De Rerum Natura

Lucretius

-

  1. nec levia ut possent per summas labier oras,
  2. et tamen interutrasque ita sunt, ut corpora viva
  3. versent et partes ut mundi totius extent;
  4. quod genus in nobis quaedam licet in statione
  5. membra manere, tamen cum sint ea quae moveantur.
  6. his igitur rebus retractis terra repente,
  7. maxuma qua nunc se ponti plaga caerula tendit,
  8. succidit et salso suffudit gurgite fossas.
  9. inque dies quanto circum magis aetheris aestus
  10. et radii solis cogebant undique terram
  11. verberibus crebris extrema ad limina fartam
  12. in medio ut propulsa suo condensa coiret,
  13. tam magis expressus salsus de corpore sudor
  14. augebat mare manando camposque natantis,
  15. et tanto magis illa foras elapsa volabant
  16. corpora multa vaporis et altaque caeli
  17. densabant procul a terris fulgentia templa.
  18. sidebant campi, crescebant montibus altis
  19. ascensus; neque enim poterant subsidere saxa
  20. nec pariter tantundem omnes succumbere partis.
  21. Sic igitur terrae concreto corpore pondus
  22. constitit atque omnis mundi quasi limus in imum
  23. confluxit gravis et subsedit funditus ut faex;
  24. inde mare, inde , inde aether ignifer ipse
  25. corporibus liquidis sunt omnia pura relicta
  26. et leviora aliis alia, et liquidissimus aether
  27. atque levissimus super influit auras
  28. nec liquidum corpus turbantibus auris
  29. commiscet; sinit haec violentis omnia verti
  30. turbinibus, sinit incertis turbare procellis,
  31. ipse suos ignis certo fert impete labens.
  32. nam modice fluere atque uno posse aethera nisu
  33. significat Pontos, mare certo quod fluit aestu
  34. unum labendi conservans usque tenorem.
  35. Motibus astrorum nunc quae sit causa canamus.
  36. principio magnus caeli si vortitur orbis,
  37. ex utraque polum parti premere nobis
  38. dicendum est extraque tenere et claudere utrimque;
  39. inde alium supra fluere atque intendere eodem
  40. quo volvenda micant aeterni sidera mundi;
  41. aut alium supter, contra qui subvehat orbem,
  42. ut fluvios versare rotas atque austra videmus.
  43. est etiam quoque uti possit caelum omne manere
  44. in statione, tamen cum lucida signa ferantur,
  45. sive quod inclusi rapidi sunt aetheris aestus
  46. quaerentesque viam circum versantur et ignes
  47. passim per caeli volvunt summania templa,
  48. sive aliunde fluens alicunde extrinsecus
  49. versat agens ignis, sive ipsi serpere possunt,
  50. quo cuiusque cibus vocat atque invitat euntis,
  51. flammea per caelum pascentis corpora passim.
  52. nam quid in hoc mundo sit eorum ponere certum
  53. difficilest; sed quid possit fiatque per omne
  54. in variis mundis varia ratione creatis,
  55. id doceo plurisque sequor disponere causas,
  56. motibus astrorum quae possint esse per omne;
  57. e quibus una tamen sit et haec quoque causa necessest,
  58. quae vegeat motum signis; sed quae sit earum
  59. praecipere haud quaquamst pedetemptim progredientis.
  60. Terraque ut in media mundi regione quiescat,
  61. evanescere paulatim et decrescere pondus
  62. convenit atque aliam naturam supter habere
  63. ex ineunte aevo coniunctam atque uniter aptam
  64. partibus mundi, quibus insita vivit.
  65. propterea non est oneri neque deprimit auras,
  66. ut sua cuique homini nullo sunt pondere membra
  67. nec caput est oneri collo nec denique totum
  68. corporis in pedibus pondus sentimus inesse;
  69. at quae cumque foris veniunt inpostaque nobis
  70. pondera sunt laedunt, permulto saepe minora.
  71. usque adeo magni refert quid quaeque queat res.
  72. sic igitur tellus non est aliena repente
  73. allata atque auris aliunde obiecta alienis,
  74. sed pariter prima concepta ab origine mundi
  75. certaque pars eius, quasi nobis membra videntur.
  76. Praeterea grandi tonitru concussa repente
  77. terra supra quae se sunt concutit omnia motu;
  78. quod facere haut ulla posset ratione, nisi esset
  79. partibus mundi caeloque revincta;
  80. nam communibus inter se radicibus haerent
  81. ex ineunte aevo coniuncta atque uniter aucta.
  82. Nonne vides etiam quam magno pondere nobis
  83. sustineat corpus tenuissima vis animai,
  84. propterea quia tam coniuncta atque uniter apta est?
  85. Denique iam saltu pernici tollere corpus
  86. quid potis est nisi vis animae, quae membra gubernat?
  87. iamne vides quantum tenuis natura valere
  88. possit, ubi est coniuncta gravi cum corpore, ut
  89. coniunctus terris et nobis est animi vis?
  90. Nec nimio solis maior rota nec minor ardor
  91. esse potest, nostris quam sensibus esse videtur.
  92. nam quibus e spatiis cumque ignes lumina possunt
  93. adiicere et calidum membris adflare vaporem,
  94. nil magnis intervallis de corpore libant
  95. flammarum, nihil ad speciem est contractior ignis.
  96. proinde, calor quoniam solis lumenque profusum
  97. perveniunt nostros ad sensus et loca fulgent,
  98. forma quoque hinc solis debet filumque videri,
  99. nil adeo ut possis plus aut minus addere vere.
  100. perveniunt nostros ad sensus et loca fulgent
  101. lunaque sive notho fertur loca lumine lustrans,
  102. sive suam proprio iactat de corpore lucem,
  103. quidquid id est, nihilo fertur maiore figura
  104. quam, nostris oculis qua cernimus, esse videtur.
  105. nam prius omnia, quae longe semota tuemur
  106. per multum, specie confusa videntur
  107. quam minui filum. quapropter luna necesse est,
  108. quandoquidem claram speciem certamque figuram
  109. praebet, ut est oris extremis cumque notata,
  110. quanta quoquest, tanta hinc nobis videatur in alto.
  111. postremo quos cumque vides hinc aetheris ignes,
  112. scire licet perquam pauxillo posse minores
  113. esse vel exigua maioris parte brevique.
  114. quandoquidem quos cumque in terris cernimus ignes,
  115. dum tremor et clarus dum cernitur ardor eorum,
  116. perparvom quiddam inter dum mutare videntur
  117. alteram utram in partem filum, quo longius absunt.
  118. Illud item non est mirandum, qua ratione
  119. tantulus ille queat tantum sol mittere lumen,
  120. quod maria ac terras omnis caelumque rigando
  121. compleat et calido perfundat cuncta vapore.
  122. quanta quoquest tanta hinc nobis videatur in alto
  123. nam licet hinc mundi patefactum totius unum
  124. largifluum fontem scatere atque erumpere lumen,
  125. ex omni mundo quia sic elementa vaporis
  126. undique conveniunt et sic coniectus eorum
  127. confluit, ex uno capite hic ut profluat ardor.
  128. nonne vides etiam quam late parvus aquai
  129. prata riget fons inter dum campisque redundet?
  130. est etiam quoque uti non magno solis ab igni
  131. percipiat calidis fervoribus ardor,
  132. opportunus ita est si forte et idoneus ,
  133. ut queat accendi parvis ardoribus ictus;
  134. quod genus inter dum segetes stipulamque videmus
  135. accidere ex una scintilla incendia passim.
  136. forsitan et rosea sol alte lampade lucens
  137. possideat multum caecis fervoribus ignem
  138. circum se, nullo qui sit fulgore notatus,
  139. aestifer ut tantum radiorum exaugeat ictum.
  140. Nec ratio solis simplex et recta patescit,
  141. quo pacto aestivis e partibus aegocerotis
  142. brumalis adeat flexus atque inde revertens
  143. canceris ut vertat metas ad solstitialis,
  144. lunaque mensibus id spatium videatur obire,
  145. annua sol in quo consumit tempora cursu.
  146. non, inquam, simplex his rebus reddita causast.
  147. nam fieri vel cum primis id posse videtur,
  148. Democriti quod sancta viri sententia ponit,
  149. quanto quaeque magis sint terram sidera propter,
  150. tanto posse minus cum caeli turbine ferri;
  151. evanescere enim rapidas illius et acris
  152. imminui supter viris, ideoque relinqui
  153. paulatim solem cum posterioribus signis,
  154. inferior multo quod sit quam fervida signa.
  155. et magis hoc lunam: quanto demissior eius
  156. cursus abest procul a caelo terrisque propinquat,
  157. tanto posse minus cum signis tendere cursum.
  158. flaccidiore etiam quanto iam turbine fertur
  159. inferior quam sol, tanto magis omnia signa
  160. hanc adipiscuntur circum praeterque feruntur.
  161. propterea fit ut haec ad signum quodque reverti
  162. mobilius videatur, ad hanc quia signa revisunt.
  163. fit quoque ut e mundi transversis partibus
  164. alternis certo fluere alter tempore possit,
  165. qui queat aestivis solem detrudere signis