Naturalis Historia
Pliny, the Elder
Pliny, the Elder, creator; Mayhoff, Karl Friedrich Theodor, 1841-1914, editor
situs, gentes, maria, oppida, portus , montes, flumina; mensurae ; populi qui sunt aut[*](aut qui D) fuerunt
Mauretanianim[*](mauretaniarum FalRS. maurit- rv(D))
Numidiae
Africae
Syrtium
Cyrenaicae (5. 6)
insularum[*](insule a) circa Africam
aversorum Africae
Aegypti (9-11)
Chorae[*](chorae om.dTva.D. cfr, VI 212. XIII 42), Tliebaidis, Nili Arabiae quae est ad mare Aegyptium
Idumaeae, Syriae[*](syriae et (del.v) idumaeae dTva.D), Palaestines[*](palestinus E. -neRa. -nae FaH), Samarrae (13. 14)
Iudaeae
Phoenices
Syriae Coeles, Syriae Antiochiae (18. 19)
Euphratis (20. 21)
Ciliciae et[*](et om.Fa 1a) iunctarum[*](adiunctarum A(?)SJ. -tae rv) gentium[*](gentium AS. -tes rv)
Isauricae; Omanadum[*](omanadum ll. D. homan-v. homon- C)
Pisidiae
Lycaoniae
Pamphyliae
Tauri mentis
Lyciae
Cariae
Ioniae
Aeolidis
Troadis[*](troades Faa) et iunctarum[*](iunctae Ra. iniu- FaRa. adiu- dTv. -tarum S) gentium[*](gentium AS. -tes r H)
insularum[*](insulae va.H) ante Asiam CCXII[*](CCII D(UZp. 26). CCXII ll.H.om.v) (34-39). in iis
Cypri
Rhodi, Coi[*](Rhodi Coi D. rodi co. rhodi R. chodi coi rodi A. chodii (co- Ra) choi rhodi (ro- a)FaRaa.similia r. Rhodi H. -dus v)
Sami
Chii
Lesbi
Hellespontus, Mysia
Phrygia
Galatia et iunctae[*](iniunctae RT. adiu- d(?)H.om.v) gentes
Bithynia
Summa: oppida et gentes ...
Summa: flumina clara . . .
Summa: montium clari . . .
Summa: insulae CXVIII[*](CXVIII ll.v (S). CXVII dT Brot. CCCXVIII coni.H. CCVIIII coni.D(UZp. 27)) Summa: quae intercidere oppida aut gentes . . .
Summa: res[*](res (om. et) RTva.S(ut fere semper) et historiae et observationes . . .
EX AVCTORIBVS
Agrippa. Suetonio Paulino. M. Varrone. Varrone Atacino. Cornelio Nepote. Hygino. L. Vetere. Mela. Domitio Corbulone . Licinio Muciano. Claudio Caesare. Arruntio. Livio filio. Seboso. actis triumphorum.
EXTERNIS
Iuba rege.Hecataeo.Hellanico. Damaste. Dicaearcho.Baetone[*](bethone a. bione Tva.H). Timosthene. Philonide. Xenagora . Astynomo. Staphyl.o. Dionysio[*](Dionysio errore pos. post). Aristotele[*](Aristotele C,post). Aristocrito [*](Aristocrito S). Ephoro. Eratosthene. Hipparcho. Panaetio. Serapione Antiocheno. Callimacho. Agathocle. Polybio. Timaeo mathematico. Hero doto. Myrsilo [*](missilo Fa. -ssolo a). Alexandro polyhistore. Metrodoro. Posidonio qui περίπλουν aut περιήγησιν.[*](perihegesis Faa) Sotade. Pyrrandro[*](pyrrandro R2. pyra- AFaR1d. -runchro e. periandro Tv. pindaro aD). Aristarcho Sicyonio. Eudoxo. Antigene. Callicrate. XenophonteLampsaceno . Diodoro Syracusano* Hannone. Himilcone. Nymphodoro . Calliphane. Artemidoro . Megasthene. Isidore. Cleobulo. Aristocreonte.
situs, gentes, maria, oppida, portus; montes; flumina; mensurae ; populi qui sunt aut[*](aut qui FaRaaD) fuerunt
Ponti, Mariandynorum[*](mariandinos FaRaa)
Paphlagonum
Cappadocum (3. 8)
Themiscyrena[*](themiscyrae B. -scidena FaRaEa. -stide v) regio et in ea
gentes[*](post gentes add. Colchi Phasis Ecriticere regio et in ea gentes R2in marg. cfr. VI 12-14). Heniochi
regio Colica[*](colica REH. chol- a. colchica RadTv. cholch- DFa) et gentes. Achaeorum gentes. ceterae[*](gentes, ceterae ll. D. cet- S. et cet- H(J)) eodem tractu gentes
Bosporus Cimlerius
Maeotis. gentes[*](gens a. et gentes REd(?)H) circa Maeotim
Armenia minor, Armenia maior
Cyrus fluvius, Araxes fluvius
Albania[*](albania om.R1a), Hiberia[*](heberia Fa)
et[*](et om.R1) iunctae[*](iunctae gentes. Portae R2EdT(?)H. portae v) portae Caucasiae
insulae in Ponto
gentes a Scythico oceano
Caspium et Hyrcanium mare
Adiabene
Media, portae Caspiae
gentes circa Hyrcanium[*](Hyrcanum H. -nium (-ntum a) oceanum FaRa. -num et oceanum dT) mare
Scytharum gentes
situs ab oceano Eoo. Seres[*](ad Seres add. cenesabis Rla. Genesabes Fa. gentes ab iis (habes Ra) R2Ra)
Indi (21-23)
Ganges
Indus
Taprobane
Ariani et iunctae gentes[*](Ariani—gentes om. H. ante Tapobrane pos.v) [*](50 sqq. de numeris cfr. D (UZp. 28))[*](MCCXV T. CCCXIV R. CXCV Eava. H),
navigationes in Indiam
Carmania
sinus Persicus
Parthorum regna
Mesopotamia (30. 31)
Tigris
Arabia
sinus maris Rubri
et iunc- Trogodytice
Aethiopia
insulae Aethiopici maris
de insulis Fortunatis
terrae per mensuras con-paratae
digestio terrarum in parallelos et umbras pares
Summa: oppida MCXCV
Summa: gentes DLXXVI[*](DLXVI va.H)
Summa: flumina clara CXV[*](XCV T. CXCv. CLXXX Bas. (errore))
Summa: montes clari XXXVIII
Summa: insulae CVIII
Summa: quae intercidere[*](interiere a) oppida aut gentes[*](gentes (om.num.)a) XCV
Summa: res et historiae[*](hystorie. CV a) et[*](et om.Ra) observationes MMCCXIIII[*](II. milia CCXLIII R1. -XIII d).
EX AVCTORIBVS
M. Agrippa. M. Varrone. Varrone Atacino. Cornelio Nepote . Hygino. L. Vetere. Mela Pomponio. Domitio Corbulone . Licinio Muciano. Claudio Caesare. Arruntio. Seboso. Fabricio Tusco. T. Livio Filio[*](F. (i.e. filio) DFadD cum U. om.rv) . Seneca. Nigidio.
EXTERNIS
Iuba rege. Hecataeo. Hellanico . Damaste. Eudoxo. Dicaearcbo . Baetone. Timosthene. Patrocle. Demodamante. Glitarcho . Eratosthene. Alexandro Magno. Ephoro[*](Ephodoro Ea). Hipparcho . Panaetio. Callimacho. Artemidoro. Apollodoro. Agathocle . Polybio. Timaeo[*](timaeo (Vmaeo Ea)ll.D vinaco v. Eumacho B. -cho, Timaeo H. cfr. ind. IV) Siculo . Alexandro polyhistore. Isidoro . Amometo. Metro dor o. Posidonio. Onesicrito. Nearcho . Megasthene. Diogrieto. so Aristocreonte. Bione.Dalione[*](daltone Fa. daldone Ea. dial- va.H). Simonide minore. Basile. Xenophonte Lampsaceno.
gentium[*](natur???e a) mirabiles figurae
prodigiosi partus
de homine generando. pariendi tempora[*](temporum R) per inlustria[*](per inlustria ll.v(D). perillu- H)
exempla a mensibus VII[*](VI Fa 2a) ad XIII [*](duodecim a)
signa sexus in gravidis pertinentia ante partum
monstruosi partus
excisi utero
qui sint vopisci
de conceptu hominum[*](hominum om.dTva.S. -inis R). de generatione hominum
similitudinum[*](47. 48. 50 ordinavit H. 50. 48. 47 colloc. ll) exempla
numerosissimae subolis exempla
ad quos annos[*](annos om.R1. animos FaRaa) generatio
mensum[*](mensium adTH) in feminis miracula
quae ratio generandi
historica circa dentes. historica circa infantes
magnitudinum[*](magnitudinum—) exempla
praeproperi infantes[*](infantes om.Faa)
insignia corporum
vires eximiae
velocitas praecipua
visus eximii[*](eximius D.de uisus plur. num. cfr. XXXVII 101. XI 142)
auditus[*](auditus —) miraculum
patientia corporis[*](corporis om.R1a)
memoria
vigor animi
dementia, animi magnitude
rerum gestarum claritas sumina
tres summae virtutes in eodem? innocentia summa
fortitude summa
ingenia praecipua
qui sapientissimi
praecepta vitae utilissima
de divinatione
vir optimus iudicatus
matronae pudicissimae
summae pietatis exempla
artibus excellentes (37-39)
astrologia, [grammatica[*](grammatica Raead. m. in marg. v. om.r. uncis indusit D. cfr. VII 123)]; medidna
geometria[*](geometrica R1Ea), architectura
pictura, scalptura aeraria[*](aeraria del. J. sed cfr. VII 125 extr.), marmoraria[*](marmoria R1Ra. -orea Faa); eboraria[*](eborea a); caelatura
pretia hominum insignia
de felicitate summa
raritas continuationis[*](continuitatis a. -nuatis Fa) in familiis
varietatis[*](uarietas FaRa. -tates E) exempla mirabilia. bis proscriptus
honorum exempla mirabilia
decem res in uno felicissimae[*](felicissimo E)
divi Augusti adversa
quos di felicissimos[*](difficillimos E.) iudica verint
quem viventem ut deum coli iusserint. fulgurmirabile
de spatiis vitae longissimisi
de varietate nascendi
in morbis exempla varia
de morte
qui elati[*](elati v. clari ll). revixerint
subitae mortis exempla
de sepultura
de manibus, de anima
quae quis in vita invenerit
in quibus rebus primi gentium
consensus, de antiquis litterisquando primum tonsores
quando primum horologia
Summa: res et historiae et observations DCCXLVII.
EX AVCTORIBVS
Verrio Flacco. Gnaeo Gellio[*](galleo Fa. albino a). Licinio Muciano. Masurio Sabino . Agrippina ClaudL M. Cicerone. Asinio Pollione[*](pollione om.a). M. Varrone[*](M. uarone a.om.R1EdTva.S). Messala[*](post Messala comma del. Brunn p.??? 13) Rufo. Nepote Cornelio. Vergilio. T[*](T. DdD. th. Fa. om.rv). Lrvio[*](Leuio D. lae- Fa). Cordo. Melisso. Seboso. Cornelio Celso. Maximo VaLerio [*](Maximo Valerio, Trogo om.Fa). Trogo[*](post Trogo itemverunt Cornelio celso RRaE (item a, qui tamen13 vergilio — 15 Cornelio om.)). Nigidio Figulo. Pomponio[*](Pompeio a) Attico. Pediano Asconio[*](ascanio FaREa). Fabiano[*](fabiano om.R1. fabino Eva.H) . Catonecensorio . actis. Fabio Vestale.
EXTERNIS
Herodoto. Aristea. Baetone. Isigono. Cratete. Agatbarchide . Calliphane. Aristotele. Nymphodoro. Apollonide. Phylarcho[*](philarco FaRaEa. -rgo R). Damone. Megasthene . Ctesia. Taurone. Eudoxo. Onesicrito. Clitarcho. Duride. Artemidoro. Hippocrate medico. Asclepiade meso dico. Hesiodo. Anacreonte. Theopompo. Hellanico. Damaste . Ephoro[*](hepho . . E. heporo FaRa. hepp- a. defodoro R). Epigene, Beroso. Petosiri. Nechepso[*](nechepso S. nece- ll.B. neoce- v. cfr. ind. II) . Alexandro polyhistore. Xenopbonte . Callimacho. Democrito . Diyllo historico[*](diyllo historico H. dyillo (duillo v) polystore (vel -stero. -histore v) historico ll.v). Stratone qui contra Ephori εὑρήματα[*](theoremata va.H) scripsit[*](scripsit om.a). Heraclide Pontico. Asclepiade qui τραγῳδούμενα.[*](tragodomenas FaRaa) Philostephano . Hegesia. Archemacho[*](Arche- macho Brunn l.l. coll. VII 207. archim- ll.v a. D). Thucydide. Mnesigitone. Xenagora . Metrodoro Scepsio. Anticlide. Critodemo.
de elephantis (1-11)
de sensu eorum
quando primum iuncti
de docilitate eorum
mirabilia in factis eorum
de natura ferarum ad pericula sua intellegenda
quando primum in Italia visi elephanti[*](elephantes a)
pugnae eorum
quibus modis capiantur[*](quibus — capiantur om.R1E)
quibus domentur
de partu eorum et reliqua natura
ubi nascantur. Discordia eorum et draconum
de sollertia animalium
de draconibus
mirae[*](et mire a) magnitudines[*](magnitudinis FaRadH. om.E) serpentium[*](serpentib; a. -tes H)
de Scythicis animalibus. de septentrionalibus[*](de Scythicis — septentrionalibus om.a. (ordinem mutavit H)), de[*](de om.R) bisontibus[*](uisontibus FaRRaa); uris[*](Veris R. De uris Raa. uiriis DFaom.r H)
alce[*](De alce a), achli[*](acli FaR2 (cl in ras.). aci d. ace a), bonaso[*](bonaso H. -ace dT. -acae R. sonace Raa. -cae DFa)
de leonibus (17-21)
quomodo gignantur
quae genera eorum
quae propria[*](propria (U)D. -iae ll.H) naturae
quis primus leontomachiam Romae, quis plurimos in ea leones donaverit[*](domauerit a. -rint Fa. add. quis primus (-um FaT) leones domauerit (-muerit R2)FaRRaT)
quis primus Romanorum iunxerit[*](quis — iunxerit om.d H(J). add. quis primus leones domuerit S). mirabilia in leonum factis
a dracone agnitus et servatus
de pantheris (23. 24)
senatusconsultum et leges de Africanis. quis primus Romae Africanas et quando[*](et quando om.dTH); quis plurimas
de tigribus[*](tigribus et DFaS). quando primum Romae visa tigris. de natura earum fetu capto[*](fetu capto ego. de catho DFaa. de chato Ra. om.rH. de catulis D coll. VIII 66)
de camelis. genera eorum
de camelopardali. quando primum Romae visa
de chama[*](cama a. thama Ra. chao REva.S). de cephis[*](cehpis a. thepis Ra. cepphis RE. cheppis Fa)
de rhinocerote
de lynce et[*](et om.FaE. de a) sphingibus[*](spingibus FaREa). de crocottis. de cercopithecis
Aethiopiae[*](aethiopiae FaREa. indiae rH) terrestria animalia
item Indiae[*](indiae FaREa. aethiopiae rH). bestia visu interficiens
de basiliscis serpentibus
de lupis. unde fabula versipellium[*](uersipelliū D cum U. -elio E. -ellio r. -llis TH)
serpentium genera
de ichneumone
de crocodile
de scinco
de hippopotamio[*](hippopotamio (hypp- Fa)DFaD. -mo REd(?)v. yppotamio a)
quis primus ostenderit eum Romae et crocodilum
medicinae ab animalibus repertae
prognostica periculorum ex animalibus
gentes ab animalibus subso latae
de hyaenis (44-45)
de corocottis.de mantichoris
de onagris
de aquaticis[*](de castoreo. de aquaticis dTva.D) et iisdem terrestribus (47-49)
de fibris, de lutris. de vitulo marino[*](De uitulo marino. De fibris (fri- Fa). De litris (lut- a)FaRa), de stellionibus de cervis
de chamaeleonte[*](cameleone R)
de reliquis colorem mutantibus, tarandro[*](tarando-aTva.J), lycaone, thoe
de hystrice
de ursis. de fetu eorum
de muribus Ponticis et Alpinis[*](de muribus — Alpinis om.R)
irenaceis[*](hirenaceis R. eren- Ra. feren- a. fraen- Fa. erinatiis E. -aceis va.J)
leontophono[*](leontophona ad. -thopona FaRE). lynces
rneles, sciuri
de cocleis
de lacertis
canum natura[*](naturae FaRRaaH) (61-63)
exempla eorum circa dominos. qui proeliorum causa canes habuerint. de generatione eorum
contra rabiem remedia
equorum[*](equarum FaR2Raa. eorum S) natura (64-67)
de ingeniis equorum. mira bilia quadrigarum.
generatio equorum[*](equarum a)
vento concipientes
de asinis. generatio in his
mularum natura et reliquorum iumentorum[*](iumentorum. generatio in his dTS)
de bubus (70. 71)
generatio eorum[*](earum a). Apis in Aegypto
pecorum natura (72-75)
generatio eorum. genera lanae et colorum
genera vestium
caprarum natura et generatio
suum[*](generatio suum a. suum item_post 6 colorum pon.E) item
de feris subus. quis primus vivaria bestiarum instituerit
de simiis[*](de simiis — generibus om.R)
de leperum generibus
de semiferis animalibus[*](de — animalibus ante de simiis pon.Edva.D)
quae quibus locis animalia non sint
ubi et quae advents tanso tum noceant. ubi et quae indigenis tantum
Summa: res et historiae et observationes DCCLXXXVII[*](DCCLXXXVIII Rva.H).
EX AVCTORIBVS
Muciano. Procilio. Verrio Flacco. L. Pisone. Cornelio Valeriano. Catone censorio. Fenestella. Trogo. actis. Columella . Vergilio. Varrone. Lucilio[*](lucio RTva.H). Metello Scipione. Cornelio Celso. Nigidio. Trebio Nigro. Pomponio Mela. Mamilio Sura.
EXTERNIS
Iuba rege. Polybio. Herodoto. Antipatro. Aristotele. Demetrio physico. Democrito. Theophrasto . Euanthe. Scopa[*](scopa D e coni. J. cfr. VXII 82. apoca ll. -cha-v. Agriopa G) qui ʼὀλυμπιονίκας.[*](olympionicas G. -ces FaRaa.-ce??? E. -ce R. -ca v. -ca scripsit dT) Hierone rege. Attalo rege[*](Attalo rege om.FaaT. rege om.S). Philometore[*](Philometro T. -tre Fa) rege[*](rege om.J. item v a. Brot. cfr. Brunn p. 15). Ctesia. Duride. Philisto. Archyta. Phylarcho. Amphilocho Athenaeo. Anaxipoli Thasio. Apollo doro Lemnio. Aristophane Milesio. Antigono Cymaeo. Agatbocle Chio. Apollonio Pergameno. Aristandro Athenaeo. Bacchio Milesio. Bione Solense. Chaerea Athenaeo. Diodoro Prieneo[*](prieneo (pyrre- a) ll.v. -naeo L). Dione Colophonio. Epigene Rhodio. Euagone Thasio. Euphronio Athenaeo. Hegesia Maroneo. Menandris[*](menadri E. -dro dTva. G-. cfr. ind. XI) Prieneo[*](prienaeo Fa_L) et Heracleote. Menecrate poeta. Androtione qui
de agricultura scripsit. Aeschrione qui item. Lysimacho qui item[*](Lysimacho qui item FaR2dTH. om.rv). Dionysio qui Magonem transtulit. Diophane qui ex Dionysio epitoma s[*](epitomas ego.-ma RRav. -ona E. -ictoma Fa. -istema a. -itomen B.de r non constat. cfr. Wolff Uni arch. XIII p. 97) fecit, Archelao rege. Nicandro.aquatilium naturae[*](naturae R2v. -ra r H. cfr. ind. X. XII. XV. XVI al.).
quare maxima in mari animalia
Indici maris beluae
quae in quoque oceano[*](in occeano quoque a. et quo oceano R) maximae[*](maxima Ea)
de Tritonum et Nereidum figuris. de elephantorum marinorum[*](marinorumq. a. et arietum marinorum R2) figuris
de balaenis[*](ballenis ll), de orcis
an spirent pisces, an dormiant
de delphinis (7-10)
quos amaverint
quibus in locis societate cum hominibus piscentur
alia[*](quae alia ES) circa eos mira
de thyrsionibus[*](thyrsionibus D(UZ p. 73 n. 1). thriys- R. trys- E. thyres- FaRa tyres- d.om.a. turs- Tv. cfr. XXXII 145)
de testudinibus (12. 13)
quae genera aquatilium testudinum[*](aquatilibus testudinibus E) et quo modo capiantur
quis primus[*](primum FaRaE) testudinem secare instituerit[*](quis — instituerit om.a (item in seqq. complura lemmata solus om.))
digestio[*](digestio zH. -tium R2Ea. -tum R1. -tiuum DFadT.om. v. cfr. de mendo ind. X(13)) aquatilium per species
de vitulis marinis sive phocis[*](de uitulis — phocis om.ad). quae pilo careant et quomodo pariant
quot genera piscium
qui maximi pisces
cordylae[*](cordulae FaR. -le et a), pelamydes; thynni. membratim ex his salsura[*](salsura. Melandrya dtH.). apolecti, cybia
amiae, scombri
qui non sint pisces in Ponto. qui intrent, qui alia[*](alias dTH) redeant[*](redeunt a)
quare pisces extra aquam
exiliant. gladius[*](claudius RE) piscis
esse auguria ex[*](et (pro-ex) R2) piscibus
in quo genere piscium mares non sint
qui calculum in capite habeant[*](habent Faa). qui late ant hieme. qui hieme non capiantur nisi statis[*](aestatis RE. statutis T. his tantis Fa. -tum ad) diebus
qui aestate lateant. qui siderentur pisces
de mugile
de acipensere
de lupo; de asello
is de scaro; de mustela
mullorum genera, sargus
mirabilia piscium pretia[*](pretia R2dTH. genera r)
non ubique eadem genera placere cenitarI[*](cenitari ego. cemiati E. -aci R. GEmiatiFa. -aci DRaa.om.dTH(Jl). coracini S. generatim D(cum sqq iungens). geminatis J2)
de branchis. de squamis
vocales et sine branchis pisces
qui in terram exeant. tempera capturae
digestio piscium in figuras corporum[*](corporum ll.v. -ris d(?)H), rhomborum[*](rumborum Fa. -porum a) et passerum differentia[*](rhomborum — differentia post 33 genera pon.REpal. Chat.), de longis piscibus[*](de longis piscibus post 30 ratione pon.REpal.Chat.)
de piscium pinnis[*](pennis FaEa) et natandi so ratione
anguillae
murenae
planorum piscium genera[*](genera. Item. a)
echeneis[*](echeneis H. echin'is a. -ineus T. -nis FaRd.pal. Chat, ex binis E). effectus eius[*](effectus eius R2in marg. J2. et feltu aeerius R1. et fatu (feltu E) ecrius DFadE. set fetu eerinus a. ETRE .. . R .. .pal.Chat. om.T. effectus- que eius (U)D. et ueneficia eius H)
qui pisces colorem mutent[*](mutent colorem pal. Chat.)
de hirundine. de pisce qui noctibus lucet. de cornuta[*](cornuta ego. -to ll.H. om.v. cfr. IX 82 et XXXII 145). de dracone marino
de piscibus sanguine caren tibus. qui pisces[*](pisces DFaa D. -cium r(?)H) molles appellentur
de saepia. de lolligine. de pectunculis. qui volent[*](uolitent R2) extra aquam[*](qui— aquam post42 saepia pon.dTS, post 35 mutent H. om.v)
de polypis (46-48)
de navigatore polypo
de navigatore nauplio
crusta intecti (50-52)
de locustis
cancrorum genera, de[*](de pinotere —) pinotere[*](pinothera FaR2adT. -re H). de echinis. de cocieis. de pectinibus
concharum genera[*](genera om.R1E)
quanta luxuriae materia[*](luxuria (-iae R2) materiae R. materia luxuriae a) mari[*](maris Ra. in mari TH) Sit
de margaritis (54-59)
quomodo nascantur[*](nascuntur E) et ubi
quomodo inveniantur[*](inueniantur v.-iuntur ll)
quae genera unionum
quae observanda in iis. quae natura eorum
exempla circa eos
quando primum in usum[*](usu FaRE) venerint[*](uenerunt RE) Romae
muricum natura (60-65)
de purpuris
quae nationes purpurae[*](quae nationes purpurae H. om.a.post 25 uestibus pon. r)
quomodo ex his[*](ex his ll. H. an suco ex iis?) lanae tinguantur .
quando purpurae usus Romae, quando lati clavi et. praetextae
de conchyliatis vestibus
de amethysto tinguendo, de Tyrio, de hysgino[*](hysgino H. hyschyno R2. esch- T. sch- R1d. scyno FaE. scino a), de cocco
de pina[*](pina J. pinna ll.v) et pinotere[*](pinothere (-oshere Fa)FaRa. pinno- va.H(S))
de sensu aquatilium. torpedo, pastinaca, scolopendrae, glanis. de ariete pisce
de iis quae[*](qui Ea) tertiam naturam habent animalium et fruticum. de urticis
de spongeis[*](spongiis Eava.S). quae generaearum et ubi nascantur. animal esse eas
de canicuiis
de iis[*](eis E. his r H) quae[*](qui a) silicea testa cluduntur[*](siliceam testam cludantur RE). quae sine sensu ullo in mari. de reliquis sordium animalibus
de venenatis marinis
de morbis piscium
de generatione eorum (74-77)
mira generationum[*](mira generationum om.DH)
qui intra se et ova pariant et animal
[*](om.a)quorum[*](quomodo Fa) in partu rumpatur venter, dein coeat
qui[*](qui ipsi se ineant om.E) volvas habeant. qui ipsi se ineant
quae[*](qui FaRa) longissima vita piscium
quis primus[*](qui primum Fa) vivaria piscium instituerit[*](quis — instituerit om.a). de ostreis
quis murenarum vivaria instituerit[*](quis murenarum — instituerit om.R1Ra). insignia piscinarum[*](insignia piscinarum om.REH)
quis primus coclearum vivaria instituerit
pisces terreni
de muribus in Nilo
quo mo do capiantur anthiae pisces
de stellis marinis
de dactylorum miraculis
de inimicitiis inter se aquatilium et amicitiis
Summa: res et[*](et 19 om.a) historiae et observationes DCL[*](DC FadT).
EX AVCTORIBVS
Turranio Gracile. Trogo. Maecenate. Alfio Flavo[*](flauio adB(H)). Cornelio Nepote. Laberio mimographo . Fabiano. Fenestella. Muciano. Aelio Stilone. Seboso [*](seboso D. seuoso a. F. seuo- E. p???. sebo- R. Fyauoro D. Eya- Fa. statio seboso dT(?) v. cfr. ind. II. III. V). Melisso. Seneca. Cicerone . Macro Aemilio. Messala Corvino. TrebioNigro[*](Treuonio nigro Fa).Nigidio.
EXTERNIS
Aristotele. Archelao rege. Callimacho. Democrito. Theophrasto . Thrasyllo. Hegesidemo . Sudine[*](Sudine R2D. cfr. Brunnp. 16. -dino (-dyno R1)r. Cudino v. Cydnio B. Cythnio G). Alexandro polyhistore.
volucrum naturae.
de struthocamelo[*](strutio. Canielo a. structo- Fa. -thiocamelo H) (l)
phoenice[*](de phoenice Tva.D. et Ponice a)
aquilarum genera
natura earum
quando legionum signa esse coeperint
de aquila quae in rogum virginis se misit
vultur[*](de uulture aTH. uulture FaRd. an uultures?)
avis sanqualis[*](sangualis R. -guinalis FaRaa. (sanqualis auuis H)). inmusulus
accipitres (9-11)
buteo
in quibus locis societate accipitres et homines aucupentur
quae avis sola a suo genere interimatur. quae avis singula ova pariat
milui
digestio[*](Digestiū a. degesto Fa1) avium per genera
de[*](dist.D 11 de auibus R1ES) inauspicatis avibus[*](de inauspicatis auibus ll. S(D).om.dTH(J)). cornices quibus mensibus non sint inauspicatae[*](cornices. inauspicatae aues dTH(J))
de corvis
de bubone
aves quarum vita aut notitia intercidit
quae[*](quae — nascantur om.R) a[*](a om.E) cauda nascantur[*](nascuntur FaRaa)
de noctuis
de pico Martio
de iis quae[*](quae ES. qui rH) uncos ungues habent
de[*](lemma om.adTH) iis quae[*](qui R) digitos habent (22-25)
de pavonibus
quis[*](quis primus R) primus[*](primus Ev(D). -um rH. cfr. X 45) pavonem cibi causa occiderit. quis farcire instituerit[*](quis — instituerit om.a)
de gallinaceis
quo modo castrentur. de gallinaceo locuto
de ansere
quis primus[*](primus v. -um II. H) iecur[*](iocur ES) anserinum[*](ans??? a. an augere? cfr. X 52) instituerit[*](instituerit S.-Uitll. H. comederit v)
de Commageno
chenalopeces, chenerotes[*](Thenerotes Fa), tetraones[*](tetraiones (The- Fa)R1a. -atones E), otides
grues
de ciconiis
de[*](lemma om.va.D. ante 27 de ansere pon.dTS) palmipede reliquo genere (32. 33)
de oloribus
de avibus peregrinis quae[*](quae ueniunt om.a) veniunt coturnices, glottides, cychramus; otus
[*](de—)de[*](de — abeant om.E.) avibus nostris quae discedunt[*](descendunt Fa), et quo abeant[*](habeant Fa) hirundines, turdi, merulae, sturni
de avibus quae plumas arnittunt in occultatione[*](occultatione om.a) turtur[*](de turture a), palumbis[*](palumbis ll.S. -bes dH. -bus T. add. sturno- rum et hirundinum uolatus d(?)H)
quae avium perennes, quae semestres, quae trimestres. galguli[*](garguli FaRd. -le a), upupae
Memnonides
Meleagrides
Seleucides
ibis
quae quibus locis aves non sint
quae mutent colorem et vocem[*](et quae mutant — uocem dTHJ) (42-45)
de oscimim genere[*](de oscinum generibus (-re TJ))
de[*](dist. ego.) luscinis
de melancoryphis. erithaci[*](erithacis H(S}. cfr. X 86. -tachis Brot. eraitaci Ra. -tachi r. siceritacis d. siceteri- T), phoenicuri[*](phoenicuri (fen- a) RE a. -ris rH)
oenanthe[*](oenante RT. -ate E. denate Fa.om.a), chlorio[*](Chlorie a)
tempus avium geniturae
[*](Altiones Fa)halcyones. dies earum navigabiles
de reliquo aquaticarum genere
sollertia avium in nidis (49-51)
hirundinum opera mira. ripariae
[*](de perdicibus —)acanthyllis[*](acanthyllis H(S) coll.X 96. -thillis Brot. agathyllis dT. -ylis RE. -illis Fa.-ills a)
merops. de perdicibus
de columbis. opera earum mirabilia[*](mira R) et pretia (52. 53. 54)
differentiae volatus avium[*](auium om.dTH(J)) et incessus
apodes sive cypseli[*](cypseli TH. egy- Fa. aegy- REd)
de pastu avium. Caprimulgi, platea
de ingeniis avium. carduelis[*](carduelus R), taurus, anthus[*](anthus om.a.)
de avibus quae locuntur (58-60)
psittaci[*](Sittacy Fa)
picae glandares[*](pice glandares. De perdicibus a)
propter corvum loquentem seditio populi Romani
Diomediae[*](Diomediae ll. J. -deae H)
quae animalia nihil discant[*](discunt FaR)
de potu avium. de porphyrione
himantopodes[*](himantopodes R2v(S). om.a. hemat- dT. haemat- H. himatopedes r)
de pastu avium (65. 66)
onocrotali
de peregrinis avibus. Phalerides; Phasianae; Numidicae (67. 68)
phoenicopteri; attagenae, phalacrocoraces; pyrrhocoraces, lagopodes
de novis avibus. bibiones[*](bubones RE.om.a. uipiones S. cfr. X 135)
de fabulosis avibus
qui[*](qui ll. J2. quis v) gallinas farcire instituerint[*](instituerint J2coll. X 139. -uerit dTv. -uit ll), quique[*](que hoc om.RES) hoc primi consules[*](consules (U)D. censores ll.v. uncis inlusit J2) vetuerint[*](uetuer??? Ra. -runt r)
quis[*](qui E) primus aviaria instituerit[*](instituit Fa).
de Aesopi patina
generatio avium (73-80)
quae praeter aves ova gignant
ovorum genera et naturae
vitia et remedia incubantium
Augustae ex ovis augurium
quales gallinae optimae
morbi earum et remedia
ardeolarum genera[*](ardiolarum genera E.post 19 hypenemiapon. r) sint oua urina quae om.E. ur- quae om.S
quae sint ova urina, quae cynosura[*](quinosura FaRE.q,uino- a.om.dT), quae hypenemia. quo modo optime serventur ova[*](oua om.RE)
quae volucrum sola animalia pariat et lacte nutriat
quae terrestrium ova pariant. serpentium generatio[*](genera dTH)
terrestrium omnium generatio (83-87)
quae sit[*](sint RdT) animalium in uteris positio[*](posito Fa. -ta R2e corr. porrecta dT)
quorum animalium origo ad huc incerta sit
de salamandris
quae nascantur[*](nascantur dTH. -scentur FaRa. -scuntur E) ex non genitis. quae nata nihil gignant[*](gignat Fa). in quibus neuter sexus sit[*](in — sit om.a)
de sensibus animalium(88-90)
tactus omnibus esse. item gustatus[*](tactus{-tuus D. -tum Brot.) — gustatus (-tuus D. -tum RBrot.)ll. Brot.(D). quibus tactus praecipuus, quibus gustatus dTj. om. H). quibus visus praecipuus[*](praecipuus om.dTJ), quibus odoratus, qui-bus[*](a n???ris RE) auditus. de talpis. ostreis auditus[*](tactus — auditus om.a)
qui[*](quae R1 (item infra)) ex piscibus clarissime audiant[*](qui —audiant om.E)
qui ex piscibus maxime odorentur
diversitas animalium in pastu (91-93)
quae venenis[*](uenenis seruant R. -na (-ni E1) superant E) vivant,
quae terra, quae fame aut so siti non intereant
de diversitate potus
quae inter se dissideant[*](dissident Fa)
amicitiam[*](amicitia FaRa) animalium esse[*](esseom.Ra) et affectus animalium. exempla affectus serpentium
de somno animalium
quae somnient
Summa: res et historiae et observationes DCCXCIIII[*](DCCXXIIII va.H. om.d).
EX AVCTORIBVS
Manilio[*](manilio Rdv. mami- r). Cornelio Valeriano. actis . Umbricio[*](umbrico RE) Meliore. Masurio Sabino. Antistio Labeone. Trogo . Cremutio. M. Varrone. 15 Macro Aemilio. Melisso. Muciano . Nepote. Fabio Pictore. T. Lucretio. Cornelio Celso. Horatio. Deculone[*](deculone FaR2TS. cfr. XXXV 70. Necu- a. desulono R1. -ne G. delusone Ev (uel sulone add.E2). D. Eculeone d(?) H). Hygino.Sasernis [*](Sasernis om.a) . Nigidio. Mamilio Sura.
EXTERNIS
Homero. Phemonoe. Philemone . Boetho[*](boetho FaETv(D).cfr. X 7. -eto R. betho d. Boeo (P)H) qui ὀρνιθογονίαν.Hyla[*](hyla T(?)B. illa(-ae d) ll.v) qui de auguriis[*](boetho — auguriis om.a). Aristotele . Theopbrasto. Callimacho. Aeschylo[*](Aeschylo om.a(item infra alia multa)). Hierone rege. Philometore rege[*](Philometro rege E.om.R). Archyta Tarentino . Amphilocho Atheniense . Anaxipoli Thasio. Apollodoro Lemnio. Aristophane Milesio. Antigono Cymaeo . Agathocle Cbio. Apollonio Pergameno. Aristandro Athenaeo. Baccbio Milesio. Bione Solense. Chaerea Atheniense [*](Atbeniense d(?)H).Diodoro Prieneo[*](pirieo E. prieo Fa). Dinone [*](Dinone Brunn p. 17.18. Dione ll.v. cfr. indd. XIV. XV. XVII. XVIII) Colopbonio. Democrito. Diophane Nicaeense. Epigene Bhodio. Euagone Thasio. Euphronio Atbenaeo. Iuba. Androtione qui de agricultura. Aeschrione qui item. Lysimacho qui item[*](Lysimacho qui item om.Eva.H. qui item om.a). Dionysio qui Magonem transtulit. Diopbane qui ex Dionysio[*](transtulit — Dionysio om.Faa) epitomas[*](epitomas ego, -ma REv(J2). -thoma Faa. -tomen B. cfr. ind. VIII) fecit. Nicandro. Onesicrito. Phylarcho. Hesiodo.