Naturalis Historia

naturae[*](natura FRE) frugiferarum arborum.

de olea (1-8)

quamdiu apud Graecos tanso tum fuerit[*](fuerit MH(D). -rint rS).

quando primum in Italia, Hispania, Africa esse coeperit[*](esse coeperint FaadTJ. coeperint esse FRES)

de oleo[*](de oleo —). nationes et bonitates olei[*](olei post incipientis pon.dTH)

quae natura[*](naturae H) olivae et olei incipientis

olivarum genera XV

de natura olei

cultura oiearum. de servandis olivis. quo mo do faciendum[*](faciendum MFREv(S). -dum sit rH(D)) oleum

olei fictici[*](facticii R2. fruct- Fa) genera XLVIII[*](LXXXVIII FaadT). cici arbor sive croto[*](croto Brot. ex §25. crocon a. cruoso Fa. cruto r) sive sibi[*](sibi (siui a) ll. sili J cum Salm. seseli S. trixis B) sive sesamon[*](cici — se-samon om.va.Brot. cici dTH. cicii M. cibi (Quot cibi a) r)

de amurca

pomorum omnium[*](omnium om.adTH.) genera et natura[*](naturae FadTva. S(J)) (9-34)

nucum pinearum genera IIII

struthiorum[*](struthiorum M. -tiorum E. -ciorum F. -tionum R2. lemma post) genera IIII

cotoneorum genera IIII

Punicorum genera[*](punicorum gen. Pon.ER2in marg., post cotoneorum gen. FH. om.rv) VIIII[*](XIIII M)[*](IIII FRE.lemma om.va.D)

Persicorum genera VII[*](VIII R2e corr. VI H. IIII v)

prunorum genera XII[*](XI Faava. H)

de persea

malorum genera XXX[*](XXIX va. H)

quo quaeque tempore externa poma venerint in

Italiam et unde

quae novissime

pirorum genera XLI[*](XII MFE)

de insitorum varietate et fulgurum piatione

de pomis servandis et uvis .

ficorum genera XXVIIII[*](XXXI Faa)

de ficis historica

de caprificatione

mespilae[*](mespilae MFED. -le R. -li T. -la Faa. -lorum d(?)H.cfr. XVII 67. 221) genera III

sorvorum[*](soruorum MJ2(sicMsemper). om.Fa. sorbo- rv) genera IIII

nucum genera VIIII[*](VIIII MR2in marg.FaaD. XI rH(J2))

castanearum genera VIII[*](VIII Fa 1Rv. VII MFa 2a. XVIII rH)

siliquae

de carnosis pomis.

de moris

de unedone

acinorum naturae

bacarum naturae[*](bacarum naturae MD. om.r H. de baccis v)

cerasorum[*](cerasiorum T) genera VIIII

corna. lentisci

sucorum differentiae XIII[*](XIIII FRES) (32. 33)

myrtus (35-38)

historica de myrto (36. 38)

genera eius XI

laurus. genera[*](et genera M.om.E) eius XIII (39. 40)

Summa: res et Mstoriae et observationes DXX[*](DXXV R).

EX AVCTORIBVS

Fenestella. Fabiano. Vergilio. Cornelio Valeriano. Celso. Catone censorio. Sasemispatre et filio. Scrofa. M. Varrone. D. Silano. Fabio Pictore. Trogo. Hygino. Flacco Verrio. Graecino. Attico lulio. Columella . Masurio Sabino. Tergilla . Cotta Messalino. L. Pisone. Pompeio Lenaeo. Maccio[*](M. Accio MRdT.cfr. ind. XIV) Plauto. Fabio[*](Fabio ML(D). Fauio DFaa. flauio rv(H). cfr. ind. XIV) Dossenno [*](Dossenno DFaaD. -eno MRdH. dorsene F2Ev. -one F1. -eno C). Scaevola. L. Aelio[*](l???lio FaFE. lelio R2ad. leliao R1. Aelio (vel Helio) va.D). Ateio Capitone. Sextio Nigro. Vibio Rufino[*](Rufino ll.v(D). Rufo G).

EXTERNIS

Hesiodo[*](Hesiodo Theophrasto MR2in marg.D. Theophrasto hesimio (-mo a) DFaad. Hesiodo rV). Theophrasto. Aristotele . Democrito. Hierone rege. Philometore rege. Attalo[*](Attalo Philometore rege HS) rege. Archyta. Xenophonte. Amphilocho Athenaeo[*](Athen. M. aten. Faa.cfr. ind. XIV). Anaxipoli Thasio. Apollodoro Lemnio . Aristophane Milesio. Antigono Cymaeo. Agathocle Chio. Apollonio Pergameno. Aristandro Athenaeo[*](Antigono — Aristandro Athen. (sic) iteravitM). Bacchio Milesio . Bione Solense. Chaerea Athenaeo[*](atheni Fa. -niense M. achenio a). Cheresto[*](Cheresto M. -sio E. chaer- R. char- Faa. cherosio F. Cheristo v. Chaer- L. cfr. ind. XIV) item. Diodoro Prieneo[*](Prien. MFaa). Dinone[*](Dinone MDFaaD. Dione rv. cfr. ind. X) Colophonio. Epigene Rliodio. Euagone Thasio. Euphronio[*](euphrone d) Athenaeo[*](Atheniense M). Androtione qui de agricultura scripsit. Aeschrione qui item. Lysimacho qui item[*](Lysimacho qui item om.dTva.S(J). cfr. indd. X. XIV. XVII. XVIII). Dionysio qui Magonem transtulit. Diophane qui ex Dionysio epitomas[*](epitomas (ephi- Fa) M2Faa. -ma M1RdJ2. -mem E2. -nem E1. -men Fv. cfr. ind. VIII) fecit. Asclepiade medico. Erasistrato item. Gommiade qui de conditura vini scripsit [*](scripsit MdJ2. om.rv). Aristomacho qui item. Hicesio qui item. Themisone medico. Onesicrito. Iuba rege.

silvestrium arborum naturae[*](natura E).

gentes sine arbore

miracula in septentrionali regione arborum

de glandiferis (3-13)

de civica corona

de coronarum origine

qui frondea corona donati

glandium genera XIII[*](XII D UZp. 48)

de fago

de reliquis glandibus

de carbone

de galla

quam multa praeter glandem ferant eaedem arbores (10-13)

cachrys

coccum

agaricum

quarum arborum cortices in usu

de scandulis

de pinu[*](pino FaadTH)

pinastro

picea, abiete

larice, taeda

taxo

quibus modis fiat pix liquida. quo modo cedrium fiat

quibus modis spissa pix fiat. quibus coquatur[*](coquatur DF2FaEav(S)D. cogatur RdTJ. coatur F1. del.H) resina

zopissa

quarum arborum materiae[*](materia ETva.H(S)) in pretio (24-29)

fraxini genera IIII[*](IIII Ev. III r)

tiliae genera II

aceris genera X[*](X ll.v. V D UZp. 49)

bruscum, molluscum, staphylodendron

buxi genera III

ulmorum genera VI[*](VI D UZp. 50. IV rH)

arborum natura per situs (30. 31)

quae montanae

quae campestres[*](quae campestres quae siccaneae om.FR1E)

quae siccaneae

quae aquaticae

quae communes

divisio generum

quibus folia non decidant. de rhododendro

quibus non omnia folia cadant.quibus[*](In quibus a. quibus FREva. H) in locis nulli[*](nullae FREva. G) arborum

de natura foliorum cadentium

quibus foliorum varii colores. populorum genera III

quorum foliorum figura mutetur[*](figurae mutentur FaR2adTH.)

quae folia versentur omnibus annis

foliorum e palmis cura et USUS

foliorum mirabilia

ordo naturae in satis

quae arbores numquam floreant

de iuniperis

de conceptu arborum. de germinatione. de partu

quo ordine floreant

de cornu. quo quaeque[*](quo quaeque Tv. quoque quo (quae R) FREd. Quoque Fa. Quo a) tempore ferant

anniferae. in triennium ferentes

quae fructum non ferant

quae infelices[*](felices R1Ea) existimentur

quae facillime perdant fructum aut florem

quae ubique non ferant[*](quae—ferant om.Eva.H ubique (= et ubi) FRa. ubi rH. an potius ubi quae, ut infra 49?)

quo mo do quaeque ferant[*](quo—ferant om.Fd1REva.H Qu??? a quaeque DFaad2D. om.TH)

quibus fructus ante quam folium nascatur[*](folia nascantur dTH(J1))

biferae. triferae

quae celerrime senescant so quae tardissime[*](tardius FR1E).

praecoces[*](praecoces— serotini om.va.S(J)) fructus. serotini

in quibus plura rerum genera gignantur

crataegum

differentiae arborum per corpora et ramos (53-56)

lotos sive faba Graeca

de ramis

cortice

radicibus

arbores quae sponte resurrexerint[*](resurrexerunt FR. surrexerint a. -runt E)

quibus modis [sponte] nascantur[*](uncos pos. J coll. § 134 nascantur Faav (S). -cuntur rH) arbores

naturae differentiae[*](differentia FaRa) non omnia ubique[*](ubique FaadTH. et ubi R. aut ibi FE generant R. -tur E. -tis. Qu??? ubiq; generantur a) generantis (58-60)

ubi[*](ubi FadTH. ut a. uel r) quae non nascantur

de cupressis

nasci saepe ex terra quae ante nata non sint

de hedera. genera eius XX

smilax[*](smillax a. smyll- Fa. zmil- S)

de aquaticis (64-71)

de calamis. harundinum genera XXVIII[*](XXVII R1Faa d T. XXXVIIR2. (numeravi aut 18 aut 33))

de sagittariis et

scriptoriis et

fistulatoriis calamis

de Orchomenia harundine et aucupatoria et piscatoria

de vinitoria harundine de alno

de salice. genera ems VIII[*](VIII REv. om.F. VII rJ)

quae praeter salicem adligando[*](adligando D1F. alii- FadTH. cfr. § 176. -da a. ad ligandū D2ED. ...llig- R) utilia

de scirpis, can delis, cannis, tegulo[*](teguliso F. -lis RE1H)

de sabucis[*](sambucis R(?)va.D), de rubis

de arborum sucis

de natura[*](de natura — 24 de sappino mutato ordine habent dTH. an De magnitudine arborum post De sappino ponendum?) materiarum

de arboribus caedendis (74.75)

de magnitudine arborum

de materiis architectonica

de sappino[*](sappino Fa. cfr. § 193.196.61. sapinno FR1E. sapino R2dTv)

igniaria e ligno[*](alieno FR1. e alieno E)

quae cariem non sentiant, quae rimam

historica de perpetuitate materiarum

teredinum genera

de materiis fabrilia

de glutinanda materia

de laminis[*](laminis RadTH. lammi- FE. lamnis FaS) sectilibus

arborum durantium vetustas (85-89)

ab Africano priore sata

in urbe Roma D annorum arbor

ab urbe condita arbores

vetustiores urbe in suburbanis

ab Agamemnone satae arbores

a primo anno belli Troiani arbores

ab Hi appellatione arbores

apud Troiani antiquiores

bello Troiano

item[*](dist.U) Argis

ab Hercule satae

ab Apolline satae

arbor antiquior quam Atbenae

quae genera arborum minume durent

arbores ex eventu nobiles

quae sedem nascendi suam non habeant

quae in arboribus vivant et

in terra nasci non possint[*](non possint ll.S. cfr. § 244. possint H (J1errore) D). genera earum[*](earum R2H. eorum r(an recte?}. om.dTv) VIIII

cassytas[*](cassytas FRJ2coll. Hesychiiκασύτας. -ssitas E. -ssitias Faa. casthas d. cady- tas T(?}H cum B, qui § 244 sic e Theophr. (pro castas ll) hi- phear a. hytear FRE), hyphear, stelis[*]( Istelis FEE), hippophaeston[*](hippophaeston d(?) H. -pheston T. hypophacton (hi- a) Faa. -pacthon r. hic inserunt uisei tria genera dTH et Sthelin (esth- d) hyppear (ypear d) dT. sthelis, hyphear SJ)

de visci et similium natura

de visco faciendo

Summa: res et historiae et observationes MCXXXV[*](CCC-XXXV Faa. CXXXV FEva.H. ???C- R)

EX AVCTORIBVS

M. Varrone. Fetiale. Nigidio. Cornelio Nepote. Hygino. Masurio. Catone. Muciano. L. Pisone. Trogo. Calpurnio Basso. Cremutio. SextioNigro.Cornelio Bo echo. Vitruvio. Graecino.

EXTERNIS

Alexandro polyhistore.Hesiodo. Theophrasto. Democrito. Homero. Timaeo mathematico.