Naturalis Historia
Pliny, the Elder
Pliny, the Elder, creator; Mayhoff, Karl Friedrich Theodor, 1841-1914, editor
medicinae ex aquatilibus. aquarum mirabilia
aquarum differentiae
medicinae. Observationes CCLXVI (3-17)
quales oculis aquae prosint[*](quales-prosint EaaD.om.rv)
quales fecunditatem faciant quales insaniae medeantur[*](medeantur RaH. rem- VdT. -diantur Fa. lenmma om.r)
quales ealculosis
quales volneribus
quales partum custodiant[*](quales- custodiant om.FRE)
quales vitiliginem tollant
quae colorem lanis faciant
quae bominibus
quae memoriam, quae oblivionem
quae sensus subtilitatem, quae tarditatem, quae canoram vocem
quae vini taedium, quae inebrient
quae olei vicem praestent
quae salsae et amarae[*](quae - amarae FaRdH. om.r)
saxa[*](saxa VRadTH. sax Fa. X.exs E. Xes R. X. F) egerentes, risum aut ploratum facientes
quae amorem sanare dicantur
per triduum calentes haustus
aquarum miracula (18-20)
in quibus omnia mergantur, in quibus nihil
aquae necantes[*](nicantes FE. mic- R); pisces venenati[*](uenenati TH. uenanti (-tis d) ll)
quae lapideae fiant aut lapidem faciant
de salubritate aquarum
de vitiis aquarum
probatio aquarum
de aqua Marcia
de aqua Virgine
aquas inveniendi ratio
sign a aquarum
differentia[*](differentia FaFRD. -tiae rH) aquarum per genera terrae
ratio aquarum per tempora anni
aquarum subito nascentium aut desinentium observatio historica
ratio aquae ducendae
quo modo medicatis utendum et ad quae[*](et ad quae J. om.FREH. et aquae r) genera valitudinum[*](ualitudinum Ra 2EaaD.om.FREH. -nis rJ)
item marinis XXVIIII[*](XXIIII Fa. om.VH)
quid prosit navigatio V
quo modo marina aqua in mediterraneis possit fieri[*](fieri om.FRE. fieri possit H(D)) I[*](I FD. om.rH)
quo modo thalassomeli I[*](I om.FRaH)
quo modo hydromeli I[*](I om.RaRH)
remedium contra peregrin as aquas
ex musco medicinae VI
medicinae ex harenis
de salis generibus et confecturis et medicinis[*](medicinis H. -cinis et E. -cis r) observations[*](ob- seruationes H. -nibus ll (item infra 35)) CCIIII (39-45)
de salis auctoritate historica CXX
spuma salis[*](spuma salis om.V.postv. 29 pon.dT) (41. 45)
flos salis XX. salsugo II
de garo XV
de muria[*](de muria post v. 24 pon.dTH(J), post v. 22 S) XV
de allece[*](alleco R. alece VdH) VIII
de natura salis[*](de natura salis V(?)H.om.r)
de nitri generibus et confecturis et medicinis observationes CCXXI
de spongeis. medicinae et observations XCII
Summa: medicinae et historiae et observations DCCCCXXIIII
EX AVCTORIBVS
M. Varrone. Cassio Parmense Cicerone. Muciano. Caelio. Celso. Trogo. Ovidio. Polybio[*](de Polybio cfr. DKNp. 4.5). Sornatio.
EXTERNIS
Callimacho[*](Callimacho S. -cho Caecilio ll.v). Ctesia. Eudico[*](Lydico R. Lid- F. Licido E). Theophrasto. Eudoxo. Theopompo . Polyclito[*](Polyclito FaEv (D). -clyto rH. -crito Seconi.H. cfr. Brunn p. 40). luba. Lyco. Apione. Epigene. Pelope. Apelle. Democrito. Thrasyllo. Nicandro.Menandrocomoedo. Attalo. Sallustio Dionysio. Andrea. Nicerato. Hippocrate. Anaxilao.
medicinae ex aquatilibus. summa naturae[*](naturae uis BS. -ra eius r.om.v) vis in antipathia
de echenaide[*](echenaide BVFa. echin- Ra. echyn- d. echenatio E. echin- FR. echeneide Tv.cfr. § 148) II
de torpedine VII
de lepore marino V
mirabilia Rubri maris
de ingeniis pisciuni
proprietates piscium mirabiles (5-9)
ubi responsa dentur ex piscibus[*](ubi– piscibus post agnoscant pon.dTH. post edant v(SJ))
ubi ex manu edant
ubi vocem agnoscant
ubi amari[*](ubi amari—aurata h. l. om. et in fine ind. XXXI pon.dT) sint; ubi salsi, ubi[*](ubi non muti om.H) dulces, ubi non muti[*](muti S e coni.J. multi B. muli r). esse et locorum sympathiam vel[*](uel ll. et H) antipathiam
quando marini pisces in usu P. R.[*](P. R. om.BdT. pri- mum H) esse coeperint
Numae regis constitutio de piscibus
de curalio[*](curhalio B. tura- E). medicinae et observationes XLIII[*](XLIII BS. om.FR. -IIII rH(D))
de discordia inter se marinorum pastinaca VIIII. galeo, mullo XV[*](galeo XV VFadTS)
de iis quibus in aqua et in terra victus est
de castoreis. medicinae et observationes LVI[*](LVI VFadTD.om.B. LXVI rH. an XLVI?) (13. 14)
de testudine. medicinae et observationes LXVI[*](an LXXI?)
aurata IIII[*](IIII BS. III ri. om.dT. an I? cfr. §43 37 III BVFadTS. om.rH). stella marina VII
dracone marino III
salsamento XXV[*](XXII VFaRa. an XVIII?)
sardis I. cybia[*](cibia FaE.add. XII VFa. XI FREH.an VII?)
rana marina VI[*](VI ll.H. an III?). fluviatiles LII[*](LII BS.VFadT. LI rH. an XLII?)
rana rubeta[*](rubeta BVS. -ta I H. -bet I FE. -bet et R. -beta & Fa. -ta I et dT.an -ta X?)
observationes circa eas XXXII[*](XXXV FREH)
enhydris[*](enhydri R. -riae B) III[*](III ego. VI ll.H)
cancri fluviatiles XLV[*](XLV ego. VII FREH. XIV rS) . cancri[*](cancri marini VII BdTS.; coracini IIII. cancri marini VII FRE. coracini VII r. om. H) marini VII
ex[*](ex ego. etdT.om.ll.H) cocleis[*](cochleae dTH. om.R(?)) fluviatilibus[*](fluvia- tiles FEdTH. om.R(?)) VII
coracinis[*](coracinis ego. -ni BTS. om.rH) IIII
porco[*](porco pisce II BS. porcelli siue porci II rH) pisce II
vituio marino X
murena I
liippocampo VIIII
echinis XI[*](XI (pro IX) FRE)
ostreorum genera et observationes et medieinae LVIIII purpura[*](LVIIII purpura om.FREH) VIIII[*](an VII pro VIIII?)
alga marina II
mus marinus II
ex[*](ex ego. de dT.om.ll.H) scorpione marino[*](scorpio marinus V(?) H) XI[*](XI B. XII rH)
sanguisugis[*](sanguisucus Fa. -sugae H) VI[*](VI BS. VII rH)
murices XIII[*](XIII ll.H.an XII?)
conchylia V
piscium adips[*](adeps E1dTH) II[*](I FREH)
callionymi[*](cal- lionymi S. -mus H. caloponymi B. callionum (gall- FE) r) III[*](III BFaRaS. II dT. IV rH)
coracini fel I
pectunculi I[*](pectunculi I h. l. inseruit J,in fine indicis ante Summa habent Peciuncul. I B. petunculi (-la dT) r)
sepiae[*](saepiae FaFE) XXIIII[*](XXIII RH. XIIII T.an XVlIII?)
ichtyocolla V
batia I
bacchus sive mizyes[*](mizyes VFad. mies B. maxies Ra. obsties E. -thies FR. mizion T. myxon (B)H. cfr. §77) II
marini peduculi II[*](an II?)
canicula IIII
cetum I[*](cetum I BS. coet- I r. om. H)
ex[*](ex ego. de dT.om. ll. H) deiphinis[*](delphinus V (?) H) VIII[*](VIIII BS)
coluthia[*](coluthia S.cfr. § 84. 147. -tia FadT. colythia B (V?). -tia RH. -litia r) sive coryphia[*](coryphia BS. -ruphia dT. -rufia VFaRa. -ritia r. -rytia H) III[*](III BS. IV rH)
alcyoneum VII[*](an VI?)
thynnus V
menae XVI[*](XVI ego. XIII BVFaS. XII rH)
scolopendra II
saurus I
conchis I[*](conchis I J transp. voluit post bryon I (36). cfr. § 111)
siluro[*](siluro (praem. de) dT. -ru B. -rus rH) XV
strombo[*](strombus V(?)H) sive concha longa VI
tethea[*](tethea RTH. -tha E1. thetea B. -thea FE2. -phea Rad. -pea V.add. torpidine VII VFaRaT) V
olus[*](holus JD) marinum I[*](I om.BR)
myaces XXXV[*](XXXV ego. XXV ll.H)
mituli[*](mituli B(V?) H. -tillo R. tullo r) VIII[*](VIII BVFaRadTS. III rH.an VIIII?)
pelorides I
seriphum[*](seriphium VRTH) II
erythinis II
solea pisce I
rhombo I
blendia I
urtica marina II[*](III dT. VII BS)
pulmone[*](pulmo marinus V(?) H) marino IV[*](IV ego. VI ll.H)
onyches IIII
ex colubra[*](columbra B. -ba FRE) aquatica I
ex hydro I
mugile I
ex pelamyde IIII[*](IIII BS. III r H)
sciaena[*](sciana VFaRa. solana R. sola FE) I
perca IIII[*](IIII ll.H. an V?)
ex squatina[*](isquatina B. qua- r) III[*](III BS. I Ra)
zmarides[*](Zmarides BS. sma- H. zymma- VFaRadT. gymma- r) III
ophidio I
ex fibro IIII
bryon[*](bryo coni.J2coll.§110. 111) I
ex[*](ex (de d2T) asello pisce I d2TH. om. h. l. et post 16 pelamyde IIII pon. ll) asello pisce I
phagro[*](phagro BS. pa- rH) I
ex balaena[*](ballaena B (item § 144). bel- lano R. ballena r) I
polypo I
ex glano[*](glano BdTH. cla- r) I
glaucisco[*](glaucisco VFaRadTH. clau- r) I
rubellio[*](rubellio FaRadTH. -llo r) I
uva[*](uua- anguilla (add. marina B) I ll.D. ang- I. uua mar- I dT(?)H.cfr. §138) marina I
anguilla I
hippopotamio[*](hippotamio FaRadT. -opotamia FEH. hypot- R) I
crocodilo I
adarca sive calamochnus III
calamo VIII
animalium omnium in mari[*](mare BS) viventium nomina CLXXVI[*](CLXVI va.H. cfr. D UZp. 75)
Summa: medicinae et historiae et observationes DCCCCXC[*](DCCCCXC FREH. -XL dT. -XCV VFaRa. -XXVIII va.H. CCCCLXXXXII B)
EX AVCTORIBVS
Licinio Macro. Trebio Nigro[*](Trebio Nigro T(?)C. Trebioni B. Trebonio (The- E) Nigro rv).
Sextio Nigro qui Gracce scripsit[*](scripsit om.B). Ovidio poeta. Cassio Hemina. Maecenate. Iaccho[*](iaccho BS. Iacceo VFaRa. Iaceo FR. La- EdT. L. Ateio v). Sornatio[*](Sornatio om.va.H).EXTERNIS
Iuba. Andrea. Salpe. Apione. Pelope. Apelle. Thrasyllo[*](Thasillo R. Thasio E.om.Ra. Thasio, Thrasyllo dT (?) va.S). Nicandro.
metallorum naturae[*](natura BFaS).
de auro (2-25)
quae prima commendatio eius
de anulorum aureorum origine
de mo do auri apud antiques
de equestri ordine. de iure anulorum aureorum (6-9)
de decuriis iudicum
quotiens nomen[*](nomina FaFREva. H) equestris ordinis mutatum[*](muatat E1. -tu E2. immutatum V(?)H. -ta v)
de donis militaribus aureis et argenteis
quando primum corona aurea data
de reliquo usu auri[*](aurio B.an auri, luxu- ria?), feminarum
de nummo aureo
quando primum signatum[*](signatum om.B) aes[*]( aes BS. est rH),argentum, aurum. antequam ea signarentur[*](ea signa- rentur BVFaRadTH. signaretur rv(D)), quis mos[*](qui mos va.H). in aere[*](ea re FRE)
quae maxima pecunia primi census[*](primi census BS. -mo censu. (cessu R. censa E2) v(D))
quotiens et quibus temporibus aucta sit[*](aucta sit BS. -toritas rv) aeris aut[*](aeris aut (et D) nummi BS. aeris (iteris et FRE. aereis dTH) nummis rH. auri v) nummi signati[*](signati BVFaRaS. -tis dTH. segnitia r. del.v) aestimatio
de cupiditate auri
qui plurimum auri et argenti possederint[*](possederint VFaRadTH. -dit B. -ssidet E. -sset r)
quando primum argenti apparatus[*](argentum apparuerit BSJ) in harena, quando in scaena[*](cena FREdT)
quibus temporibus plurimum in aerario populi Romani auri et argenti fuerit
quando primum lacunaria inaurata
quibus de causis praecipua auctoritas auro
ratio inaurandi[*](inauranda VFaRa. naturandi FRE. -ralis [auri inueniendi] va.H)
de inveniendo auro
de auripigmento
de electro[*](de auripigmento. de electro om.FREva. H)
primae aureae statuae
medicinae ex auro[*](auro VIII-14 medicinae ex om.B) VIII[*](VIIII Fa)
de chrysocolla (26-29)
ratio eius in picturis
medicinae ex chrysocolla VII[*](VII S. un B.om.FRE. VI rv)
de aurificum chrysocolla sive santerna[*](saterna REH)
mirabilia naturae glutinandis inter se et perficiendis metallicis rebus
de argento
de argento vivo
de stimi sive[*](stimio siue stibio B) stibi sive alabastro[*](alabrasti (om. siue larbasi) B) sive larbasi[*](larbasi S. -so H. -baa VFaRa. labasi r) sive platyophthalmo. medicinae ex eo VII
de scoria argenti. medicinae ex ea VI[*](VI BS. om.rH)
de spuma[*](de spuma- VII BFaS. om..rH) argenti. medicinae ex ea VII
de minio (36-41)
quam religiosum apud antiquos fuerit
de inventione eius et origine
de cinnabari
ratio eius[*](eius ll.S. cinnabaris et minii dTH) in picturis et medicina[*](et medicina (-nae v) B. in (et in R) med- r.om.dTH. (in medi- cina et in picturis S)) (38. 39)
genera mini
ratio[*](ratio- picturis omE(?)dTH. add. in medicina D) eius in picturis
de hydrargyro
medicina[*](medicina (-ne T) ex minio TS coll. 124,post inaurando pon.ll, ante hydrargyro H(J). del.v(D)) ex minio
de argento inaurando
de coticulis aurariis
argenti genera et experimenta (44-55)
de speculis
de Aegyptio argento
de inmodica pecunia
quorum maximae opes fuerint[*](opes fuerint om.FRE)
quando primum populus Romanus
stipem sparseritde luxuria in vasis argenteis
frugalitatis antiquae in argento exempla
quando primum lectis argentum additum
quando lances inmodicae factae
quando repositoriis argentum additum
quando[*](quando BVFaRaS. -do primum dTH) tympana facta[*](quando lances—11 additum BS. quando lances—factae FREH. om.r. inFREpost factae deest tota huius indicis clausula,praetermissa, ut videtur, ab archetypi librario pagina una et erroredetecto, sed non correcto: nam continuatur indicis l. XXXIV dimi-dia pars altera (p. 112,43) nobilitates ex aere operum—Theomnesto (FeReEe) et sequitur deinde idem index integer)
inmodica argenti pretia[*](pecunia (pro pretia) d(?)H)
de statuis argenteis[*](argenteis BVFav (S). -ti dTH. om.Ra)
nobilitates operum et artificum in argento
de sile
qui primi sile pinxerint et qua ratione
de caeruleo. medicinae ex[*](ex eo II BS. ex com VFa (Ra?). ex caeruleo dTH) eo II (57. 58)
Summa: medicinae et historiae et observationes CCLXXXVIII[*](CCLXXXVIII BD. CCLXVII VFaRad. CCLX T. MCXXV v)
EX AVCTORIBVS
Domitiano Caesare. Iunio Gracchano. L. Pisone[*](L. Pisone BaS. medico Fa. om.r (auctorum nomina eadem fere atque in l. XXXIV exhibent v, partim cum his confusa, partim mutato ordine dat H)). M. Varrone[*](Verrio, M. Varrone SJ1cum v). Corvino. Attico Pomponio . Calvo Licinio. Cornelio Nepote. Muciano. Boccho[*](Bucch???o B. Butho va.H). Fetiale . Fenestella. Valerio Maximo , lulio Basso qui de medicina Graece scripsit. Sextio[*](Sexto VdT) Nigro qui item.
EXTERNIS
Theophrasto. Democrito.Iuba. Timaeo historico. Qui[*](qui Tv. om.r) de medicina metallica scrip[*](scripserunt D UZp. 76 (etdist.). scripsit VS. s. B. fecit FadT)- serunt: Heraclide. Andrea. Diagora. Botrye. Archedemo[*](Arche- demo BJ. Archid- rS). Dionysio. Aristogene. Demo[*](demode Fa)- cle. Mneside[*](Neside B). Attalo medico. Xenocrate item. Theomnesto. Nymphodoro. lolla. Apollodoro
. Pasitele qui mirabilia[*](mirabilias B) opera scripsit. Antigono qui de toreutice scripsit. Menaechmo qui[*](post qui item add. Menandro qui de toreutis VFadTD; ex ind. XXXIV add. Xenocrate qui item, Du- ride qui item, Menandro qui de toreutis, Heliodoro qui de Athe- niensium anathematis, Metrodoro Scepsio v. del D. cfr. UZ p. 77 n. 1) item.aeris metalla (1-38)
genera aeris (2-5)
quae Corinthia
quae Deliaca
quae Aeginetica
de tricliniis aeratis[*](aeratis BFaRaJ2. aereis V(?)dH. aureis T.lemma om.rv,post 14 ex aere pon.dTH) (4. 5. 8)
de candelabris
de templorum ornamentis ex aere[*](ęreis ex aere Ba)
quod primum[*](primum romae dei simulacrum aereum romae ex aere factum B) dei simulacrum Romae ex aere factum
de origine statuarum et honore
statuarum genera et figurae.
antiquas[*](antiquas - fuisse post 25 rostra pos. S e coni. J. del. H) statuas togatas sine tunicis fuisse (10. 11)
quae[*](quae - Romae post rostra pon.dT.del. H) primae statuae Romae. quibus primum publice positae, quibus primum in columna, quando rostra
quibus externis Romae publice positae
quibus Romae mulieribus in publico positae
quae prima Romae statua equestris publice posita
quando omnes privatim positae[*](positae BVFaRaS. publice r. et pub- v) statuae ex publico subiatae
quae prima[*](prima OVFadTJ. -mae rv) ab externis publice[*](publice B2FaF) posita[*](posita VFTJ. -tae rv)
fuisse antiquitus et[*](et BVFaS.om.r H) in Italia statuaries
de pretiis signorum inmodicis
de colossis in urbe celeberrimis
nobilitates ex aere operum[*](post operum desinit lib. I inR;adnotatum in marg. est De istis praeambulis deficit unum folium) et artificum CCCLXVI
differentiae aeris et mixturae. de pyropo
de Campano aere
de servando aere
de cadmia
med. ex ea XV
aeris usti effectus in mediciria X[*](IX Ra. om.V(?)FeReEeH)
de scoria aeris. de flore[*](de flore aeris. squama aeris om.FEdTH) aeris, squama[*](squama - aeris om.Fe) aeris, stomomate[*](stomat???, aeris FEd. -aterios ReEe) aeris. med. ex iis XLVII
aerugo, med. ex ea XVIII[*](XVIIII Fe. XVII ReFEdH)
hieracium[*](hieracium -)[*](XVIII om.FeReEe)
scolex aeris. med. ex eo XVIII[*](XVIII BVFaRaS XVII rH)
de chalcitide[*](calcipide FeReEe. chalciti VFaTH. calcite Ra. -ide FE). med. ex ea VII psoricon[*](psoricon om.Vd(?)H)
sori[*](sory RaH. spori FEdT). med. ex eo III[*](III BReS. IIII VFaFeRe. VII Ra. VIII EdH. VIIII Fin ras. XIII T)
misy[*](misy- XIII om.FE)[*](misy BdTH. mysi OVRaFe. misi r). med. ex eo XIII[*](XIII BFeReEeS. XIIII rH(J))
chalcanthum sive atramentum sutorium[*](sutorium B(VRaRe?)H. -ricium r). med. ex eo XVII[*](XVII ego. XIIII FeReEe. XVI rH)
pompholyx. spodium. med. ex iis[*](is B. his rH. eis J) VI[*](VI VH(J). om.FeEe. V rS) (33. 34)
antispodi[*](antispondii FE) gen[*](con (pro gen.) Ee. on FeRe). XV
smegma[*](smegna B.om.E. specma FeRaEe. spegma H)
de diphryge
de triente Servilio
de ferrariis[*](ferrariis FeReEe. cfr. § 144. XXXV 35. ferreis rv. ferri dTH e §138) metallis (39-46)
simulacra ex ferro
caelaturae ex ferro
differentiae ferri[*](ferri ll.D. add. et temperatura d2TH)
de ferro quod vivum appellant[*](appellatur FaRa)
ferri temperatura[*](ferri temperatura ll.D. del.d2. om.TH)
robiginis[*](robiginis VRedS. rub- rv) remedia
med. ex ferro VII
med. ex robigine[*](robigine BVFdS. rub- rv) XIII[*](XIIII BFEH. XV FeReEe. V r)
med. ex squama ferri XVII[*](XVIII FeReEe) hygremplastrum
de plumbi metallis (47-56)
de plumbo albo
de argentario. de stagno
de plumbo nigro
med. ex plumbo XV
med. ex scoria[*](scoria EdTH. co- r XVI EH) plumbi XV
spodium[*](spondium FaRa) ex plumbo
de molybdaena[*](molygdena FeReEe. -ligdina FE). med. ex ea V[*](V VFaFeEedT. XV rH)
psimythium[*](psimythium (-tium T) dTv(J). psmy- VFaRa. psimith- BFES. Primitium FeReEe) sive cerussa. med. ex ea VI[*](VI om.FE. V Fe. VII Ee)
sandaraca. med. ex ea XI
arrlienicum[*](arrhenicum BS. arre- VFaFEJ. arse- dTH. arrenicula FeReEe. arenicoro Ra)
Summa: medicinae CCLVIII[*](CCLVIII BFEJ2. -VII OD. CLVIII S (errore). numerum hunc et seqq. -). ex iis ad canis morsus, ad caput, alopecias, oculos[*](oculos XXV BJ. -los FED. XXV S) XXV, aures, nares[*](nares FES. Hales B), oris vitia, lepras , gingivas, dentes; uvam, pituitam, fauces, toncsillas[*](tonsillas S. tos- B. .toss- FE), anginam[*](anginam S. na B. -guina FE), tussim, vomitiones, pectus, stomaehum, suspiria, lateris dolores, splenem, ventrem ,tenesmum, dysenteriam, sedem, verenda, sanguinem sistendum[*](si- stendum S. sist. B. sisto FE), podagras[*](podagras S. -agr. B. -agrae FE), hydropicos , ulcera, volnera XXVI, suppurata, ossa, paronychia, ignem sacrum, haemorroidas, fistulas, callum, pusulas[*](posulas B. pusullas FE), scabiem , cicatrices, infantes, muliebria vitia, psilotrum, venerem inhibendam, ad vocem, contra lymphationes. Summa[*](Summa res om.rva.S. del. vult D UZp. 77 n.1): res et historiae et observationes DCCCCXV[*](DCCCCXXV VdT. m???CXXV Fe. DCCCXV va.H)
EX AVCTORIBVS
L. Pisone.[*](A. (pro L.) FeReEe) Antiate. Verrio. M. Varrone. Cornelio Nepote[*](Cornelio Nepote om.VFaFEdTva. S. (H repetit ad hunc librum eundem in- dicem, quem ad l. XXXIII contaminando finxit)). Messala[*](Messala Rufo sublato commote Brunn p. 13. cfr. ind. VII) Rufo. Marso poeta. Boccho[*](Bocco BFa. bacho Fe. Buclao Ee. Butho va.H). Iulio Basso qui de medicina Graece scripsit. Sextio Nigro qui item[*](qui item Bas. item ll.v). Fabio[*](Fabio FeReEev. Fario B. Furio r) Vestale.
EXTERNIS
Democrito. Metrodoro Scepsio . Menaechmo qui de toreutice scripsit. Xenocrate qui item. Antigono qui item. Duride qui item[*](Duride qui item om.FeReEe). Heliodoro
qui Atbeniensium[*](atheniensium TBas.(S). dethen- B. de athen- (-nium F. -niense vel -sae FeReEe) rv(H)D) anathemata[*](anathemata BFadTBas.(S). -tae F. -te Ev. -tis rH(D)) scripsit[*](scripserunt FE). Pasitele qui mirabilia [*](demirabilia BRaFE2. -libus E1D) opera[*](operibus E1D. -ra scripsit om.Ra) scripsit. Timaeo[*](Timaeo—scripserunt om.FeReEeva.H). Qui de medicina metallica[*](metallica om.FaRa. milica F. -lia E) scripserunt[*](scripserunt FD UZp. 76(etdist.}. -serit E. -sit rH): Nymphodoro. Iolla. Apollodoro. Andrea[*](Andria B). Heraclide. Diagora. Botrye. Archedemo[*](Archedemo Re. -emedo (Erch- E) FeEeFE. Archidemo dH. -imede TV). Dionysio. Aristogene [*](Artogene FaFE. -no Ra). Democle[*](domecle E. -moclae F. democretae Fe. -crito ReEe. Dio- mede TVa.H). Mneside[*](Mnesicle Tva.H). Xenocrate Zenonis. Theoninesto .honos picturae (l)
honos imaginum
quando[*](quando—instituti om.F1) primum clupei[*](clupei BJ. clipei rS(D). clupei v)vice[*](uice ego. om.ll.v) imaginum[*](ima- gines BS) instituti[*](institutum F2E2)
quando primum in publico positi
quando in domibus
de picturae initiis
de mono Chromatis picturis
de primis pictoribus
antiquitas picturarum in Italia
de pictoribus Romanis
quando primum dignitas picturae et quibus ex causis[*](ex causis BV2S. excusis V1FaRa. exclu- r. publice H) Romae
qui victorias suas pictas[*](pictas VFaRadTH. pict. B. -turae FE) proposuerint[*](proposuerint S. -er???B. -erunt rH)
quando primum externis[*](internis B) picturis dignitas Romae[*](quando—Romae om.d(?), post 25 Romanis pos. H) (8-10)
ratio pingendi
de pigmentis praeter metallica (12-32)
de coloribus facticiis[*](de coloribus facticiis (fict- BS) BFES. (cfr. § 40). de coloribus natiuis et (om.FaRa) de col- fact- FaRadTH. om.V)
de Sinopide[*](senopi E. sepi F). med. ex ea XI[*](I FE)
de rubrica[*](de rubrica—p. 116,9 ex ea YI om.E). de terra Lemnia. med. ex ea VIIII[*](VIIII FaRadTH(D). IIII BS. XI VJ1)
de Aegyptia[*](egyptia T(H). -pcia d2. cia VFaRaFd1. chia B) terra
de ochra. med. ex rubrica[*](ex rubricis III FaRadT.om.V) III[*](med.—III om.H)
leucopborum
Paraetonium
Melinum. med. ex eo VI[*](VI om.B. VII Fa 1. (rectius VIII))
cerussa[*](cerussa—) usta
Eretria terra, med. ex ea VI[*](VI om.F)
sandaraca
sandyx
Syricum[*](siricum Fa. Ser-B)
atramentum
purpurrissum
Indicum. med. ex eo III[*](III VFaRaS. IV dTH(J). I FE.om.B)
Armenium. med. ex eo I
viride Appianum[*](apianum VFaFE. apla- B)
anulare
qui colores udo non inducantur
quibus coloribus antiqui pinxerint[*](pinxerint FRadH. -runt rv)
quando primum gladiatorum pugnae pictae[*](pictae et BS. -turae et VFaRa. et picturae rH. om. v) et propositae sint
de aetate picturae
operum et artificum in pictura nobilitates CCCCV[*](CCCCV BS. CCCV FEdv. CCCVII Fa 1. CCCV & CCVII r) (34-41)
picturae primum certamen
qui penicillo pinxerint[*](pinxerint pon.dTH) (36. 37)
de avium cantu compescendo[*](cantu compescendo FEv. om.B.add. inhibendo r)
qui encausta[*](Qui encausta Ra. Quem cau- FE2. Qui cau- VE1. quen chau- Fa. Qui encausto (-auto B) BdTv) cauterio[*](cauterio (-ri B) ll. del.v. aut ceris S) velcestro[*](uel cestro uel BS. uel r. et v) vel penicillo pinxerint[*](pinxerunt B. scripserint E) (39-41)
quae quis[*](quae quis—) primus invenerit in pictura
quid difficillimum in pictura.de generibus picturae[*](picturae supra post)
quis primus lacunaria pinxerit. quando primum camarae[*](camarae S. -ra Ra. camerae rv) pictae[*](pictae BFEdTv. -turae r)
pretia mirabilia picturarum[*](picturae BdT).de talento[*](encausto (pro talento) Ra(?)H. om.v.cfr. § 136)
plastices primi inventores
quis primus[*](primus BS. -um rH) ex facie[*](ex facie ll. D. add. et de signis H) imaginem expresserit[*](expresserit. de signis dT)
nobilitates artificum in[*](in BH. em FE. et r) plastice XIIII[*](XIIII BVFaS. XIII T.om.rH)
de figlinis operibus. de Signinis[*](de signinis FED. cfr. § 165. de signis BFaRad1. om.rH)
terrae varietates (47-58)
de pulvere Puteolano et aliis terrae generibus quae in lapidem vertuntur
de parietibus formaceis[*](formaceis ETH. -ma B. -naceis (-cibus Ra) r)
de latericiis[*](latericiis BS. -itiis dTH. -iceis r) et[*](et ll.v(S). et de H(D)) laterum ratione
de sulpure et generibus eius.med. XIIII[*](XIIII—)
de bitumine et generibus eius. med[*](med. om.Ra). XXVII[*](XVII FE)
de alumiue et generibus eius.med. ex eo[*](ex eo BFS. ex his V.om.rH) XXXXIIII[*](XXXXIIII ego. XXXVIII BS -VIIII rH)
de terra Samia. med. ex ea III[*](III om.FE)
Eretriae terrae genera
de terra ad medicnam[*](medicinam BES. -nas RadTH. -na r) lavanda[*](lauandam E)
de Chia[*](De cia VFaRa. Mechia B) terra, med. ex ea III
de Selinusia. med. ex ea III
de pnigitide[*](pnigi- tide (B)H e § 194. pinit- B. pnit- d. pnet- T. nit- Fa. init-r). med. ex ea VIIII
de ampelitide[*](de ampelitide—)[*](VIIII om.B). med. ex ea IIII
cretae ad vestium usus
Cimolia. med. ex ea VIIII[*](VIIII EH. VIII r)
Sarda. Vmbrica. saxum
argentaria. qui et quorum[*](qui et quorum ll.v(S). qua H) liberti praepotentes[*](praep. BFE. prae- positi va.H. -otentes notati H Brot.)
terra ex Galata[*](Galata dH. -tha TV. gelata B. cal- r). terra Clupea. terra Baliarica[*](Baliarica FTS. -ria Rad. balnearica B. bala- Fa. Balea- r(?)v). terra Ebusitana. med. ex iis[*](eis BS. his rH) IIII
Summa: medicinae et historiae et observations DCCCCLVI[*](DCCC B)
EX AVCTORIBVS
Messala oratore. Messala sene. Fenestella. Attico. M.Varrone. Verrio[*](Verno (-rrio S) Nepote Cornelio BS. Corn- Nep- Verno (Verio FE. -rrio H) rH. (post Attico pos.Verrio v)). Nepote Cornelio.
Deculone[*](Decio Eculeone va.S). Muciano. Melisso. Vitruvio. Cassio Severe. Longulano [*](Seuero. Langulano-B.comma pos.v(D), del.H. cfr. Brunn p. 43). Fabio Vestale.EXTERNIS
[*](EXTERNIS BFE.om.rv)Qui de pictura scripserunt[*](scripserunt ego. om.B. scripsit FaFE. scripsit. EXTERNIS r(?)v. cfr. Münzer QK p. 353 sq.): Pasitele[*](praxitele B2in marg.). Apelle. Melanthio. Asclepiodoro. Euphranore[*](Eufra- nore B.add. Parrhasio rva.S(D). cfr. §129). Heliodoro qui anathemata[*](anathemata (-ma B) ll.v. de anathematis D. cfr. p. 115,1) Atheniensium[*](Atheniensium J. om.B. athenis rv) scripsit[*](scripsit FaRaFdS. item ante Athenis TV. om.r). Metrodoro qui de[*](de om.FaFE) architectonice[*](architectonio B. -icae Fa) scripsit. Democrito. Theophrasto . Apione grammatico. Qui de metallica medicina scripserunt[*](scripse- runt ego coll.p. 115,5. s??? B. scripsit rv): Nymphodoro. Iolla[*](Iolia B. Colla FE). Apollodoro. Andrea[*](Andria B). Heraclide. Diagora. Botrye[*](Botryae B. -yse (-thrise Ra) r). Archedemo[*](Archidemo RadTva.J). Dionysio. Aristogene . Democle[*](Demode FaE). Mneside. Xenocrate Zenonis. Theomnesto.
naturae[*](natura Ra(?)H) lapidum.
luxuria[*](luxu- ria BVH. -iae rv) in marmoribus[*](marmoribus FEdTH. -rae B. -ri r) (1-3)
quis primus peregrine marmore columnas habuerit Romae
quis[*](Qui FaF) primus[*](primus Bv(S). -um rH. (quis—ostenderit ante 24 quis primus pos. v a. S et J)) in publicisoperibus ostenderit (2. 3)
qui primi[*](primum Rava.S) laudati in marmore scalpendo et quibus temporibus
de Mausoleo[*](mau- soleo d1S. mus- B. mousul- E. mousal- F. masoleu r) Cariae[*](tariae Fa. pariae Fd1. -io E.lemma del.d2om.TH. De marmore Pario et Mausoleo (post 34 CCXXV) va.H)
nobilitates operum et artificum in marmore[*](marmore BFEv(S). -ribus rH) CCXXV[*](CXXVI va.H)
quando primum marmorum in aedificiis usus
quis[*](Qui BRaH (i.e. qualis?)) primi marmora secuerint et quando
quis primus Romae crustaverit parietes
quibus aetatibus quaeque marmora in usum[*](usum BE3v(S). usu rH) venerint Romae
ratio secandi marmora. de harenis quibus secantur
de Naxio[*](naxio d(?)v. om.V. nacxo E. naxo r). de Armenio
de Alexandrinis marmoribus
de onyche[*](de onyche om.BVva.H)sive[*](siue ego. de ll.v. cfr. §60) alabastrite.
med. ex eo[*](eo ego. eis BS. om.V. his rH)III[*](III ego. VI (sex B) ll. H.cfr. §60.158)
de lygdino[*](lygdino VdTH. -deno B. lyocinio Fa. liocyno Ra. tydino FE. lyd- v), corallitico[*](corallitico BS. -llectico FE. -llico rH.om.v), Alabandico, Thebaico, Syenite[*](Suenite B. Sicn- FE. Symen- Ra)
de obeliscis (14. 15)
de eo qui pro gnomone in campo Martio est[*](est om.VTva.S)
opera mirabilia in terris (16-23)
Sphinx[*](Sphinx H. Spynx B. Sphinge Tv. spince d2. -nx VRa. -nxa Fa. -na r) Aegyptia. pyramides[*](pyramides ante Sphinx pos. va.D)
Pharos
labyrinthi
pensiles horti. pensile oppidum
de templo Ephesiae Dianae
aliorum templorum admirabilia
de lapide fugitivo. echo septiens[*](septiens VFS. -ies rv) resonans. sine clavo aedificia
Romae miracula operum XVIII
de magnete lapide. med. ex eo III[*](III—38 ex eo om.FE)[*](III BS. VI r. X H)
Syrius[*](sirius Ra. Scyrius H) lapis
de sarcophago sive Assio[*](siue assio BS. assio VFa. assia Ra. om.dTH). med. ex eo[*](ex eo om.VdTH) X
de chernite[*](chernite H. chemite BdT. celiam- VFa. eleam- Ra. chaeamaetae F. thea- mede E). de poro
de lapidibus osseis[*](osseis om.B). de palmatis. de Taenariis. de Coranis[*](coranis BS. -ntis Ra. -this VFa. conariis r. om.v), de nigris marmoribus
de molaribus[*](molaribus VTH. -riis B. -ris (moralis E) r.cfr. §137.174) lapidibus. pyrites, med. ex eo VII
ostracites. med. ex eo IIII
amiantus. med. ex eo II
geodes[*](goedes B. gaeodes H). med. ex eo III[*](VI E)
melitinus[*](melitites H. om.E). med. ex eo VI
gagates. med. ex eo VI
spongites. med. ex eo II[*](II BFaS. V VRa. VI dTH. om.r)
Phrygius
haematites, med. ex eo V
schistos. med. ex eo VII
androdamas[*](Andro ydamas B.om.FE), med. ex eo II.
Arabicus. miltites[*](Milites B. mylti- FaFE. multi- Ra) sive hepatites[*](hepatites BS. hela- T. ela- H. era- VFaRa. ara- d. aratidea r), anthracites[*](anthracites TH. Andraci- VFad. -chites r)
Aētites[*](Aetites BH. eti- T. etice r). Taphiusius[*](Taphiusius H. thaphi-T. -phlu-stus B. -piusius (-ssius FaRa) r). callimus
Samius. med. ex eo VIII
Arabus[*](Arabicus B). med. ex eo II[*](II om.FE. VI BS)
de pumice, med. ex eo VIIII
de mortariis[*](mortaris B. -ribus VRa. mayturb; Fa) medicinalibus et aliis. Etesius lapis, chalazius[*](chala zius dTH. -axus B. calazius Fa. -atius Ra. -arius V. chalodius r)
Siphnius[*](siphanius Ed. syph- F.om.FaRa). lapides molles
lapides[*](Lapides specu lares BS. -pis -aris rva.S(D). cfr. §160.161) speculares
phengites
de cotibus
de tophis[*](tophis BH. tro- FEdT. trofis r)
de silicum natura[*](natura BdTS. -ria Fa. -ris rH. om.v). de reliquis ad structuram[*](structuram Bv(S). -ras rH) lapidibus (49. 50)
genera structurae
de cisternis
de calce
harenae genera, mixtura harenae et[*](Mixtura harenae et calcis (cal- et har- v) Bv. harenae (om.dT) et calcis (gales Fa -lor Ra) mixturae (-ratae F. -ra dT) rH) calcis
vitia structurae[*](uitia structura om.VFaRa). de tectoriis[*](tectoris B. -res FE2. -re E1)
de columnis. genera columnarum
med. ex calce[*](calcen (om.V) B) V
de maltha
de gypso
de pavimentis (60-64)
asarotos[*](asorotos VFaRa. -thos F) oecos[*](oecos (H)S. peocos B. oethos Ra. oedios VFa. oeches r)
quod primum pavimentum Romae
de subdialibus pavimentis
Graecanica pavimenta
quando primum lithostrota[*](lithostrota (lyto- FE) BFEH. -otum JD. -stratum dT.lemma om.r)
quando primum camarae[*](camarae BRaS. -reae FE. -maerae rH) vitreae[*](uitriae B.om.FE)
origo vitri
genera eius et ratio faciendi
de Obsianis[*](obsianis (&si- B) VFaRaBS. -idianis rH)
miracula ignium
medicinae ex igni et cinere III
prodigia foci
Summa: medicinae ex iis[*](ex iis—31 omnis: res BS. om.rv. del. vult DUZp. 77 n.l. cfr. p. 114,8) LXXXVIIII:
ad serpentes III, bestiarum morsus, ad venena, caput, oculos, epinyctidas[*](epinyctedas B), dentes, dentifricia, fauces, strumas, stomachum; iocinera, pituitam , testes, vesicam, calculos, panos, haemorroidas, podagras , sanguini sistendo, sanguinem reicientibus, luxata, phreneticos, lethargicos, comitiales , melancholicos, vertigines , ulcera, volnera urenda , secanda, convolsa, contusa , maculas, usta, phthisin[*](pthisin B), mammas, muliebria vitia, carbunculos , pestilentia[*](pestilentiam coni. J coll.§202. (pestilentia sc. loca XVIII 27)).
Summa omnis: res et historiae et observationes CCCCXXXIIII[*](CCCCXXXIIII BS DXXIII rv)
EX AVCTORIBVS
M. Varrone. C.[*](C. BD cum Brunniop. 44. Caelio Tv. Caecilio r) Galba[*](Calba B). Cincio[*](Ciccio FE. C. Ictio T(?)va.S). Muciano. Nepote Cornelio. L. Pisone. Q[*](Q. (J)S. Que B.om.rv). Tuberone. Fabio Vestale. Annio Fetiale. Fabiano[*](Fabio B). Seneca. Catone censorio. Vitruvio.
EXTERNIS
Theophrasto. Pasitele. Iuba rege. Nicandro. Sotaco. Sudine . Alexandro polyhistore. Apione Plistonice[*](plistonice B.cfr. XXXVII 75. -ico rv. dist.S). Duride. Herodoto. Euhemero. Aristagora . Dionysio. Artemidoro. Butorida[*](Bytorida B.sed cfr. §79). Antisthene. Demetrio. Demotele. Lycea.