Naturalis Historia

Pliny, the Elder

Pliny, the Elder, creator; Mayhoff, Karl Friedrich Theodor, 1841-1914, editor

medicinae ex aquatilibus. aquarum mirabilia

aquarum differentiae

medicinae. Observationes CCLXVI (3-17)

quales oculis aquae prosint[*](quales-prosint EaaD.om.rv)

quales fecunditatem faciant quales insaniae medeantur[*](medeantur RaH. rem- VdT. -diantur Fa. lenmma om.r)

quales ealculosis

quales volneribus

quales partum custodiant[*](quales- custodiant om.FRE)

quales vitiliginem tollant

quae colorem lanis faciant

quae bominibus

quae memoriam, quae oblivionem

quae sensus subtilitatem, quae tarditatem, quae canoram vocem

quae vini taedium, quae inebrient

quae olei vicem praestent

quae salsae et amarae[*](quae - amarae FaRdH. om.r)

saxa[*](saxa VRadTH. sax Fa. X.exs E. Xes R. X. F) egerentes, risum aut ploratum facientes

quae amorem sanare dicantur

per triduum calentes haustus

aquarum miracula (18-20)

in quibus omnia mergantur, in quibus nihil

aquae necantes[*](nicantes FE. mic- R); pisces venenati[*](uenenati TH. uenanti (-tis d) ll)

quae lapideae fiant aut lapidem faciant

de salubritate aquarum

de vitiis aquarum

probatio aquarum

de aqua Marcia

de aqua Virgine

aquas inveniendi ratio

sign a aquarum

differentia[*](differentia FaFRD. -tiae rH) aquarum per genera terrae

ratio aquarum per tempora anni

aquarum subito nascentium aut desinentium observatio historica

ratio aquae ducendae

quo modo medicatis utendum et ad quae[*](et ad quae J. om.FREH. et aquae r) genera valitudinum[*](ualitudinum Ra 2EaaD.om.FREH. -nis rJ)

item marinis XXVIIII[*](XXIIII Fa. om.VH)

quid prosit navigatio V

quo modo marina aqua in mediterraneis possit fieri[*](fieri om.FRE. fieri possit H(D)) I[*](I FD. om.rH)

quo modo thalassomeli I[*](I om.FRaH)

quo modo hydromeli I[*](I om.RaRH)

remedium contra peregrin as aquas

ex musco medicinae VI

medicinae ex harenis

de salis generibus et confecturis et medicinis[*](medicinis H. -cinis et E. -cis r) observations[*](ob- seruationes H. -nibus ll (item infra 35)) CCIIII (39-45)

de salis auctoritate historica CXX

spuma salis[*](spuma salis om.V.postv. 29 pon.dT) (41. 45)

flos salis XX. salsugo II

de garo XV

de muria[*](de muria post v. 24 pon.dTH(J), post v. 22 S) XV

de allece[*](alleco R. alece VdH) VIII

de natura salis[*](de natura salis V(?)H.om.r)

de nitri generibus et confecturis et medicinis observationes CCXXI

de spongeis. medicinae et observations XCII

Summa: medicinae et historiae et observations DCCCCXXIIII

EX AVCTORIBVS

M. Varrone. Cassio Parmense Cicerone. Muciano. Caelio. Celso. Trogo. Ovidio. Polybio[*](de Polybio cfr. DKNp. 4.5). Sornatio.

EXTERNIS

Callimacho[*](Callimacho S. -cho Caecilio ll.v). Ctesia. Eudico[*](Lydico R. Lid- F. Licido E). Theophrasto. Eudoxo. Theopompo . Polyclito[*](Polyclito FaEv (D). -clyto rH. -crito Seconi.H. cfr. Brunn p. 40). luba. Lyco. Apione. Epigene. Pelope. Apelle. Democrito. Thrasyllo. Nicandro.Menandrocomoedo. Attalo. Sallustio Dionysio. Andrea. Nicerato. Hippocrate. Anaxilao.

medicinae ex aquatilibus. summa naturae[*](naturae uis BS. -ra eius r.om.v) vis in antipathia

de echenaide[*](echenaide BVFa. echin- Ra. echyn- d. echenatio E. echin- FR. echeneide Tv.cfr. § 148) II

de torpedine VII

de lepore marino V

mirabilia Rubri maris

de ingeniis pisciuni

proprietates piscium mirabiles (5-9)

ubi responsa dentur ex piscibus[*](ubi– piscibus post agnoscant pon.dTH. post edant v(SJ))

ubi ex manu edant

ubi vocem agnoscant

ubi amari[*](ubi amari—aurata h. l. om. et in fine ind. XXXI pon.dT) sint; ubi salsi, ubi[*](ubi non muti om.H) dulces, ubi non muti[*](muti S e coni.J. multi B. muli r). esse et locorum sympathiam vel[*](uel ll. et H) antipathiam

quando marini pisces in usu P. R.[*](P. R. om.BdT. pri- mum H) esse coeperint

Numae regis constitutio de piscibus

de curalio[*](curhalio B. tura- E). medicinae et observationes XLIII[*](XLIII BS. om.FR. -IIII rH(D))

de discordia inter se marinorum pastinaca VIIII. galeo, mullo XV[*](galeo XV VFadTS)

de iis quibus in aqua et in terra victus est

de castoreis. medicinae et observationes LVI[*](LVI VFadTD.om.B. LXVI rH. an XLVI?) (13. 14)

de testudine. medicinae et observationes LXVI[*](an LXXI?)

aurata IIII[*](IIII BS. III ri. om.dT. an I? cfr. §43 37 III BVFadTS. om.rH). stella marina VII

dracone marino III

salsamento XXV[*](XXII VFaRa. an XVIII?)

sardis I. cybia[*](cibia FaE.add. XII VFa. XI FREH.an VII?)

rana marina VI[*](VI ll.H. an III?). fluviatiles LII[*](LII BS.VFadT. LI rH. an XLII?)

rana rubeta[*](rubeta BVS. -ta I H. -bet I FE. -bet et R. -beta & Fa. -ta I et dT.an -ta X?)

observationes circa eas XXXII[*](XXXV FREH)

enhydris[*](enhydri R. -riae B) III[*](III ego. VI ll.H)

cancri fluviatiles XLV[*](XLV ego. VII FREH. XIV rS) . cancri[*](cancri marini VII BdTS.; coracini IIII. cancri marini VII FRE. coracini VII r. om. H) marini VII

ex[*](ex ego. etdT.om.ll.H) cocleis[*](cochleae dTH. om.R(?)) fluviatilibus[*](fluvia- tiles FEdTH. om.R(?)) VII

coracinis[*](coracinis ego. -ni BTS. om.rH) IIII

porco[*](porco pisce II BS. porcelli siue porci II rH) pisce II

vituio marino X

murena I

liippocampo VIIII

echinis XI[*](XI (pro IX) FRE)

ostreorum genera et observationes et medieinae LVIIII purpura[*](LVIIII purpura om.FREH) VIIII[*](an VII pro VIIII?)

alga marina II

mus marinus II

ex[*](ex ego. de dT.om.ll.H) scorpione marino[*](scorpio marinus V(?) H) XI[*](XI B. XII rH)

sanguisugis[*](sanguisucus Fa. -sugae H) VI[*](VI BS. VII rH)

murices XIII[*](XIII ll.H.an XII?)

conchylia V

piscium adips[*](adeps E1dTH) II[*](I FREH)

callionymi[*](cal- lionymi S. -mus H. caloponymi B. callionum (gall- FE) r) III[*](III BFaRaS. II dT. IV rH)

coracini fel I

pectunculi I[*](pectunculi I h. l. inseruit J,in fine indicis ante Summa habent Peciuncul. I B. petunculi (-la dT) r)

sepiae[*](saepiae FaFE) XXIIII[*](XXIII RH. XIIII T.an XVlIII?)

ichtyocolla V

batia I

bacchus sive mizyes[*](mizyes VFad. mies B. maxies Ra. obsties E. -thies FR. mizion T. myxon (B)H. cfr. §77) II

marini peduculi II[*](an II?)

canicula IIII

cetum I[*](cetum I BS. coet- I r. om. H)

ex[*](ex ego. de dT.om. ll. H) deiphinis[*](delphinus V (?) H) VIII[*](VIIII BS)

coluthia[*](coluthia S.cfr. § 84. 147. -tia FadT. colythia B (V?). -tia RH. -litia r) sive coryphia[*](coryphia BS. -ruphia dT. -rufia VFaRa. -ritia r. -rytia H) III[*](III BS. IV rH)

alcyoneum VII[*](an VI?)

thynnus V

menae XVI[*](XVI ego. XIII BVFaS. XII rH)

scolopendra II

saurus I

conchis I[*](conchis I J transp. voluit post bryon I (36). cfr. § 111)

siluro[*](siluro (praem. de) dT. -ru B. -rus rH) XV

strombo[*](strombus V(?)H) sive concha longa VI

tethea[*](tethea RTH. -tha E1. thetea B. -thea FE2. -phea Rad. -pea V.add. torpidine VII VFaRaT) V

olus[*](holus JD) marinum I[*](I om.BR)

myaces XXXV[*](XXXV ego. XXV ll.H)

mituli[*](mituli B(V?) H. -tillo R. tullo r) VIII[*](VIII BVFaRadTS. III rH.an VIIII?)

pelorides I

seriphum[*](seriphium VRTH) II

erythinis II

solea pisce I

rhombo I

blendia I

urtica marina II[*](III dT. VII BS)

pulmone[*](pulmo marinus V(?) H) marino IV[*](IV ego. VI ll.H)

onyches IIII

ex colubra[*](columbra B. -ba FRE) aquatica I

ex hydro I

mugile I

ex pelamyde IIII[*](IIII BS. III r H)

sciaena[*](sciana VFaRa. solana R. sola FE) I

perca IIII[*](IIII ll.H. an V?)

ex squatina[*](isquatina B. qua- r) III[*](III BS. I Ra)

zmarides[*](Zmarides BS. sma- H. zymma- VFaRadT. gymma- r) III

ophidio I

ex fibro IIII

bryon[*](bryo coni.J2coll.§110. 111) I

ex[*](ex (de d2T) asello pisce I d2TH. om. h. l. et post 16 pelamyde IIII pon. ll) asello pisce I

phagro[*](phagro BS. pa- rH) I

ex balaena[*](ballaena B (item § 144). bel- lano R. ballena r) I

polypo I

ex glano[*](glano BdTH. cla- r) I

glaucisco[*](glaucisco VFaRadTH. clau- r) I

rubellio[*](rubellio FaRadTH. -llo r) I

uva[*](uua- anguilla (add. marina B) I ll.D. ang- I. uua mar- I dT(?)H.cfr. §138) marina I

anguilla I

hippopotamio[*](hippotamio FaRadT. -opotamia FEH. hypot- R) I

crocodilo I

adarca sive calamochnus III

calamo VIII

animalium omnium in mari[*](mare BS) viventium nomina CLXXVI[*](CLXVI va.H. cfr. D UZp. 75)

Summa: medicinae et historiae et observationes DCCCCXC[*](DCCCCXC FREH. -XL dT. -XCV VFaRa. -XXVIII va.H. CCCCLXXXXII B)

EX AVCTORIBVS

Licinio Macro. Trebio Nigro[*](Trebio Nigro T(?)C. Trebioni B. Trebonio (The- E) Nigro rv).

Sextio Nigro qui Gracce scripsit[*](scripsit om.B). Ovidio poeta. Cassio Hemina. Maecenate. Iaccho[*](iaccho BS. Iacceo VFaRa. Iaceo FR. La- EdT. L. Ateio v). Sornatio[*](Sornatio om.va.H).

EXTERNIS

Iuba. Andrea. Salpe. Apione. Pelope. Apelle. Thrasyllo[*](Thasillo R. Thasio E.om.Ra. Thasio, Thrasyllo dT (?) va.S). Nicandro.

metallorum naturae[*](natura BFaS).

de auro (2-25)

quae prima commendatio eius

de anulorum aureorum origine

de mo do auri apud antiques

de equestri ordine. de iure anulorum aureorum (6-9)

de decuriis iudicum

quotiens nomen[*](nomina FaFREva. H) equestris ordinis mutatum[*](muatat E1. -tu E2. immutatum V(?)H. -ta v)

de donis militaribus aureis et argenteis

quando primum corona aurea data

de reliquo usu auri[*](aurio B.an auri, luxu- ria?), feminarum

de nummo aureo

quando primum signatum[*](signatum om.B) aes[*]( aes BS. est rH),argentum, aurum. antequam ea signarentur[*](ea signa- rentur BVFaRadTH. signaretur rv(D)), quis mos[*](qui mos va.H). in aere[*](ea re FRE)

quae maxima pecunia primi census[*](primi census BS. -mo censu. (cessu R. censa E2) v(D))

quotiens et quibus temporibus aucta sit[*](aucta sit BS. -toritas rv) aeris aut[*](aeris aut (et D) nummi BS. aeris (iteris et FRE. aereis dTH) nummis rH. auri v) nummi signati[*](signati BVFaRaS. -tis dTH. segnitia r. del.v) aestimatio

de cupiditate auri

qui plurimum auri et argenti possederint[*](possederint VFaRadTH. -dit B. -ssidet E. -sset r)

quando primum argenti apparatus[*](argentum apparuerit BSJ) in harena, quando in scaena[*](cena FREdT)

quibus temporibus plurimum in aerario populi Romani auri et argenti fuerit

quando primum lacunaria inaurata

quibus de causis praecipua auctoritas auro

ratio inaurandi[*](inauranda VFaRa. naturandi FRE. -ralis [auri inueniendi] va.H)

de inveniendo auro

de auripigmento

de electro[*](de auripigmento. de electro om.FREva. H)

primae aureae statuae

medicinae ex auro[*](auro VIII-14 medicinae ex om.B) VIII[*](VIIII Fa)

de chrysocolla (26-29)

ratio eius in picturis

medicinae ex chrysocolla VII[*](VII S. un B.om.FRE. VI rv)

de aurificum chrysocolla sive santerna[*](saterna REH)

mirabilia naturae glutinandis inter se et perficiendis metallicis rebus

de argento

de argento vivo

de stimi sive[*](stimio siue stibio B) stibi sive alabastro[*](alabrasti (om. siue larbasi) B) sive larbasi[*](larbasi S. -so H. -baa VFaRa. labasi r) sive platyophthalmo. medicinae ex eo VII

de scoria argenti. medicinae ex ea VI[*](VI BS. om.rH)

de spuma[*](de spuma- VII BFaS. om..rH) argenti. medicinae ex ea VII

de minio (36-41)

quam religiosum apud antiquos fuerit

de inventione eius et origine

de cinnabari

ratio eius[*](eius ll.S. cinnabaris et minii dTH) in picturis et medicina[*](et medicina (-nae v) B. in (et in R) med- r.om.dTH. (in medi- cina et in picturis S)) (38. 39)

genera mini

ratio[*](ratio- picturis omE(?)dTH. add. in medicina D) eius in picturis

de hydrargyro

medicina[*](medicina (-ne T) ex minio TS coll. 124,post inaurando pon.ll, ante hydrargyro H(J). del.v(D)) ex minio

de argento inaurando

de coticulis aurariis

argenti genera et experimenta (44-55)

de speculis

de Aegyptio argento

de inmodica pecunia

quorum maximae opes fuerint[*](opes fuerint om.FRE)

quando primum populus Romanus

stipem sparserit

de luxuria in vasis argenteis

frugalitatis antiquae in argento exempla

quando primum lectis argentum additum

quando lances inmodicae factae

quando repositoriis argentum additum

quando[*](quando BVFaRaS. -do primum dTH) tympana facta[*](quando lances—11 additum BS. quando lances—factae FREH. om.r. inFREpost factae deest tota huius indicis clausula,praetermissa, ut videtur, ab archetypi librario pagina una et erroredetecto, sed non correcto: nam continuatur indicis l. XXXIV dimi-dia pars altera (p. 112,43) nobilitates ex aere operum—Theomnesto (FeReEe) et sequitur deinde idem index integer)

inmodica argenti pretia[*](pecunia (pro pretia) d(?)H)

de statuis argenteis[*](argenteis BVFav (S). -ti dTH. om.Ra)

nobilitates operum et artificum in argento

de sile

qui primi sile pinxerint et qua ratione

de caeruleo. medicinae ex[*](ex eo II BS. ex com VFa (Ra?). ex caeruleo dTH) eo II (57. 58)

Summa: medicinae et historiae et observationes CCLXXXVIII[*](CCLXXXVIII BD. CCLXVII VFaRad. CCLX T. MCXXV v)

EX AVCTORIBVS

Domitiano Caesare. Iunio Gracchano. L. Pisone[*](L. Pisone BaS. medico Fa. om.r (auctorum nomina eadem fere atque in l. XXXIV exhibent v, partim cum his confusa, partim mutato ordine dat H)). M. Varrone[*](Verrio, M. Varrone SJ1cum v). Corvino. Attico Pomponio . Calvo Licinio. Cornelio Nepote. Muciano. Boccho[*](Bucch???o B. Butho va.H). Fetiale . Fenestella. Valerio Maximo , lulio Basso qui de medicina Graece scripsit. Sextio[*](Sexto VdT) Nigro qui item.

EXTERNIS

Theophrasto. Democrito.Iuba. Timaeo historico. Qui[*](qui Tv. om.r) de medicina metallica scrip[*](scripserunt D UZp. 76 (etdist.). scripsit VS. s. B. fecit FadT)- serunt: Heraclide. Andrea. Diagora. Botrye. Archedemo[*](Arche- demo BJ. Archid- rS). Dionysio. Aristogene. Demo[*](demode Fa)- cle. Mneside[*](Neside B). Attalo medico. Xenocrate item. Theomnesto. Nymphodoro. lolla. Apollodoro

. Pasitele qui mirabilia[*](mirabilias B) opera scripsit. Antigono qui de toreutice scripsit. Menaechmo qui[*](post qui item add. Menandro qui de toreutis VFadTD; ex ind. XXXIV add. Xenocrate qui item, Du- ride qui item, Menandro qui de toreutis, Heliodoro qui de Athe- niensium anathematis, Metrodoro Scepsio v. del D. cfr. UZ p. 77 n. 1) item.

aeris metalla (1-38)

genera aeris (2-5)

quae Corinthia

quae Deliaca

quae Aeginetica

de tricliniis aeratis[*](aeratis BFaRaJ2. aereis V(?)dH. aureis T.lemma om.rv,post 14 ex aere pon.dTH) (4. 5. 8)

de candelabris

de templorum ornamentis ex aere[*](ęreis ex aere Ba)

quod primum[*](primum romae dei simulacrum aereum romae ex aere factum B) dei simulacrum Romae ex aere factum

de origine statuarum et honore

statuarum genera et figurae.

antiquas[*](antiquas - fuisse post 25 rostra pos. S e coni. J. del. H) statuas togatas sine tunicis fuisse (10. 11)

quae[*](quae - Romae post rostra pon.dT.del. H) primae statuae Romae. quibus primum publice positae, quibus primum in columna, quando rostra

quibus externis Romae publice positae

quibus Romae mulieribus in publico positae

quae prima Romae statua equestris publice posita

quando omnes privatim positae[*](positae BVFaRaS. publice r. et pub- v) statuae ex publico subiatae

quae prima[*](prima OVFadTJ. -mae rv) ab externis publice[*](publice B2FaF) posita[*](posita VFTJ. -tae rv)

fuisse antiquitus et[*](et BVFaS.om.r H) in Italia statuaries

de pretiis signorum inmodicis

de colossis in urbe celeberrimis

nobilitates ex aere operum[*](post operum desinit lib. I inR;adnotatum in marg. est De istis praeambulis deficit unum folium) et artificum CCCLXVI

differentiae aeris et mixturae. de pyropo

de Campano aere

de servando aere

de cadmia

med. ex ea XV

aeris usti effectus in mediciria X[*](IX Ra. om.V(?)FeReEeH)

de scoria aeris. de flore[*](de flore aeris. squama aeris om.FEdTH) aeris, squama[*](squama - aeris om.Fe) aeris, stomomate[*](stomat???, aeris FEd. -aterios ReEe) aeris. med. ex iis XLVII

aerugo, med. ex ea XVIII[*](XVIIII Fe. XVII ReFEdH)

hieracium[*](hieracium -)[*](XVIII om.FeReEe)

scolex aeris. med. ex eo XVIII[*](XVIII BVFaRaS XVII rH)

de chalcitide[*](calcipide FeReEe. chalciti VFaTH. calcite Ra. -ide FE). med. ex ea VII psoricon[*](psoricon om.Vd(?)H)

sori[*](sory RaH. spori FEdT). med. ex eo III[*](III BReS. IIII VFaFeRe. VII Ra. VIII EdH. VIIII Fin ras. XIII T)

misy[*](misy- XIII om.FE)[*](misy BdTH. mysi OVRaFe. misi r). med. ex eo XIII[*](XIII BFeReEeS. XIIII rH(J))

chalcanthum sive atramentum sutorium[*](sutorium B(VRaRe?)H. -ricium r). med. ex eo XVII[*](XVII ego. XIIII FeReEe. XVI rH)

pompholyx. spodium. med. ex iis[*](is B. his rH. eis J) VI[*](VI VH(J). om.FeEe. V rS) (33. 34)

antispodi[*](antispondii FE) gen[*](con (pro gen.) Ee. on FeRe). XV

smegma[*](smegna B.om.E. specma FeRaEe. spegma H)

de diphryge

de triente Servilio

de ferrariis[*](ferrariis FeReEe. cfr. § 144. XXXV 35. ferreis rv. ferri dTH e §138) metallis (39-46)

simulacra ex ferro

caelaturae ex ferro

differentiae ferri[*](ferri ll.D. add. et temperatura d2TH)

de ferro quod vivum appellant[*](appellatur FaRa)

ferri temperatura[*](ferri temperatura ll.D. del.d2. om.TH)

robiginis[*](robiginis VRedS. rub- rv) remedia

med. ex ferro VII

med. ex robigine[*](robigine BVFdS. rub- rv) XIII[*](XIIII BFEH. XV FeReEe. V r)

med. ex squama ferri XVII[*](XVIII FeReEe) hygremplastrum

de plumbi metallis (47-56)

de plumbo albo

de argentario. de stagno

de plumbo nigro

med. ex plumbo XV

med. ex scoria[*](scoria EdTH. co- r XVI EH) plumbi XV

spodium[*](spondium FaRa) ex plumbo

de molybdaena[*](molygdena FeReEe. -ligdina FE). med. ex ea V[*](V VFaFeEedT. XV rH)

psimythium[*](psimythium (-tium T) dTv(J). psmy- VFaRa. psimith- BFES. Primitium FeReEe) sive cerussa. med. ex ea VI[*](VI om.FE. V Fe. VII Ee)

sandaraca. med. ex ea XI

arrlienicum[*](arrhenicum BS. arre- VFaFEJ. arse- dTH. arrenicula FeReEe. arenicoro Ra)

Summa: medicinae CCLVIII[*](CCLVIII BFEJ2. -VII OD. CLVIII S (errore). numerum hunc et seqq. -). ex iis ad canis morsus, ad caput, alopecias, oculos[*](oculos XXV BJ. -los FED. XXV S) XXV, aures, nares[*](nares FES. Hales B), oris vitia, lepras , gingivas, dentes; uvam, pituitam, fauces, toncsillas[*](tonsillas S. tos- B. .toss- FE), anginam[*](anginam S. na B. -guina FE), tussim, vomitiones, pectus, stomaehum, suspiria, lateris dolores, splenem, ventrem ,tenesmum, dysenteriam, sedem, verenda, sanguinem sistendum[*](si- stendum S. sist. B. sisto FE), podagras[*](podagras S. -agr. B. -agrae FE), hydropicos , ulcera, volnera XXVI, suppurata, ossa, paronychia, ignem sacrum, haemorroidas, fistulas, callum, pusulas[*](posulas B. pusullas FE), scabiem , cicatrices, infantes, muliebria vitia, psilotrum, venerem inhibendam, ad vocem, contra lymphationes. Summa[*](Summa res om.rva.S. del. vult D UZp. 77 n.1): res et historiae et observationes DCCCCXV[*](DCCCCXXV VdT. m???CXXV Fe. DCCCXV va.H)

EX AVCTORIBVS

L. Pisone.[*](A. (pro L.) FeReEe) Antiate. Verrio. M. Varrone. Cornelio Nepote[*](Cornelio Nepote om.VFaFEdTva. S. (H repetit ad hunc librum eundem in- dicem, quem ad l. XXXIII contaminando finxit)). Messala[*](Messala Rufo sublato commote Brunn p. 13. cfr. ind. VII) Rufo. Marso poeta. Boccho[*](Bocco BFa. bacho Fe. Buclao Ee. Butho va.H). Iulio Basso qui de medicina Graece scripsit. Sextio Nigro qui item[*](qui item Bas. item ll.v). Fabio[*](Fabio FeReEev. Fario B. Furio r) Vestale.

EXTERNIS

Democrito. Metrodoro Scepsio . Menaechmo qui de toreutice scripsit. Xenocrate qui item. Antigono qui item. Duride qui item[*](Duride qui item om.FeReEe). Heliodoro

qui Atbeniensium[*](atheniensium TBas.(S). dethen- B. de athen- (-nium F. -niense vel -sae FeReEe) rv(H)D) anathemata[*](anathemata BFadTBas.(S). -tae F. -te Ev. -tis rH(D)) scripsit[*](scripserunt FE). Pasitele qui mirabilia [*](demirabilia BRaFE2. -libus E1D) opera[*](operibus E1D. -ra scripsit om.Ra) scripsit. Timaeo[*](Timaeo—scripserunt om.FeReEeva.H). Qui de medicina metallica[*](metallica om.FaRa. milica F. -lia E) scripserunt[*](scripserunt FD UZp. 76(etdist.}. -serit E. -sit rH): Nymphodoro. Iolla. Apollodoro. Andrea[*](Andria B). Heraclide. Diagora. Botrye. Archedemo[*](Archedemo Re. -emedo (Erch- E) FeEeFE. Archidemo dH. -imede TV). Dionysio. Aristogene [*](Artogene FaFE. -no Ra). Democle[*](domecle E. -moclae F. democretae Fe. -crito ReEe. Dio- mede TVa.H). Mneside[*](Mnesicle Tva.H). Xenocrate Zenonis. Theoninesto .

honos picturae (l)

honos imaginum

quando[*](quando—instituti om.F1) primum clupei[*](clupei BJ. clipei rS(D). clupei v)vice[*](uice ego. om.ll.v) imaginum[*](ima- gines BS) instituti[*](institutum F2E2)

quando primum in publico positi

quando in domibus

de picturae initiis

de mono Chromatis picturis

de primis pictoribus

antiquitas picturarum in Italia

de pictoribus Romanis

quando primum dignitas picturae et quibus ex causis[*](ex causis BV2S. excusis V1FaRa. exclu- r. publice H) Romae

qui victorias suas pictas[*](pictas VFaRadTH. pict. B. -turae FE) proposuerint[*](proposuerint S. -er???B. -erunt rH)

quando primum externis[*](internis B) picturis dignitas Romae[*](quando—Romae om.d(?), post 25 Romanis pos. H) (8-10)

ratio pingendi

de pigmentis praeter metallica (12-32)

de coloribus facticiis[*](de coloribus facticiis (fict- BS) BFES. (cfr. § 40). de coloribus natiuis et (om.FaRa) de col- fact- FaRadTH. om.V)

de Sinopide[*](senopi E. sepi F). med. ex ea XI[*](I FE)

de rubrica[*](de rubrica—p. 116,9 ex ea YI om.E). de terra Lemnia. med. ex ea VIIII[*](VIIII FaRadTH(D). IIII BS. XI VJ1)

de Aegyptia[*](egyptia T(H). -pcia d2. cia VFaRaFd1. chia B) terra

de ochra. med. ex rubrica[*](ex rubricis III FaRadT.om.V) III[*](med.—III om.H)

leucopborum

Paraetonium

Melinum. med. ex eo VI[*](VI om.B. VII Fa 1. (rectius VIII))

cerussa[*](cerussa—) usta

Eretria terra, med. ex ea VI[*](VI om.F)

sandaraca

sandyx

Syricum[*](siricum Fa. Ser-B)

atramentum

purpurrissum

Indicum. med. ex eo III[*](III VFaRaS. IV dTH(J). I FE.om.B)

Armenium. med. ex eo I

viride Appianum[*](apianum VFaFE. apla- B)

anulare

qui colores udo non inducantur

quibus coloribus antiqui pinxerint[*](pinxerint FRadH. -runt rv)

quando primum gladiatorum pugnae pictae[*](pictae et BS. -turae et VFaRa. et picturae rH. om. v) et propositae sint

de aetate picturae

operum et artificum in pictura nobilitates CCCCV[*](CCCCV BS. CCCV FEdv. CCCVII Fa 1. CCCV & CCVII r) (34-41)

picturae primum certamen

qui penicillo pinxerint[*](pinxerint pon.dTH) (36. 37)

de avium cantu compescendo[*](cantu compescendo FEv. om.B.add. inhibendo r)

qui encausta[*](Qui encausta Ra. Quem cau- FE2. Qui cau- VE1. quen chau- Fa. Qui encausto (-auto B) BdTv) cauterio[*](cauterio (-ri B) ll. del.v. aut ceris S) velcestro[*](uel cestro uel BS. uel r. et v) vel penicillo pinxerint[*](pinxerunt B. scripserint E) (39-41)

quae quis[*](quae quis—) primus invenerit in pictura

quid difficillimum in pictura.de generibus picturae[*](picturae supra post)

quis primus lacunaria pinxerit. quando primum camarae[*](camarae S. -ra Ra. camerae rv) pictae[*](pictae BFEdTv. -turae r)

pretia mirabilia picturarum[*](picturae BdT).de talento[*](encausto (pro talento) Ra(?)H. om.v.cfr. § 136)

plastices primi inventores

quis primus[*](primus BS. -um rH) ex facie[*](ex facie ll. D. add. et de signis H) imaginem expresserit[*](expresserit. de signis dT)

nobilitates artificum in[*](in BH. em FE. et r) plastice XIIII[*](XIIII BVFaS. XIII T.om.rH)

de figlinis operibus. de Signinis[*](de signinis FED. cfr. § 165. de signis BFaRad1. om.rH)

terrae varietates (47-58)

de pulvere Puteolano et aliis terrae generibus quae in lapidem vertuntur

de parietibus formaceis[*](formaceis ETH. -ma B. -naceis (-cibus Ra) r)

de latericiis[*](latericiis BS. -itiis dTH. -iceis r) et[*](et ll.v(S). et de H(D)) laterum ratione

de sulpure et generibus eius.med. XIIII[*](XIIII—)

de bitumine et generibus eius. med[*](med. om.Ra). XXVII[*](XVII FE)

de alumiue et generibus eius.med. ex eo[*](ex eo BFS. ex his V.om.rH) XXXXIIII[*](XXXXIIII ego. XXXVIII BS -VIIII rH)

de terra Samia. med. ex ea III[*](III om.FE)

Eretriae terrae genera

de terra ad medicnam[*](medicinam BES. -nas RadTH. -na r) lavanda[*](lauandam E)

de Chia[*](De cia VFaRa. Mechia B) terra, med. ex ea III

de Selinusia. med. ex ea III

de pnigitide[*](pnigi- tide (B)H e § 194. pinit- B. pnit- d. pnet- T. nit- Fa. init-r). med. ex ea VIIII

de ampelitide[*](de ampelitide—)[*](VIIII om.B). med. ex ea IIII

cretae ad vestium usus

Cimolia. med. ex ea VIIII[*](VIIII EH. VIII r)

Sarda. Vmbrica. saxum

argentaria. qui et quorum[*](qui et quorum ll.v(S). qua H) liberti praepotentes[*](praep. BFE. prae- positi va.H. -otentes notati H Brot.)

terra ex Galata[*](Galata dH. -tha TV. gelata B. cal- r). terra Clupea. terra Baliarica[*](Baliarica FTS. -ria Rad. balnearica B. bala- Fa. Balea- r(?)v). terra Ebusitana. med. ex iis[*](eis BS. his rH) IIII

Summa: medicinae et historiae et observations DCCCCLVI[*](DCCC B)

EX AVCTORIBVS

Messala oratore. Messala sene. Fenestella. Attico. M.Varrone. Verrio[*](Verno (-rrio S) Nepote Cornelio BS. Corn- Nep- Verno (Verio FE. -rrio H) rH. (post Attico pos.Verrio v)). Nepote Cornelio.

Deculone[*](Decio Eculeone va.S). Muciano. Melisso. Vitruvio. Cassio Severe. Longulano [*](Seuero. Langulano-B.comma pos.v(D), del.H. cfr. Brunn p. 43). Fabio Vestale.

EXTERNIS

[*](EXTERNIS BFE.om.rv)

Qui de pictura scripserunt[*](scripserunt ego. om.B. scripsit FaFE. scripsit. EXTERNIS r(?)v. cfr. Münzer QK p. 353 sq.): Pasitele[*](praxitele B2in marg.). Apelle. Melanthio. Asclepiodoro. Euphranore[*](Eufra- nore B.add. Parrhasio rva.S(D). cfr. §129). Heliodoro qui anathemata[*](anathemata (-ma B) ll.v. de anathematis D. cfr. p. 115,1) Atheniensium[*](Atheniensium J. om.B. athenis rv) scripsit[*](scripsit FaRaFdS. item ante Athenis TV. om.r). Metrodoro qui de[*](de om.FaFE) architectonice[*](architectonio B. -icae Fa) scripsit. Democrito. Theophrasto . Apione grammatico. Qui de metallica medicina scripserunt[*](scripse- runt ego coll.p. 115,5. s??? B. scripsit rv): Nymphodoro. Iolla[*](Iolia B. Colla FE). Apollodoro. Andrea[*](Andria B). Heraclide. Diagora. Botrye[*](Botryae B. -yse (-thrise Ra) r). Archedemo[*](Archidemo RadTva.J). Dionysio. Aristogene . Democle[*](Demode FaE). Mneside. Xenocrate Zenonis. Theomnesto.

naturae[*](natura Ra(?)H) lapidum.

luxuria[*](luxu- ria BVH. -iae rv) in marmoribus[*](marmoribus FEdTH. -rae B. -ri r) (1-3)

quis primus peregrine marmore columnas habuerit Romae

quis[*](Qui FaF) primus[*](primus Bv(S). -um rH. (quis—ostenderit ante 24 quis primus pos. v a. S et J)) in publicisoperibus ostenderit (2. 3)

qui primi[*](primum Rava.S) laudati in marmore scalpendo et quibus temporibus

de Mausoleo[*](mau- soleo d1S. mus- B. mousul- E. mousal- F. masoleu r) Cariae[*](tariae Fa. pariae Fd1. -io E.lemma del.d2om.TH. De marmore Pario et Mausoleo (post 34 CCXXV) va.H)

nobilitates operum et artificum in marmore[*](marmore BFEv(S). -ribus rH) CCXXV[*](CXXVI va.H)

quando primum marmorum in aedificiis usus

quis[*](Qui BRaH (i.e. qualis?)) primi marmora secuerint et quando

quis primus Romae crustaverit parietes

quibus aetatibus quaeque marmora in usum[*](usum BE3v(S). usu rH) venerint Romae

ratio secandi marmora. de harenis quibus secantur

de Naxio[*](naxio d(?)v. om.V. nacxo E. naxo r). de Armenio

de Alexandrinis marmoribus

de onyche[*](de onyche om.BVva.H)sive[*](siue ego. de ll.v. cfr. §60) alabastrite.

med. ex eo[*](eo ego. eis BS. om.V. his rH)III[*](III ego. VI (sex B) ll. H.cfr. §60.158)

de lygdino[*](lygdino VdTH. -deno B. lyocinio Fa. liocyno Ra. tydino FE. lyd- v), corallitico[*](corallitico BS. -llectico FE. -llico rH.om.v), Alabandico, Thebaico, Syenite[*](Suenite B. Sicn- FE. Symen- Ra)

de obeliscis (14. 15)

de eo qui pro gnomone in campo Martio est[*](est om.VTva.S)

opera mirabilia in terris (16-23)

Sphinx[*](Sphinx H. Spynx B. Sphinge Tv. spince d2. -nx VRa. -nxa Fa. -na r) Aegyptia. pyramides[*](pyramides ante Sphinx pos. va.D)

Pharos

labyrinthi

pensiles horti. pensile oppidum

de templo Ephesiae Dianae

aliorum templorum admirabilia

de lapide fugitivo. echo septiens[*](septiens VFS. -ies rv) resonans. sine clavo aedificia

Romae miracula operum XVIII

de magnete lapide. med. ex eo III[*](III—38 ex eo om.FE)[*](III BS. VI r. X H)

Syrius[*](sirius Ra. Scyrius H) lapis

de sarcophago sive Assio[*](siue assio BS. assio VFa. assia Ra. om.dTH). med. ex eo[*](ex eo om.VdTH) X

de chernite[*](chernite H. chemite BdT. celiam- VFa. eleam- Ra. chaeamaetae F. thea- mede E). de poro

de lapidibus osseis[*](osseis om.B). de palmatis. de Taenariis. de Coranis[*](coranis BS. -ntis Ra. -this VFa. conariis r. om.v), de nigris marmoribus

de molaribus[*](molaribus VTH. -riis B. -ris (moralis E) r.cfr. §137.174) lapidibus. pyrites, med. ex eo VII

ostracites. med. ex eo IIII

amiantus. med. ex eo II

geodes[*](goedes B. gaeodes H). med. ex eo III[*](VI E)

melitinus[*](melitites H. om.E). med. ex eo VI

gagates. med. ex eo VI

spongites. med. ex eo II[*](II BFaS. V VRa. VI dTH. om.r)

Phrygius

haematites, med. ex eo V

schistos. med. ex eo VII

androdamas[*](Andro ydamas B.om.FE), med. ex eo II.

Arabicus. miltites[*](Milites B. mylti- FaFE. multi- Ra) sive hepatites[*](hepatites BS. hela- T. ela- H. era- VFaRa. ara- d. aratidea r), anthracites[*](anthracites TH. Andraci- VFad. -chites r)

Aētites[*](Aetites BH. eti- T. etice r). Taphiusius[*](Taphiusius H. thaphi-T. -phlu-stus B. -piusius (-ssius FaRa) r). callimus

Samius. med. ex eo VIII

Arabus[*](Arabicus B). med. ex eo II[*](II om.FE. VI BS)

de pumice, med. ex eo VIIII

de mortariis[*](mortaris B. -ribus VRa. mayturb; Fa) medicinalibus et aliis. Etesius lapis, chalazius[*](chala zius dTH. -axus B. calazius Fa. -atius Ra. -arius V. chalodius r)

Siphnius[*](siphanius Ed. syph- F.om.FaRa). lapides molles

lapides[*](Lapides specu lares BS. -pis -aris rva.S(D). cfr. §160.161) speculares

phengites

de cotibus

de tophis[*](tophis BH. tro- FEdT. trofis r)

de silicum natura[*](natura BdTS. -ria Fa. -ris rH. om.v). de reliquis ad structuram[*](structuram Bv(S). -ras rH) lapidibus (49. 50)

genera structurae

de cisternis

de calce

harenae genera, mixtura harenae et[*](Mixtura harenae et calcis (cal- et har- v) Bv. harenae (om.dT) et calcis (gales Fa -lor Ra) mixturae (-ratae F. -ra dT) rH) calcis

vitia structurae[*](uitia structura om.VFaRa). de tectoriis[*](tectoris B. -res FE2. -re E1)

de columnis. genera columnarum

med. ex calce[*](calcen (om.V) B) V

de maltha

de gypso

de pavimentis (60-64)

asarotos[*](asorotos VFaRa. -thos F) oecos[*](oecos (H)S. peocos B. oethos Ra. oedios VFa. oeches r)

quod primum pavimentum Romae

de subdialibus pavimentis

Graecanica pavimenta

quando primum lithostrota[*](lithostrota (lyto- FE) BFEH. -otum JD. -stratum dT.lemma om.r)

quando primum camarae[*](camarae BRaS. -reae FE. -maerae rH) vitreae[*](uitriae B.om.FE)

origo vitri

genera eius et ratio faciendi

de Obsianis[*](obsianis (&si- B) VFaRaBS. -idianis rH)

miracula ignium

medicinae ex igni et cinere III

prodigia foci

Summa: medicinae ex iis[*](ex iis—31 omnis: res BS. om.rv. del. vult DUZp. 77 n.l. cfr. p. 114,8) LXXXVIIII:

ad serpentes III, bestiarum morsus, ad venena, caput, oculos, epinyctidas[*](epinyctedas B), dentes, dentifricia, fauces, strumas, stomachum; iocinera, pituitam , testes, vesicam, calculos, panos, haemorroidas, podagras , sanguini sistendo, sanguinem reicientibus, luxata, phreneticos, lethargicos, comitiales , melancholicos, vertigines , ulcera, volnera urenda , secanda, convolsa, contusa , maculas, usta, phthisin[*](pthisin B), mammas, muliebria vitia, carbunculos , pestilentia[*](pestilentiam coni. J coll.§202. (pestilentia sc. loca XVIII 27)).

Summa omnis: res et historiae et observationes CCCCXXXIIII[*](CCCCXXXIIII BS DXXIII rv)

EX AVCTORIBVS

M. Varrone. C.[*](C. BD cum Brunniop. 44. Caelio Tv. Caecilio r) Galba[*](Calba B). Cincio[*](Ciccio FE. C. Ictio T(?)va.S). Muciano. Nepote Cornelio. L. Pisone. Q[*](Q. (J)S. Que B.om.rv). Tuberone. Fabio Vestale. Annio Fetiale. Fabiano[*](Fabio B). Seneca. Catone censorio. Vitruvio.

EXTERNIS

Theophrasto. Pasitele. Iuba rege. Nicandro. Sotaco. Sudine . Alexandro polyhistore. Apione Plistonice[*](plistonice B.cfr. XXXVII 75. -ico rv. dist.S). Duride. Herodoto. Euhemero. Aristagora . Dionysio. Artemidoro. Butorida[*](Bytorida B.sed cfr. §79). Antisthene. Demetrio. Demotele. Lycea.