Naturalis Historia

Pliny, the Elder

Pliny, the Elder, creator; Mayhoff, Karl Friedrich Theodor, 1841-1914, editor

Iudaea vero[*](uero om.FEav a. G) incluta[*](incluta RsS. -lyta rv) est vel magis palmis, quarum natura nunc dicetur[*](dicitur FEa).

sunt quidem et[*](et om.FEava. G) in Europa vulgoque Italia, sed steriles. ferunt[*](fuerunt Rs. ut M) in maritimis Hispaniae fructum, verum[*](uero M) inmitem; dulcem [*](dulce ... 4 euanescente F1Ea) in Africa, sed statim evanescentem.[*](Herod. 1 193 extr. —) contra in oriente[*](oriented M) ex iis vina gentiumque aliquis[*](aliquibus va.S.) panis, plurimis vero etiam quadrupedum[*](quadripedum FSJ. -rupedo Rs) cibus; quam ob rem iure dicentur externae. 5 nulla est in Italia sponte[*](sponte — alia (italia M1) MD2F2v. sponte et ratio Rs. om. r) genita nec in alia parte terrarum nisi in calida[*](galida Rs. calica F1. gallica Ea), frugifera vero nusquam nisi in fervida.[*](Th. II 6, 2. 3. Pallad. XI 12, 1. 2. Geop. II 10, 8. 9. X 4, 1. 2. cfr. Pl. XVII 261. —) gignitur levi sabulosaque terra, maiore in parte et nitrosa. gaudet[*](gaudet et FEava.S)[*](dist. ego) riguis totoque anno bibere, cum amet[*](amet MRsJ. amet anno rv(D)) sitientia[*](sitientia z. -ti a ll.v) . fimo quidam[*](quedam F1a. quaed- E. quidem Dal.) etiam laedi putant[*](putant et FEava.S), Assyriorum pars aliqua, si non rivis misceat[*](misceatur va.S). genera earum plura, et prima frutice[*](fruticem v. sq. dist. ego) non excedentia sterilem hunc — aliubi et ipsum fertilem — brevisque[*](breuisque MJ. -uemq; Rsv. -uesque r. -uique G) rami[*](rami ll. J. -morum G. -mis v) orbe[*](orbe MG. -bem Rs. obre r. an in orbem?) foliosum[*](foliorum (flol- E1) F2Eava.G (J puncto ante orbe posito)). tectorii vicem hic parietibus plerisque in locis praestat[*](praeconstat M) contra aspergines[*](asparagines F2. -ine F1Ea) .[*](Lucian. Syr. dea 29 init.) est et[*](est et MRsJ. est rS. del. G. sunt e v) procerioribus [*](dist. va.H) silva[*](silue F1a. -uae Eva.G) arbore ex ipsa, foliorum aculeo fruticante[*](fructicante F2. -ifi- cante F1Eaz) circa totas pectinatim. quas silvestres intellegi necesse est, incerta tamen libidine etiam mitioribus se[*](sed F1Ea) miscent. reliquae, teretes atque procerae[*](procere F1E. -res a) , densis gradatisque[*](cra- datisque F1. tradat hisque Ea) corticum pollicibus aut[*](aut (ut v) orbibus MRs (v)S. auctoribus (augur- F2) r) orbibus faciles[*](facile FEa) ad scandendum orientis se populis[*](populis praebent (-ns F2) MRsF2v. -li praebenti r)

praebent, vitilem[*](uitilem DF1dH. uti- rv) sibi arborique[*](arborique MRsH. -rem quę r. -risque v) indutis[*](indutis MDFdH. -uctis Eaz. -uciis Rs. -uuiis v) circulum mira pernicitate cum[*](tum va.S) homine[*](homines Rs) subeuntem[*](subeunte Rsva.S).[*]((2) Th. I 14, 2 extr. — (6) cfr. Pl. XVI 89. —) coma omnis in cacumine et pomum est, non inter folia hoc[*](hoc om. va.H) , ut[*](ut inter MRs. ut in/// E) in ceteris, sed[*](se Rs) suis inter ramos palmitibus racemosum[*](racemosos Rs) , utraque natura[*](naturae MRs) uvae atque pomi. folia, cultrato mucrone lateribus in sese bifida, tabellas[*](sese bifida tabellas MJ. -datas bellas DF. -datas a. -datis bellas (-lla H) Ev. ereb; fidata bellas Rs) primum demons;ravere geminas[*](geminas ll.J. -na Rs (?)H. gemmas v) , nunc ad funes vitiliumque [*](utiliumque F1Ea) nexus et capitum levia umbracula finduntur[*](funduntur M). [*](Th. II 6, 6. I 13, 5. (C I 20, 2). — (12) Th. II 6, 4 extr. —) arboribus, immo potius omnibus quae terra gignat[*](gignat MRsL. -nit rv) herbisque etiam, utrumque[*](etiam utrumque om.Rs) esse sexum diligentissimi naturae tradunt , quod[*](quod MRsF2v. hoc r) in plenum satis sit dixisse hoc in loco, nullis tamen arboribus manifestius. mas palmite[*](palmite M. in pa- rv. cfr. Fels p. 55) floret, femina citra florem germinat[*](germana F1Ea) tantum spicae[*](spicae MRsD2H. spinae rv) modo. utrisque[*](utris- que MRsv. -iusque r) autem prima nascitur pomi caro, postea lignum intus, hoc est semen eius. argumentum quod parvae sine[*](sin (om. e hoc — in) M) hoc reperiuntur in eodem palmite.[*]((17) Th. ib. 1.) est autem oblongum, non ut olivis orbiculatum , praeterea caesum[*](cae- sum a MRsF2v. suma F1 -mma Ea. -mmo z) a dorso pulvinata[*](dorsa puluinato F1. -so paluinato (palmi- E. pului- v) Eava. G) fissura[*](fistura F1E1. fistu a) et in alvo media plerisque umbilicatum. inde[*](inde MRsS. un- rv) primum spargitur radix. seritur autem pronum et bina iuxta composita semina superque totidem; quoniam infirma e[*](infirma e ego. -mae (-me RsF) ll.J. -ma v) singulis planta est[*](planca est FEa. -ntae J), quaternae coalescunt[*](quae ternae qualescunt M).[*]((3) Th. II 6, 7. 8. —) multis candidisque lignum hoc

a carnibus discernitur[*](discedituri E. disinditur a. discin- va. G) tunicis[*](unicis Rs), aliis corpori adhaerentibus, laxeque distans[*](distant M) tantum cacuminis[*](cacuminis ll.J. -ni G. -nibus v) filo[*](filo MD2F2v. -lio r) adhaeret[*](adhaeret MG(J). -rentibus Rs. -rens rv(S)). caro maturescit anno. quibusdam[*](quibus- dam MF2av. -bus r) tamen in locis, ut[*](ut om.E) in[*](in om. va. G) Cypro, quamquam ad maturitatem non perveniat, grato sapore dulcis est[*](est MJ. est et Rs (?)v. et rS) . folium ibi latius, fructus quam[*](que (pro quam) va. H) reliquis rotundior[*](rutundior F. iucu- M) nec ut devoretur corpus, verum ut expuatur suco modo expresso .[*](Iuba fr. 53 Mü. — (9) Th. II 8, 4. Geop. X 4, 5. —) et in Arabia languide[*](languide om.Rs. del.F2) dulces traduntur esse palmae[*](palmam F1Ea), quamquam Iuba[*](iuua F1E2a. iua E1) apud Scenitas[*](aenitas M. en- Rs. cfr. V 87) Arabas praefert omnibus saporibus quam vocant dablan[*](dabulan va. H) . cetero sine maribus non gignere feminas sponte edito nemore confirmant circaque to singulos plures nutare[*](nutare MRsF2v. naturae (-re F) r) in eum pronas blandioribus comis. [*]((14) Th. II 8, 4. (C II 9, 15. III 18, 1). Geop. X 4, 8. —) illum erectis hispidum adflatu visuque ipso et pulvere etiam reliquas maritare; huius arbore excisa viduvio[*](uiduuio coni..S. -io post J. uidi uuio Rs. uid... o M. biduuio po F1. -io post D(?). biduo post E. -uo (om. sqq. — 15 lanugine) a. bidubias post F2. uiduas post v) sterilescere feminas. adeoque est veneris intellectus, ut[*](uti FEva.L. ut —) coitus[*](coitu M) etiam excogitatus[*](excogitatus om.Rs) sit ab homine, e[*](ex FEva. S) maribus flore ac lanugine, interim vero tantum pulvere, insperso[*](in perso FE1a) feminis.

[*](Th. II 6, 2. — (19) Geop. X 3, 9.) Seruntur autem palmae et trunco[*](truncū erat Rs. -co ad S) duum cubitorum longitudine[*](longitudine MRsv(J). -nem r) , a cerebro ipso arboris fissuris diviso atque defosso [*](defesso D1F1Ea. -fisso D2). et ab radice avulsae[*](auolse F. euulse a. auulso R) vitalis est satus et ramorum[*](arborum F) tenerrimis . in Assyria ipsa quoque arbor[*](arbor—solo om.M) strata[*](stracta Ea -in om.Ea) in solo[*](solom F1. -lum Ea) umido[*](umido MRsv. -da (hu- Ea) r)

tota radicatur, sed in frutices, non in arborem.[*](Th. II 6, 3. 4. —) ergo plantaria instituunt anniculasque transferunt et iterum bimas[*](bimas Mv. hub- Rs. binas r). gaudent enim mutatione sedis[*](senis Rs. sed M.del.D2) , verna alibi[*](uerna alibi (-be D1) RaD1v. -na salibe F. -nas abile Ea. hiberna niue M. uenerbili D2), in Assyria autem circa canis ortus. nec ferro attingunt[*](feruattincunt F1. -uant (-uunt a) tingunt Ea) ibi novellas, sed religant comas, ut in altitudinem[*](altitudine FEa) exeant. robustas[*](robusta DF1Ea) deputant crassitudinis[*](crassitudini F1E. -ne a) gratia, semipedales ramorum truncos relinquentes , qui decisi alibi necant[*](negant F1Ea) matrem[*](matre F1a).[*](Th. ib. 2. 9. 7. (C III 17, 1). Geop. X 4, 2. — (13) Ar. ap. Athen. XIV 652a (fr. 267 Rose). —) diximus salsum ab iis solum diligi[*](deligi M). ergo, ubi non est tale, salem aspergunt,[*](28) non radicibus, sed longius paulo. quaedam in Syria et[*](et in RsSJ) Aegypto in binos[*](in binos om.Rs) se cividunt[*](se diuidunt MdJ. diuid- se rv) truncos, in Creta et in ternos , quaedamque[*](quaedam quae MEa. -dam va. H) et[*](et in E(?)va.J) quinos. ferunt[*](quedam (quae- S) ferunt RsSJ. om.M) statim in trimatu, in Cypro[*](cy- tao M) vero[*](ucro F2) , Syria[*](syriae M), Aegypto quadrimae, aliae[*](aliae MRsS. -iquae FEH. om.a. aliae, aliaeque (aliae G) v) quinquennes, altitudine hominis, nullo intus pomi ligno quamdiu sunt novellae, ob id spadonum accepto nomine.

[*](Th. II 6, 6. Strabo XVI 739 init. — (16) Th. II 6, 11. — (21) cfr. Strabo XVI 742 extr.) Genera[*](genera—432, 17 huius om.Rs) earum multa. sterilibus ad materias operumque lautiora[*](lautiore Fa. lauci- E) utitur Assyria et tota Persis. sunt et caeduae [*](et ceduę Ea. ecce due (duo F1) F) palmarum quoque silvae, rursus germinantes ab radice succisae[*](sucis e F1Ea) . dulcis[*](dulces F2E) medulla earum in cacumine, quod cerebrum appellant, exemptaque vivunt, quod non aliae. Vocantur autem chamaeropes[*](chamaeropes J. -rhopes M. -meropes rG. -maerepes v(H). -riphes B e Th.) , folio[*](folia F1Ea) latiore ac molli ad vitilia utilissimae [*](utilissimae M. -mo rv) , copiosae in Creta, sed magis in Sicilia. e palmis prupb n=432> nae vivaces ignisque[*](signisque FEa) lentus[*](lentas Ea).[*](cfr. Th. II 6, 6. —) fructiferarum aliis brevius lignum in pomo, aliis longius, his mollius, illis[*](illis F2av. illius illis M. illius E. i/////s F1) durius, quibusdam osseum, limarum[*](limarum D. lym- M. limatumque rv. luna- B) dente contra[*](contra om.F1Ea) fascinantes religione[*](religioni M) politum. aliud[*](ali M) pluribus vestitum paucioribusve tunicis, aliud crassioribus tenuioribusve. ita fiunt undequinquaginta genera , si quis omnium persequi velit nomina, etiam barbara, vinorumque ex iis differentias[*](diffe- rentia M. (an recte? cfr. § 21)) .[*](Th. ib. 7.) clarissimae omnium, quas regias appellavere ob[*](ob EaD. ad M. ab DFv) honorem[*](honore DFG. -ribus v), quoniam regibus tantum Persidis servarentur[*](seruabantur ML(J). cfr. CFW Müller p. 6 ad X 114) , Babylone natae uno in horto Bagou[*](baguo F2. -goo (-goi B) v a.G) ; ita[*](itata M. ita enim v a.S) vocant spadones, qui apud eos etiam regnavere. hortus[*](hortos F1. ortus F2) ille numquam nisi dominantis in aula fuit. at in meridiano orbe praecipuam optinent[*](optinet M) nobilitatem syagri proximamque margarides. hae breves, candidae, rotundae[*](ro- tundae om.M), acinis quam quam balanis similiores, quare et nomen a margaritis accepere . una earum arbor in Chora esse traditur, una et syagrorum , mirumque de ea accepimus[*](accepimus Eav. accip- rJ) , cum phoenice ave[*](aue MF2v. ue F1. uel Ea), quae putatur ex huius palmae argumento nomen accepisse, intermori[*]((i)ntermori MJ. inter mon Rs. iter mori D1F1. inmori F2. iterum mori D2Eav(H). emori G) ac renasci ex se ipsa[*](ex re ipsa Rs) , eratque[*](eratquae M. erantque Rs. erat a) , cum[*](cum MRsJ. quam r. cum haec G) proderem[*](prodere RsEa), fertilis[*](fertis F1Ea) . pomum ipsum grande, durum, horridum et a[*](a om.RsS) ceteris generibus distans sapore quodam[*](quo- dam MS. quid- Rs. quoa.qmr. ferino quem v) ferinae[*](fertinae M1. -rine Ea. -rme v a. S) in apris[*](apris nouimus v a.S) evidentissimo [*](euentissimo quae F1. seuent- Ea. uidentissimeque Rs. euid- (quae S) v a. J), quae causa[*](causa est v a. S) nominis[*](numinis F1Ea). quarta auctoritas sandalidum a

similitudine appellatarum[*](appellatorum M. -turum F1. -tum Ea) , iam[*](tam F2superscr. iam et a) in Aethiopiae fine quinque harum, qui[*](qui MRsS. om. r. nec v) plurimas[*](plures B), arbores tradunt, non raritate magis quam suavitate mirabiles.[*](cfr. Strabo XVII 818 extr. Martial. XIII 27. Isid. XVII 7, 1. — Diosc. V 40. — (Pl. XIV 102. XXIII 52). — cfr. Ios. b. Iud. I 18, 5. II 9, 1. —) ab his caryotae maxime celebrantur, et cibo quidem, sed et suco uberrimae[*](uber- rima F1Ea), ex quibus praecipua vina orienti, inimica[*](inimica CFW Müller p. 17. iniqua ll.v) capili, unde pomo nomen. sed ut copia ibi atque fertilitas, ita nobilitas[*](nobilitastes E1. -ates F1E2a) in Iudaea, nec in tota, sed Hiericunte[*](ad (pro et) M) maxime, quamquam laudata[*](laudatae et va.D) et Archelaide et Phaselide atque Liviade[*](leuia de F1E1a. libiade F2. libyadae v a.G), gentis eiusdem convallibus. dos iis praecipua suco pingui lactentibus[*](lactantibus M) quodamque vini sapore in[*](in hoc va.S) melle praedulci.[*](Athen. XIV 652a. Isid. ib. (Th. II 6, 6 extr.). —) sicciores ex hoc genere nicolai, sed amplitudinis praecipuae: quaterni[*](quaternū M) cubitorum longitudinem efficiunt. minus speciosae, sed sapore caryotarum sorores et[*](et om.Rs(?)va.S) ob hoc adelphides dictae proximam suavitatem habent, non tamen eandem. tertium ex his genus patetae[*](patetae (-te F2) nimio MF2dTH. patet aenimi (ac nimi a. enim F1) ob F1Ea. pari& e nimio Rs. pateton nimio B. patet et ni- v. dist. ego n. luc. p. 54): nimio liquore abundant[*](abundant MRs. -dat rv), rumpitque se pomi ipsius, etiam in sua matre[*](suam matrem (-re F) F1Eava.G), ebrietas, calcatis similis[*](similes F2. - le va.G) .[*](cfr. Isid. ib.)[*](cft. Pl. XIV 102. —) suum genus e[*](se F1. sed Ea. sed e va.G) sicciore turba dactylis[*](dactylis MG(J). -lis & Rs. -lis est S. iacens dactilis D2v. iaces D1F1. -ens F2Ea. iunceis H) , praelonga gracilitate curvatis interim[*](imterim F. in terram va. G(Brot.)) ; nam quos[*](nam quas Rs (?)Brot. quos D coll. luc. p. 121. namque uuas Müller em. II p. 29. (loc. corr.)) ex his honori deorum damus[*](di- camus va. S) , chydaeos[*](cydaeos Rs. chydacos a. chid- F1. -daeos F2. Idaeos va. G) appellavit Iudaea

gens contumelia numinum insignis.[*](Th. II 6, 10 (κύκας). I 10, 5 (κόιξ). Hesych. s. v. κόικες. —) in[*](in — arentes om.M) totum arentes Thebaidi[*](thebaidi J. -di in totum arentes (mar- Rs) MRs. theabide F. thebaide a. -dę E. -dis H. -des v. -aicae S) atque Arabiae[*](Arabicae va. H) macroque corpore exiles, et[*](et om. (P)S) adsiduo vapore torrente[*](torrente MRs (P)S. -tes rv) crustam verius quam cutem obducunt. in ipsa[*](et inopia Fa) quidem Aethiopia friatur[*](fricatur F2Ea) haec[*](haec (hac F2) ll.v(S). om. L) — tanta[*](tacta F1. tota Ea) est siccitas — et[*](ut (pro et) ... spissetur F2) farinae modo spissatur in panem[*](in pane Rs). gignitur autem in frutice ramis cubitalibus, folio latiore, pomo rotundo, sed maiore quam mali amplitudine; coecas[*](coecas ll.J. coicas H. cycas B. caecas v) vocant. triennio maturescunt, semperque frutici pomum est[*](et Rs) subnascente[*](subnascenti F1Ea) alio. Thebaidis fructus[*](fructu M) extemplo in cados conditur cum sui ardoris anima. ni[*](anima ni MRsG. -ma D2F2. -mi r. -mam ni v) ita[*](na (pro ita) F) fiat[*](fiet DF1Ea. fit ut F2) , celeriter expirat[*](expiret F2va. G) marcescitque non retostus[*](retortus MF1Ea) furnis. e[*](ex Rs(?)va.J) reliquo genere plebeiae videntur Syriae[*](Syriae et J. -riae.. M. -ria et Rs. -ri et r G. -ri hoc v. et S) et quas[*](quas (.. uas M) tragemata MRsS. strag- r. Iuba trag- v) tragemata appellant. nam in alia[*](in aliqua L (errore)) parte Phoenices Ciliciaeque populari etiam nomine a nobis appellantur balani. eorum quoque plura genera.[*]((15) Th. II 6, 6. — (18–20) ib. § 2 extr.) differunt figura rotunditatis aut proceritatis, differunt et colore[*](odore Rs) , nigriores ac[*](ad M) rubentes. nec pauciores fico[*](ficu va. H) traduntur colores, maxime tamen placent candidi. Distant[*](stant M) et magnitudine, prout multi cubitum effecere, quidam[*](quidem... amplius... seruatur F1Ea) sunt non ampliores faba. servantur ii[*](ii demum v. Ide- MF1. hi de- Rs(?)F2C. item n??? E. Itē a) demum qui nascuntur in salsis atque sabulosis, ut in Iudaea atque Cyrenaica Africa[*](Africae Fels p. 46) , non item in Aegypto, Cypro, Syria[*](syria MRsv. -iae r (D2UZ p. 33). -ia et G) , Seleucia[*](seleucias D1F1. -iae F2)

Assyria[*](assyria MRsD2v. (cfr. VI 117). -iae rG) , quam ob rem sues et reliqua animalia ex iis[*](iis Mv. his rC. (an ex delendum?)) saginantur .[*]((3) Th. IV 4, 13 extr. Strabo XV 723 init. (Pl. XII 33). —) vitiati aut[*](uitiata ut F1Ea) vetusLi eius[*](eius MRsE2v. est r) pomi signum est decidisse[*](decidisse Mv(J). cec- r H) candidam verrucam, qua[*](quare a (om.E1) cemo E. quae rac- va.S) racemo adhaeserint[*](adhaoserit v a.S). Alexandri milites palmis viridibus strangulati sunt; in Gedrosis[*](cedrosis M. caed- Rs. gredo- a. grecio- F1) id factum est pomi genere, alibi copia[*](copiae D2d) evenit[*](euenit MRsv. -ient DF1E. -iunt a. -iente F2): est enim tanta suavitas musteis[*](monstrei sunt D1F1. -ri sunt Ea) , ut finis mandendi[*](mandendis M) non nisi periculo fiat. [*](Diosc. I 17". Pallad. XI 12, 3. Nicand. ther. 891. cfr. Pl. XV 91. XXIII 150. — (10. 11) Martial. XIII 28. 29. cfr. Pl. XV 83. 43. (Pallad. III 25, 32. Isid. XVII 7, 10). —)

Syria praeter hanc peculiares habet arbores[*](habet arbores om.Rs): in nucum genere pistacia[*](pistacia v. -cea a. -cita F1. bistacia MRsF2.-cita E.cfr. O Schneider Nicand. p. 150) nota — prodesse adversus serpentium morsus traduntur et potu et cibo —, in ficorum autem caricas et[*](ea F1. e Ea) minores[*](minoris FEa) eiusdem[*](eiusdem MRsS. eius rv) generis, quas[*](quos Rs. quae a. quit D1F1E) cottana vocant, item pruna[*](prunas FEa) in Damasco monte nata et myxas[*](myxas MD. -xa v. mixas F2. -xaas D2. missa r) , utramque [*](utrumque M. uirram- Rs) iam familiarem Italiae[*](aliae F1Ea) . e[*](e om.M. ex va.S.) myxis[*](mixis FEa. -xin M) in Aegypto et vina fiunt.

[*](Th. III 12, 3. 4. Diosc. I 105.) Iunipiris[*](iunipiris M. -ri Rs. -peri rv. cfr. n. luc. p. 26) similem[*](simile M.om.Rs. -litudine z. -nem va.Bas.) habet[*](habet MRsS. -ent rv) Phoenice[*](phoenice MRsS. -ces et v. poenicum (phoe- E) r) cedrum minorem . duo eius genera, Lycia[*](licię Ea. -cie F1. ticia F2. Lyria va.B) et Phoenicia[*](phoenicea E. poen- F. fen- a) , differunt[*](differunt — 16 fructum om.Rs) folio[*](folia Fa); nam quae durum[*](dorum E. -unt F1. om.a) , acutum[*](agutum F1. agat- Ea.om.M), spinosum[*](spinosum acutum M.at cfr. Th.) habet, oxycedros[*](exycedros M. oxic- (-rus F2) Fa) vocatur , ramosa et nodis[*](nidos E1a. -dis E2. -dore z) infesta altera[*](alteram M) , odore praestans[*](praestant Fa. -an// E1. -at v a.J). fructum

ferunt[*](fert E2) myrti magnitudine,[*](Th. III (3, 8). 12, 3. 4. Diosc. ib. — (8) Th. I 9, 4. — § 54: Th. III 15, 3. 4. —) dulcem sapore. et maioris cedri duo genera. quae floret[*](flores MF2 (sed floret restit.F3)), fructum non fert, fructifera[*](frugifera G) non floret, et in ea antecedentem fructum occupat novus; semen eius[*](eius MRsF2v. ē E2. anno ē (eius D2) r) cupresso simile[*](simili F1E1a) . quidam cedrelaten[*](edrelactem F1. fed re latent Ead) vocant. ex hac resina laudatissima. materiae[*](mater nitar (om. iae — aeter) Rs) vero ipsi aeternitas, itaque et simulacra deorum ex ea factitaverunt[*](facti itauerunt D1F1. -ti durauerunt D2. fructi- ficaue- a). cedrinus est Romae in delubro Apollo Sosianus[*](sosianus F2v. -nnus F1E. sossianus Rs. sianus M. si annus a) Seleucia advectus. cedro similis in Arcadia est arbor, in Phrygia frutex vocatur cedris[*](cedris M. -rys RsS. om. rv. cfr. n. luc. p. 38).

Syria et terebinthum habet. ex iis mascula est[*](mascula est Rsv. -lus M. -lae r) sine fructu; feminarum duo genera. alteri fructus rubet lentis magnitudine, alteri pallidus cum vite maturescit, non grandior faba, odore iucundus[*](iucundus MRs. -dior rv) , tactu[*](tractu FEz. -ta a) resinosus. circa Iden[*](ident F1. -em Rs. om.a. Idam va.S.) Troadis[*](troadi sed F1E. -dis sed F2va.H. -dissent Rs. Sed a) et in Macedonia brevis arbor haec atque fruticosa, in Damasco Syriae magna. materies[*](materiae rei Rs. -ries et F2) ei admodum lenta ac fidelis ad[*](ad MRsv. ac r) vetustatem, nigri[*](nigris F2z) splendoris[*](splendoribus FEaz) ; flos[*](flos om.Rs) racemosus olivae modo, sed rubens, folia[*](folia — et om.Rs) densa. fert et folliculos emittentes[*](mittentes Eaz) quaedam animalia ceu culices[*](culis F1Ea) lentoremque resinosum, qui et ex[*](et ex MD2Verc.(J). ex Rs (?)Brot. e F2. et rv(C)) cortice erumpit[*](rumpit F1Eaz).[*](Th. III 18, 5. cfr. Diosc. I 147. Pl. XXIV 91.) et[*](etiam va.S) rhus[*](rhus Mv. hrus Ea. rus r) Syriae[*](sirię F2. ser- F1. seria E. eria a) mascula sterili[*](sterili fert ego. cfr. supra 9. 10 et Th. fert sterili (stereli Rs) ll. v) fert femina, folio ulmi paulo longiore[*](ulmi por ulo longiore Rs) et piloso, foliorum

semper inter se contrariis[*](contrari M) pediculis[*](pedeculis Rs. -duculi M) , gracili[*](gracili om.Rs) brevique ramo. pelles candidae conficiuntur iis. semen lenti[*](lentis MRsa) simile cum uva rubescit, quod vocatur rhus[*](rhus v. ros ll) , medicamentis[*](medicamentum FEaz) necessarium.

[*](Th. IV 2, 1. 2. Diosc. I 181. Sol. 32,34. 35. (cfr. Diod. I 34, 8. Strabo XVII 823. Pl. XXIII 134). —)

Et[*](Et in va. H) Aegypto multa genera quae non aliubi[*](aliubi MJ. -ibi rv), ante omnia ficus ob id Aegyptia cognominata. arbor moro similis folio, magnitudine, aspectu[*](aspectum F1Ea); pomum fert non ramis, sed caudice[*](cau- dice fert MJ) ipso, idque[*](ipso idque MRsS. ipso idque ipse (-sum v) F2v. idque ipse (-so D2) r) ficus est praedulcis sine granis interioribus , perquam fecundo proventu scalpendo tantum ferreis unguibus; aliter[*](aliter om.FEa) non maturescit. sed cum hoc[*](hoc MRsS. om. rv) factum est, quarto die demetitur alio subnascente, septeno ita numerosa partu per singulas aestates[*](aestates Mv. aeta- r) , multo[*](ita multo M. (an item multo?)) lacte[*](lacte MRsv. iactu r) abundante[*](abundantes FEa). subnascitur , etiamsi non scalpatur, fetus quater aestate prioremque expellit inmaturum. maleries[*](materis F. -ter his Ea) proprii generis inter[*](inter utilis Rs. intilissimis F1) utilissimas . caesa statim stagnis mergitur — hoc est eius[*](ei coni. Dal.) siccari — et primo sidit, posted fluitare incipit, certoque eam sugit alienus umor, qui[*](quali qui M) aliam omnem rigat. cum innatare coeperit[*](coeperit MRsv. -pit r) , tempestivae[*](tespestiuue F. tempestiuę uuę Ea) haBet signum.

[*](Th. IV 2, 3. (Diosc. I 182).) Huic[*](hoc M) similis quadamtenus quae vocatur Cypria ficus[*](ficus MRsav. fiscus F1. fuscus E) in Creta. nam et iPsa[*](et ipsa M. et illa RsS. et in illa r. et illa in v) caudice ipso fert pomum et ramis , cum in crassitudinem adolevere, sed haec germen emittit[*](germen emittit RsS. -ment emmittit M. -mine mittis F. -mina mittit (emi- v) Eav) sine ullis foliis radici[*](radici Rsd2Tv(S).-cis MBas. -ce rH) simile[*](simile Rsd2S. -les M. -lia v. -lis (om. caudex— similis) r H) . caudex[*](caudex arboris Md2va.H(S). -de ex arbor Rs) arboris similis

populo, folium[*](populū filiū Rs) ulmo. fructus quaternos[*](quaterno Rs) fundit, totiens et germinat[*](graetat M)[*](ē (pro ei`) F), sed grossus eius non maturescit nisi incisura[*](incisure misso Fa) emisso lacte. suavitas et interiora fici, magnitude sorvi[*](sorui M. (cfr. XV 61). soluit Rs. sobi E1. sorbe E3. sorbi rv).

[*](Th. IV 2, 4. (I 14, 2). —) Similis et quam Iones[*](iniones M) cerauniam[*](ceraunū Rs. -nia FEa. ceroniam (P)H e Th.) vocant, trunco et ipsa[*](ipse Rs) fertilis — pomum[*](pomum MRsS. sed pomum r D. -mo v. -mum in P) siliqua[*](siliqua MRsJ. -quae rv. cfr. XV 95) —; ob id quidam Aegyptiam ficum dixere, errore manifesto: non enim in Aegypto nascitur, sed in Syria Ioniaque et circa Cnidum[*](cnidum ES. oni- a. nid- F. gnid- Mv. cersannium Rs) atque in Rhodo, semper comantibus foliis, flore candido cum vehementia odoris, plantigera[*](plantigerat FE1) imis partibus et[*](et om.FEa) ideo superficie[*](super- ficio M) flavescens[*](flauescens (-nt M) MRsv. fau- r. de dictione cfr. XV 121. XVI 18. 19. XIX 159. 176. (Th.ὑποξηραινόμενον)), sucum auferente subole. pomo antecedentis anni circa canis ortus[*](ortū adT) detracto statim[*](statim MRsD2v. -im placuit r) alterum parit[*](pari E3) , postea floret[*](floret MRsz(P)S. -re r. -rem E3v) per arcturum[*](arcturum Rs (?)v. act- r), hieme fetus eius[*](eius MdTJ. om.Rsv. est r) nutriente[*](nutrienta Rs. -te S. enu- v).

[*](Th. IV 2, 5.6. cfr. Diosc. I 187. Diod. I 34, 7. Strabo XVII 823.)

Aegyptus et perseam[*](per- seam P e Th. et Diosc. -sitam M. -sicam rv. cfr. § 63 extr.) arborem sui generis habet, similem piro, folia retinentem. fertilitas[*](fertilitas — subnascente iteratRs) adsidua[*](assidui FE1. -due a) eius[*](eis Rsa. et Rs. ei D2G), subnascente crastino[*](crasso M) fructu[*](fructum FEa), maturitas etesiarum adflatu. pomum longius piro, inclusum[*](in- cisum M) amygdalae putamine et corio, colore herbido, sed ubi nux[*](nix M) illi, huic prunum[*](primum FaTs. pom- v a. H) differens brevitate ac mollitia[*](mol- litia et MRsS. -tię E. -tie Fa. -tie et v) et, quamvis blandiatur praedulcis suavitas, innocuum [*](innocum F1. in nu- cum Ea). materies bonitate, firmitudine, nigritia quoque nihil[*](nihilo RsS)

differens a loto. simulacra et[*](et ex MJ. ex rv. cfr. § 53) ex ea factitavere. non eadem gratia, quamquam fideli, materiae[*](ma- terię FEa. -rie MRsv. dist. ego) ex arbore quam[*](quam FEava.H) balanum appellavimus, magna ex[*](ex ll.H. ut ex v) parte contortae[*](con- tortae MRsJ. -ta rv(D)) ; navalis[*](na uallis FEa. (noualis Dal. errore)) itaque tantum[*](48) est.[*](Th. IV 2, 7. cfr. Ps-Arrian. per. m. Erythr. 33 extr. —) at e[*](est at e MRsv. aestate (est- a) r) diverso cuci in magno honore, palmae similis , quando et eius foliis utuntur ad textilia. differt quod in bracchia[*](bracchia S. bacc- M. brachia (-io F) rv) ramorum spargitur. pomo magnitudo quae manum inpleat, colos[*](color F2va.S) fulvus, commendabili[*](commendabili RsS. -lis rv) suco ex austero dulci. lignum intus grande[*](grandis FRva.G. (alac.)) firmaeque duritiae, ex quo velares detornant anulos. in eo nucleus dulcis, dum recens est; siccatus [*](siccatu Rs) durescit ad infinitum, ut mandi non possit, nisi sit[*](nisi sit ego. nisi si M. nisi Rsv. om. r) pluribus diebus maceratus. materies crispioris[*](crispiores FEa) elegantiae et ob id Persis gratissima.[*](Th. IV 2, 8. 9. Herod. II 96. (Diosc. I 133). —) nec minus spina[*](spine F. Syria spina Rsva.B) celebratur in eadem gente duntaxat nigra, quoniam incorrupta[*](incorruptam F1. -tu Ea) etiam in aquis durat, ob id utilissima navium costis. candidae [*](candidae S. -de RsT. -da rv. an e candida?) facile putrescunt[*](putrescit va.S) . aculei[*](aculei MJ. -eus rv) spinarum et in foliis, semen in siliquis, quo coria[*](curia F1Ea) perficiunt[*](per- ficiuntur va.S) gallae vice. flos et coronis iucundus et medicamentis utilis[*](utilis si MRs. an -lis est?) . manat et cummis[*](cum is (his Ea) FEa. gummi va.S) ex ea. sed praecipua utilitas quod caesa anno tertio resurgit. circa Thebas haec, ubi et que???cus et persea[*](persea EaT(P)S. -sęa DF. -sia MRs -sica v) et oliva, CCC a Nilo so stadiis, silvestri tractu et suis fontibus riguo.[*](Th. IV 2,10.)