Naturalis Historia

Pliny, the Elder

Pliny, the Elder, creator; Mayhoff, Karl Friedrich Theodor, 1841-1914, editor

[*](Varro III 9, 4. Col. VIII 2, 7. 8. Geop. XIV 7, 9.— (13) Col. ib. § 14.— (15) Geop. ib. § 17.) Gallinarum generositas spectatur crista[*](crista F2dv.-ste r) erecta[*](erecta R2dv. recta (-te F1) rD) , interim[*](interdum va.S. cfr. vol. I p. 537 ad II 104) et gemina, pinnis[*](pinnis FS. penn- rv(D). primis L errore) nigris, ore rubicundo, digitis inparibus , aliquando et super IIII[*](IIII a. quattuor (pro quaternos) rv) digitos traverso[*](transuerso Rava.J) uno. ad rem divinam luteo rostro pedibusque purae non videntur, ad opertanea sacra nigrae. est et pumilionum[*](pumu- lionum F1R) genus non sterile in iis, quod non in alio genere alitum, sed quibus[*](minus (pro in iis) F2e corr.) centra[*](contra EazD. certa va.J. cfr. Geop.) , fecunditas rara et incubatio ovis noxia.

[*](cfr. Col. VIII 5, 20. 21. (3, 1). Geop. ib. § 5. 6. Pl. XXIV 102 extr. XX 57.) Inimicissima autem omni[*](omni ego. -ium ll.v. cfr.vol. IV p. 483 ad XXIV 78) generi[*](genere F1) pituita maximeque [*](maxime quae a. -maeque F2.-mae quae F1) inter messis[*](messis F2dav.-sses r) ac[*](ac ES. ae DF1R. et F2dav) vindemiae tempus. medicina[*](medicinae Fa.om.R1. (an -cina ē?)) in fame et cubitusin fumo[*](fimo F1R1a), utique si e lauru aut herba sabina fiat[*](fiet curua ut a. si ex lauro aut va.S) , pinna[*](pinnas F1. pennas Ra.-nna va.S(D)) per traversas[*](transuersas F2Rava.J) inserta nares et per omnes dies mota[*](mota F2E2v(D). et mota r. em- TzS);

cibus alium[*](allium R2va.S) cum farre[*](ferre F1a) aut aqua perfusus, in qua maduerit noctua, aut[*](aut F2RG. aui DF1. auis Eav)[*](at a. et va.S) cum semine vitis albae coctus ac quaedam alia.

[*](Ar. VI 2, 560b 26. VI 4 init. 1, 558b 26. 4, 562b 4. 6–8. 9–11. 8, 564a 18–20.) Columbae proprio ritu osculantur ante coitum. pariunt fere bina ova, ita natura moderante, ut aliis crebrior sit fetus[*](faetus F. factus a. partus G2) , aliis numerosior. palumbis[*](palumbis DFR1.-bes R2v.-bus EadD) et turtur[*](turturi F2.-res R2va.J) plurimum terna nec plus quam bis[*](uis F1a) vere[*](fere F2va.(P) H) pariunt, atque ita[*](ita ut si D) , si prior[*](prioris F1a) fetus corruptus est et ut,[*](et ut ego. et ll.v)[*](tria (pro terna) ll.v) quamvis III pepererint, numquam plus[*](duobus ll.v (rectius binos)) II educant[*](educunt R(?)L) . tertium[*](tertium quod F2R2E2va.J(D)) inritum est; urinum vocant. palumbis[*](pa- lumbes va. Brot.(S)) incubat femina post meridiana[*](an meridianā (sc. horam)?) in matutinum, cetero mas.[*](Ar. VI 4, 562b 14–19. 26. cfr. 2,560b 21.— (15) cfr. Varro III 7, 9. Geop. XIV 1,4.) columbae marem semper et feminam pariunt, priorem marem, postridie[*](an post biduū? cfr. Ar.) feminam. incubant in eo genere ambo, interdiu mas, noctu femina. excludunt XX die, pariunt a coitu V. aestate quidem[*](quinque F. quinto R (?)C. XXV az (an VII? cfr. Ar.)) interdum binis mensibus terna educunt[*](educant F2R2. edunt va.H) paria, namque[*](nam G) XVIII die excludunt statimque concipiunt ; quare inter pullos saepe[*](saepe v(D). sepe F2E2. om. rS) ova inveniuntur, et alii provolant, alii erumpunt. ipsi deinde pulli quinquemenstres fetificant.[*](Ar. VI 2 extr.) et ipsae autem inter se, si mas non sit, feminae aeque saliunt pariuntque ova inrita, ex quibus nihil gignitur, quae hypenemia[*](hypemenia F. hypp- R. yp- a) Graeci vocant.

[*](Ar. VI 9 init. Ael. V 32. Col. VIII 11, 5. 10. 9. 5. 12. Varro III 9, 10.)Pavo a trimatu parit; primo anno unum aut[*](autem F1a) alterum ovum, sequenti quaterna quinave, ceteris duodena, non amplius , intermittens binos dies ternosve parit, et ter anno, si

gallinis subiciantur incubanda[*](incubando F2) . mares ea frangunt desiderio incubantium; quapropter noctu et in latebris pariunt aut in excelso cubantes, set[*](set ego. et ll.v) nisi molli strato excepta franguntur. mares singuli[*](singulis F1Ra) quinis sufficiunt coniugibus. cum singulae aut binae fuere, corrumpitur salacitate fecunditas. partus excluditur diebus ter novenis aut tardius tricensimo.

[*](Varro III 10, 3. Col. VIII 14, 4. 5. 6.— (12) Ar. VI 8, 564a 10. 6,563a 29. Varro ib. § 3.5. Col. ib. § 7.8.7.—)Anseres in aqua coeunt, pariunt vere aut, si bruma[*](brumam F1a) coiere, post solstitium, XL prope[*](probe F1.-ba a) , bis anno, si priorem fe- [*](sedecim. . septem et) tum gallinae excludant, alias[*](alias-17 earum om.a)[*](alias v. -io F2D. -ia r) plurima ova XVI, paucissima VII. si quis subripiat, pariunt done rumpantur. aliena non[*](nouem aut undecim ll.v pro num. distrib.) excludunt. incubanda subici utilissimum VIII aut XI. incubant feminae tantum tricenis diebus, si vero tepidiores[*](tepidiores v. -ris ll.D) sint, XXV. pullis eorum urtica contactu[*](contractu F1d) mortifera, nec[*](ne DF1R1) minus aviditas nunc satietate nimia, nunc suamet vi, quando adprehensa radice morsu saepe conantes avellere ante colla sua abrumpunt. contra urticam remedium est stramento ab incubitu subdita radix earum.

[*](Ar. IX 1, 609b 21–2.— § 165:Ar. VI 6, 563a 27–563b 2.)Ardiolarum[*](archolarum a. ardeo- R2va.J) tria genera: leucon[*](leucon R2 (DE?)v. leugon r) , asterias[*](asterias v ex Ar. suasperia ll) , pelion[*](pelion (πελιόν) ll. pellos v. (Ar.πέλλος)). hi in coitu anguntur; mares quidem cum vociferatu sanguinem etiam ex oculis[*](oculi F1R) profundunt. nec minus aegre pariunt gravidae.[*]((1) Ar. VI 8, 564a 17.— IX 13 init. 15, 616b 4–7.— (4) Ar. G IV 6, 774b 26 sq.—) aquila tricenis diebus incubat et fere maiores alites, minores vicenis, ut miluus[*](miluus (olim scriptum miluos) ego ex Ar. singulos ll.v. miluus binos Gesner. (cfr. Müller em. II p. 10. 11)) et accipiter. miluus fere parit numquam plus ternos, is[*](is) qui aegolios[*](aegolios v. -onos R2.-ornos F2. egonus d2T.cfr. Ar. (ubi var. lect.αἰτώλιος)) vocatur et quaternos[*](quaternos F2R2d2Tv. om. rz) , corvus aliquando et[*](etdel.d2va.S) quinos. incubant totidem

diebus. cornicem incubantem mas pascit. pica novenos[*](piganos uenos F1a) , melancoryphus supra XX parit, semper numero inpari, nec alia[*](nec alia DFRG.-ias B. in- equalia Ea (add. nec alias v)) iis[*](iis ego. in ll.v. del. G) plures[*](pluris EaS.-ibus va.G) : tanto[*](tanta F2E2dTsva.G) fecunditas maior parvis. hirundini caeci primo pulli sunt[*](pulli sunt F2D.-llis DF1E1a.-lli E2(R?)v) et fere omnibus quibus numerosior fetus[*](partus va.H) .

[*](Ar. G III 1, 751a 18 sq.— Ar. VI 2, 559b 28. (V 1, 539a 33). 559b 24.— (10) ib. 560a 6–8.5.) Inrita ova, quae hypenemia diximus, aut mutua feminae inter se libidinis imaginatione concipiunt aut pulvere,[*](160) nec columbae tantum, sed et gallinae, perdices, pavones , anseres, chenalopeces. sunt autem sterilia et minora ac minus iucundi saporis et magis umida. quidam et vento putant ea generari, qua de causa etiam zephyria appellant[*](ap- pellant. Vrina F2. -ntur urina R2S. -ntur in DF1R1. -ntur haec Ev.-ntur (om. urina —16 creduntur) a) . urina autem vere tantum fiunt incubatione derelicta, quae alii cynosura dixere.[*](Varro III 9,12. Col. VIII 6,1.2.—) ova aceto macerata in tantum[*](tantum. Vrina fiunt va.H) emolliuntur , ut per anulos transeant. servari ea in lomento aut hieme in paleis, aestate in furfuribus[*](in furfuribus Rv. furf- rD) utilissimum. sale exinaniri creduntur.

[*]((19) Ma- crob. VII 16, 7.) Volucrum animal parit vespertilio tantum[*](tantum F2v. in ta- r) , cui et membranaceae[*](membranaceę F2RG. -na (-nae D) ceu E2v(D). -cae r) pinnae[*](pinnae F2RG. pen- E2v(D). pemne r) uni[*](um Ea.om. v a.G(D)) . eadem sola volucrum lacte[*](la&e F1. letę a1) nutrit ubera admovens[*](admouens parit ego (et dist.). -ouit (-ouet H) parens DFR1E1aH.-ouens parens R2E2S.-ouens v. cfr. vol. I p. 545 ad III 100) . parit geminos; volitat amplexa infantes secumque portat. eidem coxendix[*](coxendix v. -dis ll) una traditur esse.[*](eeego (et dist.). et ll.v) in cibatu[*](cibato Fa) culices gratissimi.