Naturalis Historia

Pliny, the Elder

Pliny, the Elder, creator; Mayhoff, Karl Friedrich Theodor, 1841-1914, editor

totidem et origani in coronamentis species, alterius enim nullum semen; id, cui odor est, Creticum[*](ereticum VG.) vocatur.

[*](Th. H. VI 2, 3. 4.) Totidem et thymi, candidum ac nigricans. floret autem circa solstitia; tum[*](tum ego coll. Theophr. cum ll. v.) et apes decerpunt, ut[*](ut VGRES. aut dT. et v.) augurium mellis sit[*](sit J. est ll. v.); proventum enim sperant apiarii large florescente eo. laeditur imbribus amittitque[*](amittique VGR.) florem. semen thymi[*](thymi dREv. tiui V. tui G.) non potest deprehendi, cum origani, perquam minutum[*](minuam VG. minimum d.), non tamen fallat. sed quid interest occultasse id[*](id VGdv. in r.) naturam?

in flore ipso intellegitur satoque eo nascitur. quid[*](sed quid VGdT.) non temptavere homines? mellis Attici in toto orbe summa laus existimatur; ergo translatum est ex Attica thymum et vix[*](uix ll. v. an in?) flore, uti docemur[*](docemur GdTJ. -mus rv.), satum. sed alia ratio naturae obstitit[*](obsistit VGdT.), non durante Attico thymo nisi in adflatu maris. erat quidem haec opinio antiqua in omni thymo, ideoque non nasci in Arcadia, cum[*](cum D cum U 455. tunc ll. v. tum cum S.) oleam non putarent[*](putabant v. a. S.) gigni nisi intra CCC stadia a mari. thymo[*](thymos RE. thimos G. thymis v. a. S.) quidem nunc etiam lapideos campos in provincia Narbonensi refertos[*](repertos RE.) scimus, hoc paene solo reditu[*](reditu e v. redit- que ll.), e longinquis regionibus pecudum[*](necdum R.) milibus convenientibus, ut thymo vescantur.

[*](Th. H. VI 2, 6. cfr. Diosc. III 126 (2).) Et conyzae duo genera in coronamentis, mas ac femina[*](feminas RE.). differentia in folio: tenuius feminae et constrictius angustiusque, imbricatum[*](imbricatus S (puncto sublato).). mas[*](mas dRES. maris Vv. maris mes (mas J) GJ.) et ramosior[*](ramosius v. a. S.). flos quoque magis splendet eius, serotinus utrique post arcturum . mas odore gravior, femina acutior[*](acucior G. auctor RE. acrior v. a. H.) et ideo contra bestiarum morsus aptior. folia feminae mellis odorem habent, masculae radix a quibusdam libanotis appellatur, de qua diximus.

[*](20,172)

[*](Th. H. VI 1, 1. 6, 2. C. VI 11, 3. Diosc. III 127. I 28.) Etiamnum[*](etiamnum ego. et tantum ll. v. cfr. XVI 146. 149.) folio coronant lovis flos, amaracum, hemerocalles[*](hemerocalles dv. hom- VGR. om- E.), habrotonum, Helenium, sisymbrium, serpullum , omnia[*](omnia om.R.) surculosa rosae modo. colore tantum placet Iovis[*](habet R.) flos, odor abest, sicut et illi, qui Graece phlox[*](flox E. flos VGd.) vocatur . et ramis autem et folio odorata sunt excepto serpull [*](excepto serpullo ll. v. fortasse excepto flore serpullum, helenium, sisym- brium. cfr. Theophr.). Helenium e lacrimis Helenae[*](helene dRH. -nae r. -na v.) dicitur natum, et ideo

in Helene insula[*](insulae RE.) laudatissimum; est autem frutex humi se spargens dodrantalibus ramulis, serpullo simili folio.

[*](Diosc. III 26. Th. C. I 4, 2. H. VI 7, 3. C. IV 3, 2.) Habrotonum odore iucunde gravi floret aestate[*](floret aestate flos est ego. floret VG. floret aestate RES. aestate flos est d. floret aestate flos v. floret est autem flos H. fortasse odore · · graui, flore aurei coloris; an vero floret aestate aurei coloris corymbis? cfr. Diosc.); flos est aurei coloris. vacuum[*](uacuum ll. v. an uagum? cfr. XVII 185.) sponte provenit, cacumine suo se[*](se om.VGT.) propagat[*](propagatur T.). seritur autem semine melius quam radice aut surculo, semine quoque non sine negotio; plantaria [*](plantari VGd.) transferuntur—sic et Adonium—, utrumque aestate. alsiosa enim admodum sunt, ut[*](ut D. et ll. v.) sole tamen nimio laedantur[*](laeduntur dv. a. D.). sed ubi convaluere, rutae[*](rutae uitae RE. ritu uitis v. a. H.) vice fruticant[*](frutificant T. fructif- dR.). habrotono simile odore leucanthemum est, flore albo, foliosum.

[*](Th. H. VI 7, 4. (Diosc. III 41). Athenaeus XV 27 p. 681b. Th. H, VI 7, 6.)

Amaracum Diocles medicus et Sicula gens appellavere, quod Aegyptus et Syria sampsucum[*](samsucum E. -cum dici R.). seritur utroque genere, et seine et ramo, vivacius supra dictis et odore mollius[*](mellius E. melius Rv. a. S.). copiosum amaraco[*](amaro cho VG.) aeque[*](eae quae V. eae G.) quam habrotono semen, sed habrotono radix una et alte[*](una est alte D.) descendens, ceteris[*](tel- lure dT.) in summa terra leviter haerens[*](haerens VdRv. herens r. malim haerent (sc. radi- ces, nam plures ceteris sunt; cfr. Theophr.). haerentibus D; contradixit CFW Müller p. 10, sed non toto Theophr. loco re- specto.). reliquorum satio autumno fere incipiente, nec non et vere quibusdam locis[*](locis REv. in locis rTS.), umbraque[*](umbraque ego. coll. Theophr. quae umbra ll. v. omnia umbra coni. Dal.) gaudent et aqua ac fimo.

Nyctegreton inter pauca miratus est Democritus , coloris hysgini[*](hysgini VP. hisgini G. hygini RE. hysgigni T. hisgigni d. ignei v. a. H.), folio spinae[*](folio hispinae V. folio his spinae G. foliis spinae v. a. H.), nec a[*](ad VGd.) terra[*](terras d.) se adtollentem

[*](dist. ego.)[*](herbi (pro erui) VGd.), praecipuam in Gedrosia. narrat erui post aequinoctium vernum radicitus siccarique ad lunam XXX diebus, ita lucere noctibus; Magos Parthorumque reges hac herba uti[*](uti om.RE.) ad vota suscipienda. eandem[*](eademVG.) vocari chenamychen[*](chenamychen D. -chon v. chenamichen RE. cheramhycen G.-mbycen Vf. -mycen d. chenomychon C. -chen S.), quoniam anseres a primo conspectu eius expavescant, ab aliis nyctalopa, quoniam e longinquo noctibus fulgeat.

Melilotos ubique nascitur, laudatissima tamen in Attica; ubicumque vero recens, nec candicans et croco quam simillima[*](simillimam RE.), quamquam[*](quamquam dv. quam r.) in Italia odoratior candida.

[*](Th. H. VI 8, 1. 2.) Florum prima[*](prima om.dT.) ver nuntiat[*](nuntiat ego. -anti (-nci- G)VGRE. -ant hi dT. -antium v.) viola alba, tepidioribus vero locis etiam hieme emicat; post ea, quae ion[*](ionRSalm. lilia VGdT.om.E v.a.H.) appellatur et[*](et del. v. a. H.) purpurea, proxime flammeum[*](flammeum Salm. -eam ll. -ea v.a. S.) , quod phlox[*](phlox v. phloxsos R. floxos E. phlogion B e Theophr.) vocatur, silvestre dumtaxat. cyclaminum[*](cyclaminum dH. chycl- V. clyclT. clicl- f. coclyaminum R. codiaminon v. (deGEnon constat).) bis anno[*](in anno V.), vere et autumno; aestates hiemesque fugit. seriores supra dictis aliquanto narcissus et lilium trans maria[*](marina dT.), in Italia quidem, ut diximus, post[*](post VC. per rv(S).) rosam. Verum[*](uerum D. uero ll. (in Graecia uero dT). nam v. fortasse ante ueroexciderunt aliqua.) in Graecia tardius etiamnum[*](22) anemone; est autem haec silvestrium bulborum flos, alia quam quae dicetur in medicis[*](medicinis dv. a. S.). sequitur oenanthe [*](164) ac melanium[*](19 melanion B.meliancum RE. melianthum rH. melanthium v (ex indice).) et[*](et om.REv. a. S.) ex silvestribus heliochrysos[*](heliochrysos B. helichrysos dv (S). hely- chrisos VG. -issos r. an eliochrysos? cfr. Theophr. et § 168 (R).), deinde alterum genus anemones, quae limonia[*](limonia dB. tim-rv.) vocatur, post hanc gladiolus comitatus hyacintho[*](hyacinthi RE. -this v. a. S.). novissima[*](nouissime VGTf.) rosa, eademque prima deficit excepta sativa; e ceteris hyacinthus maxime durat et

viola alba et oenanthe, sed haec ita, si devolsa crebro prohibeatur in semen ire. nascitur[*](semen ire nascitur ego coll. Theophr. et XIX 149. semine renascitur VGdS. seminibus renascitur (nascitur v) rv.semen abire nascitur G. seminibus renasci in D cum U 458.) locis tepidis; odor idem ei, qui germinantibus uvis, atque inde nomen.[*](Th. H. IX 19, 3.) hyacinthum comitatur fabula duplex, luctum praeferentis[*](praeferentis Müller emend. IV 11. -rens ll. v.) eius, quem[*](quam GRE.) Apollo dilexerat, aut ex Aiacis cruore editi, ita discurrentibus venis, ut Graecarum litterarum figura Al[*](Al Bas. ac GdR. ea Ev.inVras.) legatur inscriptum. heliochrysus[*](heliochrysos B.heliocrysus V. -crisus dE. helyocrysus R. -crisus G. helichry sos v(S).) florem habet auro similem, folium tenue, cauliculum quoque gracilem, sed durum. hoc coronare [*](coronari RD cum U 458.) se Magi[*](magis Vd.), si et unguenta sumantur ex auro, quod apyron vocant, ad gratiam quoque vitae gloriamque pertinere arbitrantur.

[*](Th. H. VI 8, 3.) Et verni quidem flores[*](quidem et flores RE.) hi sunt; succedunt illis aestivi[*](aestiui GREv. aestiui. Et uerni quidem flores hii sint V. estiui. Sunt etiam uerni flores d.), lychnis et Iovis flos et alterum genus lilii, item tiphyon[*](tiphyon VdB. tiphon Rv. thiphon E. ipson G. iphyon (B)S. apud Theophr. variat scriptura.) et amaracus, quem Phrygium cognominant. sed[*](sed VGdv. semel r.) maxime spectabilis pothos[*](posthos V.). duo genera huius: unum, cui flos hyacinthi[*](hyacinthus R. iacintha V.) est, alter candidus, qui fere nascitur tumulis[*](tumulis J coll. Theophr. et § 40. in tum- ll. v. ad tumulos B.), quoniam fortius durat. et iris aestate floret. abeunt et hi marcescuntque. alii rursus subeunt autumno: tertium genus lilii[*](illi R.) et crocum et orsini[*](orsiniS e coni. J. (ὀρειϝόςTheophr.). orsim R. orsin in VGE. orsini in T. orsinum d. orisin in v. in C.) utraque genera[*](utroque genere Tv.a.S.), unum hebes, alterum odoratum, primis omnia imbribus emicantia. coronarii quidem et spinae flore utuntur, quippe cum spinae albae cauliculi inter oblectamenta quoque gulae condiantur. hic est trans maria ordo florum. in Italia

violis succedit rosa, huic intervenit lilium, rosam[*](rosam Vv. rosa r.) cyanus excipit, cyanum amarantus. nam vicapervica[*](uincaperuinca v. a. J.) semper viret[*](uiret VGdv. et r.), in modum liniae[*](liniae Ev. liliae VGR. lilii dT. laureae U 460. an milii? cfr. XVIII 52.) foliis geniculatim circumdata, topiaria herba, inopiam tamen florum aliquando supplet. haec a Graecis chamaedaphne vocatur.

[*](Th. H. VI 8, 5) Vita[*](uita dv. ita r.) longissima violae albae[*](alba et RE.albae est v. a. Brot.) trimatu. ab eo tenpore degenerat. rosa[*](rosam RE.) et quinquennium perfert non recisa nec adusta[*](adufta v. adulta ll.). illo enim modo iuvenescit. diximus et terram [*](19) referre plurimum. nam[*](nam et in RG.) in Aegypto sine odore haec omnia, tantumque myrtis odor praecipuus; alioqui[*](alioqui ego (cfr. XXII 76). ali- qui RE. aliquis r. atqui D. alicubi v.) etiam binis mensibus antecedit germinatio omnium. rosaria a[*](a omVd.) favonio fossa oportet[*](opoeriet R. opponi et E.) esse iterumque solstitio, et id agendum, ut intra id tempus purgata ac pura sint.

[*](cfr. Varro III 16, 13. Col. IX 4, 2. 5. 6. 8, 13. Pallad. I 37,, 2.) Verum hortis coronamentisque maxime alvaria et apes conveniunt, res praecipui quaestus conpendiique [*](compendio VdTf.), cum favet[*](fauet VdTf. fauit rv.). harum ergo causa oportet serere thymum , apiastrum, rosam, violas, lilium, cytisum, fabam, erviliam[*](eruiliam dH. -lium Rv. -illamVTf. -illium E.), cunilam[*](cuniculam V.), papaver, conyzam, casiam, melilotum, melissophyllum, cerinthen[*](cerinthen ea S. -then v.thea RE.s -tha d. cyrintha V.). ea est autem[*](autem cerinthe v. a. S.) folio candido[*](candidoom.d.), incurvo, cubitalis, capite concavo mellis sucum habente[*](habente dv.-tem r.). horum[*](florum dT v. a. G.) floris avidissimae sunt atque etiam sinapis,[*](cfr. Plin. XI 18.) quod miremur, cum olivae florem ab his non attingi constet[*](constat RE.); ideo[*](ideoque d v. a. S.) hanc arborem procul esse melius sit, cum aliquas quam proxime seri conveniat, quae et[*](et om.Vd.) evolantium examina invitent nec longius abire patiantur.

Cornum quoque arborem caveri oporteat[*](oportet d(?)v.). flore eius degustato alvo cita moriuntur. remedium sorba contusa e melle praebere[*](praebere om.Vd.) his vel urinam[*](urina d.) hominis[*](hominum dv.a.S.) vel boum aut grana punici mali Ammineo[*](amineo Vv. a. H. sed cfr. XX 153.) vino conspersa. at genistas circumseri[*](conseriVdTf.) alvariis gratissimum.

Mirum est dignumque memoratu[*](memorato V1R.) de alimentis quod conperi. Hostilia vicus adluitur Pado. huius inquilini pabulo circa deficiente inponunt navibus alvos noctibusque ad[*](noctibusque ad v. -bus quia RE. -busque rG.) quina milia passuum contrario amne[*](amne S e cod. Divion. mane ll.amne naues v.) subvehunt. egressae luce apes pastaeque ad naves cotidie remeant[*](remanent VR.) mutantes locum, donec pondere ipso pressis navibus plenae alvi intellegantur revectisque eximantur[*](existimantur RE.) mella.[*](Diosc. II 103. de fac. par. II 138.)