De Rerum Natura
Lucretius
-
- tum tibi terra dedit primum mortalia saecla.
- multus enim calor atque umor superabat in arvis.
- hoc ubi quaeque loci regio opportuna dabatur,
- crescebant uteri terram radicibus apti;
- quos ubi tempore maturo pate fecerat aetas
- infantum, fugiens umorem aurasque petessens,
- convertebat ibi natura foramina terrae
- et sucum venis cogebat fundere apertis
- consimilem lactis, sicut nunc femina quaeque
- cum peperit, dulci repletur lacte, quod omnis
- impetus in mammas convertitur ille alimenti.
- terra cibum pueris, vestem vapor, herba cubile
- praebebat multa et molli lanugine abundans.
- at novitas mundi nec frigora dura ciebat
- nec nimios aestus nec magnis viribus auras.
- omnia enim pariter crescunt et robora sumunt.
- Quare etiam atque etiam maternum nomen adepta
- terra tenet merito, quoniam genus ipsa creavit
- humanum atque animal prope certo tempore fudit
- omne quod in magnis bacchatur montibus passim,
- simul volucres variantibus formis.
- sed quia finem aliquam pariendi debet habere,
- destitit, ut mulier spatio defessa vetusto.
- mutat enim mundi naturam totius aetas
- ex alioque alius status excipere omnia debet
- nec manet ulla sui similis res: omnia migrant,
- omnia commutat natura et vertere cogit.
- namque aliud putrescit et aevo debile languet,
- porro aliud succrescit et e contemptibus exit.
- sic igitur mundi naturam totius aetas
- mutat, et ex alio terram status excipit alter,
- quod potuit nequeat, possit quod non tulit ante.
- Multaque tum tellus etiam portenta creare
- conatast mira facie membrisque coorta,
- androgynem, interutras necutrumque utrimque remotum,
- orba pedum partim, manuum viduata vicissim,
- muta sine ore etiam, sine voltu caeca reperta,
- vinctaque membrorum per totum corpus adhaesu,
- nec facere ut possent quicquam nec cedere quoquam
- nec vitare malum nec sumere quod volet usus.
- cetera de genere hoc monstra ac portenta creabat,
- ne quiquam, quoniam natura absterruit auctum
- nec potuere cupitum aetatis tangere florem
- nec reperire cibum nec iungi per Veneris res.
- multa videmus enim rebus concurrere debere,
- ut propagando possint procudere saecla;
- pabula primum ut sint, genitalia deinde per artus
- semina qua possint membris manare remissis,
- feminaque ut maribus coniungi possit, habere,
- mutua qui mutent inter se gaudia uterque.
- Multaque tum interiisse animantum saecla necessest
- nec potuisse propagando procudere prolem.
- nam quae cumque vides vesci vitalibus auris,
- aut dolus aut virtus aut denique mobilitas est
- ex ineunte aevo genus id tutaTA reservans.
- multaque sunt, nobis ex utilitate sua quae
- commendata manent, tutelae tradita nostrae.
- principio genus acre leonum saevaque saecla
- tutatast virtus, volpes dolus et fuga cervos.
- at levisomna canum fido cum pectore corda,
- et genus omne quod est veterino semine partum
- lanigeraeque simul pecudes et bucera saecla
- omnia sunt hominum tutelae tradita, Memmi;
- nam cupide fugere feras pacemque secuta
- sunt et larga suo sine pabula parta labore,
- quae damus utilitatis eorum praemia causa.
- at quis nil horum tribuit natura, nec ipsa
- sponte sua possent ut vivere nec dare nobis
- utilitatem aliquam, quare pateremur eorum
- praesidio nostro pasci genus esseque tutum,
- scilicet haec aliis praedae lucroque iacebant
- indupedita suis fatalibus omnia vinclis,
- donec ad interitum genus id natura redegit.
- Sed neque Centauri fuerunt nec tempore in ullo
- esse queunt duplici natura et corpore bino
- ex alienigenis membris compacta, potestas
- hinc illinc partis ut sat par esse potissit.
- id licet hinc quamvis hebeti cognoscere corde.
- principio circum tribus actis impiger annis
- floret equus, puer haut quaquam; nam saepe etiam nunc
- ubera mammarum in somnis lactantia quaeret.
- post ubi equum validae vires aetate senecta
- membraque deficiunt fugienti languida vita,
- tum demum puerili aevo florenta iuventas
- officit et molli vestit lanugine malas;
- ne forte ex homine et veterino semine equorum
- confieri credas Centauros posse neque esse,
- aut rapidis canibus succinctas semimarinis
- corporibus Scyllas et cetera de genere horum,
- inter se quorum discordia membra videmus;
- quae neque florescunt pariter nec robora sumunt
- corporibus neque proiciunt aetate senecta
- nec simili Venere ardescunt nec moribus unis
- conveniunt neque sunt eadem iucunda per artus.
- quippe videre licet pinguescere saepe cicuta
- barbigeras pecudes, homini quae est acre venenum.
- flamma quidem vero cum corpora fulva leonum
- tam soleat torrere atque urere quam genus omne
- visceris in terris quod cumque et sanguinis extet,
- qui fieri potuit, triplici cum corpore ut una,
- prima leo, postrema draco, media ipsa, Chimaera
- ore foras acrem flaret de corpore flammam?
- quare etiam tellure nova caeloque recenti
- talia qui fingit potuisse animalia gigni,
- nixus in hoc uno novitatis nomine inani,
- multa licet simili ratione effutiat ore,
- aurea tum dicat per terras flumina vulgo
- fluxisse et gemmis florere arbusta
- aut hominem tanto membrorum esse impete natum,
- trans maria alta pedum nisus ut ponere posset
- et manibus totum circum se vertere caelum.
- nam quod multa fuere in terris semina rerum,
- tempore quo primum tellus animalia fudit,
- nil tamen est signi mixtas potuisse creari
- inter se pecudes compactaque membra animantum,
- propterea quia quae de terris nunc quoque abundant
- herbarum genera ac fruges arbustaque laeta
- non tamen inter se possunt complexa creari,
- sed res quaeque suo ritu procedit et omnes
- foedere naturae certo discrimina servant.
- Et genus humanum multo fuit illud in arvis
- durius, ut decuit, tellus quod dura creasset,
- et maioribus et solidis magis ossibus intus
- fundatum, validis aptum per viscera nervis,
- nec facile ex aestu nec frigore quod caperetur
- nec novitate cibi nec labi corporis ulla.
- multaque per caelum solis volventia lustra
- volgivago vitam tractabant more ferarum.
- nec robustus erat curvi moderator aratri
- quisquam, nec scibat ferro molirier arva
- nec nova defodere in terram virgulta neque altis
- arboribus veteres decidere falcibus ramos.
- quod sol atque imbres dederant, quod terra crearat
- sponte sua, satis id placabat pectora donum.
- glandiferas inter curabant corpora quercus
- plerumque; et quae nunc hiberno tempore cernis
- arbita puniceo fieri matura colore,
- plurima tum tellus etiam maiora ferebat.
- multaque praeterea novitas tum florida mundi
- pabula dura tulit, miseris mortalibus ampla.
- at sedare sitim fluvii fontesque vocabant,
- ut nunc montibus e magnis decursus aquai
- claricitat late sitientia saecla ferarum.
- denique nota vagis silvestria templa tenebant
- nympharum, quibus e scibant umore fluenta
- lubrica proluvie larga lavere umida saxa,
- umida saxa, super viridi stillantia musco,
- et partim plano scatere atque erumpere campo.
- necdum res igni scibant tractare neque uti
- pellibus et spoliis corpus vestire ferarum,
- sed nemora atque cavos montis silvasque colebant
- et frutices inter condebant squalida membra
- verbera ventorum vitare imbrisque coacti.
- nec commune bonum poterant spectare neque ullis
- moribus inter se scibant nec legibus uti.
- quod cuique obtulerat praedae fortuna, ferebat
- sponte sua sibi quisque valere et vivere doctus.
- et Venus in silvis iungebat corpora amantum;
- conciliabat enim vel mutua quamque cupido
- vel violenta viri vis atque inpensa libido
- vel pretium, glandes atque arbita vel pira lecta.
- et manuum mira freti virtute pedumque
- consectabantur silvestria saecla ferarum
- missilibus saxis et magno pondere clavae.
- multaque vincebant, vitabant pauca latebris;