De Rerum Natura

Lucretius

-

  1. nec crepitacillis opus est nec cuiquam adhibendast
  2. almae nutricis blanda atque infracta loquella
  3. nec varias quaerunt vestes pro tempore caeli,
  4. denique non armis opus est, non moenibus altis,
  5. qui sua tutentur, quando omnibus omnia large
  6. tellus ipsa parit naturaque daedala rerum.
  7. Principio quoniam terrai corpus et umor
  8. aurarumque leves animae calidique vapores,
  9. e quibus haec rerum consistere summa videtur,
  10. omnia nativo ac mortali corpore constant,
  11. debet eodem omnis mundi natura putari.
  12. quippe etenim, quorum partis et membra videmus
  13. corpore nativo mortalibus esse figuris,
  14. haec eadem ferme mortalia cernimus esse
  15. et nativa simul. qua propter maxima mundi
  16. cum videam membra ac partis consumpta regigni,
  17. scire licet caeli quoque item terraeque fuisse
  18. principiale aliquod tempus clademque futuram.
  19. Illud in his rebus ne corripuisse rearis
  20. me mihi, quod terram atque ignem mortalia sumpsi
  21. esse neque umorem dubitavi aurasque perire
  22. atque eadem gigni rursusque augescere dixi.
  23. principio pars terrai non nulla, perusta
  24. solibus adsiduis, multa pulsata pedum vi,
  25. pulveris exhalat nebulam nubesque volantis,
  26. quas validi toto dispergunt venti.
  27. pars etiam glebarum ad diluviem revocatur
  28. imbribus et ripas radentia flumina rodunt.
  29. praeterea pro parte sua, quod cumque alit auget,
  30. redditur; et quoniam dubio procul esse videtur
  31. omniparens eadem rerum commune sepulcrum.
  32. ergo terra tibi libatur et aucta recrescit.
  33. Quod super est, umore novo mare flumina fontes
  34. semper abundare et latices manare perennis
  35. nil opus est verbis: magnus decursus aquarum
  36. undique declarat. sed primum quicquid aquai
  37. tollitur in summaque fit ut nihil umor abundet,
  38. partim quod validi verrentes aequora venti
  39. deminuunt radiisque retexens aetherius sol,
  40. partim quod supter per terras diditur omnis;
  41. percolatur enim virus retroque remanat
  42. materies umoris et ad caput amnibus omnis
  43. convenit, inde super terras fluit agmine dulci
  44. qua via secta semel liquido pede detulit undas.
  45. nunc igitur dicam, qui corpore toto
  46. innumerabiliter privas mutatur in horas.
  47. semper enim, quod cumque fluit de rebus, id omne
  48. in magnum fertur mare; qui nisi contra
  49. corpora retribuat rebus recreetque fluentis,
  50. omnia iam resoluta forent et in versa.
  51. haut igitur cessat gigni de rebus et in res
  52. reccidere, adsidue quoniam fluere omnia constat.
  53. Largus item liquidi fons luminis, aetherius sol,
  54. inrigat adsidue caelum candore recenti
  55. suppeditatque novo confestim lumine lumen.
  56. nam primum quicquid fulgoris disperit ei,
  57. quo cumque accidit. id licet hinc cognoscere possis,
  58. quod simul ac primum nubes succedere soli
  59. coepere et radios inter quasi rumpere lucis,
  60. extemplo inferior pars horum disperit omnis
  61. terraque inumbratur qua nimbi cumque feruntur;
  62. ut noscas splendore novo res semper egere
  63. et primum iactum fulgoris quemque perire
  64. nec ratione alia res posse in sole videri,
  65. perpetuo ni suppeditet lucis caput ipsum.
  66. quin etiam nocturna tibi, terrestria quae sunt,
  67. lumina, pendentes lychni claraeque coruscis
  68. fulguribus pingues multa caligine taedae
  69. consimili properant ratione, ardore ministro,
  70. suppeditare novom lumen, tremere ignibus instant,
  71. instant, nec loca lux inter quasi rupta relinquit:
  72. usque adeo properanter ab omnibus ignibus ei
  73. exitium celeri celeratur origine flammae.
  74. sic igitur solem lunam stellasque putandum
  75. ex alio atque alio lucem iactare subortu
  76. et primum quicquid flammarum perdere semper,
  77. inviolabilia haec ne credas forte vigere.
  78. Denique non lapides quoque vinci cernis ab aevo,
  79. non altas turris ruere et putrescere saxa,
  80. non delubra deum simulacraque fessa fatisci
  81. nec sanctum numen fati protollere finis
  82. posse neque adversus naturae foedera niti?
  83. denique non monimenta virum dilapsa videmus,
  84. quaerere proporro, sibi cumque senescere credas,
  85. non ruere avolsos silices a montibus altis
  86. nec validas aevi vires perferre patique
  87. finiti? neque enim caderent avolsa repente,
  88. ex infinito quae tempore pertolerassent
  89. omnia tormenta aetatis, privata fragore.
  90. Denique iam tuere hoc, circum supraque quod omne
  91. continet amplexu terram: si procreat ex se
  92. omnia, quod quidam memorant, recipitque perempta,
  93. totum nativum mortali corpore constat.
  94. nam quod cumque alias ex se res auget alitque,
  95. deminui debet, recreari, cum recipit res.
  96. Praeterea si nulla fuit genitalis origo
  97. terrarum et caeli semperque aeterna fuere,
  98. cur supera bellum Thebanum et funera Troiae
  99. non alias alii quoque res cecinere ?
  100. quo tot facta virum totiens cecidere neque usquam
  101. aeternis famae monimentis insita florent?
  102. verum, ut opinor, habet novitatem summa recensque
  103. naturast mundi neque pridem exordia cepit.
  104. quare etiam quaedam nunc artes expoliuntur,
  105. nunc etiam augescunt; nunc addita navigiis sunt
  106. multa, modo organici melicos peperere sonores,
  107. denique natura haec rerum ratioque repertast
  108. nuper, et hanc primus cum primis ipse repertus
  109. nunc ego sum in patrias qui possim vertere voces.
  110. Quod si forte fuisse ante hac eadem omnia credis,
  111. sed periise hominum torrenti saecla vapore,
  112. aut cecidisse urbis magno vexamine mundi,
  113. aut ex imbribus adsiduis exisse rapaces
  114. per terras amnes atque oppida coperuisse.
  115. tanto quique magis victus fateare necessest
  116. exitium quoque terrarum caelique futurum;
  117. nam cum res tantis morbis tantisque periclis
  118. temptarentur, ibi si tristior incubuisset
  119. causa, darent late cladem magnasque ruinas.
  120. nec ratione alia mortales esse videmur,
  121. inter nos nisi quod morbis aegrescimus isdem
  122. atque illi quos a vita natura removit.
  123. Praeterea quae cumque manent aeterna necessust
  124. aut, quia sunt solido cum corpore, respuere ictus
  125. nec penetrare pati sibi quicquam quod queat artas
  126. dissociare intus partis, ut materiai
  127. corpora sunt, quorum naturam ostendimus ante,
  128. aut ideo durare aetatem posse per omnem,
  129. plagarum quia sunt expertia, sicut inane est,
  130. quod manet intactum neque ab ictu fungitur hilum,
  131. aut etiam quia nulla loci sit copia circum,
  132. quo quasi res possint discedere dissoluique,
  133. sicut summarum summa est aeterna, neque extra
  134. qui locus est quo dissiliant neque corpora sunt quae
  135. possint incidere et valida dissolvere plaga.
  136. at neque, uti docui, solido cum corpore mundi
  137. naturast, quoniam admixtumst in rebus inane,
  138. nec tamen est ut inane, neque autem corpora desunt,
  139. ex infinito quae possint forte coorta
  140. corruere hanc rerum violento turbine summam
  141. aut aliam quamvis cladem inportare pericli,
  142. nec porro natura loci spatiumque profundi
  143. deficit, exspargi quo possint moenia mundi,
  144. aut alia quavis possunt vi pulsa perire.
  145. haut igitur leti praeclusa est ianua caelo
  146. nec soli terraeque neque altis aequoris undis,
  147. sed patet immani et vasto respectat hiatu.
  148. quare etiam nativa necessumst confiteare
  149. haec eadem; neque enim, mortali corpore quae sunt,
  150. ex infinito iam tempore adhuc potuissent
  151. inmensi validas aevi contemnere vires.
  152. Denique tantopere inter se cum maxima mundi
  153. pugnent membra, pio nequaquam concita bello,
  154. nonne vides aliquam longi certaminis ollis
  155. posse dari finem, vel cum sol et vapor omnis
  156. omnibus epotis umoribus exsuperarint?
  157. quod facere intendunt, neque adhuc conata patrantur;
  158. tantum suppeditant amnes ultraque minantur
  159. omnia diluviare ex alto gurgite ponti:
  160. ne quiquam, quoniam verrentes aequora venti
  161. deminuunt radiisque retexens aetherius sol,
  162. et siccare prius confidunt omnia posse
  163. quam liquor incepti possit contingere finem.
  164. tantum spirantes aequo certamine bellum
  165. magnis inter se de rebus cernere certant,
  166. cum semel interea fuerit superantior ignis
  167. et semel, ut fama est, umor regnarit in arvis.
  168. ignis enim superavit et ambiens multa perussit,
  169. avia cum Phaethonta rapax vis solis equorum
  170. aethere raptavit toto terrasque per omnis.
  171. at pater omnipotens ira tum percitus acri
  172. magnanimum Phaethonta repenti fulminis ictu
  173. deturbavit equis in terram, Solque cadenti
  174. obvius aeternam succepit lampada mundi
  175. disiectosque redegit equos iunxitque trementis,
  176. inde suum per iter recreavit cuncta gubernans,
  177. scilicet ut veteres Graium cecinere .
  178. quod procul a vera nimis est ratione repulsum.
  179. ignis enim superare potest ubi materiai
  180. ex infinito sunt corpora plura coorta;
  181. inde cadunt vires aliqua ratione revictae,
  182. aut pereunt res exustae torrentibus auris.
  183. umor item quondam coepit superare coortus,
  184. ut fama est, hominum vitas quando obruit undis;
  185. inde ubi vis aliqua ratione aversa recessit,
  186. ex infinito fuerat quae cumque coorta,
  187. constiterunt imbres et flumina vim minuerunt.
  188. Sed quibus ille modis coniectus materiai
  189. fundarit terram et caelum pontique profunda,
  190. solis lunai cursus, ex ordine ponam.
  191. nam certe neque consilio primordia rerum
  192. ordine se suo quaeque sagaci mente locarunt
  193. nec quos quaeque darent motus pepigere profecto;
  194. sed quia multa modis multis primordia rerum
  195. ex infinito iam tempore percita plagis
  196. ponderibusque suis consuerunt concita ferri
  197. omnimodisque coire atque omnia pertemptare,
  198. quae cumque inter se possent congressa creare,
  199. propterea fit uti magnum volgata per aevom
  200. omnigenus coetus et motus experiundo
  201. tandem conveniant ea quae coniecta repente
  202. magnarum rerum fiunt exordia saepe,
  203. terrai maris et caeli generisque animantum.
  204. Hic neque tum solis rota cerni lumine largo
  205. altivolans poterat nec magni sidera mundi
  206. nec mare nec caelum nec denique terra neque
  207. nec similis nostris rebus res ulla videri,
  208. sed nova tempestas quaedam molesque coorta.
  209. diffugere inde loci partes coepere paresque
  210. cum paribus iungi res et discludere mundum
  211. membraque dividere et magnas disponere partes
  212. omnigenis e principiis, discordia quorum
  213. intervalla vias conexus pondera plagas
  214. concursus motus turbabat proelia miscens
  215. propter dissimilis formas variasque figuras,
  216. quod non omnia sic poterant coniuncta manere
  217. nec motus inter sese dare convenientis,
  218. hoc est, a terris altum secernere caelum,
  219. et sorsum mare, uti secreto umore pateret,
  220. seorsus item puri secretique aetheris ignes.
  221. Quippe etenim primum terrai corpora quaeque,
  222. propterea quod erant gravia et perplexa, coibant
  223. in medio atque imas capiebant omnia sedes;
  224. quae quanto magis inter se perplexa coibant,
  225. tam magis expressere ea quae mare sidera solem
  226. lunamque efficerent et magni moenia mundi;
  227. omnia enim magis haec e levibus atque rutundis
  228. seminibus multoque minoribus sunt elementis
  229. quam tellus. ideo per rara foramina terrae
  230. partibus erumpens primus se sustulit aether
  231. ignifer et multos secum levis abstulit ignis,
  232. non alia longe ratione ac saepe videmus,
  233. aurea cum primum gemmantis rore per herbas
  234. matutina rubent radiati lumina solis
  235. exhalantque lacus nebulam fluviique perennes
  236. ipsaque ut inter dum tellus fumare videtur;
  237. omnia quae sursum cum conciliantur, in alto
  238. corpore concreto subtexunt nubila caelum.
  239. sic igitur tum se levis ac diffusilis aether
  240. corpore concreto circum datus undique saepsit
  241. et late diffusus in omnis undique partis
  242. omnia sic avido complexu cetera saepsit.
  243. hunc exordia sunt solis lunaeque secuta,
  244. interutrasque globi quorum vertuntur in auris;
  245. quae neque terra sibi adscivit nec maximus aether,
  246. quod neque tam fuerunt gravia ut depressa sederent,
  247. nec levia ut possent per summas labier oras,
  248. et tamen interutrasque ita sunt, ut corpora viva