Naturalis Historia

[*](Varro III 9, 2. Col. VIII 2, 4. Cic. acad. II 57.— (4) Macrob. III 17, 5. Gell. 1124, 3 sq.) Gallinas saginare Deliaci[*](deliaci (DE?) v. -acia r) coepere, unde pestis exorta opimas aves et suopte corpore unctas devorandi. hoc primum antiquis cenarum[*](erarum F1.-anū ad2T) interdictis exceptum invenio iam lege Gai Fanni consulis undecim annis[*](annis om.F1. a a) ante tertium Punicum bellum, ne quid volucre[*](uolucrum E2va.H(D)) poneretur praeter unam gallinam quae non esset altilis[*](at illis F1R1a. utilis F2), quod deinde caput translatum per omnes leges ambulavit.[*](cfr. Col. VIII 7, 4. - (11) cfr. Martial. III 60, 7. Sen. ep. 47, 6.) inventumque deverticulum [*](diuerticuluma F2Eava.S. cfr. § 172) est in fraudem[*](fraudē zS.-de ll.v) earum gallinaceos quoque pascendi lacte madidis[*](lacte madidis G.-tē addidis DF1R. -tis F2.-te additis Eas.-to zv) cibis: multo ita gratiores adprobantur. feminae quidem[*](quidam F1a) ad saginam non omnes eliguntur nec nisi in cervice pingui cute. postea culinarum artes, ut clunes[*](clunes F2E2v.-ne (-nę R) r) spectentur, ut dividantur in tergora, ut a pede uno dilatatae repositoria occupent. dedere et Parthi cocis suos mores. nec tamen in hoc[*](hic clune va.J) mangonio quicquam totum placet, clune, alibi pectore tantum laudatis.

[*](Varro III 5, 8.— (20) cfr. PL. XXXV 163. Val. M. IX 1, 2. Tertull. de pallio 5.) Aviaria primus instituit inclusis omnium generum avibus M. Laenius[*](Laenius (P)H e Varr. leuus E. lelius a. lael- rv(D)) Strabo Brundisi equestris ordinis. ex eo coepimus carcere animalia coercere, quibus[*](rebus Fads.om.va.(P)H) rerum natura[*](naturę F.-re R) caelum adsignaverat.

maxime tamen insignis est in hac memoria Clodii[*](glodii Fa) Aesopi, tragici histrionis, patina HS C[*](HS CH. del.E2. con F2. in is (his d) r. sexcentis HS v) ; taxata[*](taxata E2d2v. texa tua F2. ta eaia (caia a. eua R) r) , in qua posuit aves cantu aliquo aut humano sermone vocales, HS[*](HS H. his E2. in his r. nūmis d2in ras. v)VI[*](VIS. VI Rv. III a. ui r) singulas coemptas, nulla alia inductus suavitate

[*]((10) Ar. VI 1,558b 27–30; GIII 1, 749b 10. 750a 6. 7. 749b 31 sq. (cfr. IX 15, 616b 5).— (14) Ar. V 2, 539b 27–31.) Generatio avium simplex videtur esse, cum et ipsa habeat sua miracula, quoniam et quadripedes ova gignunt, chamaeleontes, lacertae[*](lac. indic. S; exciderunt in aqua- Tilibus) et quae diximus ..., item[*](inter R(?)va.J)[*](9,37) serpentes. pinnatorum[*](pinnatarum F. penn- ad) autem infecunda sunt quae aduncos habent ungues. cenchris[*](cenchris B. cancris (generis E2) ll. generi v) sola ex his supra quaterna edit ova. tribuit hoc avium generi natura, ut fecundiores essent fugaces earum quam fortes. plurima pariunt struthocameli[*](strutho- camellinae (om. galli) DE1. structo- F1. strutio- Rad) , gallinae[*](uncosego posui coll. Ar. sali DFv. soli rH (ad seqq. referens)), perdices [soli]. coitus avibus duobus modis, femina[*](femina (DE?)v.-nae F.-ne Ra) considente[*](considente F2E2v. continente r) humi, ut in gallinis, aut stante, ut in gruibus.

[*](Ar. VI 2, 559a 23–26. 17–21. 10, 564b 22; G III 1, 751b 12. 19. 749a 18. 25.) Ovorum alia sunt candida, ut columbis, perdicibus, alia pallida, ut aquaticis, alia punctis[*](punctis F2d2E2v.-ta r) distincta, ut meleagridum [*](meleagridi G) , alia rubri[*](rubri F2E2v. probri r) coloris, ut phasianis, cenchridi[*](cencridi FR.om.a) . intus autem omne ovum volucrum bicolor, aquaticis[*](aquatici F2a) lutei[*](ut ei F1) plus quam[*](quā F2E2v. quo r) albi[*](albi v. alibi ll), id[*](idque va.D) ipsum magis luridum quam ceteris; piscium unicolor[*](unicolor F1 (sc. ouum est). unus color rv),