Naturalis Historia

asinis a fetu dolent, ideo sexto mense arcent partus, cum equae[*](aeque M. -uae F) anno prope toto praebeant. quibus solida ungula nec supra geminos fetus, haec omnia binas habent[*](et quibus F2) mammas, nec aliubi[*](alibi S) quam in feminibus. eodem loci[*](loco Rsva. D. cfr. § 136. luc. p. 75) bisulca et cornigera, boves quaternas, oves[*](quaternas oues om.Rs) et caprae[*](et caprae MRsS. cap- rv. -raeque C) binas. quae numeroso fecunda partu et quibus digiti in pedibus,

haec plures[*](pluris MRsS) habent et[*](et om.DFEva.S) toto ventre duplici ordine, ut sues, generosae duodenas, volgares[*](uolgare Rs) binis[*](binas B) minus; similiter canes. alia[*](alias RsE) ventre medio quaternas, ut pantherae, alia[*](et alia Rs. alias DFE) binas, ut leaenae[*](leenae F2d2. lanae D1F1. lamiae E) . elephans[*](helephans Rs. elephas va.J) tantum sub armis duas nec in pectore, sed citra[*](utra M.an circa (vel iuxta)?) in alis[*](alis v. om.Rs. aliis r) occultas. nulli[*](nulli MRsG2. -llis r. -lla v) in feminibus digitos habentium .[*]((5–7) P ib. 8. 11. 12. 14.—) primis[*](primis MRSG (S). -mis in r. -mo zC (H). -mi v) genitis[*](geniti zva.G (H)) in quoque[*](quoquo Rs. quaque E2zva.G) partu sues[*](partu sues G (S). -tus sues D1Fd. -tus uel M. -tus sue E. -tu et Rs. -tu suis H. -te sues D2zv) primas praebent[*](praebent MRsG (S). -ement DFE. premunt Tszv (H)) —eae sunt faucibus proximae—, et[*](et MRsG2 (S). ut rG1. om.dTzH. tamen v) suam quisque novit in fetu[*](fetus F1) quo genitus est ordine, eaque alitur nec alia. detracto [*](s& tracto Rs. sed detr- S) illa alumno suo[*](alumnuo sus Rs) sterilescit ilico ac resilit, uno[*](un F1. tunc E) vero ex omni turba relicto[*](relicta D1F1E) sola munifex, quae genito fuerat attributa, dependet[*](dependet RsS. -dent M. -dat E2. defendat DF. -nsa E1. defcendit v).[*](Ar. II 1, 500a 23. — (11–13) ib. 13, 504b 21–26.— (14) III 20, 521b 23–25.—) ursae mammas quaternas gerunt, delphini binas in ima[*](imo M. bina F1. om.a) alvo papillas[*](papilla Rs) tantum nec evidentes et paulum in oblicum [*](oblicuum F. obi- licum Rs) porrectas. neque[*](neque ne M. ///// nec RsSJ) aliud animal in cursu lambitur[*](lambitur MF2v. lab- Rs. amb- r). et ballaenae autem[*](autem om.azva.G marini mammis (coni. Dal.) S. mammis ll.v (D)) vitulique marinimammis nutriunt fetus.

[*](Ar. VII 5 init.— (16. 17) ib. 11 init.)[*]((1) VI 26 extr. cfr. Pl. XXVIII 123.— (2) VI 21, 575b 9–12.— (5) ib. 23, 577a 28.—) Mulieri ante septimum mensem[*](mense (om. septimum) Rs) profusum[*](profusum MF2v. praf- Rs. fu- r) lact inutile, ab eo[*](eo MRsD2F2v. eius r) mense, quo[*](quo MzS. e quo Rs. quod rv) vitales[*](uitalis est va.H) partus, salubre[*](salubres Rs). plerisque autem totis mammis atque etiam alarum[*](alarum MRsF2v. mal- r) sinu[*](sinu MRsG2. -nus rv) fluit. cameli

lact habent, donec[*](lact (lac RsB) habent done MRs (B) Bas. lac tabendo nec r. lac mulgetur ne v) iterum gravescant[*](grauescat va. (B) Bas.). suavissimum id[*](id MRsS. hoc F2v. hic r) existimatur ad unam mensuram tribus aquae additis. bos[*](bis D1F1Ea) ante partum non habet[*](habet MRsF2v. -ent E1. -eant r), et[*](et MRsF2S. ex rv) primo semper a partu[*](a partu MD2F2v. -tum DF1. apar Rs. apertum Ea) colostrae[*](clostrę F1a. colostae M. -stra va. Brot.) fiunt, ni[*](ne Rs. quae ni C)[*](spumae D coll. § 239. at cfr. n. luc. p. 11) admisceatur aqua, in[*](aquatim in Rs. aqua S) pumicis modum[*](modo RsS coeunte MRsS. -nt rv) coeunte duritia. asinae praegnates[*](praegnacesRs.—antes Fava.J pullo (-llis G) va.Brot.) continuo lactescunt. pullos earum, ubi[*](ubi om.Rs) pingue pabulum, biduo a partu[*](parunt Rs) maternum lact[*](lact MD. lac rv) gustasse letale est.[*](Ar. III 20, 521b 29–33.—) genus mali vocatur colostratio. caseus non fit ex utrimque[*](utrique RsFa) dentatis, quoniam eorum lact non coit. tenuissimum camelis, mox equis, crassissimum asinae, ut quo[*](quo del.F2) coaguli vice utantur.[*](Dio LXII 28, 1. schol. Iuven. 6,462. cfr. Pl. XXVIII 183.— (14) cfr. Ar. III 20, 521b 33 sq.— (15) ib. 522a 29–522b 2.—) conferre aliquid[*](aliquit M. aliquod et candor ferre aliquid Rs) et candori[*](et candori MRsF2v. ex candore rv) in mulierum cute existimatur. Poppaea certe, Domiti Neronis coniunx, quingentas per omnia secum fetas trahens, balnearum etiam solio totum corpus illo lacte macerabat, extendi quoque[*](quorumque Rs. quocu- S) cutem credens[*](rendens Rs). omne autem igne spissatur, umore[*](umore (hu- F2v) ll. v (J). frigore (B) C) fervescit[*](feruescit (ferbe- DF) ll. v (D). ferescit (B) Verc. ex Ar.). bubulum caseo fertilius quam[*](quam om.Rs) caprinum, ex eadem mensura paene altero tanto. quae plures quaternis[*](plure quaternas Rs) mammas habent, caseo inutilia, et meliora quae binas.

[*](Ar. ib. 522b 12. 9–11.)[*]((4) cfr. Pl. XXVIII 133.— (6) ib. § 134.—)Coagulum hinnulei[*](hinnulei MH. -llis Rs. hinulei G2. -li C. inulei F2. -li B. inutilei D1F1. -le rv), leporis, haedi laudatum, praecipuum

tamen dasypodis, quod et profluvio alvi medetur, unius utrimque[*](utrumque Rs) dentatorum. mirum barbaras gentes, quae lacte vivant, ignorare aut spernere tot saeculis casei[*](caseis F1a) dotem, densantes id alioqui in acorem iucundum et pingue butyrum[*](buturum Rs. bytir- F1a. byttir- F2. cfr. § 284). spuma id est, lacte[*](lactis Rs (?) va. J) concretior[*](concretior (congr- Rs) MRsS. -tiorque r H. -tiusque v) lentiorque[*](lentiorque MRsJ. om. rv) quam quod serum[*](ferum v. -ru D2F2. fer Rs. cerum d. -ras a. -ru r) vocatur. non omittendum in eo olei vim esse et barbaros omnes infantesque nostros ita ungui[*](ungi Fava.S).

Laus caseo Romae, ubi omnium gentium bona comminus iudicantur, e provinciis Nemausensi[*](nemauseni MFd) praecipua, Lesurae[*](lesurę F2dv. -ur Rs. -ure r D. cfr. Sid. Apoll. 24, 44) Gabalicoque[*](Gabalicoque D. -li quoque M. -licique (geb- Rs) rv) pagis[*](pagis MF2v (D). pacis Rs. pa- uis r. pagi H), sed brevis ac musteo tantum commendatio[*](commendatior Rs). duobus Alpes generibus pabula sua adprobant : Delmaticae[*](delmaticae MRsS. dol- Fa. Dal- G. -iae v docleatem (dio- Rs) RsF2v (J). -te M. -tam r Brot. Docleante S (errore)) Docleatem mittunt, Ceutronicae[*](centronicae D(?) H. cfr. III 135. Fels p. 50) Vatusicum[*](uathusiccum Rs). numerosior Appennino:[*]((14) Sil. Ital. VIII 462. Martial. I 43, 7. III 58, 35.— (15) Mar- tial. XIII 30.)[*]((1) ib. 32. (cfr. Col. VII 8, 7). —) Cebanum[*](cebanum RsG. caeb- F. a lac. coeb- r D. cfr. CIL V p. 895) hic e Liguria mittit ovium maxime lacte[*](lacte MRs. -ti r. -tis v. e lacte J. cfr. Fels p. 14), Sassinatem[*](Sassinatem (U)J. saes- Rs. sassinn- a. sasinn- r. Aesina- B. Auxima- v. cfr. III 114. CIL XI p. 977) ex Vmbria[*](ex bria Rs) mixtoque Etruriae atque Liguriae confinio[*](continuo Rs) Luniensem[*](iuniensem F1. lu- nensem F2va. J. cfr. XXXVI 48. 135) magnitudine[*](magnitudinem F) conspicuum, quippe et ad singula milia pondo premitur, proximum[*](proximum—362, 5 detur om.a) autem urbi Vestinum[*](aestinum F1. uesci- num T (Cluver) D2. cfr. CIL X p. 463. Niss. It. 1 p. 517 n. 10.II p. 665 n. 5) eumque e Caedicio[*](caedicio MDEJ.—itio (c in ras.) FG. ceditio Rsv (H). cfr. XIV 62) campo laudatissimum.

et caprarum gregibus sua laus est, in recenti[*](in recenti MF2v (S). rece- G2. in rege- Rs. ingrege- F1. in- graege- DE. Agrige- (Merula) Verc. (H)) maxime augente[*](augente (eam praem. v) J. aque- Md. -ēte DFE. hcauente Rs. hanc acuente S) gratiam[*](gratia MRs) fumo, qualis in ipsa urbe conficitur cunctis praeferendus; nam Galliarum sapor[*](saper MD1F1) medicamenti[*](medicamentiu tium Rs.—nti uitium S) vim optinet. trans maria vero Bithynus fere in gloria est. inesse pabulis[*](paruulis Rs) salem[*](sale M), etiam ubi[*](ubi om.M) non detur[*](detur MFdv. uidetur Rs (DE?) S. cfr. XXXI 88. n. luc. p. 52) , ita[*](maior (pro ita) RsS.an situ?) maxime intellegitur, omni in salem[*](salem MC. -le rv) caseo senescente, quales redire in musteum saporem aceto et thymo[*](himo Fa) maceratos certum est. tradunt[*](traditum. tradunt Fa) Zoroastren [*](zorastren MF1a) in desertis caseo vixisse annis XX[*](XXX RsS) ita temperato, ut vetustatem non sentiret.