Naturalis Historia

aquatilium naturae[*](naturae R2v. -ra r H. cfr. ind. X. XII. XV. XVI al.).

quare maxima in mari animalia

Indici maris beluae

quae in quoque oceano[*](in occeano quoque a. et quo oceano R) maximae[*](maxima Ea)

de Tritonum et Nereidum figuris. de elephantorum marinorum[*](marinorumq. a. et arietum marinorum R2) figuris

de balaenis[*](ballenis ll), de orcis

an spirent pisces, an dormiant

de delphinis (7-10)

quos amaverint

quibus in locis societate cum hominibus piscentur

alia[*](quae alia ES) circa eos mira

de thyrsionibus[*](thyrsionibus D(UZ p. 73 n. 1). thriys- R. trys- E. thyres- FaRa tyres- d.om.a. turs- Tv. cfr. XXXII 145)

de testudinibus (12. 13)

quae genera aquatilium testudinum[*](aquatilibus testudinibus E) et quo modo capiantur

quis primus[*](primum FaRaE) testudinem secare instituerit[*](quis — instituerit om.a (item in seqq. complura lemmata solus om.))

digestio[*](digestio zH. -tium R2Ea. -tum R1. -tiuum DFadT.om. v. cfr. de mendo ind. X(13)) aquatilium per species

de vitulis marinis sive phocis[*](de uitulis — phocis om.ad). quae pilo careant et quomodo pariant

quot genera piscium

qui maximi pisces

cordylae[*](cordulae FaR. -le et a), pelamydes; thynni. membratim ex his salsura[*](salsura. Melandrya dtH.). apolecti, cybia

amiae, scombri

qui non sint pisces in Ponto. qui intrent, qui alia[*](alias dTH) redeant[*](redeunt a)

quare pisces extra aquam

exiliant. gladius[*](claudius RE) piscis

esse auguria ex[*](et (pro-ex) R2) piscibus

in quo genere piscium mares non sint

qui calculum in capite habeant[*](habent Faa). qui late ant hieme. qui hieme non capiantur nisi statis[*](aestatis RE. statutis T. his tantis Fa. -tum ad) diebus

qui aestate lateant. qui siderentur pisces

de mugile

de acipensere

de lupo; de asello

is de scaro; de mustela

mullorum genera, sargus

mirabilia piscium pretia[*](pretia R2dTH. genera r)

non ubique eadem genera placere cenitarI[*](cenitari ego. cemiati E. -aci R. GEmiatiFa. -aci DRaa.om.dTH(Jl). coracini S. generatim D(cum sqq iungens). geminatis J2)

de branchis. de squamis

vocales et sine branchis pisces

qui in terram exeant. tempera capturae

digestio piscium in figuras corporum[*](corporum ll.v. -ris d(?)H), rhomborum[*](rumborum Fa. -porum a) et passerum differentia[*](rhomborum — differentia post 33 genera pon.REpal. Chat.), de longis piscibus[*](de longis piscibus post 30 ratione pon.REpal.Chat.)

de piscium pinnis[*](pennis FaEa) et natandi so ratione

anguillae

murenae

planorum piscium genera[*](genera. Item. a)

echeneis[*](echeneis H. echin'is a. -ineus T. -nis FaRd.pal. Chat, ex binis E). effectus eius[*](effectus eius R2in marg. J2. et feltu aeerius R1. et fatu (feltu E) ecrius DFadE. set fetu eerinus a. ETRE .. . R .. .pal.Chat. om.T. effectus- que eius (U)D. et ueneficia eius H)

qui pisces colorem mutent[*](mutent colorem pal. Chat.)

de hirundine. de pisce qui noctibus lucet. de cornuta[*](cornuta ego. -to ll.H. om.v. cfr. IX 82 et XXXII 145). de dracone marino

de piscibus sanguine caren tibus. qui pisces[*](pisces DFaa D. -cium r(?)H) molles appellentur

de saepia. de lolligine. de pectunculis. qui volent[*](uolitent R2) extra aquam[*](qui— aquam post42 saepia pon.dTS, post 35 mutent H. om.v)

de polypis (46-48)

de navigatore polypo

de navigatore nauplio

crusta intecti (50-52)

de locustis

cancrorum genera, de[*](de pinotere —) pinotere[*](pinothera FaR2adT. -re H). de echinis. de cocieis. de pectinibus

concharum genera[*](genera om.R1E)

quanta luxuriae materia[*](luxuria (-iae R2) materiae R. materia luxuriae a) mari[*](maris Ra. in mari TH) Sit

de margaritis (54-59)

quomodo nascantur[*](nascuntur E) et ubi

quomodo inveniantur[*](inueniantur v.-iuntur ll)

quae genera unionum

quae observanda in iis. quae natura eorum

exempla circa eos

quando primum in usum[*](usu FaRE) venerint[*](uenerunt RE) Romae

muricum natura (60-65)

de purpuris

quae nationes purpurae[*](quae nationes purpurae H. om.a.post 25 uestibus pon. r)

quomodo ex his[*](ex his ll. H. an suco ex iis?) lanae tinguantur .

quando purpurae usus Romae, quando lati clavi et. praetextae

de conchyliatis vestibus

de amethysto tinguendo, de Tyrio, de hysgino[*](hysgino H. hyschyno R2. esch- T. sch- R1d. scyno FaE. scino a), de cocco

de pina[*](pina J. pinna ll.v) et pinotere[*](pinothere (-oshere Fa)FaRa. pinno- va.H(S))

de sensu aquatilium. torpedo, pastinaca, scolopendrae, glanis. de ariete pisce

de iis quae[*](qui Ea) tertiam naturam habent animalium et fruticum. de urticis

de spongeis[*](spongiis Eava.S). quae generaearum et ubi nascantur. animal esse eas

de canicuiis

de iis[*](eis E. his r H) quae[*](qui a) silicea testa cluduntur[*](siliceam testam cludantur RE). quae sine sensu ullo in mari. de reliquis sordium animalibus

de venenatis marinis

de morbis piscium

de generatione eorum (74-77)

mira generationum[*](mira generationum om.DH)

qui intra se et ova pariant et animal

[*](om.a)quorum[*](quomodo Fa) in partu rumpatur venter, dein coeat

qui[*](qui ipsi se ineant om.E) volvas habeant. qui ipsi se ineant

quae[*](qui FaRa) longissima vita piscium

quis primus[*](qui primum Fa) vivaria piscium instituerit[*](quis — instituerit om.a). de ostreis

quis murenarum vivaria instituerit[*](quis murenarum — instituerit om.R1Ra). insignia piscinarum[*](insignia piscinarum om.REH)

quis primus coclearum vivaria instituerit

pisces terreni

de muribus in Nilo

quo mo do capiantur anthiae pisces

de stellis marinis

de dactylorum miraculis

de inimicitiis inter se aquatilium et amicitiis

Summa: res et[*](et 19 om.a) historiae et observationes DCL[*](DC FadT).

EX AVCTORIBVS

Turranio Gracile. Trogo. Maecenate. Alfio Flavo[*](flauio adB(H)). Cornelio Nepote. Laberio mimographo . Fabiano. Fenestella. Muciano. Aelio Stilone. Seboso [*](seboso D. seuoso a. F. seuo- E. p???. sebo- R. Fyauoro D. Eya- Fa. statio seboso dT(?) v. cfr. ind. II. III. V). Melisso. Seneca. Cicerone . Macro Aemilio. Messala Corvino. TrebioNigro[*](Treuonio nigro Fa).Nigidio.

EXTERNIS

Aristotele. Archelao rege. Callimacho. Democrito. Theophrasto . Thrasyllo. Hegesidemo . Sudine[*](Sudine R2D. cfr. Brunnp. 16. -dino (-dyno R1)r. Cudino v. Cydnio B. Cythnio G). Alexandro polyhistore.

volucrum naturae.

de struthocamelo[*](strutio. Canielo a. structo- Fa. -thiocamelo H) (l)

phoenice[*](de phoenice Tva.D. et Ponice a)

aquilarum genera

natura earum

quando legionum signa esse coeperint

de aquila quae in rogum virginis se misit

vultur[*](de uulture aTH. uulture FaRd. an uultures?)

avis sanqualis[*](sangualis R. -guinalis FaRaa. (sanqualis auuis H)). inmusulus

accipitres (9-11)

buteo

in quibus locis societate accipitres et homines aucupentur

quae avis sola a suo genere interimatur. quae avis singula ova pariat

milui

digestio[*](Digestiū a. degesto Fa1) avium per genera

de[*](dist.D 11 de auibus R1ES) inauspicatis avibus[*](de inauspicatis auibus ll. S(D).om.dTH(J)). cornices quibus mensibus non sint inauspicatae[*](cornices. inauspicatae aues dTH(J))

de corvis

de bubone

aves quarum vita aut notitia intercidit

quae[*](quae — nascantur om.R) a[*](a om.E) cauda nascantur[*](nascuntur FaRaa)

de noctuis

de pico Martio

de iis quae[*](quae ES. qui rH) uncos ungues habent

de[*](lemma om.adTH) iis quae[*](qui R) digitos habent (22-25)

de pavonibus

quis[*](quis primus R) primus[*](primus Ev(D). -um rH. cfr. X 45) pavonem cibi causa occiderit. quis farcire instituerit[*](quis — instituerit om.a)

de gallinaceis

quo modo castrentur. de gallinaceo locuto

de ansere

quis primus[*](primus v. -um II. H) iecur[*](iocur ES) anserinum[*](ans??? a. an augere? cfr. X 52) instituerit[*](instituerit S.-Uitll. H. comederit v)

de Commageno

chenalopeces, chenerotes[*](Thenerotes Fa), tetraones[*](tetraiones (The- Fa)R1a. -atones E), otides

grues

de ciconiis

de[*](lemma om.va.D. ante 27 de ansere pon.dTS) palmipede reliquo genere (32. 33)

de oloribus

de avibus peregrinis quae[*](quae ueniunt om.a) veniunt coturnices, glottides, cychramus; otus

[*](de—)de[*](de — abeant om.E.) avibus nostris quae discedunt[*](descendunt Fa), et quo abeant[*](habeant Fa) hirundines, turdi, merulae, sturni

de avibus quae plumas arnittunt in occultatione[*](occultatione om.a) turtur[*](de turture a), palumbis[*](palumbis ll.S. -bes dH. -bus T. add. sturno- rum et hirundinum uolatus d(?)H)

quae avium perennes, quae semestres, quae trimestres. galguli[*](garguli FaRd. -le a), upupae

Memnonides

Meleagrides

Seleucides

ibis

quae quibus locis aves non sint

quae mutent colorem et vocem[*](et quae mutant — uocem dTHJ) (42-45)

de oscimim genere[*](de oscinum generibus (-re TJ))

de[*](dist. ego.) luscinis

de melancoryphis. erithaci[*](erithacis H(S}. cfr. X 86. -tachis Brot. eraitaci Ra. -tachi r. siceritacis d. siceteri- T), phoenicuri[*](phoenicuri (fen- a) RE a. -ris rH)

oenanthe[*](oenante RT. -ate E. denate Fa.om.a), chlorio[*](Chlorie a)

tempus avium geniturae

[*](Altiones Fa)halcyones. dies earum navigabiles

de reliquo aquaticarum genere

sollertia avium in nidis (49-51)

hirundinum opera mira. ripariae

[*](de perdicibus —)acanthyllis[*](acanthyllis H(S) coll.X 96. -thillis Brot. agathyllis dT. -ylis RE. -illis Fa.-ills a)

merops. de perdicibus

de columbis. opera earum mirabilia[*](mira R) et pretia (52. 53. 54)

differentiae volatus avium[*](auium om.dTH(J)) et incessus

apodes sive cypseli[*](cypseli TH. egy- Fa. aegy- REd)

de pastu avium. Caprimulgi, platea

de ingeniis avium. carduelis[*](carduelus R), taurus, anthus[*](anthus om.a.)

de avibus quae locuntur (58-60)

psittaci[*](Sittacy Fa)

picae glandares[*](pice glandares. De perdicibus a)

propter corvum loquentem seditio populi Romani

Diomediae[*](Diomediae ll. J. -deae H)

quae animalia nihil discant[*](discunt FaR)

de potu avium. de porphyrione

himantopodes[*](himantopodes R2v(S). om.a. hemat- dT. haemat- H. himatopedes r)

de pastu avium (65. 66)

onocrotali

de peregrinis avibus. Phalerides; Phasianae; Numidicae (67. 68)

phoenicopteri; attagenae, phalacrocoraces; pyrrhocoraces, lagopodes

de novis avibus. bibiones[*](bubones RE.om.a. uipiones S. cfr. X 135)

de fabulosis avibus

qui[*](qui ll. J2. quis v) gallinas farcire instituerint[*](instituerint J2coll. X 139. -uerit dTv. -uit ll), quique[*](que hoc om.RES) hoc primi consules[*](consules (U)D. censores ll.v. uncis inlusit J2) vetuerint[*](uetuer??? Ra. -runt r)

quis[*](qui E) primus aviaria instituerit[*](instituit Fa).

de Aesopi patina

generatio avium (73-80)

quae praeter aves ova gignant

ovorum genera et naturae

vitia et remedia incubantium

Augustae ex ovis augurium

quales gallinae optimae

morbi earum et remedia

ardeolarum genera[*](ardiolarum genera E.post 19 hypenemiapon. r) sint oua urina quae om.E. ur- quae om.S

quae sint ova urina, quae cynosura[*](quinosura FaRE.q,uino- a.om.dT), quae hypenemia. quo modo optime serventur ova[*](oua om.RE)

quae volucrum sola animalia pariat et lacte nutriat

quae terrestrium ova pariant. serpentium generatio[*](genera dTH)

terrestrium omnium generatio (83-87)

quae sit[*](sint RdT) animalium in uteris positio[*](posito Fa. -ta R2e corr. porrecta dT)

quorum animalium origo ad huc incerta sit

de salamandris

quae nascantur[*](nascantur dTH. -scentur FaRa. -scuntur E) ex non genitis. quae nata nihil gignant[*](gignat Fa). in quibus neuter sexus sit[*](in — sit om.a)

de sensibus animalium(88-90)

tactus omnibus esse. item gustatus[*](tactus{-tuus D. -tum Brot.) — gustatus (-tuus D. -tum RBrot.)ll. Brot.(D). quibus tactus praecipuus, quibus gustatus dTj. om. H). quibus visus praecipuus[*](praecipuus om.dTJ), quibus odoratus, qui-bus[*](a n???ris RE) auditus. de talpis. ostreis auditus[*](tactus — auditus om.a)

qui[*](quae R1 (item infra)) ex piscibus clarissime audiant[*](qui —audiant om.E)

qui ex piscibus maxime odorentur

diversitas animalium in pastu (91-93)

quae venenis[*](uenenis seruant R. -na (-ni E1) superant E) vivant,

quae terra, quae fame aut so siti non intereant

de diversitate potus

quae inter se dissideant[*](dissident Fa)

amicitiam[*](amicitia FaRa) animalium esse[*](esseom.Ra) et affectus animalium. exempla affectus serpentium

de somno animalium

quae somnient

Summa: res et historiae et observationes DCCXCIIII[*](DCCXXIIII va.H. om.d).

EX AVCTORIBVS

Manilio[*](manilio Rdv. mami- r). Cornelio Valeriano. actis . Umbricio[*](umbrico RE) Meliore. Masurio Sabino. Antistio Labeone. Trogo . Cremutio. M. Varrone. 15 Macro Aemilio. Melisso. Muciano . Nepote. Fabio Pictore. T. Lucretio. Cornelio Celso. Horatio. Deculone[*](deculone FaR2TS. cfr. XXXV 70. Necu- a. desulono R1. -ne G. delusone Ev (uel sulone add.E2). D. Eculeone d(?) H). Hygino.Sasernis [*](Sasernis om.a) . Nigidio. Mamilio Sura.

EXTERNIS

Homero. Phemonoe. Philemone . Boetho[*](boetho FaETv(D).cfr. X 7. -eto R. betho d. Boeo (P)H) qui ὀρνιθογονίαν.Hyla[*](hyla T(?)B. illa(-ae d) ll.v) qui de auguriis[*](boetho — auguriis om.a). Aristotele . Theopbrasto. Callimacho. Aeschylo[*](Aeschylo om.a(item infra alia multa)). Hierone rege. Philometore rege[*](Philometro rege E.om.R). Archyta Tarentino . Amphilocho Atheniense . Anaxipoli Thasio. Apollodoro Lemnio. Aristophane Milesio. Antigono Cymaeo . Agathocle Cbio. Apollonio Pergameno. Aristandro Athenaeo. Baccbio Milesio. Bione Solense. Chaerea Atheniense [*](Atbeniense d(?)H).Diodoro Prieneo[*](pirieo E. prieo Fa). Dinone [*](Dinone Brunn p. 17.18. Dione ll.v. cfr. indd. XIV. XV. XVII. XVIII) Colopbonio. Democrito. Diophane Nicaeense. Epigene Bhodio. Euagone Thasio. Euphronio Atbenaeo. Iuba. Androtione qui de agricultura. Aeschrione qui item. Lysimacho qui item[*](Lysimacho qui item om.Eva.H. qui item om.a). Dionysio qui Magonem transtulit. Diopbane qui ex Dionysio[*](transtulit — Dionysio om.Faa) epitomas[*](epitomas ego, -ma REv(J2). -thoma Faa. -tomen B. cfr. ind. VIII) fecit. Nicandro. Onesicrito. Phylarcho. Hesiodo.