Naturalis Historia
Pliny, the Elder
Pliny, the Elder, creator; Mayhoff, Karl Friedrich Theodor, 1841-1914, editor
aquatilium naturae[*](naturae R2v. -ra r H. cfr. ind. X. XII. XV. XVI al.).
quare maxima in mari animalia
Indici maris beluae
quae in quoque oceano[*](in occeano quoque a. et quo oceano R) maximae[*](maxima Ea)
de Tritonum et Nereidum figuris. de elephantorum marinorum[*](marinorumq. a. et arietum marinorum R2) figuris
de balaenis[*](ballenis ll), de orcis
an spirent pisces, an dormiant
de delphinis (7-10)
quos amaverint
quibus in locis societate cum hominibus piscentur
alia[*](quae alia ES) circa eos mira
de thyrsionibus[*](thyrsionibus D(UZ p. 73 n. 1). thriys- R. trys- E. thyres- FaRa tyres- d.om.a. turs- Tv. cfr. XXXII 145)
de testudinibus (12. 13)
quae genera aquatilium testudinum[*](aquatilibus testudinibus E) et quo modo capiantur
quis primus[*](primum FaRaE) testudinem secare instituerit[*](quis — instituerit om.a (item in seqq. complura lemmata solus om.))
digestio[*](digestio zH. -tium R2Ea. -tum R1. -tiuum DFadT.om. v. cfr. de mendo ind. X(13)) aquatilium per species
de vitulis marinis sive phocis[*](de uitulis — phocis om.ad). quae pilo careant et quomodo pariant
quot genera piscium
qui maximi pisces
cordylae[*](cordulae FaR. -le et a), pelamydes; thynni. membratim ex his salsura[*](salsura. Melandrya dtH.). apolecti, cybia
amiae, scombri
qui non sint pisces in Ponto. qui intrent, qui alia[*](alias dTH) redeant[*](redeunt a)
quare pisces extra aquam
exiliant. gladius[*](claudius RE) piscis
esse auguria ex[*](et (pro-ex) R2) piscibus
in quo genere piscium mares non sint
qui calculum in capite habeant[*](habent Faa). qui late ant hieme. qui hieme non capiantur nisi statis[*](aestatis RE. statutis T. his tantis Fa. -tum ad) diebus
qui aestate lateant. qui siderentur pisces
de mugile
de acipensere
de lupo; de asello
is de scaro; de mustela
mullorum genera, sargus
mirabilia piscium pretia[*](pretia R2dTH. genera r)
non ubique eadem genera placere cenitarI[*](cenitari ego. cemiati E. -aci R. GEmiatiFa. -aci DRaa.om.dTH(Jl). coracini S. generatim D(cum sqq iungens). geminatis J2)
de branchis. de squamis
vocales et sine branchis pisces
qui in terram exeant. tempera capturae
digestio piscium in figuras corporum[*](corporum ll.v. -ris d(?)H), rhomborum[*](rumborum Fa. -porum a) et passerum differentia[*](rhomborum — differentia post 33 genera pon.REpal. Chat.), de longis piscibus[*](de longis piscibus post 30 ratione pon.REpal.Chat.)
de piscium pinnis[*](pennis FaEa) et natandi so ratione
anguillae
murenae
planorum piscium genera[*](genera. Item. a)
echeneis[*](echeneis H. echin'is a. -ineus T. -nis FaRd.pal. Chat, ex binis E). effectus eius[*](effectus eius R2in marg. J2. et feltu aeerius R1. et fatu (feltu E) ecrius DFadE. set fetu eerinus a. ETRE .. . R .. .pal.Chat. om.T. effectus- que eius (U)D. et ueneficia eius H)
qui pisces colorem mutent[*](mutent colorem pal. Chat.)
de hirundine. de pisce qui noctibus lucet. de cornuta[*](cornuta ego. -to ll.H. om.v. cfr. IX 82 et XXXII 145). de dracone marino
de piscibus sanguine caren tibus. qui pisces[*](pisces DFaa D. -cium r(?)H) molles appellentur
de saepia. de lolligine. de pectunculis. qui volent[*](uolitent R2) extra aquam[*](qui— aquam post42 saepia pon.dTS, post 35 mutent H. om.v)
de polypis (46-48)
de navigatore polypo
de navigatore nauplio
crusta intecti (50-52)
de locustis
cancrorum genera, de[*](de pinotere —) pinotere[*](pinothera FaR2adT. -re H). de echinis. de cocieis. de pectinibus
concharum genera[*](genera om.R1E)
quanta luxuriae materia[*](luxuria (-iae R2) materiae R. materia luxuriae a) mari[*](maris Ra. in mari TH) Sit
de margaritis (54-59)
quomodo nascantur[*](nascuntur E) et ubi
quomodo inveniantur[*](inueniantur v.-iuntur ll)
quae genera unionum
quae observanda in iis. quae natura eorum
exempla circa eos
quando primum in usum[*](usu FaRE) venerint[*](uenerunt RE) Romae
muricum natura (60-65)
de purpuris
quae nationes purpurae[*](quae nationes purpurae H. om.a.post 25 uestibus pon. r)
quomodo ex his[*](ex his ll. H. an suco ex iis?) lanae tinguantur .
quando purpurae usus Romae, quando lati clavi et. praetextae
de conchyliatis vestibus
de amethysto tinguendo, de Tyrio, de hysgino[*](hysgino H. hyschyno R2. esch- T. sch- R1d. scyno FaE. scino a), de cocco
de pina[*](pina J. pinna ll.v) et pinotere[*](pinothere (-oshere Fa)FaRa. pinno- va.H(S))
de sensu aquatilium. torpedo, pastinaca, scolopendrae, glanis. de ariete pisce
de iis quae[*](qui Ea) tertiam naturam habent animalium et fruticum. de urticis
de spongeis[*](spongiis Eava.S). quae generaearum et ubi nascantur. animal esse eas
de canicuiis
de iis[*](eis E. his r H) quae[*](qui a) silicea testa cluduntur[*](siliceam testam cludantur RE). quae sine sensu ullo in mari. de reliquis sordium animalibus
de venenatis marinis
de morbis piscium
de generatione eorum (74-77)
mira generationum[*](mira generationum om.DH)
qui intra se et ova pariant et animal
[*](om.a)quorum[*](quomodo Fa) in partu rumpatur venter, dein coeat
qui[*](qui ipsi se ineant om.E) volvas habeant. qui ipsi se ineant
quae[*](qui FaRa) longissima vita piscium
quis primus[*](qui primum Fa) vivaria piscium instituerit[*](quis — instituerit om.a). de ostreis
quis murenarum vivaria instituerit[*](quis murenarum — instituerit om.R1Ra). insignia piscinarum[*](insignia piscinarum om.REH)
quis primus coclearum vivaria instituerit
pisces terreni
de muribus in Nilo
quo mo do capiantur anthiae pisces
de stellis marinis
de dactylorum miraculis
de inimicitiis inter se aquatilium et amicitiis
Summa: res et[*](et 19 om.a) historiae et observationes DCL[*](DC FadT).
EX AVCTORIBVS
Turranio Gracile. Trogo. Maecenate. Alfio Flavo[*](flauio adB(H)). Cornelio Nepote. Laberio mimographo . Fabiano. Fenestella. Muciano. Aelio Stilone. Seboso [*](seboso D. seuoso a. F. seuo- E. p???. sebo- R. Fyauoro D. Eya- Fa. statio seboso dT(?) v. cfr. ind. II. III. V). Melisso. Seneca. Cicerone . Macro Aemilio. Messala Corvino. TrebioNigro[*](Treuonio nigro Fa).Nigidio.
EXTERNIS
Aristotele. Archelao rege. Callimacho. Democrito. Theophrasto . Thrasyllo. Hegesidemo . Sudine[*](Sudine R2D. cfr. Brunnp. 16. -dino (-dyno R1)r. Cudino v. Cydnio B. Cythnio G). Alexandro polyhistore.
volucrum naturae.
de struthocamelo[*](strutio. Canielo a. structo- Fa. -thiocamelo H) (l)
phoenice[*](de phoenice Tva.D. et Ponice a)
aquilarum genera
natura earum
quando legionum signa esse coeperint
de aquila quae in rogum virginis se misit
vultur[*](de uulture aTH. uulture FaRd. an uultures?)
avis sanqualis[*](sangualis R. -guinalis FaRaa. (sanqualis auuis H)). inmusulus
accipitres (9-11)
buteo
in quibus locis societate accipitres et homines aucupentur
quae avis sola a suo genere interimatur. quae avis singula ova pariat
milui
digestio[*](Digestiū a. degesto Fa1) avium per genera
de[*](dist.D 11 de auibus R1ES) inauspicatis avibus[*](de inauspicatis auibus ll. S(D).om.dTH(J)). cornices quibus mensibus non sint inauspicatae[*](cornices. inauspicatae aues dTH(J))
de corvis
de bubone
aves quarum vita aut notitia intercidit
quae[*](quae — nascantur om.R) a[*](a om.E) cauda nascantur[*](nascuntur FaRaa)
de noctuis
de pico Martio
de iis quae[*](quae ES. qui rH) uncos ungues habent
de[*](lemma om.adTH) iis quae[*](qui R) digitos habent (22-25)
de pavonibus
quis[*](quis primus R) primus[*](primus Ev(D). -um rH. cfr. X 45) pavonem cibi causa occiderit. quis farcire instituerit[*](quis — instituerit om.a)
de gallinaceis
quo modo castrentur. de gallinaceo locuto
de ansere
quis primus[*](primus v. -um II. H) iecur[*](iocur ES) anserinum[*](ans??? a. an augere? cfr. X 52) instituerit[*](instituerit S.-Uitll. H. comederit v)
de Commageno
chenalopeces, chenerotes[*](Thenerotes Fa), tetraones[*](tetraiones (The- Fa)R1a. -atones E), otides
grues
de ciconiis
de[*](lemma om.va.D. ante 27 de ansere pon.dTS) palmipede reliquo genere (32. 33)
de oloribus
de avibus peregrinis quae[*](quae ueniunt om.a) veniunt coturnices, glottides, cychramus; otus
[*](de—)de[*](de — abeant om.E.) avibus nostris quae discedunt[*](descendunt Fa), et quo abeant[*](habeant Fa) hirundines, turdi, merulae, sturni
de avibus quae plumas arnittunt in occultatione[*](occultatione om.a) turtur[*](de turture a), palumbis[*](palumbis ll.S. -bes dH. -bus T. add. sturno- rum et hirundinum uolatus d(?)H)
quae avium perennes, quae semestres, quae trimestres. galguli[*](garguli FaRd. -le a), upupae
Memnonides
Meleagrides
Seleucides
ibis
quae quibus locis aves non sint
quae mutent colorem et vocem[*](et quae mutant — uocem dTHJ) (42-45)
de oscimim genere[*](de oscinum generibus (-re TJ))
de[*](dist. ego.) luscinis
de melancoryphis. erithaci[*](erithacis H(S}. cfr. X 86. -tachis Brot. eraitaci Ra. -tachi r. siceritacis d. siceteri- T), phoenicuri[*](phoenicuri (fen- a) RE a. -ris rH)
oenanthe[*](oenante RT. -ate E. denate Fa.om.a), chlorio[*](Chlorie a)
tempus avium geniturae
[*](Altiones Fa)halcyones. dies earum navigabiles
de reliquo aquaticarum genere
sollertia avium in nidis (49-51)
hirundinum opera mira. ripariae
[*](de perdicibus —)acanthyllis[*](acanthyllis H(S) coll.X 96. -thillis Brot. agathyllis dT. -ylis RE. -illis Fa.-ills a)
merops. de perdicibus
de columbis. opera earum mirabilia[*](mira R) et pretia (52. 53. 54)
differentiae volatus avium[*](auium om.dTH(J)) et incessus
apodes sive cypseli[*](cypseli TH. egy- Fa. aegy- REd)
de pastu avium. Caprimulgi, platea
de ingeniis avium. carduelis[*](carduelus R), taurus, anthus[*](anthus om.a.)
de avibus quae locuntur (58-60)
psittaci[*](Sittacy Fa)
picae glandares[*](pice glandares. De perdicibus a)
propter corvum loquentem seditio populi Romani
Diomediae[*](Diomediae ll. J. -deae H)
quae animalia nihil discant[*](discunt FaR)
de potu avium. de porphyrione
himantopodes[*](himantopodes R2v(S). om.a. hemat- dT. haemat- H. himatopedes r)
de pastu avium (65. 66)
onocrotali
de peregrinis avibus. Phalerides; Phasianae; Numidicae (67. 68)
phoenicopteri; attagenae, phalacrocoraces; pyrrhocoraces, lagopodes
de novis avibus. bibiones[*](bubones RE.om.a. uipiones S. cfr. X 135)
de fabulosis avibus
qui[*](qui ll. J2. quis v) gallinas farcire instituerint[*](instituerint J2coll. X 139. -uerit dTv. -uit ll), quique[*](que hoc om.RES) hoc primi consules[*](consules (U)D. censores ll.v. uncis inlusit J2) vetuerint[*](uetuer??? Ra. -runt r)
quis[*](qui E) primus aviaria instituerit[*](instituit Fa).
de Aesopi patina
generatio avium (73-80)
quae praeter aves ova gignant
ovorum genera et naturae
vitia et remedia incubantium
Augustae ex ovis augurium
quales gallinae optimae
morbi earum et remedia
ardeolarum genera[*](ardiolarum genera E.post 19 hypenemiapon. r) sint oua urina quae om.E. ur- quae om.S
quae sint ova urina, quae cynosura[*](quinosura FaRE.q,uino- a.om.dT), quae hypenemia. quo modo optime serventur ova[*](oua om.RE)
quae volucrum sola animalia pariat et lacte nutriat
quae terrestrium ova pariant. serpentium generatio[*](genera dTH)
terrestrium omnium generatio (83-87)
quae sit[*](sint RdT) animalium in uteris positio[*](posito Fa. -ta R2e corr. porrecta dT)
quorum animalium origo ad huc incerta sit
de salamandris
quae nascantur[*](nascantur dTH. -scentur FaRa. -scuntur E) ex non genitis. quae nata nihil gignant[*](gignat Fa). in quibus neuter sexus sit[*](in — sit om.a)
de sensibus animalium(88-90)
tactus omnibus esse. item gustatus[*](tactus{-tuus D. -tum Brot.) — gustatus (-tuus D. -tum RBrot.)ll. Brot.(D). quibus tactus praecipuus, quibus gustatus dTj. om. H). quibus visus praecipuus[*](praecipuus om.dTJ), quibus odoratus, qui-bus[*](a n???ris RE) auditus. de talpis. ostreis auditus[*](tactus — auditus om.a)
qui[*](quae R1 (item infra)) ex piscibus clarissime audiant[*](qui —audiant om.E)
qui ex piscibus maxime odorentur
diversitas animalium in pastu (91-93)
quae venenis[*](uenenis seruant R. -na (-ni E1) superant E) vivant,
quae terra, quae fame aut so siti non intereant
de diversitate potus
quae inter se dissideant[*](dissident Fa)
amicitiam[*](amicitia FaRa) animalium esse[*](esseom.Ra) et affectus animalium. exempla affectus serpentium
de somno animalium
quae somnient
Summa: res et historiae et observationes DCCXCIIII[*](DCCXXIIII va.H. om.d).
EX AVCTORIBVS
Manilio[*](manilio Rdv. mami- r). Cornelio Valeriano. actis . Umbricio[*](umbrico RE) Meliore. Masurio Sabino. Antistio Labeone. Trogo . Cremutio. M. Varrone. 15 Macro Aemilio. Melisso. Muciano . Nepote. Fabio Pictore. T. Lucretio. Cornelio Celso. Horatio. Deculone[*](deculone FaR2TS. cfr. XXXV 70. Necu- a. desulono R1. -ne G. delusone Ev (uel sulone add.E2). D. Eculeone d(?) H). Hygino.Sasernis [*](Sasernis om.a) . Nigidio. Mamilio Sura.
EXTERNIS
Homero. Phemonoe. Philemone . Boetho[*](boetho FaETv(D).cfr. X 7. -eto R. betho d. Boeo (P)H) qui ὀρνιθογονίαν.Hyla[*](hyla T(?)B. illa(-ae d) ll.v) qui de auguriis[*](boetho — auguriis om.a). Aristotele . Theopbrasto. Callimacho. Aeschylo[*](Aeschylo om.a(item infra alia multa)). Hierone rege. Philometore rege[*](Philometro rege E.om.R). Archyta Tarentino . Amphilocho Atheniense . Anaxipoli Thasio. Apollodoro Lemnio. Aristophane Milesio. Antigono Cymaeo . Agathocle Cbio. Apollonio Pergameno. Aristandro Athenaeo. Baccbio Milesio. Bione Solense. Chaerea Atheniense [*](Atbeniense d(?)H).Diodoro Prieneo[*](pirieo E. prieo Fa). Dinone [*](Dinone Brunn p. 17.18. Dione ll.v. cfr. indd. XIV. XV. XVII. XVIII) Colopbonio. Democrito. Diophane Nicaeense. Epigene Bhodio. Euagone Thasio. Euphronio Atbenaeo. Iuba. Androtione qui de agricultura. Aeschrione qui item. Lysimacho qui item[*](Lysimacho qui item om.Eva.H. qui item om.a). Dionysio qui Magonem transtulit. Diopbane qui ex Dionysio[*](transtulit — Dionysio om.Faa) epitomas[*](epitomas ego, -ma REv(J2). -thoma Faa. -tomen B. cfr. ind. VIII) fecit. Nicandro. Onesicrito. Phylarcho. Hesiodo.
insectorum animalium genera, subtilitas in his rebus naturae
an spirent. an habeant sanguinem
de corpore eorum[*](de corpore eorum om.a)
de apibus (4-23)
qui ordo in opere earum
quid sit in eo[*](in eo dTH. om.a. in ea r) commosis[*](comosis a. commusis Fa 2. -unis Fa 1). quid sit[*](quid sit bis om.H. et (bis) a) pissoceros[*](pissoceros TH. di-r (itemXI 16)). quid sit propolis
quid erithace sive sandaraca[*](sandaraca TH. -che R2. sandrace (sadr- a) da. -cae Fa. -che R1E) sive cerinthos[*](gerenthos Fad. genihos E. -ios R.om.a 17 capti pon.ll)
ex quibus floribus opera fiant[*](non fiant dT. ex quibus — fiant post)
apium studio[*](studia et (om.capti)a. add.ratio operis d(?)va.D. cfr. XI 20) capti
de fucis
quae natura mellis
quae optima mella
quae genera mellis in singulis locis
quomodo probentur. de erice[*](herice E. heredice Faa) sive tetralice[*](tetralice S. -adice RETH. teradice Fad.om.a) sive sisyro[*](sisyro H. sysiro T. sisuro Ed. -rro FaRa. susuro R.om.a)
quomodo apes generent
quae regum in iis[*](regum in iis D. -minis FaREd. regim- TV. om.a) ratio
aliquando et laetum omen esse examinum
genera apium
de morbis apium
quae inimica apibus
de continendis apibus
de reparandis
de vespis[*](uespis ll. -pis et dTv), crabronibus. quae animalia ex alieno suum faciant
de bombyce Assyria (25-27)
de[*](dist. J) bombyliis[*](bombilis R2. -bicis R1. -bycis a. -bytis Fa. -bysis E.), necydalis[*](necydalis H. -llis d. nycidalis T. Nicidalus R. nucyd- E. Nycid- a. -allus FaRa). quae prima[*](quis primum (-us v) adTva.H) invenerit bombycinam vestem
de bombyce Coa. quo modo conficiatur Coa vestis
de araneis (28. 29)
qui ex iis texant. quae materiae natura ad texendum
generatio araneorum[*](aranearum EadH)
de scorpionibus
de stellionibus
de cieadis. sine ore esse et[*](et ll. D. om.dTH) sine exitu cibi
de pinnis[*](pennis RE1ava. H) insectorum
de scarabaeis. lampyrides. reliqua[*](reliq. rum M. -iqua eorum coni.J2) scarabaeorum generis[*](generis MFaR. -ra rH)
de locustis
de formicis
chrysallides[*](chrysallides H. Chrisalides T. cri- salide d. Trysallide (Tris- Ra. -ally a)ll), asilus[*](asilus MD. om. av. -lo r), papiliones[*](Papilyones a.om. v. asilo (-Ius J) papiliones post 3 generis pon.dTJ)
de iis[*](is M. his rH) animalibus quae ex ligno aut in ligno nascuntur[*](nasc. M. -cantur FaD)
sordium hominis animalia. quod animal minimum, aestatis[*](minimum, aestatis M (coni.S) J. -me aestatis R2Ra 2. -mae aetatis r. -mum. etiam in cera H) animalia[*](quod — animalia om.a)
animal cui cibi exitus non Sit[*](estE(?)va. D)
tineae[*](tineae dTH.-niae (tynie a)ll), cantharides, culices. nivis animal
ignium animal[*](ignium animal om.ME pyralis R(?)Tva.D). alilique M), pyrallis sive pyrotocum[*](pyrotocum ego. -olocum M. pirotoe Ra 2. paratoe FaRa 1d. -te a. -tio R1E. pyrato R2T. -rota J.-rotos D cum B(ad XI 119). -raustes v)
hemerobion
animalium omnium[*](omnium om.RE) persingula membra naturae et historiae[*](et historiae om.a) (44-97)
quae apices habeant, quae cristas
cornuum genera, quibus mobilia
de capitibus. quibus[*](et quibus d2TH) nulla
de capillo
de ossibus capitis
de cerebro
de auribus. quae aures non habeant[*](quae — habeant (-ent Ma) in Eevanida. om.dTH). quae sine auribus et sine foraminibus audiant[*](audiunt a)
de facie, de fronte. de superciliis
de oculis (52-57)
quae sine oculis animalia. quae singulos tantum[*](singulos tantum om.a) oculos[*](oculos tantum dTH) habeant
de diversitate oculorum
quae ratio visus[*](uisuus MFaRaD. -suum R -sum E). noctu videntes
de natura pupillae. quae non coniveant[*](coniueant MR2Ra 2.H. concueceant Ra 1. Co???ant R1. conluueant E. -luceant r). quibus eruti oculi renascantur
de palpebris
quibus[*](et quibus dTH) non sint, quibus ab altera tantum[*](parte tantum MJ2) parte[*](quibus ab — parte sint om.a) sint[*](sint ll.D.om.dTH)
quibus genae non sint
de malis
de naribus
buccis[*](buccis MD. De bu- rH), labris[*](De labris a), mento[*](mento MD. -tis rH), maxillis
de dentibus (61-64)
quae genera eorum. quibus non utraque parte sint, quibus cavi
de serpentium dentibus. de veneno earum[*](earum MEaD. eor-rH). cui volucri dentes
mirabilia dentium
aetas[*](aetas — iis om.a) ruminantium[*](ruminantium ll. D. anima- d (?) H. ueterinorum coni. J2ex XI 168) ab iis[*](iis R. is M. his rH)
de lingua quae[*](et quae dTH (item 72.74.78.80.95 al.)) sine ea. de ranarum sono. de palato
de tonsillis. uva, epiglossis. arteriae; gula
cervix, collum, spina
guttur, fauces, stomachus
de corde (69-71)
sanguine, animo
quibus maxima corda, quibus minima, quibus bina
quando in extis aspici[*](auspici R. -icia a.) coepta
de pulmone quibus rnaximus, quibus minimus. quibus nihil aliud quam pulmo intus.quae causa velocitatis animalium
de iocinere (73-76)
[*](corda Ea) de capite[*](de eapite — obseruationes om.dTH) extorum. haruspicum circa id[*](id MED. ??? RRa. om.a. ea FaS. (add. extorum E, -rum haruspicum R1falso iterantes)) observationes[*](obseruationes om.R1Ea). quibus animalibus et in quibuslocis[*](et in quibus locis om.a) bina[*](bina om.M) iocinera
de felle ubi et[*](ubi et MJ2. et a. ubi (ibi Fa) et in rH) quibus geminum[*](geminum. quibus om.a). quibus animalium non sit[*](sint M). quibus[*](quibus — iocur(p. 37,3) om.a) animalium[*](animalium om.dTH) aliubi[*](aliubi MJ2. alibi rH) quam in iocinere
quae vis eius
quibus crescat cum Iuna et decrescat iocur[*](iocur MJ2. iecor Fa. iecur r H. cfr. XI 196).
haruspicum circa ea observationes et prodigia mira
praecordia. risus[*](risuus FRaD. -uum RdT. rituus Fa. rictus a) natura
de ventre. quibus nullus. quae sola vomant
lactes, billae, alvus, colon, quare quaedam insatiabilia animalia[*](animantia E)
de omento. de splene.
quibus animalium non sint[*](sint M. sit rH. cfr. XI 204)
de renibus
ubi quaterni animalibus.
quibus nulli
pectus, costae
vesica. quibus animalium[*](animalium MFE. -ibus rH) non sit[*](sint MRaE).
ilia[*](ilia om.a. ilia F. ilia—). de membranis
uterus, de locis[*](locis om.dTH). de volvis. de suum volva, sumine[*](sumine om.a. de su- R(?)dTH)
quae adipem[*](quae adipem om.H), quae sebum[*](sebum MD. seuum (sae- E) rH) habeant.
de natura[*](de natura utriusque om.dTH) utriusque[*](quae—utriusque om.a).
quae non pinguescant
de medullis. quibus non sint
de ossibus. de spinis.
quibus nec ossa nec spinae[*](spinae(ipi- M) D. spina (ypi- F) rH). cartilagines
de nervis. quae sine nervis
arteriae, venae (89-92)
quae nec venas nec arterias habeant[*](habeant FFaadTS. -ent MrH).
de sanguine, de sudore
quorum[*](quorum —) celerrime sanguis spissetur, quorum non coeat. cpiibus crassissimus[*](grassissi- mus Ra. grassim- Fa. grauissim- FR1E), uibus tenuissimus, quibus nullus
quibus certis temporibus anni nullus
an in sanguine principatus[*](principatus om.a)
de tergore
de pilis et vestitu tergoris. quibus[*](quibus — hirti om.ava.D) os[*](os D cum Moneo. eos FFaRE.om.M. pili dT) intus[*](intus in os dT) et[*](et MR2RadT.om.r) pedes subtus hirti[*](hirti MR2Ra. Hir ??? R1. hyru FE. haru Fa 2. aru Fa 1. om.dT)
de mammis
quae volucrum mammas habeant.
notabilia animalium[*](animalium M(d?)H. -lia r) in uberibus[*](in uberibus om.a)
de lacte (96. 97)
quod solum animal sugat in cursu[*](quod—cursu om.dTH).
de colostris. de caseis. ex[*](ex — fiant om.a) quibus non fiant[*](fiant M J2. fiat rv).
de coagulo.
genera alimenti ex lacte
genera caseorum
differentiae[*](differentia Mva.H) membrorum hominis[*](hominis Mv(D). -num rH) a reliquis animalibus (98-113)
de bracchiis, de digitis[*](de bracchis. de digitis ll. de brachiis T. de digitis. de bracehiis dH)
de simiarum similitudine
de unguibus
de genibus et poplitibus
in[*](in om.FR1E) quibus[*](in quibus —) membris corporis humani religio[*](religio M. ac rel- E. sacrel- F1R. sacrilegio F2FaRa. sacra religio dTH. sit rel- D).
varices[*](uarices om.a)
de gressu. de pedibus et cruribus
de ungulis
volucrum pedes
pedes animalium a binis ad centenos[*](centenos MR2H. -esimos r).
de pumilionibus
de genitalibus.
de hermaphroditis
de testibus.
trium generuni semiviri
de caudis
de vocibus animalium
de agnascentibus membris
vitalitatis et rnorum notae ex membris hominum
de anima. de victu
quae veneno pasta ipsa non pereant et gustata necent[*](necent RTS. necant EH. nocent FaRad. noe- cant F.om.a)
quibus de causis homo non concoquat[*](concoqueat FR1E. coquat a)
de reniediis cruditatium[*](cruditatium FFaE. -tum rH)
quem ad modum corpulentia contingat[*](continguat F1. non cont- Fa)
quem[*](quomodo dTH) ad modum minuatur
quae gustu famem et sitim[*](sitimque (om. et) dTH) sedent
Summa: res et[*](Summa et sqq. om.a) historiae et observationes MMDCC[*](MMDCC D. CCCDCC FE. ???CCC- RRa 1. ???CCCLXX Ra 2. M.CCC.DCC. AlibiII.CCLXX Fad. MM.CCLXX Tv. an MCDCC? cfr. num. ind. XVI).
EX AVCTORIBVS
M. Varrone. Hygino. Scrofa. Saserna. CelsoCornelio.Aemilio Macro. Vergilio. Columella. lulio Aquila qui de Etrusca discipline scripsit. Tarquitio qui item. Umbricio Meliore[*](meriore FE. -one R1. miliori Fa. om..ava.S.) qui item. Catone censorio. Domitio Calvino. Trogo. Melisso . Fabiano[*](fabonio (fauo- v) fabiano Eva.H). Muciano. Nigidio . Mamilio[*](manilio va.H(S). cfr. Brunn p. 19). Oppio.
EXTERNIS
Aristotele. Democrito. Neoptolemo qui μελιτουργικά.[*](meliturgica H. -gia B. om.a. meliscurgis Fa. melissurgit' R.-git r. mella v) Aristomacho qui item. PMlisco [*](philisco FD. cfr. Brunn p. 19. -scho E. -sto Rdv. om.FaaT) qui item. Nicandro. Menecrate. Dionysio qui Magonem transtulit. Empedocle. Callimacho. Attalo rege. Apollodoro qui de bestiis venenatis . Hippocrate. Herophilo[*](Erophilo FT. -pylo FaRE. eriphilo va.H. om.a). Erasistrato. Asclepiade. Themisone . Posidonio Stoico. Menandris[*](menandro ava.G) Prieneo et[*](prieneo (-naeo D) et dTD. -net FFaRE. -nense et G. -nense v. Prianete a) Heracl eote[*](heracleote G. -lyde a. -liden (era- FFaE) r. -de v. -densi d. -liensi T. -se J2.cfr. XXXV 61 et ind. VIII). Euphronio Athenaeo. Theophrasto. Hesiodo. Philometore rege.
arborum naturae.
honor[*](lemma om.a) earum (l. 2)
de peregrinis arboribus (3-63)
platanus (3-5)
quando primum in Italiam[*](italiam MD. -lia rv) et unde
natura earum
miracula ex iis
chamaeplatani.
quis primus[*](primus MD. -um rv) viridiaria[*](uiridaria Tva.S(J). -dia Fad) tondere instituerit[*](post instituerit habent quo in loco arborum nullis folia decidant (-dunt Ra) ll, omissis duabus archetypi paginis et perspecto errors, sed non correcto. del. v. cfr. p. 40, 37)
malum Assyrium[*](assurium FFaR1E). quo modo seratur
Indiae arbores (8-17)
quando primum hebenus
Romae[*](hebenus romae MJ2. om.a. ro- heb- rv(S). romae dTH) visa[*](uisa ebenus dTH).
quae genera ems
spina Indica
ficus Indica
Indicarum arborum formae[*](formosae R1ED. -monsae F) sine nominibus.
liniferae Indorum[*](indiae dTH) arbores. arbor[*](arbor — ariera om.E1, post 8 ficus Indica pon.dTva.D(J2)) pala. pomum[*](pomum MR2dTH. domum FR1E2. -mumum Fa. monium Ra) ariera[*](ariera ll. J2. -ena H. -ene d. -iana T.om. v. cfr. XII 24) (12. 13)
piperis arbores[*](pinues arbores E2in marg. om.E1).
genera piperis. bregma[*](bregma MRaJ.-ecma rH. om.a). zingiberi[*](singiberi RTS. -giueri FFad. sinuiueri E.om.a) sive zimpiberi[*](zimpiberi TH. zinp- M. zimpiperi Ra. sinpiueri (-ideri R2) R.om.a. limp- r)
caryophyllon[*](caryophyllon MTH. cario (vel chareo) phillon r). lycium[*](lycium dTH. lic- FaR2. luc- r) sive pyxacanthum[*](pyxacanthum TH. pillac-R2 pyrxachanium Ra. pyxa M. pixathum r) Chironium
machir[*](machir Mv(J2). cfr. § 32.om.a. macir rC)
saccaron[*](saccaron MJ2. om.a. stracta- Ra. sacta- r. saccha- TH)
arbores Arianae gentis; item Gedrosiae; item Hyrcaniae
item Bactriae.
bdellim sive brochum[*](brochum MRaD. -chon TH. -cūR2.-cons d. broch Fa. broc r) sive malachan sive maldacum[*](maldacum MD. cfr. §§ 35. -dachion Ra. -dadium R2. Malodacum FadTH. malud-(-atium R1)r). scordasti[*](scordasti MD. -dacu (sor- E1) E.om.a. -dacti rH).
in omnibus odoribus aut condimentis dicuntur adulterationes, experimenta;pretia
Persidis arbores
Persici maris insularum arbores.
gossypinum[*](gossipinum RaR2. gossidi- R1 gorsidi-E. corsidi-a. cossidi-r) arbor
cynas[*](cynas MFaD. om.a. chin- F. chyn- rH. cfr. § 39) arbor.
ex quibus arboribus lintea[*](lintea MRaD. om.E1a. lina (lana R1) rH)
in oriente fiant
quo in loco arborum nullis folia decidant[*](quo—deci dant d2in ras.TH om. ll. cfr. p. 39,42)
quibus modis[*](maribus (pro modis) M1. mor- M2. an in Arabia rebus?) constent arborum fructus
de costo
de nardo. differentiae eius XII
asaron
amomum; amomis
cardamomum
de turifera regione (30-32)
de arboribus? quae tus ferunt
quae natura turis et quae genera
de murra[*](murra (semper) MFRaJ2. myrra rS. -rrha dTH) (33-35)
de arboribus quae ferunt eam
natura et genera murrae
de mastiche[*](masthice FR. -tice Ra. -cę a. -tyce FaE)
de ladano, storbo[*](storbo RaJ2(coll.M § 74). Scorbo MD. storlobo R2. stobolo EadTH. stolobor)
enhaemo[*](enhaemo MED. -mon rH)
bratus arbor
stobrum arbor
de felicitate Arabiae
de cinnamo, cinnamomo[*](cinnamomo om.FR1EaH), xylocinnamo
casia
cancamum, tarum
serichatum[*](sericathum M. -teum r), gabalium[*](gabalium TH. -arium Ra. caraballium R2. cabalium d. -allum r)
myrobalanus
phoenicobalanus
de calamo odorato
de iunco odorato
Hammoniacum
sphagnos
cypros
aspalathos sive erysisceptron[*](erysisceptron RS. -tro FE. -trum FadTH(J). erycissceptro M. sceptron a)
maron[*](maran Ra. etiaron Ea Ecia-F. ecya-R)
de balsamo, opobalsamo, xylobalsamo
styrax
galbanum
de panace
spondylion
de malobathro
de omphacio
bryon[*](bryon dTH. brion RaR2.dryon Fa. drison a. dryson r), oenanthe; massaris
elate vel spathe
cinnamum comacum[*](comacum FadTH. -arum r. dist.J)
Summa: res et historiae et observations CCCCLXVIIII[*](CCCCLXVIIII RaR1. -XVIII FFaEH(D). uel CDLXIIX R2in marg. CCCC a. DCCCCLXXIIII dTv(S))
EX AVCTORIBVS
M.Varrone. Muciano. Vergilio. Fabiario. Seboso. Pomponio Mela. Fabio Proculo[*](Fabio (flauio ll.v) proculo ll.v(U). Fabio Procilio Brunn p. 21. Flauio, Procilio H (commate del. D). cfr. ind. XIII et de mendo XIV.XV (Fabio Dossenno)). Hygino. Trogo. Claudio Caesare. Cornelio Nepote. Sextio Nigro qui Graece de medicina scripsit [*](scripsit FR2TH(D).om.rs). Cassio Hemina. L. Pisone. Tuditano. Antiate.
EXTERNIS
Theophrasto. Herodoto. Callisthene . Isigono. Clitarcho. Anaximene. Duride. Nearcbo. Onesicrito. Polyclito[*](Polyclito Brunn cum Passovio (opusc. p. 223). -crito ll.v). Olympiodoro . Diogneto. Nicobule[*](Nicobule Brunn ex Athenaeo X p.434c. XIIp. 537d.-lo ll.v) . Anticlide. Charete Mytilenaeo. Menaechmo. Dorotheo Athenaeo . Lyeo. Antaeo. Ephippo. Dinone[*](Dinone RaR2D. cfr. ind. XIII et Brunn l.l. DioneDFaadTS. chone r. Chaerea v). Adimanto[*](adimanto RaR2D. om.a. ademode (-ocle R1) r. Democle v). Ptolemaeo Lagi[*](Lagi J. cfr ind. XIII. om.a.-ga Fa. -go rv. -gu S). Marsya[*](Marsua FaFE) Macedone. Zoilo item. Democrito. Amphilocho. Aristomacho. Alexandro polyhistore . tuba. Apollodoro qui de odoribus[*](odoribus scripsit R2Tva.S). Heraclide medico . Botrye[*](Botrye Brunn coll.ind. XIII. Boerasse DFaF. bęr- d. berosse a. boecrasse E2. -sso E1. -ssa R.om.Tva.D) medico. Arcbedemo [*](Archedemo om.a. Archid- Tv a. J cfr. ind. XXXIII (B) 27 De- mode Ra. -medo R. -moclide TG(S). -mocede H(D). cfr. indd. XXXIII- XXXV et DUZ p. 79) item. Dionysio item. Democle item. Euphrone[*](Euphrone FaRadTv(S). coph- FRE.om.a. Euphronio H. cfr. indd. X.XIV.XV) item. Mneside[*](Mneside om.a. opsenide FRE. Obs- va.H) item. Diagora item. lolla item. Heraclide Tarentino . Xenocrate Ephesio[*](Ephesio ll.v(H)D. -sio,Eratosthene C(S)).
de peregrinis arboribus.
de unguentis (1-5)
quando coeperint
genera eorum et conpositiones XXI[*](XXI RaR2. XII r H. om.v)
diapasmata, magmata. probatio unguenti[*](probatio—unguenti (praem. et) d2TH. post in usu (p. 43, 2) pon. r)
quanta in unguentis luxuria
quando primum Romanis in usu
de palmis[*](palmis RaR2dTv. calamis r) (6-9)
de natura earum
quo modo[*](quo modo—XLVIIII om.ava.H) serantur
genera fructus[*](fructus dT. -tuus FFaD. -tuum RES. om.Rav) earum et insignia XLVIIII[*](XLVIIII ego. cfr. § 40. XXXXIIII Ra. XVIIII Fa. CLIV (an XLIX?). R2in marg. XVIII rS. om.H. (XVII coni. D UZp. 33))
Syriae arbores
pistacia, cottana, Damascena, myxae[*](myxae Ra. -xe R2. muxae FaFE. -xe ad. musae R1. myxa TH.)
cedrus[*](cedrus H. om.a. -um r).
quae arbores trium annorum fructum pariter habeant
terebinthus
rhuus[*](rhus dTH. om.a)
Aegypti arbores. ficus Alexandrina
ficus Cypria
siliqua ceraunia[*](ceraunia Tv. -nium Raad2. -nium. Ceriminium r.)
Persica arbor.
quibus arboribus assidue[*](assi- due R2. -uaeRa. om.r H) subnascantur[*](subnascantur FRadTH(J). -caturrS(D). om.a) fructus
cuci
spina Aegyptia
cummium genera VIII[*](VIII FaFRES(D). VII a. VIIII dTH(J)) sarcocolla
de papyro (21-27)
de chartae usu. quando coeperit
quo modo fiat
genera eius VIIII
probatio chartarum
vitia cb art arum
de glutino chartarum
de libris Numae
Aethiopiae arbores
Atlantica arbor
de citri arbore (29-31)
de citreis mensis
quae probentur aut vituperentur in iis
malum citreum
lotos
Cyrenaicae arbores. paliurus
Punici mali genera VIIII balaustium
Asiae et Graeciae arbores (35-47)
epicactis[*](epicacis M. epigactis R2e corr. epipa- S cum B (ex§ 114}.). erice. granum Cnidium[*](gnidium MFR2e corr.T) sive[*](siue—cneorum om.a) thymelaea[*](thymelaea MH. -leas R2. thimelea RaT. -malea (thy-R1) r) sive
chamelaea[*](chamelaea S. -lea T. thamelea M. cam- d. thamela siue chamelea (ca- FaR. tha- E) r. om.RaH) sive pyrosachne sive cnestor[*](cnestor RaJ2 (cfr.M§ 114). -orem d. gnestor (g et tor e corr.) R2. inestor M. en- D. cnestrum TH. cnecum FE. one- DFa) sive cneorum
tragion, tragacantha
tragos sive scorpio, myrice sive brya, ostrys
euonymos[*](euonymus dTH. de -mo a)
leon[*](Leon MR2RaD. con E. Eon rH) arbor
andrachle
coccygia, apharce[*](apharce TH. afarche R2. athrarce M. aparcho a. -che r)
ferula
thapsia
capparis sive cynosbaton sive ophios[*](ophios MRaR1. ophyos FE. opheos R2. opyos Fa. om.a. ophio dTH. opheo v) staphyle[*](staphyle D(?)v(D). ita- M. stra- R2. staphile FaRa. -pyle R1E. -pile F. -phylon dTH.om.a)
saripha
spina regia
cytisus
arbores et frutices in mari nostro (48. 49)
item in Rubro[*](item in rubro ll.S. in mari ru- dTH(J))
item in Indico
item in Trogodytico[*](item in — Trogodytico ll.D. post bryon marinum pon.dTH).
phycos[*](phycos et seqq. om.ava.H), grasson[*](grasson (-scon M. crasson F) ll. D. prason H cum B (ex §135)) sive zoster, bryon marinum, Isidos[*](isid???R. -dis EdTH) plocamos, Chariton blepharon
Summa: res et historiae et observations CCCCLXVIII[*](CCCLXIII M.).
EX AVCTORIBVS
M. Varrone. Muciano. Vergilio. Fabiano. Seboso. Pomponio Mela. Fabio[*](flauo Ra. -uio R2D. cfr. ind. auct. XII) Proculo[*](Proculo ll. -cilio S. om. v). Hygino. Trogo[*](Trogo om.M. Trogo, Proculo (-cilio H) va.S). Claudio Caesare. Cornelio Nepote. Sextio Nigro qui Graece de medicina scripsit [*](scripsit om.ad). Cassio Hemina. L. Pisone. Tuditano. Antiate.
EXTERNIS
Theophrasto. Herodoto. Gallisthene . Isigono. Clitarebo. Anaximene. Duride. Nearcho, Onesicrito. Polyclito[*](Polycrito DFaRadH. om.r v. cfr. ind. XII). Olympiodoro . Diogneto. Nicobule[*](Nicobulo (Nicab- Ra) MRRaD. Dico- r. Cleo v. cfr. ind. XII), Anticlide. ChareteMytilenaeo. Menaechmo. Dorotheo Atheniense
. Lyco. Antaeo[*](Antaeo dTv. -theo ll). Ephippo. Dinone[*](Dinone MRaR2D. Dione rv). Adimanto. Ptolemaeo Lagi[*](Lagi J. -gio ll. -go TV. -gu S). Marsya[*](Marsua FaFE) Maeedone. Zoilo item. Demoerito. Amphilocho. Aristomacho[*](Aristomacho MD.post polyhistore pon.rv. cfr. ind. XII). Alexandro pplyhistore . luba[*](Iuba rege RT(?)va.D). Apollo doro qui de odoribus scripsit[*](scripsit MTv(D). om.rS). Heraelide medico. Botrye. item[*](Botrye item MJ2. -rye (-rio a) medico rv). Archedemo[*](Archedemo J. Archid- ll.v) item. Dionysio item. Democle[*](Democle M. -odem Ra. -oclide (-chide E1. -clydea) rv(S).-ocede H(D). cfr. ind. XII) item. Euphrone[*](Euphronio H. cfr. ind. XII et XIV.XV) item. Mneside item. Diagora item. lolla item. Heraclide Tarentino . Xenocrate Ephesio.frugiferae[*](frugiferae MR2J2. cfr. XII 14 et ind. XV(l). fructi- rH. om. v) arbores.
de vitium natura
quibus[*](et quibus Mva.H(J2)) modis serantur[*](serantur MR2J2. f???eran R1. ferant rv.om.a.cfr. ind. XIII(8), de mendo ind. XVII(9) 18. 19. cura. uitium dist.MD. uit- cura a).
de uvarum natura et cura
vitium et uvarum[*](et uuarum MR2D. et ear- r. ear- H) genera XCI[*](LXXXXI M. al. LXXX.. R2in marg. XV dT. tredecim a)
insignia culturae et[*](et om.Tva.D) vinearum
de inventione mulsi[*](de — mulsi om.va.J)
vina[*](uina — L om.R) generosa L[*](L om.Mva.H)
vina[*](uina om.D) generosa transmariria[*](generosa transmarina MR. tra- gen- r. tra- dTv) XXXVIII[*](XXXVII M. XXVIII D(UZp. 37). om.va.H)
de vino Opimiano[*](de uino Optimiano FR1ET.om.M. Not. c. ap. De u. Op. post antiqui (p. 46,3), De natura uini post 23 mulsi pon.dTva.D(J2))
notabilia circa apothecas
de natura vini
vini salsi genera VII
de passi et[*](passi et. M. -sso adTS. -sso et r H(J).om.v) hepsematum[*](hepsematum M. eps-Faa. hepsemate H. epse- T. pse- (-to R) r) et[*](et MdTS. et o Faa. to RE. o F) dulcium generibus XVII[*](XIIII Faava.H. XVIII FE)
secundari vini genera III
quam nuper coeperint vina generosa in Italia
de vino observations[*](uino obseruationes MD. om.R1. uini -tione rv) a Romulo rege
quibus vinis usi antiqui
quando primum vini quattuor genera apposita[*](apposita ego. cfr. XIV 97. om.dT. posita (postea a) rv)
ex labrusca usus V[*](V MD.V; R2. uel DFaT. et dH. Quis F. Quis R1E)
qui[*](qui MD. quis rH) frigidissimus natura sucus[*](naturae sucus FRE. -rae usus M)
vini fictici[*](facticii Ra 1R2) genera LXVI[*](LXIII a)
hydromeli sive apomeli[*](apomeli (opo- Fa) DFaTD. -lis M. -licen FdE. pomelicen R2. poli- R1. yopomelli a.om.v) sive melicraton
oxymeli
vini[*](uino M) prodigiosa[*](prodigiosa MV. -osi rH) genera XII
quibus vinis ad sacra uti fas non sit[*](fas non sit MD. non sit fas rH)
quibus generibus musta condiant[*](condiantur R2. -diunt E) (24. 25)
de pice, resinis
de vasis vinariis[*](de —uinariis post faece pon.dTH. om. v)
de aceto. de faece
de cellis
de ebrietate
ex aqua et frugibus vini
vim fieri
Summa: res et historiae et observations DX.
EX AVCTORIBVS
Cornelio Valeriano. Vergilio. Celso. Catone censorio. Sasernis patre et filio. Scrofa. M. Varrone. D. Silano. Fabio Pictore. Trogo. Hygino. Flacco Verrio. Graecino. Attico Iulio. Columella. Masurio Sabino. Fenestella. Tergilla. Maccio[*](Mac-cio DfaEaS. M. Accio MRdTH. M. Actio FBas. Mactio v) Plauto[*](Planco va.G). Fabio[*](Fabio MR2L(D). Flauio rv(H). cfr. § 92. comma pos.L(H), rursus del. Dal. (D cum U)) Dossenno [*](Dossenno MR2D. -eno R1dTH. Dossinno DFa. -ino a. Dorsinno FE. -seno G. -sinio v). Scaevola. L. Aelio[*](L. Aelio MDD cum U. laelio FaR2. lelio ad. haelio r. Aelio v). Ateio Capitone. Gotta Messalino . L. Pisone. Pompeio Lenaeo . Fabiano. Sextio Nigro. Vibio[*](Vibio MR2B. Bibio rv) Rufino[*](Rufino MR2B(D). -fono R1. -fo rv(G)).
EXTERNIS
Hesiodo. Theophrasto. Aristotele . Democrito. Hierone rege. Philometore rege. Attalo[*](p. 47, 1 Philometore rege Attalo rege M.)
rege[*](Attalo rege a. Attalo rege (rege del.H) Philometore rege rv). Archyta. Xenophonte. Amphilocho Athenaeo[*](Athenieniense M.cfr. de Ms nominibus Varro r. r. I 1, 8-10.Colum. I 1, 8-11). Anaxipoli Thasio. Apollodoro Lemnio . Aristophane Milesio. Antigono Cymaeo. Agathocle Chio. Apollonio Pergameno. Aristandro Athenaeo[*](Athenaeo D. cfr. Brunn. 26 et ind. XV. -niense M(Varro). Athenaeo (atheo a) Botrye (-rye Fa. -ric a)item rB). Bacchio Milesio. Bione Solense. Chaerea Atheniense. Cheresto[*](Cheresto R2. -risto (-te R1) rv. Chaeristo H. (Cheresteus vel Chaer- Varro, Chrestus Colum.). cfr. ind. XV) item. Diodoro Prieneo[*](Prienense M. priensi R2). Dinone[*](Dinone MR2D. Dione (Dyone a) rv (item Varro, Colum.). cfr. ind. X) Colophonio. Epigene Bhodio. Euagone Thasio. Euphronio[*](Euphrone va. H. cfr. ind. XII) Athenaeo[*](Atheniense M(Varro)). Androtione qui de agricultura scripsit. Aeschrione qui item. Lysimacho qui item[*](Lysimacho qui item om.M). Dionysio qui Magonem transtulit. Diophane qui ex Dionysio epitomas[*](epitomas M. -ma Fadv(J2). epthoma a. aephitoma FE. epitomen r(?)B. cfr. ind. VIII) fecit. Asclepiade medico. Erasistrato[*](Erasistrato —) item. Commiade[*](connadeR2) qui de condituravini scripsit. Aristomacho qui item. Hicesio[*](Icesio a. -ssio R2T) qui item. Themisone[*](themi-stone M1) medico[*](me- dico om.FR1Eva. D. Themisone medico om.FaaT. medico om.d.cfr. Brunnp. 26). Onesicrito. Iuba rege.naturae[*](natura FRE) frugiferarum arborum.
de olea (1-8)
quamdiu apud Graecos tanso tum fuerit[*](fuerit MH(D). -rint rS).
quando primum in Italia, Hispania, Africa esse coeperit[*](esse coeperint FaadTJ. coeperint esse FRES)
de oleo[*](de oleo —). nationes et bonitates olei[*](olei post incipientis pon.dTH)
quae natura[*](naturae H) olivae et olei incipientis
olivarum genera XV
de natura olei
cultura oiearum. de servandis olivis. quo mo do faciendum[*](faciendum MFREv(S). -dum sit rH(D)) oleum
olei fictici[*](facticii R2. fruct- Fa) genera XLVIII[*](LXXXVIII FaadT). cici arbor sive croto[*](croto Brot. ex §25. crocon a. cruoso Fa. cruto r) sive sibi[*](sibi (siui a) ll. sili J cum Salm. seseli S. trixis B) sive sesamon[*](cici — se-samon om.va.Brot. cici dTH. cicii M. cibi (Quot cibi a) r)
de amurca
pomorum omnium[*](omnium om.adTH.) genera et natura[*](naturae FadTva. S(J)) (9-34)
nucum pinearum genera IIII
struthiorum[*](struthiorum M. -tiorum E. -ciorum F. -tionum R2. lemma post) genera IIII
cotoneorum genera IIII
Punicorum genera[*](punicorum gen. Pon.ER2in marg., post cotoneorum gen. FH. om.rv) VIIII[*](XIIII M)[*](IIII FRE.lemma om.va.D)
Persicorum genera VII[*](VIII R2e corr. VI H. IIII v)
prunorum genera XII[*](XI Faava. H)
de persea
malorum genera XXX[*](XXIX va. H)
quo quaeque tempore externa poma venerint in
Italiam et unde
quae novissime
pirorum genera XLI[*](XII MFE)
de insitorum varietate et fulgurum piatione
de pomis servandis et uvis .
ficorum genera XXVIIII[*](XXXI Faa)
de ficis historica
de caprificatione
mespilae[*](mespilae MFED. -le R. -li T. -la Faa. -lorum d(?)H.cfr. XVII 67. 221) genera III
sorvorum[*](soruorum MJ2(sicMsemper). om.Fa. sorbo- rv) genera IIII
nucum genera VIIII[*](VIIII MR2in marg.FaaD. XI rH(J2))
castanearum genera VIII[*](VIII Fa 1Rv. VII MFa 2a. XVIII rH)
siliquae
de carnosis pomis.
de moris
de unedone
acinorum naturae
bacarum naturae[*](bacarum naturae MD. om.r H. de baccis v)
cerasorum[*](cerasiorum T) genera VIIII
corna. lentisci
sucorum differentiae XIII[*](XIIII FRES) (32. 33)
myrtus (35-38)
historica de myrto (36. 38)
genera eius XI
laurus. genera[*](et genera M.om.E) eius XIII (39. 40)
Summa: res et Mstoriae et observationes DXX[*](DXXV R).
EX AVCTORIBVS
Fenestella. Fabiano. Vergilio. Cornelio Valeriano. Celso. Catone censorio. Sasemispatre et filio. Scrofa. M. Varrone. D. Silano. Fabio Pictore. Trogo. Hygino. Flacco Verrio. Graecino. Attico lulio. Columella . Masurio Sabino. Tergilla . Cotta Messalino. L. Pisone. Pompeio Lenaeo. Maccio[*](M. Accio MRdT.cfr. ind. XIV) Plauto. Fabio[*](Fabio ML(D). Fauio DFaa. flauio rv(H). cfr. ind. XIV) Dossenno [*](Dossenno DFaaD. -eno MRdH. dorsene F2Ev. -one F1. -eno C). Scaevola. L. Aelio[*](l???lio FaFE. lelio R2ad. leliao R1. Aelio (vel Helio) va.D). Ateio Capitone. Sextio Nigro. Vibio Rufino[*](Rufino ll.v(D). Rufo G).
EXTERNIS
Hesiodo[*](Hesiodo Theophrasto MR2in marg.D. Theophrasto hesimio (-mo a) DFaad. Hesiodo rV). Theophrasto. Aristotele . Democrito. Hierone rege. Philometore rege. Attalo[*](Attalo Philometore rege HS) rege. Archyta. Xenophonte. Amphilocho Athenaeo[*](Athen. M. aten. Faa.cfr. ind. XIV). Anaxipoli Thasio. Apollodoro Lemnio . Aristophane Milesio. Antigono Cymaeo. Agathocle Chio. Apollonio Pergameno. Aristandro Athenaeo[*](Antigono — Aristandro Athen. (sic) iteravitM). Bacchio Milesio . Bione Solense. Chaerea Athenaeo[*](atheni Fa. -niense M. achenio a). Cheresto[*](Cheresto M. -sio E. chaer- R. char- Faa. cherosio F. Cheristo v. Chaer- L. cfr. ind. XIV) item. Diodoro Prieneo[*](Prien. MFaa). Dinone[*](Dinone MDFaaD. Dione rv. cfr. ind. X) Colophonio. Epigene Rliodio. Euagone Thasio. Euphronio[*](euphrone d) Athenaeo[*](Atheniense M). Androtione qui de agricultura scripsit. Aeschrione qui item. Lysimacho qui item[*](Lysimacho qui item om.dTva.S(J). cfr. indd. X. XIV. XVII. XVIII). Dionysio qui Magonem transtulit. Diophane qui ex Dionysio epitomas[*](epitomas (ephi- Fa) M2Faa. -ma M1RdJ2. -mem E2. -nem E1. -men Fv. cfr. ind. VIII) fecit. Asclepiade medico. Erasistrato item. Gommiade qui de conditura vini scripsit [*](scripsit MdJ2. om.rv). Aristomacho qui item. Hicesio qui item. Themisone medico. Onesicrito. Iuba rege.
silvestrium arborum naturae[*](natura E).
gentes sine arbore
miracula in septentrionali regione arborum
de glandiferis (3-13)
de civica corona
de coronarum origine
qui frondea corona donati
glandium genera XIII[*](XII D UZp. 48)
de fago
de reliquis glandibus
de carbone
de galla
quam multa praeter glandem ferant eaedem arbores (10-13)
cachrys
coccum
agaricum
quarum arborum cortices in usu
de scandulis
de pinu[*](pino FaadTH)
pinastro
picea, abiete
larice, taeda
taxo
quibus modis fiat pix liquida. quo modo cedrium fiat
quibus modis spissa pix fiat. quibus coquatur[*](coquatur DF2FaEav(S)D. cogatur RdTJ. coatur F1. del.H) resina
zopissa
quarum arborum materiae[*](materia ETva.H(S)) in pretio (24-29)
fraxini genera IIII[*](IIII Ev. III r)
tiliae genera II
aceris genera X[*](X ll.v. V D UZp. 49)
bruscum, molluscum, staphylodendron
buxi genera III
ulmorum genera VI[*](VI D UZp. 50. IV rH)
arborum natura per situs (30. 31)
quae montanae
quae campestres[*](quae campestres quae siccaneae om.FR1E)
quae siccaneae
quae aquaticae
quae communes
divisio generum
quibus folia non decidant. de rhododendro
quibus non omnia folia cadant.quibus[*](In quibus a. quibus FREva. H) in locis nulli[*](nullae FREva. G) arborum
de natura foliorum cadentium
quibus foliorum varii colores. populorum genera III
quorum foliorum figura mutetur[*](figurae mutentur FaR2adTH.)
quae folia versentur omnibus annis
foliorum e palmis cura et USUS
foliorum mirabilia
ordo naturae in satis
quae arbores numquam floreant
de iuniperis
de conceptu arborum. de germinatione. de partu
quo ordine floreant
de cornu. quo quaeque[*](quo quaeque Tv. quoque quo (quae R) FREd. Quoque Fa. Quo a) tempore ferant
anniferae. in triennium ferentes
quae fructum non ferant
quae infelices[*](felices R1Ea) existimentur
quae facillime perdant fructum aut florem
quae ubique non ferant[*](quae—ferant om.Eva.H ubique (= et ubi) FRa. ubi rH. an potius ubi quae, ut infra 49?)
quo mo do quaeque ferant[*](quo—ferant om.Fd1REva.H Qu??? a quaeque DFaad2D. om.TH)
quibus fructus ante quam folium nascatur[*](folia nascantur dTH(J1))
biferae. triferae
quae celerrime senescant so quae tardissime[*](tardius FR1E).
praecoces[*](praecoces— serotini om.va.S(J)) fructus. serotini
in quibus plura rerum genera gignantur
crataegum
differentiae arborum per corpora et ramos (53-56)
lotos sive faba Graeca
de ramis
cortice
radicibus
arbores quae sponte resurrexerint[*](resurrexerunt FR. surrexerint a. -runt E)
quibus modis [sponte] nascantur[*](uncos pos. J coll. § 134 nascantur Faav (S). -cuntur rH) arbores
naturae differentiae[*](differentia FaRa) non omnia ubique[*](ubique FaadTH. et ubi R. aut ibi FE generant R. -tur E. -tis. Qu??? ubiq; generantur a) generantis (58-60)
ubi[*](ubi FadTH. ut a. uel r) quae non nascantur
de cupressis
nasci saepe ex terra quae ante nata non sint
de hedera. genera eius XX
smilax[*](smillax a. smyll- Fa. zmil- S)
de aquaticis (64-71)
de calamis. harundinum genera XXVIII[*](XXVII R1Faa d T. XXXVIIR2. (numeravi aut 18 aut 33))
de sagittariis et
scriptoriis et
fistulatoriis calamis
de Orchomenia harundine et aucupatoria et piscatoria
de vinitoria harundine de alno
de salice. genera ems VIII[*](VIII REv. om.F. VII rJ)
quae praeter salicem adligando[*](adligando D1F. alii- FadTH. cfr. § 176. -da a. ad ligandū D2ED. ...llig- R) utilia
de scirpis, can delis, cannis, tegulo[*](teguliso F. -lis RE1H)
de sabucis[*](sambucis R(?)va.D), de rubis
de arborum sucis
de natura[*](de natura — 24 de sappino mutato ordine habent dTH. an De magnitudine arborum post De sappino ponendum?) materiarum
de arboribus caedendis (74.75)
de magnitudine arborum
de materiis architectonica
de sappino[*](sappino Fa. cfr. § 193.196.61. sapinno FR1E. sapino R2dTv)
igniaria e ligno[*](alieno FR1. e alieno E)
quae cariem non sentiant, quae rimam
historica de perpetuitate materiarum
teredinum genera
de materiis fabrilia
de glutinanda materia
de laminis[*](laminis RadTH. lammi- FE. lamnis FaS) sectilibus
arborum durantium vetustas (85-89)
ab Africano priore sata
in urbe Roma D annorum arbor
ab urbe condita arbores
vetustiores urbe in suburbanis
ab Agamemnone satae arbores
a primo anno belli Troiani arbores
ab Hi appellatione arbores
apud Troiani antiquiores
bello Troiano
item[*](dist.U) Argis
ab Hercule satae
ab Apolline satae
arbor antiquior quam Atbenae
quae genera arborum minume durent
arbores ex eventu nobiles
quae sedem nascendi suam non habeant
quae in arboribus vivant et
in terra nasci non possint[*](non possint ll.S. cfr. § 244. possint H (J1errore) D). genera earum[*](earum R2H. eorum r(an recte?}. om.dTv) VIIII
cassytas[*](cassytas FRJ2coll. Hesychiiκασύτας. -ssitas E. -ssitias Faa. casthas d. cady- tas T(?}H cum B, qui § 244 sic e Theophr. (pro castas ll) hi- phear a. hytear FRE), hyphear, stelis[*]( Istelis FEE), hippophaeston[*](hippophaeston d(?) H. -pheston T. hypophacton (hi- a) Faa. -pacthon r. hic inserunt uisei tria genera dTH et Sthelin (esth- d) hyppear (ypear d) dT. sthelis, hyphear SJ)
de visci et similium natura
de visco faciendo
Summa: res et historiae et observationes MCXXXV[*](CCC-XXXV Faa. CXXXV FEva.H. ???C- R)
EX AVCTORIBVS
M. Varrone. Fetiale. Nigidio. Cornelio Nepote. Hygino. Masurio. Catone. Muciano. L. Pisone. Trogo. Calpurnio Basso. Cremutio. SextioNigro.Cornelio Bo echo. Vitruvio. Graecino.
EXTERNIS
Alexandro polyhistore.Hesiodo. Theophrasto. Democrito. Homero. Timaeo mathematico.