Naturalis Historia

Pliny, the Elder

Pliny, the Elder, creator; Mayhoff, Karl Friedrich Theodor, 1841-1914, editor

grandinem conglaciato imbre gigni[*](igne (pro imbre) FR1E1a) et nivem eodem umore mollius coacto, pruinam autem ex rore gelido; per hiemem nives cadere, non grandines, ipsasque grandines interdiu saepius quam noctu, et multo celerius resolvi quam nives; nebulas[*](nebula F1Rea1 -lā ova.G) nec aestate nec maximo frigore exsistere, rores neque gelu neque[*](gelu neque om.FR1E1a) ardoribus neque ventis nec nisi serena nocte; gelando liquorem minui[*](minui v. -uere ll. om.p. cfr. XXXI 33), resolutaque[*](resolutaque R2S. sol- rv) glacie non eundem inveniri modum;

varietates colorum

figurarumque in nubibus cerni, prout admixtus ignis[*](admixtus ignis F2R2v. -tis signis r) superet aut vincatur.

[*]((6) Sol. 5, 8. 11, 32. cfr. Cic. Verr. V 26. Sen. cons. ad Marc. 17, 4.) Praeterea quasdam proprietates[*](proprietates caeli ova. H) quibusdam locis esse, roscidas aestate Africae noctes, in Italia[*](italie E. -lie Ra. -lia??? F1)Locris[*](locris et v. ocrisie F2d. crisie R. -siae r) et in lacu Velino nullo non die apparere[*](apperire F1. ape- R1E1a) arcus, Rhodi et Syracusis numquam tanta nubila obduci, ut non aliqua hora sol cernatur, qualia aptius suis referentur[*](re ferentur R2v. feruntur r) locis. haec sint dicta de aëre.

[*]((10) cfr. Lucret. II 998. — (14) cfr. Cic. leg. II 56. 63. — (18) Tertull. test. an. 4.) Sequitur terra, cui uni rerum naturae partium eximia propter merita cognomen indidimus maternae venerationis. sic hominum illa, ut caelum dei[*](diei F1a. dies F2o), quae nos nascentes excipit, natos alit semelque editos et sustinet[*](et sustinet ego. sustinet et ll. -net dyv) semper, novissime conplexa gremio iam a reliqua natura abdicates, tum maxime ut mater operiens, nullo magis sacra merito[*](sacra (-ro F1) merito RF1H cum Dal. -ramento r. om.o) quam quo nos quoque sacros facit, etiam monimenta ac titulos gerens nomenque prorogans nostrum et memoriam extendens contra[*](ultra coni. Haupt.) brevitatem aevi, cuius numen ultimum iam nullis precamur[*](imprecamur d2va. G) irati grave, tamquam nesciamus hanc esse solan quae numquam irascatur homini. [*]((22) cfr. Plin. XVIII 1. 2. — (186, 2) cfr. Sen. NQ VI 28, 1. — (4) Plin. XXIX 74.)aquae subeunt in imbres, rigescunt in grandines, lumescunt in fluctus, praecipitantur in torrentes, aer densatur nubibus[*](in nubibus o), furit procellis: at haec benigna, mitis, indulgens ususque[*](usibusque R2S) mortalium semper ancilla, quae coacta generat, quae sponte fundit[*](effundit R2S), quos odores saporesque, quos sucos, quos tactus[*](quos iactos FR1E1a), quos colores! quam bona fide creditum faenus[*](faenus S. fe- aH. foe- rv. om.oz) reddit[*](???ddit d1. dedit al. reddit d2. dedit R1a. ??? F1)!

quae nostra[*](nostri va.S) causa alit! pestifera enim animantia[*](an animantia alit? certe tacite supplendum est), vitali spiritu[*](uitalis spiritus Fd1Tea) habente[*](habent F2) culpam[*](culpa RaT): illi necesse est semina[*](semi nata pv et om.FdE1a) excipere et genita sustinere; sed in malis generantium noxa est. illa serpentem homine percusso amplius non recipit[*](amplius non FradoS. non ampE(?)G. (non recipit amp- v)) poenasque etiam inertium nomine exigit. illa medicas fundit herbas et semper homini parturit. quin et venena nostri[*](nostrae o) miseritam[*](misertam F2R(?)G. -ta v. -rie ita od3) instituisse credi potest, ne in taedio vitae fames, mors terrae meritis alienissima, lenta nos[*](nos d2E2pv(D). om.rS) consumeret tabe, ne lacerum corpus abrupta[*](obrupta F1.abruta R1. obr- dTa) dispergerent, ne laquei torqueret poena praepostera incluso spiritu, cui quaereretur exitus, ne in profundo quaesita morte sepultura pabulo fieret, ne ferri cruciatus scinderet corpus. ita est, miserita genuit id, cuius facillimo haustu inlibato corpore et cum toto sanguine exstingueremur, nullo labore, sitientibus similes, qualiter[*](quo taliter va.G) defunctos non volucres[*](uolucres dTov. ris rG), non ferae[*](fere dEpv(D). -re F1R1aTo. -ra F2R2G) attingerent [*](attingerentTopv(D). -ret FR2a3G. -re r) terraeque[*](terrae quo D) servaretur qui sibi ipsi[*](ipsi E(?)a3oC.-se rv) periisset.[*]((17-19) cfr. Plin. XVIII 2. 3. XXXIV 138.) verum[*](et ut uerum F2R2va.H) fateamur[*](fateatur F1R1aVen.): terra nobis malorum remedium genuit, nos illud vitae facimus[*](facimus Ffa. fati- R1. fecimus R2E(?)ov) venenum. non enim[*](nos enim F2ova.H) et ferro, quo carere non possumus, simili modo utimur? nec tamen quereremur merito, etiamsi maleficii[*](maleficti R1a) causa tulisset. adversus unam quippe naturae partem ingrati sumus. quas[*](quasi oa3va.H) non ad delicias quasque non ad contumelias servit[*](seruiat ova. H) homini? in maria iacitur aut, ut freta[*](fr&ia R) admittamus, eroditur[*](eroditur ll. G. eluitur oB. erudi- v. erui anon. ap. B. elidi- C. effodi- S (et dist.) cum Rhnkenio. al. cō-mittit epditur R2ad marg.) . aquis[*](aliquis F2),

ferro, igni[*](igni (-ne T) ligno FdTao. ligno igni (-ne v) E(?)v(S). ligno RpG), ligno, lapide, fruge omnibus cruciatur horis multoque plus, ut deliciis quam ut alimentis famuletur nostris[*](nostris (nīs) FRE2G(S). nis E1a. ???nis d.om.o.nostris. nisi H. (n???ris famul- pv)). et[*](et R1E2d2G(S). etiam R2. om.Fd1H. i E1a. illi op. illa zv. ut Jeconi.S) tamen quae summa patitur[*](patitur opG. -iaturll.v(H)) atque extrema cute[*](a cute FraS) tolerabilia videantur[*](uidentur op): penetramus in viscera, auri argentique venas et aeris ac plumbi metalla fodientes, gemmas etiam et quosdam parvulos quaerimus lapides [*](dist. va.S) scrobibus in profundum actis. viscera eius extrahimus, ut digito gestetur gemma, quo[*](quod2opSalmant. quam E2v. om.rS. cfr. Rück 3 p. 238) petitur[*](petimus E(?)zva.S). quot manus atteruntur, ut unus niteat articulus! si ulli essent inferi, iam profecto illos avaritiae atque luxuriae cuniculi refodissent . et miramur, si eadem ad noxam genuit aliqua! ferae enim, credo, custodiunt illam arcentque sacrilegas manus. non[*](nonne a3va.H) inter serpentes fodimus et venas auri tractamus cum veneni radicibus? placatiore tamen dea[*](ea R2) ob haec[*](ob hoc Eava.S. add.utimur F2G, praem. v), quod[*](que om.FdR1a.an ac caedes?) omnes hi opulentiae exitus ad scelera caedesque et bella tendunt, quodque[*](quodque (-que a R2) ll.S. quamque C. quaeque v) sanguine nostro rigamus insepultisque ossibus tegimus, quibus[*](que om.E(?)va.S) tamen velut exprobrato furore tandem ipsa se obducit et scelera quoque mortalium occultat.