Naturalis Historia
Pliny, the Elder
Pliny, the Elder, creator; Mayhoff, Karl Friedrich Theodor, 1841-1914, editor
medicinae ex animalibus.
de origine medicinae
de Hippocrate
quando primum clinice
quandoprimum iatraliptice
de Chrysippo medico[*](medico om.Vdva.S), de Erasistrato
de empirice
de Herophilo. de reliquis inlustribus medicis
quotiens ratio medicinae mutata sit
quis primus Romae medicus et quando
quid de medicis antiqui[*](antiqui VFav. -quis r H) Romani iudicaverint
vitia medicinae
remedia ex lanis XXXV et sequenti libro[*](sequenti libro H. -tibus (vel -tib. lib.) ll, item partim infra, numeros qui sequuntur primus H ex Ed et cod. Colbert, in adnotatt. ad libr. -XXZX, post eum adhibitis etiam VRT suo loco S edidit, nonnullos deinde cor- rexerunt JD. qui restant aperte repugnantes librorum textui, eos computando emendare difficile est dubia haud raro Pliniana nume- randi ratione. codicum autem, qui mendis scatent multumque in numeris Jiuius libri iisdemque sequentis inter se differunt, et edi- torum, qui nihil fere aut de illorum scriptura aut de sua ratione protiilerunt, discrepantiam omnem ubique adscribere omitto) XXV: LX
oesypo[*](oesyto FRE. deperito Fa) XXXII, seq. 1. XX[*](XX VFaS. XXIIII r): LII[*](LXV E. (an XXX . . XV: XLV?))
ovis XXII, seq. 1. XLIII[*](XLIII VFaH. -IIII rS): LXV
quae[*](quae —lutea om.KalH) sitista[*](sitista S e § 45. scit- R. styt- E. stytit- F. stystas Ra2. sint ista r) ova. quo mo do fiant tota lutea[*](quo — lutea om.VFaS)
de serpentium ovis[*](ouis V (?) EH. oua F. ouo r)
de Commageno[*](commagine FRE) conficiendo. medicinae ex eo V[*](V ego. IV H. IIII (LV FE) et seq. 1. V: VIIII ll. S)
remedia ex animalibus quae placida non sint[*](sit R. sunt FaEva.H) aut fera[*](remedia — fera ll.v(S). del.H) (14-40)
ariete V[*](ariete V VRa. -tum V FaT. rite r) et seq. 1. VII: XII
pecude XXII et seq. 1. LV[*](II .. XV: XVII J. an XII .. LII .- LXIIII?): LXXVII
mulis I et seq. 1. V: VI
caballis I et seq. 1. Ill: IIII
cane XVI et seq. 1. XLI: LVII
cane rabioso III et seq. I. II: V
ichneumone I. mure XIIII
et seq. 1. XXVIII: XLII
mure araneo IIII et seq. . I: V
glire II et seq. 1. III: V[*](III: V J. YI: VIII ll.H(D))
sorice I et seq. 1. II: III
mustela XVIIII et seq. 1. XXV: XLIIII
stelione IIII et seq.l.XII:XVI
irenaceo[*](irenaceo FEJ2. irin- VFaRa. iran- R. erin- TD. herin- H) V et seq. 1. XIII: XVIII[*](XVIII H. XXVIIII ll)
hystrice I et seq. 1. II: III
lacerta XIII et seq. 1. XXX: XLIII
salamandra[*](lemma om.FRE) I[*](I Fa(V?)TH) et seq. I. III: IIII[*](III: IIII H(D) e libro seq. om.Fa(V?). LXIIII (XLVIIII S): LXXXVI TS (errore: cfr. coclea))
coclea[*](lemma om.Fa(V?)) VI[*](VI ego. XXVII ll. H) et seq. 1. LXIII: LXVIIII[*](LXII: LXVIIII ego. XLVIIII: LXXXXVI (LXXVI F) ll. S. XVIIII: XLVI J)
aspide I et seq. 1. Ill: IIII
basilisco IIII
dracone[*](dracone VI ll.H. -ne IIII J) VI et seq. 1. IIII: X
vipera[*](IIII — nip era om.FRE) XIIII[*](IIII: X FaRa. YI: X J. XXI (XXIIII T): XXXV TS (errore: cfr. uipera)) et seq. 1. XXI: XXXV
de viperino sale
θηριακὴ ἔχεων
angue[*](angue —XXXV om.H) VIII et seq. 1. XXVII[*](VIII . . XXVII FRED. VIIII .. XVII FaRaTS. (an VIII .. XVIIII: XXVII?)): XXXV
hydro I
bova IIII et seq. 1. Ill: VII
enhydride I et seq. 1. II: III
serpentibus ceteris VIII et seq. 1. VII: XV
scorpione IIIIet seq. 1. II: VI
araneorum et phalangiorum gen. XI. [*](gen. XII R(?)S. cfr. ind. XXX) med. ex iis IX[*](IX FaRaTH (D). LX r J) et seq. 1. XXVII[*](XXVII D. -VIII Ra. XVIIII FaTS. XXXVIII r): XXXVI[*](XXXVII FaS. -VIII T. (an VIII .. XI: XVIIII?))
gryllo et[*](ei ego coll XXX 39. siue ll. H) tauro I et seq. 1. VII: VIII
scolopendra sive multipeda
sive milipeda[*](millipeda RaT. multide- RE., peda F. millep- rH) sive centipeda
sive onisco[*](onisco (V?)H. -con Fa. con- r) sive iulo[*](iulo EaD. -Ion Fa. uilon Ra. nilon T. -lo r. tylo H) I[*](I om.Fa) et seq. 1. XX: XXI[*](XXI TH. om.Fa XXI FD. XLI FaT. XV rS. XXII H. (an IIII.. XIIII: XVIII?))
admiratio naturae iiihil sine usu gignentis
limace I et seq. 1. Ill: IIII
[uruca[*](eruca H. imcosposui: nulla in hoc I. med., in seq. I) I et seq. 1. II: III]
verme terreno II et seq. I. XXII: XXIIII[*](XXII: XXIIII H. XVIIII (-III T): XXX FaRaTS. terreno —)
verme[*](uerme om.r) ex arboribus I et seq. 1. IIII: V
ex volucribus
aquila IIII et seq. 1. Ill: VII
vulture VIII[*](VIII Ra. VIIII FaH. IIII TS. om.r) et seq. 1. VIIII: XVII[*](XVIII FEH)
gallinaceo XXXI[*](XXXI .. XXV ego. XXI .. XXXV ll. H) et seq. I. XXV[*](an XV .. XII: XXVII?): LVI
gallina X et seq. L XXII: XXXII
ansere VII[*](VIII FE. IX H) et seq.l.XV[*](XV om.F. V Fa):XXII[*](VI Fa. XXIV H. (an XI .. XXVI: XXXVII?))
[cygno[*](cygno — VI om.Fa) I et seq. 1. V: VI[*](VI TH. om. ll uncos posui: nulla in hoc 1. med., in seq. V vel VI)]
de adipe avium conficiendo
corvo II et seq. 1. IIII: VI
cornice II[*](II.. I ego. I.. II ll.H) et seq. 1. I: III
accipitre II et seq. l.II:IV[*](IV H. III ll. S)
miluo II et seq. 1. VI: VIII
cenchride[*](an cenchride I? cfr. § 127) II
ciconia II et seq. 1. I: III
anate IIII[*](IIII.. II ego. II . . IIII FaRaT. II . . XIIII rH) et seq. 1. II: VI[*](XVI FRE. XV H)
perdice[*](perdice —) VII[*](VII FaRaTS. VI D. VIII J1) et seq. l. VII[*](VII: XIIII ego. X (XI D): XVII FaRaTS(D). VI: XIIII J1. (numeravi VI.. VII: XIII)): XIIII
columba VII et seq. 1. XXV[*](VII . . XXV: XXXII RaD. VII.. XIIII: VII (XXI J) FaTS(J). an VIII . . XXIII: XXXI?): XXXII
palumbe II et seq. 1. XIIII: XVI[*](XVI om.FREH)
pico Martio I[*](an pico Martio I et seq. 1.1: II? cfr. XXX 147)
turture IIII[*](an III.. II: V?) et seq. 1. V: VIIII
hirundine VIIII et seq. I. XXIIII[*](XXIIII FREJ. XVIII FaTS): XXXIII[*](XXXIII J. -IIII FRE. -II FaTS. lemma om. H)
noctua VII[*](VII ego. IIII FaTS. II r) et seq. 1. II:[*](II ego. V (VI Fa) ll.S. lemma om.H) VIIII
[ulula I et seq. 1. I: II[*](II TH. IIII E. Ill r S. uncos posui: nulla in hoc 1. med., in seq. I)]
buboiie II et seq. 1. V: VII
vespertilione IIII et seq. 1. XII[*](XII ego. VIII ll.S. VIIIIH e lib. seq.): XVI[*](XVI ego. XIII (XII R) II.H)
apibus IV[*](IV .. VIII ego. V .. VIII FEH. V .. VII rS) et seq. 1. VIII: XII[*](XIII H)
bupresti V et seq. 1. I[*](V .. I ego coll. XXX 30. III.. III ll .H): VI
pityocampe V[*](V ego coll. § 95. II FaRaTS. lemma om.r. uncos posui: nulla in 1. seq. med.) [et seq. I. IIII: VI]
naturae benignitatem etiam foedis animalibus inseruisse magna remedia
scarabaeo I et seq. 1. VII[*](VII —): VIII
blatta[*](an blatta XV .. I: XVI? cfr. § 139-142 et XXX 131) IIII et seq. l[*](seq. l. om.FREH). XIII: XVII
de genere cantharidum[*](cantaridum RaT. -di Fa. -dico r H)
med. ex iis V[*](an ex iis VII .. V: XII?) et seq. 1. XI: XVI
cimice VIIII[*](VIIII H. VII E2. VIII rS) et seq. 1. II[*](II ego. V ll. S. VII H): XI[*](XI ego. XIIII ll.S. XV H)
musca VII et seq. I. V: XII
[locustis[*](locusta EH. -tae F) IIII et seq. 1. III: VII[*](III: VII TS. V: VIIII (VIII Ra) FaRa IIII .. VII (VIII H) r H. uncos posui; nulla in hoc 1. med., in seq. IIII)]
attelebis[*](attelebis —) I
formicis III[*](VIII om.Fa) et seq. 1. V: VIII[*](VIIII RaTS)
Summa: medicinae et historiae et observationes DCXXI[*](DCXXI ll.Brot. DXXI v. DCCCLIV H)
EX AVCTORIBVS
M. Varrone. L. Pisone. Flacco Verrio. Antiate. Nigidio. Cassio Hemina. Cicerone. Plauto. Celso. Sextio Nigro qui Graece scripsit. Caecilio medico. Metello Scipione. Ovidio poeta. Licinio Macro.
EXTERNIS
Palaephato[*](Palaephato S e coni.H (sed post Orpheo). Phalaphato VFad. -pato r. Philo- patore v). Homero. Aristotele. Orpheo. Democrito. Anaxilao.
MEDICIS Botrye. Apollodoro. Archedemo[*](Archedemo FEJ. arce- Fa. Archi- rv). Aristogene. Xenocrate. Democrate. Diodoro. Chrysippo [philosopho[*](phi- losopho LL. v. Philippo D coll. ind. XXX. uncos ego posui) ]. Oro[*](Oro VFaRD. cfr. Srunn p. 39. Orio Ea. Ori FEva.B. Horo dT(?)B). Nicandro. Apollonio Pitanaeo.
medicinae exanimalibus reliquae prioris[*](prioris libri VFaRav(S). om.d(?)H. -ribus libris rJ) libri. de origine magices
quando et a[*](a Radv. om.r) quo coeperit.
a quibus[*](quibus v a.H) celebrata sit
an[*](an — Italia om.Tva.H) exercuerit eam Italia[*](Italia EH. in Italiā r)
quando primum[*](primo E. -mo primum FR) senatus vetuerit hominem immolari[*](uo- luerit . . immolare FRE)
de Galliarum Druidis
so de generibus magices
opinio Magorum de talpis. med. V
reliquae medicinae per morbos digestae in animalibus quorum genera non sunt[*](sunt II. v. cfr. m.nip. 97,10) placida aut fera (8-53)
pecude LV[*](LV H. IV LL. S. II J] XXII —) et priore 1. XXII: LXXVII
ariete VII et pr[*](pr. 1. om.FRE) . 1. V: XII[*](XXII: LXXVII (XII Fa) FaRaH. X: XII T.cfr. P .97, 13)
lana XXV et pr. l. XXXV:LX
oesypo XX et pr. l. XXXII: LII
mulis V et pr. l. I: VI
[*](lemma om.Fa)caballis III et pr. l. I: IIII
[*](lemma om.F)cane XLI et pr. l. XVI: LVII
cane rabioso II et pr. l. Ill: V
[*](uiuerra I RaTS. uipera IRE.om.r H. an II?)viverra I
mure XXVIII et pr. l. XIIII: XLII
mure araneo I et pr. l. IIII: V
glire III[*](III .. II: V J. VI .. II: VIII FaT. V (III Ra) .. IIII: V rS) et pr. l. II: V sorice II et pr. l. I: III[*](I: III TS. IIII ll) mustela[*](mustella F) XXV[*](XXV TH. XXXV r) et pr. l. XVIIII: XLIIII[*](XLIII FE. om.R)
stelione XII et pr. l. IIII: XVI irenaceo[*](irinaceo Fa. eri- TD. heri- H. ena- tio E) XIII et pr. l. V: XVIII hystrice II[*](II..I D. I..II ll.H) et pr. l. I: III lacerta XXX et pr. l. XIII: XLIII
salamandra III et pr. l. I: IIII coclea[*](cocleae ll) LXIII[*](LXIII.. VI : LXVIIII ego. LXVIIII (-VIII R) .. XVII: LXXXVI (om.FE) ll. XVIIII .. XXVII: XLVI TS. cfr. p. 97,33) et pr. l. VI: LXVIIII
ἀκεράτων[*](ἀκεράτωνego e § 46. ageraton (ageuir- FaT) ll.S. om.H) medicamentum
aspide III et pr. l. I: IIII
dracone IIII[*](IIII... VI ego. VI.. IIII (III Fa) ll.H) et pr. I. VI: X vipera XXI et pr. l. XIIII: XXXV
angue[*](angue — XXXV om.FREH) XXVII et pr. l. VIII[*](VIII D. XVIII FaRaTS): XXXV[*](XXXV D. -VII FaRa. XLV TS. cfr.p. 98,7)
bova III et pr. l. IIII: VII enhydride[*](enhydride H. -iode ll. cenchride T) II et pr. l. I:III amphisbaena III
serpentibus ceteris VII et pr. 1. VIII[*](VIII TH. VIIII Fa. om.r): XV[*](XV FaTH. XLV r)
scorpione II et pr. l. IIII: VI
araneorum et phalanglorum gen.[*](gen. XII J) XL med. XXVII[*](XXVII D. -VIIII RaTS. -VIII r) et pr. l. IX[*](IX: XXXVI D. VIII: XXVI FRE. LX: LXXXIX (XCVIIII FaRa) TFaRaS. cfr. p. 98,16): XXXVI
gryllo[*](gryllo - VIII om.TS) et[*](et ego. siue ll.H) tauro VII[*](VII FaRaH. VI r) et pr. l. I: VIII
troxalide[*](troxalide H. tryx- FaF. trix- RaR. traxitl- E. chrisal- T) III
phryganione[*](phryganione H. prica- FaT. preca- Ra. prygami- F. prig- r) I
scolopendra sive multipeda sive milipeda[*](millipeda (om.Fa) ll. millep- H) sive centipeda sive onisco sive iulo[*](iulo FaD. uilo T. piro r. tylo H. cfr. p. 98,21) XX et pr. 1. I: XXI
[admiratio naturae[*](naturae nisi lusu FRE.uncos posui: lemma non cadit in hunc librum) nihil sine usu gignentis]
limace III et pr. l. I: IIII
uruca[*](uruca FaRaS. eruce T. -ca H. erba R. erpa E. espa F) I[*](I ego. II et pr. l. I:III ll.H. cfr. p. 98, 26)
verme terreno XXII[*](XXII FREH. XXI Fa. XX TS) et pr. l. II: XXIIII[*](XXIIII H. XXII TS. XX li. cfr. p. 98,28)
verme ex arboribus IIII et pr. l. I: V
verme ex herba IIII[*](IIII FREH. VIII RaRaTS)
herpete I
ricino IIII[*](III. ego. III ll.H)
ex volucribus
aquila III et pr. l. IIII: VII vulture[*](uulture—VIII om.FRE) VIIII[*](VIIII.. VIII ego. VIII (VII TS) .. VIIII FaRaTS) et pr. l.VIII: XVII[*](XVI TS) ossifrago[*](ossifraga H) III[*](III ego. VI ll.H)
gallinaceo XXV[*](XXV FRE. XXXV FaRaTH) et pr. l. XXXI[*](XXXI ego. XXI ll. H. XX TS): LVI[*](LVI FREH. LV FaTS. LI Ra. cfr. p. 98,36)
gallina XXII et pr. l. X: XXXII ovis XLIII et pr. l. XXII[*](XXII FaRaTH. XX rS): LXV [Commageno[*](II (IIII J): VIIII FREJ. III : VIII FaTS. uncos posui: cfr. p. 97,8) V et pr. l. IIII: VIIII]
ansere[*](ansere—XXII ego.om.ll.H. cfr. p. 98,39)XV et pr. L VII: XXII
cygno[*](uncos posui: cfr. p. 98,40) V [et pr. l. I: VI] otide[*](opide E.om.FH) II[*](II FaRaTS. I RE.om.FH)
corvo[*](III Fa)[*](III FE) IIII et pr. l. II[*](II FaRaTH. I r): VI
cornice I[*](I . . II ego. II. I FaRaH. II..II TS) et pr. l. II: III[*](III RaH. IIII FaTS. lemma om.r)
accipitre II et pr. l. II: IIII[*](IIII RaTH. lemma om.Fa. II—26 pr. 1. II om.r)
miluo[*](VIIII FE) VI et pr. l. II: VIII grue II[*](II ego. I ll.H)
ciconia I et pr. l. II: III ibide II[*](II ego. III ll.H. IV TS)
ardiola I
anate II[*](II .. IIII ego. IIII .. II FaRaTS. IIII .. (om. IIII - 34 pr. l.) r) et pr. l. IIII: VI mergo[*](mergo I ego.-go II FaRaTS. om.rH) I
perdice VII[*](VII ego. VITS. X FaRaJ2. XI D) et pr. l. VII[*](VII : XIIII ego. VIII:XIIII TS. VII: XVII RaJ2. VIII: VIIII Fa. VI: XVII D.lemma om.rH.cfr. p. 99,7): XIIII
columba[*](columba—pr. l. Ra 2. om.r H) XXV et pr. l. VII[*](VII (VIII FRE): XXXII RaFRE.om.FaTH): XXXII
palumbe XIIII et pr. l. II[*](II J. VII (VIII Fa) ll.H): XVI[*](XVI ll.J. XXI TH. cfr. p 99,10)
galerita IIII
cuculo[*](an cuculo II?) I
pico Martio[*](de pico Martio cfr. p. 99,12) I
turture V[*](V .. III:VIII TS. an II. III: V?) et pr. l. IIII: VIIII
turdis[*](an turdis II?) III
merula I
hirundine XXIIII et pr. l. VIIII: XXXIII
noctua II[*](II.. VII ego. V .. IIII ll.S. om.H. cfr. p. 99,16) et pr. l. VII: VIIII
ulula[*](uncos ego posui) I [et pr. l. I: II]
upupa I
bubone V[*](V—VII FaRaTH. II r) et pr. l. II: VII
passere[*](passere I FRE) V
galgulo[*](an galgulo I?) II
vespertilione XII[*](XII ego. VIII E. VIIII rH) et pr. l. IIII:XVI[*](XVI ego. XIII FaRaTH. XLV r)
cicadis I
apibus VIII[*](VIII.. IV ego. VII.. V ll.S. cfr. p. 99,21) et pr. l. IV: XII vespis II
bupresti I[*](I . . V ego. III .. III (II F) ll.H) et pr. l. V:VI
[pityocampis[*](pityocampis—VI om.FaRa 1TS) IIII et pr. l. II[*](II R a2D. III FREH. cfr. p. 99,23. uncos posui; nec reli-qua cadunt in hunc librum): VI]
[naturae benignitatem et foedis animalibus inseruisse magna remedia]
scarabaeo[*](IX: XVII (XVI S) TH (errore: cfr. blatta)) VII[*](VII ll. S. VIII H) et pr. l. I[*](I—pr. 1. om.Fa): VIII blatta[*](blatta J. -ttae FRTS. -ttis EH) XIII[*](XIII De pr. l. om.Fa. II E. XII rH) et pr. 1 IIII[*](IIII FaD. VII rH. V TS): XVII[*](XVII ll.S. XIX H. cfr. p. 99,29) de genere[*](generi- bus E. -ra F) cantharidum.[*](cantari FE) med. ex iis XI[*](XI RaTH. XII Fa. XL r) et pr. l. V: XVI cimice II[*](II ego. V ll.S) et pr. l. VIIII: XI[*](XI ego. XIIII TS. XVIIII ll) musca V et pr. 1 VII: XII locustis IIII[*](IIII H. III FaTS. VI Ra. om.r. add. et pr. l. IIII: VII FaTS. ...III (IIII H) : VIII rH. cfr. p. 99,34)
formicis[*](VIIII R) V et pr. l. III: VIII
Summa: medicinae et historiae et observationes DCCCLIIII[*](DCCCCLIIII RaT)
EX AVCTORIBVS
M. Varrone. Nigidio. M. Cicerone . Sextio Nigro qui Graece scripsit Licinio Macro.
EXTERNIS
Eudoxo. Aristotele.Hermippo. Homero. Apione. Orpheo. Democrito. Anaxilao.
MEDICIS Botrye[*](Botrye Horo va.Brot.(S)). Apollodoro. Menandro. Archedemo[*](Archedemo VFaJ. Archid- RdTH. -cimedo FE. -chimede v). Aristogene . Xenocrate. Diodoro. Chrysippo philosopho[*](philosopho om.VREv.sed cfr. §103) . Philippo [*](Philippo FadTD. om.rv). Oro[*](Oro FaFEaTD. Horo RaRav(Brot.). om. (V?) Bas.(S)). Nicandro. Apollonio Pitanaeo.
medicinae ex aquatilibus. aquarum mirabilia
aquarum differentiae
medicinae. Observationes CCLXVI (3-17)
quales oculis aquae prosint[*](quales-prosint EaaD.om.rv)
quales fecunditatem faciant quales insaniae medeantur[*](medeantur RaH. rem- VdT. -diantur Fa. lenmma om.r)
quales ealculosis
quales volneribus
quales partum custodiant[*](quales- custodiant om.FRE)
quales vitiliginem tollant
quae colorem lanis faciant
quae bominibus
quae memoriam, quae oblivionem
quae sensus subtilitatem, quae tarditatem, quae canoram vocem
quae vini taedium, quae inebrient
quae olei vicem praestent
quae salsae et amarae[*](quae - amarae FaRdH. om.r)
saxa[*](saxa VRadTH. sax Fa. X.exs E. Xes R. X. F) egerentes, risum aut ploratum facientes
quae amorem sanare dicantur
per triduum calentes haustus
aquarum miracula (18-20)
in quibus omnia mergantur, in quibus nihil
aquae necantes[*](nicantes FE. mic- R); pisces venenati[*](uenenati TH. uenanti (-tis d) ll)
quae lapideae fiant aut lapidem faciant
de salubritate aquarum
de vitiis aquarum
probatio aquarum
de aqua Marcia
de aqua Virgine
aquas inveniendi ratio
sign a aquarum
differentia[*](differentia FaFRD. -tiae rH) aquarum per genera terrae
ratio aquarum per tempora anni
aquarum subito nascentium aut desinentium observatio historica
ratio aquae ducendae
quo modo medicatis utendum et ad quae[*](et ad quae J. om.FREH. et aquae r) genera valitudinum[*](ualitudinum Ra 2EaaD.om.FREH. -nis rJ)
item marinis XXVIIII[*](XXIIII Fa. om.VH)
quid prosit navigatio V
quo modo marina aqua in mediterraneis possit fieri[*](fieri om.FRE. fieri possit H(D)) I[*](I FD. om.rH)
quo modo thalassomeli I[*](I om.FRaH)
quo modo hydromeli I[*](I om.RaRH)
remedium contra peregrin as aquas
ex musco medicinae VI
medicinae ex harenis
de salis generibus et confecturis et medicinis[*](medicinis H. -cinis et E. -cis r) observations[*](ob- seruationes H. -nibus ll (item infra 35)) CCIIII (39-45)
de salis auctoritate historica CXX
spuma salis[*](spuma salis om.V.postv. 29 pon.dT) (41. 45)
flos salis XX. salsugo II
de garo XV
de muria[*](de muria post v. 24 pon.dTH(J), post v. 22 S) XV
de allece[*](alleco R. alece VdH) VIII
de natura salis[*](de natura salis V(?)H.om.r)
de nitri generibus et confecturis et medicinis observationes CCXXI
de spongeis. medicinae et observations XCII
Summa: medicinae et historiae et observations DCCCCXXIIII
EX AVCTORIBVS
M. Varrone. Cassio Parmense Cicerone. Muciano. Caelio. Celso. Trogo. Ovidio. Polybio[*](de Polybio cfr. DKNp. 4.5). Sornatio.
EXTERNIS
Callimacho[*](Callimacho S. -cho Caecilio ll.v). Ctesia. Eudico[*](Lydico R. Lid- F. Licido E). Theophrasto. Eudoxo. Theopompo . Polyclito[*](Polyclito FaEv (D). -clyto rH. -crito Seconi.H. cfr. Brunn p. 40). luba. Lyco. Apione. Epigene. Pelope. Apelle. Democrito. Thrasyllo. Nicandro.Menandrocomoedo. Attalo. Sallustio Dionysio. Andrea. Nicerato. Hippocrate. Anaxilao.
medicinae ex aquatilibus. summa naturae[*](naturae uis BS. -ra eius r.om.v) vis in antipathia
de echenaide[*](echenaide BVFa. echin- Ra. echyn- d. echenatio E. echin- FR. echeneide Tv.cfr. § 148) II
de torpedine VII
de lepore marino V
mirabilia Rubri maris
de ingeniis pisciuni
proprietates piscium mirabiles (5-9)
ubi responsa dentur ex piscibus[*](ubi– piscibus post agnoscant pon.dTH. post edant v(SJ))
ubi ex manu edant
ubi vocem agnoscant
ubi amari[*](ubi amari—aurata h. l. om. et in fine ind. XXXI pon.dT) sint; ubi salsi, ubi[*](ubi non muti om.H) dulces, ubi non muti[*](muti S e coni.J. multi B. muli r). esse et locorum sympathiam vel[*](uel ll. et H) antipathiam
quando marini pisces in usu P. R.[*](P. R. om.BdT. pri- mum H) esse coeperint
Numae regis constitutio de piscibus
de curalio[*](curhalio B. tura- E). medicinae et observationes XLIII[*](XLIII BS. om.FR. -IIII rH(D))
de discordia inter se marinorum pastinaca VIIII. galeo, mullo XV[*](galeo XV VFadTS)
de iis quibus in aqua et in terra victus est
de castoreis. medicinae et observationes LVI[*](LVI VFadTD.om.B. LXVI rH. an XLVI?) (13. 14)
de testudine. medicinae et observationes LXVI[*](an LXXI?)
aurata IIII[*](IIII BS. III ri. om.dT. an I? cfr. §43 37 III BVFadTS. om.rH). stella marina VII
dracone marino III
salsamento XXV[*](XXII VFaRa. an XVIII?)
sardis I. cybia[*](cibia FaE.add. XII VFa. XI FREH.an VII?)
rana marina VI[*](VI ll.H. an III?). fluviatiles LII[*](LII BS.VFadT. LI rH. an XLII?)
rana rubeta[*](rubeta BVS. -ta I H. -bet I FE. -bet et R. -beta & Fa. -ta I et dT.an -ta X?)
observationes circa eas XXXII[*](XXXV FREH)
enhydris[*](enhydri R. -riae B) III[*](III ego. VI ll.H)
cancri fluviatiles XLV[*](XLV ego. VII FREH. XIV rS) . cancri[*](cancri marini VII BdTS.; coracini IIII. cancri marini VII FRE. coracini VII r. om. H) marini VII
ex[*](ex ego. etdT.om.ll.H) cocleis[*](cochleae dTH. om.R(?)) fluviatilibus[*](fluvia- tiles FEdTH. om.R(?)) VII
coracinis[*](coracinis ego. -ni BTS. om.rH) IIII
porco[*](porco pisce II BS. porcelli siue porci II rH) pisce II
vituio marino X
murena I
liippocampo VIIII
echinis XI[*](XI (pro IX) FRE)
ostreorum genera et observationes et medieinae LVIIII purpura[*](LVIIII purpura om.FREH) VIIII[*](an VII pro VIIII?)
alga marina II
mus marinus II
ex[*](ex ego. de dT.om.ll.H) scorpione marino[*](scorpio marinus V(?) H) XI[*](XI B. XII rH)
sanguisugis[*](sanguisucus Fa. -sugae H) VI[*](VI BS. VII rH)
murices XIII[*](XIII ll.H.an XII?)
conchylia V
piscium adips[*](adeps E1dTH) II[*](I FREH)
callionymi[*](cal- lionymi S. -mus H. caloponymi B. callionum (gall- FE) r) III[*](III BFaRaS. II dT. IV rH)
coracini fel I
pectunculi I[*](pectunculi I h. l. inseruit J,in fine indicis ante Summa habent Peciuncul. I B. petunculi (-la dT) r)
sepiae[*](saepiae FaFE) XXIIII[*](XXIII RH. XIIII T.an XVlIII?)
ichtyocolla V
batia I
bacchus sive mizyes[*](mizyes VFad. mies B. maxies Ra. obsties E. -thies FR. mizion T. myxon (B)H. cfr. §77) II
marini peduculi II[*](an II?)
canicula IIII
cetum I[*](cetum I BS. coet- I r. om. H)
ex[*](ex ego. de dT.om. ll. H) deiphinis[*](delphinus V (?) H) VIII[*](VIIII BS)
coluthia[*](coluthia S.cfr. § 84. 147. -tia FadT. colythia B (V?). -tia RH. -litia r) sive coryphia[*](coryphia BS. -ruphia dT. -rufia VFaRa. -ritia r. -rytia H) III[*](III BS. IV rH)
alcyoneum VII[*](an VI?)
thynnus V
menae XVI[*](XVI ego. XIII BVFaS. XII rH)
scolopendra II
saurus I
conchis I[*](conchis I J transp. voluit post bryon I (36). cfr. § 111)
siluro[*](siluro (praem. de) dT. -ru B. -rus rH) XV
strombo[*](strombus V(?)H) sive concha longa VI
tethea[*](tethea RTH. -tha E1. thetea B. -thea FE2. -phea Rad. -pea V.add. torpidine VII VFaRaT) V
olus[*](holus JD) marinum I[*](I om.BR)
myaces XXXV[*](XXXV ego. XXV ll.H)
mituli[*](mituli B(V?) H. -tillo R. tullo r) VIII[*](VIII BVFaRadTS. III rH.an VIIII?)
pelorides I
seriphum[*](seriphium VRTH) II
erythinis II
solea pisce I
rhombo I
blendia I
urtica marina II[*](III dT. VII BS)
pulmone[*](pulmo marinus V(?) H) marino IV[*](IV ego. VI ll.H)
onyches IIII
ex colubra[*](columbra B. -ba FRE) aquatica I
ex hydro I
mugile I
ex pelamyde IIII[*](IIII BS. III r H)
sciaena[*](sciana VFaRa. solana R. sola FE) I
perca IIII[*](IIII ll.H. an V?)
ex squatina[*](isquatina B. qua- r) III[*](III BS. I Ra)
zmarides[*](Zmarides BS. sma- H. zymma- VFaRadT. gymma- r) III
ophidio I
ex fibro IIII
bryon[*](bryo coni.J2coll.§110. 111) I
ex[*](ex (de d2T) asello pisce I d2TH. om. h. l. et post 16 pelamyde IIII pon. ll) asello pisce I
phagro[*](phagro BS. pa- rH) I
ex balaena[*](ballaena B (item § 144). bel- lano R. ballena r) I
polypo I
ex glano[*](glano BdTH. cla- r) I
glaucisco[*](glaucisco VFaRadTH. clau- r) I
rubellio[*](rubellio FaRadTH. -llo r) I
uva[*](uua- anguilla (add. marina B) I ll.D. ang- I. uua mar- I dT(?)H.cfr. §138) marina I
anguilla I
hippopotamio[*](hippotamio FaRadT. -opotamia FEH. hypot- R) I
crocodilo I
adarca sive calamochnus III
calamo VIII
animalium omnium in mari[*](mare BS) viventium nomina CLXXVI[*](CLXVI va.H. cfr. D UZp. 75)
Summa: medicinae et historiae et observationes DCCCCXC[*](DCCCCXC FREH. -XL dT. -XCV VFaRa. -XXVIII va.H. CCCCLXXXXII B)
EX AVCTORIBVS
Licinio Macro. Trebio Nigro[*](Trebio Nigro T(?)C. Trebioni B. Trebonio (The- E) Nigro rv).
Sextio Nigro qui Gracce scripsit[*](scripsit om.B). Ovidio poeta. Cassio Hemina. Maecenate. Iaccho[*](iaccho BS. Iacceo VFaRa. Iaceo FR. La- EdT. L. Ateio v). Sornatio[*](Sornatio om.va.H).EXTERNIS
Iuba. Andrea. Salpe. Apione. Pelope. Apelle. Thrasyllo[*](Thasillo R. Thasio E.om.Ra. Thasio, Thrasyllo dT (?) va.S). Nicandro.