E.om.X.), existimari[*](ut estimari X.) potest alba viola—, radice[*](dist. ego. fortasse radice tenui post foliosa transponenda.) tenui. bibunt ischiadici[*](sciadici V. cyatici X.) folia III obolis in vini cyathis II septenis[*](III .. II septenis ego. tribus ..duobus septem ll.Xv.) diebus, admodum amara[*](eam amara V.) potione.
Chamaeleucen apud nos farfarum[*](farfarum H ex ind. farranin X. -num v. farrari E. farfar rT.) sive farfugium[*](siue farfu- gium Xv. fugium ll.T.) vocant. nascitur secundum[*](secus H Brot.) fluvios, folio populi, sed ampliore . radix eius inponitur carbonibus cupressi, atque is[*](his V.) nidor per infundibulum[*](infundibulum VdTfB(S). infurni- EXv(G).) bibitur[*](imbibitur T(?) v.a.D.) inveteratae[*](inueteratae VTfS. cfr. XXIII 35 et ibid. 86. XXVI 147. XXIX 65. in uetere d(?)EXv.) tussi.
[*](Diosc. IV 125.—Diosc. II 179.—(Diosc. III 110).) Chamaepeuce[*](chamaepeuce—2 propria est om.V.)[*](chameleuce X.), larici[*](larici Lugd. -cis dEXv(Brot.).) folio[*](folis v.a.Brot.) similis, lumborum et spinae doloribus propria[*](propria d(?)G. cfr. XXXII 33. -pitia (-picia X) EXv. (cfr. XXVIII 25).) est.—Chamaecyparissos[*](chamaecypariffos v. -ifto dE. -mecypharifto V. -parifton X.) herba ex vino pota contra venena serpentium omnium scorpionumque pollet[*](pellet V.).—Ampeloprason[*](ampeloprason v e Diosc. -assos V. -assus d. -asos J. ampheloprasson X. -sso E.) in vinetis[*](uineis Vd.) nascitur, foliis porri[*](porro V.), ructu gravis, contra serpentium ictus efficax. urinam et menses ciet, eruptiones sanguinis per genitale inhibet potum inpositumque. datur et a partu mulieribus et contra canis morsus.—Ea quoque, quae stachys[*](stachis X. -cis V.) vocatur , porri similitudinem habet, longioribus foliis pluribusque et odoris iucundi colorisque in luteum inclinati. pellit[*](inclinat inpellit V.) menstrua.
[*](Diosc. III 99.) Clinopodium alii cleopiceton[*](cleopiceton ll.J. -pyzeton X. cleonicion B. -con S. cfr. Diosc. linopicton v.), alii zopyrontion[*](zopyrontion J. -nhion E. zopirontion d. -nthion V. -nion X. zopyron B e Diosc. -rocheron v.), alii[*](athi VE.) ocimoides[*](cimoides E. -oydos X.) appellant, serpyllo similem, surculosam, palmi altitudine, in petrosis[*](nascitur in petrosis v.a.Brot.), orbiculato foliorum[*](florum B e Diosc.) ambitu[*](ambitus V.) speciem lecti pedum praebentem[*](praebentem dEXBrot. -ti Vf. -te man. Dal. D. -ns v.). bibitur ad[*](ad om.Vd.) convulsa, rupta, strangurias , serpentium ictus, item decoctae[*](decoctae (-te X) EXv. -ta et rfS.) sucus[*](an ius (= iusus)? cfr. Diosc. Et § 146.).
[*](Diosc. III 122. cfr. Plin. XXVII 88.) Nunc subtexemus herbas mirabiles quidem, sed minus claras, nobilibus in sequentia volumina dilatis[*](dilatis TH. italis Vd. -li EX. dilatis. Itali v.).
Centunculum[*](cen- tumculum V. -tuculam dT.) vocant nostri[*](rostratis v.a.H.), foliis ad similitudinem capitis [*](capiti VdX.) paenularum, iacentem in arvis, Graeci[*](graeci om.VdT.) clematidem[*](clematide VdT.),
egregii[*](egregii dTfEH. graegii V. est ei X. est eius egregius v.) effects ad sistendam alvum[*](uuluam EX.) in vino austero. idem[*](idem dEv(D). item V(?)H.) sanguinem sistit tritus oxymelitis aut aquae calidae cyathis v[*](quinque ll.v.) denarii unius pondere, sic et ad secundas mulierum efficax.— Sed[*](sed dEXv(J). si V. est S (ad antecedd. referens).) Graeci clematidas[*](cle- matidas (clemot- V) et alias Vdv. crematidas et E. clema- tiden X.) et alias habent, unam[*](una V.) quam aliqui aetiten[*](aetiten ED. teti- d. eti- V. ethi- X. echi- v. nomen adhuc incertum. an epigetin? cfr. Diosc. IV 7 extr.) vocant, alii laginen[*](laginen Ev. laci- X. largi- r. iasinen Salm. cfr. XXII 82. XXI 105.), nonnulli 5 tenuem scamoniam[*](scamoniam E(?)v. -ia rX.). ramos habet pedales[*](pedales dTEX. et ped- v. biped- H. pepedalis V.), foliosos, non dissimiles scamoniae, nisi quod nigriora minoraque sunt folia. invenitur in[*](est in (estur v) usu ut Xv.a. Verc.) vineis arvisque. estur ut olus cum oleo ac sale; alvum ciet. eadem dysintericis cum lini semine ex vino austero sorbetur. folia epiphoris inponuntur cum polenta subposito udo linteolo. strumas inposita ad suppurationem perducunt, deinde axungia adiecta percurant [*](percurant dv. -rrant V. -rrunt EX.) ; item haemorrhoida[*](haemorrhoida D. cfr. XXIII 137. das v. -rroida (em- X) E. -dam d. hemoroidam V.) cum oleo viridi, phthisicos[*](ptisicos VX.) iuvant cum melle. lactis quoque ubertatem faciunt in cibis et infantibus inlita capillum alunt, ex aceto edentium[*](edentium ll. H. dentium dolores sedant Xv.) venerem stimulant[*](stimulari V.).[*](Diosc. IV 7.—§ 142: Th. H. VII 12, 2.) — Est alia clematis Aegyptia cognomine , quae ab aliis daphnoides, ab aliis polygonoides[*](poly- gonoides v e Diosc. -gonitis T. -contis (pylo- V) Vd. -cyonis E. -chronis X.) vocatur , folio lauri, longa tenuisque[*](longo tenuique Xv.a.B.), adversus serpentes et privatim aspidas[*](aspides Xv.a.H. -dis E.) ex aceto pota efficax.