De Rerum Natura

Lucretius

-

  1. corripere adsidue nervos et membra coactans
  2. dissoluebat eos, defessos ante, fatigans.
  3. nec nimio cuiquam posses ardore tueri
  4. corporis in summo summam fervescere partem,
  5. sed potius tepidum manibus proponere tactum
  6. et simul ulceribus quasi inustis omne rubere
  7. corpus, ut est per membra sacer dum diditur ignis.
  8. intima pars hominum vero flagrabat ad ossa,
  9. flagrabat stomacho flamma ut fornacibus intus.
  10. nil adeo posses cuiquam leve tenveque membris
  11. vertere in utilitatem, at ventum et frigora semper.
  12. in fluvios partim gelidos ardentia morbo
  13. membra dabant nudum iacientes corpus in undas.
  14. multi praecipites nymphis putealibus alte
  15. inciderunt ipso venientes ore patente:
  16. insedabiliter sitis arida corpora mersans
  17. aequabat multum parvis umoribus imbrem.
  18. nec requies erat ulla mali: defessa iacebant
  19. corpora. mussabat tacito medicina timore,
  20. quippe patentia cum totiens ardentia morbis
  21. lumina versarent oculorum expertia somno.
  22. multaque praeterea mortis tum signa dabantur:
  23. perturbata animi mens in maerore metuque,
  24. triste supercilium, furiosus voltus et acer,
  25. sollicitae porro plenaeque sonoribus aures,
  26. creber spiritus aut ingens raroque coortus,
  27. sudorisque madens per collum splendidus umor,
  28. tenvia sputa minuta, croci contacta colore
  29. salsaque per fauces rauca vix edita tussi.
  30. in manibus vero nervi trahere et tremere artus
  31. a pedibusque minutatim succedere frigus
  32. non dubitabat. item ad supremum denique tempus
  33. conpressae nares, nasi primoris acumen
  34. tenve, cavati oculi, cava tempora, frigida pellis
  35. duraque in ore, iacens rictu, frons tenta manebat.
  36. nec nimio rigida post artus morte iacebant.
  37. octavoque fere candenti lumine solis
  38. aut etiam nona reddebant lampade vitam.
  39. quorum siquis, ut est, vitarat funera leti,
  40. ulceribus taetris et nigra proluvie alvi
  41. posterius tamen hunc tabes letumque manebat,
  42. aut etiam multus capitis cum saepe dolore
  43. corruptus sanguis expletis naribus ibat.
  44. huc hominis totae vires corpusque fluebat.
  45. profluvium porro qui taetri sanguinis acre
  46. exierat, tamen in nervos huic morbus et artus
  47. ibat et in partis genitalis corporis ipsas.
  48. et graviter partim metuentes limina leti
  49. vivebant ferro privati parte virili,
  50. et manibus sine non nulli pedibusque manebant
  51. in vita tamen et perdebant lumina partim.
  52. usque adeo mortis metus iis incesserat acer.
  53. atque etiam quosdam cepere oblivia rerum
  54. cunctarum, neque se possent cognoscere ut ipsi.
  55. multaque humi cum inhumata iacerent corpora supra
  56. corporibus, tamen alituum genus atque ferarum
  57. aut procul absiliebat, ut acrem exiret odorem,
  58. aut, ubi gustarat, languebat morte propinqua.
  59. nec tamen omnino temere illis solibus ulla
  60. comparebat avis, nec tristia saecla ferarum
  61. exibant silvis. languebant pleraque morbo
  62. et moriebantur. cum primis fida canum vis
  63. strata viis animam ponebat in omnibus aegre;
  64. extorquebat enim vitam vis morbida membris.
  65. incomitata rapi certabant funera vasta
  66. nec ratio remedii communis certa dabatur;
  67. nam quod ali dederat vitalis auras
  68. volvere in ore licere et caeli templa tueri,
  69. hoc aliis erat exitio letumque parabat.
  70. Illud in his rebus miserandum magnopere unum
  71. aerumnabile erat, quod ubi se quisque videbat
  72. implicitum morbo, morti damnatus ut esset,
  73. deficiens animo maesto cum corde iacebat,
  74. funera respectans animam amittebat ibidem.
  75. quippe etenim nullo cessabant tempore apisci
  76. ex aliis alios avidi contagia morbi,
  77. lanigeras tam quam pecudes et bucera saecla,
  78. idque vel in primis cumulabat funere funus
  79. nam qui cumque suos fugitabant visere ad aegros,
  80. vitai nimium cupidos mortisque timentis
  81. poenibat paulo post turpi morte malaque,
  82. desertos, opis expertis, incuria mactans.
  83. qui fuerant autem praesto, contagibus ibant
  84. atque labore, pudor quem tum cogebat obire
  85. blandaque lassorum vox mixta voce querellae.
  86. optimus hoc leti genus ergo quisque subibat.
  87. Praeterea iam pastor et armentarius omnis
  88. et robustus item curvi moderator aratri
  89. languebat, penitusque casa contrusa iacebant
  90. corpora paupertate et morbo dedita morti.
  91. exanimis pueris super exanimata parentum
  92. corpora non numquam posses retroque videre
  93. matribus et patribus natos super edere vitam.
  94. nec minimam partem ex agris maeror is in urbem
  95. confluxit, languens quem contulit agricolarum
  96. copia conveniens ex omni morbida parte.
  97. omnia conplebant loca tectaque quo magis aestu,
  98. confertos ita acervatim mors accumulabat.
  99. multa siti prostrata viam per proque voluta
  100. corpora silanos ad aquarum strata iacebant
  101. interclusa anima nimia ab dulcedine aquarum,
  102. multaque per populi passim loca prompta viasque
  103. languida semanimo cum corpore membra videres
  104. horrida paedore et pannis cooperta perire,
  105. corporis inluvie, pelli super ossibus una,
  106. ulceribus taetris prope iam sordeque sepulta.
  107. omnia denique sancta deum delubra replerat
  108. corporibus mors exanimis onerataque passim
  109. cuncta cadaveribus caelestum templa manebant,
  110. hospitibus loca quae complerant aedituentes.
  111. nec iam religio divom nec numina magni
  112. pendebantur enim: praesens dolor exsuperabat.
  113. nec mos ille sepulturae remanebat in urbe,
  114. quo prius hic populus semper consuerat humari;
  115. perturbatus enim totus trepidabat et unus
  116. quisque suum pro re cognatum maestus humabat.
  117. multaque res subita et paupertas horrida suasit;
  118. namque suos consanguineos aliena rogorum
  119. insuper extructa ingenti clamore locabant
  120. subdebantque faces, multo cum sanguine saepe
  121. rixantes, potius quam corpora desererentur,
  122. inque aliis alium populum sepelire suorum
  123. certantes; lacrimis lassi luctuque redibant;
  124. inde bonam partem in lectum maerore dabantur;
  125. nec poterat quisquam reperiri, quem neque morbus
  126. nec mors nec luctus temptaret tempore tali.