De Rerum Natura

Lucretius

-

  1. quandoquidem nequeunt vitaliter esse animata.
  2. Illud item non est ut possis credere, sedes
  3. esse deum sanctas in mundi partibus ullis.
  4. tenvis enim natura deum longeque remota
  5. sensibus ab nostris animi vix mente videtur;
  6. quae quoniam manuum tactum suffugit et ictum,
  7. tactile nil nobis quod sit contingere debet;
  8. tangere enim non quit quod tangi non licet ipsum.
  9. quare etiam sedes quoque nostris sedibus esse
  10. dissimiles debent, tenues de corpore eorum;
  11. quae tibi posterius largo sermone probabo.
  12. Dicere porro hominum causa voluisse parare
  13. praeclaram mundi naturam proptereaque
  14. adlaudabile opus divom laudare decere
  15. aeternumque putare atque inmortale futurum,
  16. nec fas esse, deum quod sit ratione vetusta
  17. gentibus humanis fundatum perpetuo aevo,
  18. sollicitare suis ulla vi ex sedibus umquam
  19. nec verbis vexare et ab imo evertere summa,
  20. cetera de genere hoc adfingere et addere, Memmi,
  21. desiperest. quid enim inmortalibus atque beatis
  22. gratia nostra queat largirier emolumenti,
  23. ut nostra quicquam causa gerere adgrediantur?
  24. quidve novi potuit tanto post ante quietos
  25. inlicere ut cuperent vitam mutare priorem?
  26. nam gaudere novis rebus debere videtur
  27. cui veteres obsunt; sed cui nihil accidit aegri
  28. tempore in ante acto, cum pulchre degeret aevom,
  29. quid potuit novitatis amorem accendere tali?
  30. quidve mali fuerat nobis non esse creatis?
  31. an, credo, in tenebris vita ac maerore iacebat,
  32. donec diluxit rerum genitalis origo?
  33. natus enim debet qui cumque est velle manere
  34. in vita, donec retinebit blanda voluptas;
  35. qui numquam vero vitae gustavit amorem
  36. nec fuit in numero, quid obest non esse creatum?
  37. exemplum porro gignundis rebus et ipsa
  38. notities hominum divis unde insita primum est,
  39. quid vellent facere ut scirent animoque viderent,
  40. quove modost umquam vis cognita principiorum
  41. quidque inter sese permutato ordine possent.
  42. si non ipsa dedit speciem natura creandi?
  43. namque ita multa modis multis primordia rerum
  44. ex infinito iam tempore percita plagis
  45. ponderibusque suis consuerunt concita ferri
  46. omnimodisque coire atque omnia pertemptare,
  47. quae cumque inter se possint congressa creare,
  48. ut non sit mirum, si in talis disposituras
  49. deciderunt quoque et in talis venere meatus,
  50. qualibus haec rerum geritur nunc summa novando.
  51. Quod si iam rerum ignorem primordia quae sint,
  52. hoc tamen ex ipsis caeli rationibus ausim
  53. confirmare aliisque ex rebus reddere multis,
  54. nequaquam nobis divinitus esse paratam
  55. naturam rerum: tanta stat praedita culpa.
  56. principio quantum caeli tegit impetus ingens,
  57. inde avidam partem montes silvaeque ferarum
  58. possedere, tenent rupes vastaeque paludes
  59. et mare, quod late terrarum distinet oras.
  60. inde duas porro prope partis fervidus ardor
  61. adsiduusque geli casus mortalibus aufert.
  62. quod super est arvi, tamen id natura sua vi
  63. sentibus obducat, ni vis humana resistat
  64. vitai causa valido consueta bidenti
  65. ingemere et terram pressis proscindere aratris.
  66. si non fecundas vertentes vomere glebas
  67. terraique solum subigentes cimus ad ortus.
  68. sponte sua nequeant liquidas existere in auras.
  69. et tamen inter dum magno quaesita labore
  70. cum iam per terras frondent atque omnia florent,
  71. aut nimiis torret fervoribus aetherius sol
  72. aut subiti peremunt imbris gelidaeque pruinae
  73. flabraque ventorum violento turbine vexant.
  74. praeterea genus horriferum natura ferarum
  75. humanae genti infestum terraque marique
  76. cur alit atque auget? cur anni tempora morbos
  77. adportant? quare mors inmatura vagatur?
  78. tum porro puer, ut saevis proiectus ab undis
  79. navita, nudus humi iacet infans indigus omni
  80. vitali auxilio, cum primum in luminis oras
  81. nixibus ex alvo matris natura profudit,
  82. vagituque locum lugubri complet, ut aequumst
  83. cui tantum in vita restet transire malorum.
  84. at variae crescunt pecudes armenta feraeque
  85. nec crepitacillis opus est nec cuiquam adhibendast
  86. almae nutricis blanda atque infracta loquella
  87. nec varias quaerunt vestes pro tempore caeli,
  88. denique non armis opus est, non moenibus altis,
  89. qui sua tutentur, quando omnibus omnia large
  90. tellus ipsa parit naturaque daedala rerum.
  91. Principio quoniam terrai corpus et umor
  92. aurarumque leves animae calidique vapores,
  93. e quibus haec rerum consistere summa videtur,
  94. omnia nativo ac mortali corpore constant,
  95. debet eodem omnis mundi natura putari.
  96. quippe etenim, quorum partis et membra videmus
  97. corpore nativo mortalibus esse figuris,
  98. haec eadem ferme mortalia cernimus esse
  99. et nativa simul. qua propter maxima mundi
  100. cum videam membra ac partis consumpta regigni,
  101. scire licet caeli quoque item terraeque fuisse
  102. principiale aliquod tempus clademque futuram.
  103. Illud in his rebus ne corripuisse rearis
  104. me mihi, quod terram atque ignem mortalia sumpsi
  105. esse neque umorem dubitavi aurasque perire
  106. atque eadem gigni rursusque augescere dixi.
  107. principio pars terrai non nulla, perusta
  108. solibus adsiduis, multa pulsata pedum vi,
  109. pulveris exhalat nebulam nubesque volantis,
  110. quas validi toto dispergunt venti.
  111. pars etiam glebarum ad diluviem revocatur
  112. imbribus et ripas radentia flumina rodunt.
  113. praeterea pro parte sua, quod cumque alit auget,
  114. redditur; et quoniam dubio procul esse videtur
  115. omniparens eadem rerum commune sepulcrum.
  116. ergo terra tibi libatur et aucta recrescit.
  117. Quod super est, umore novo mare flumina fontes
  118. semper abundare et latices manare perennis
  119. nil opus est verbis: magnus decursus aquarum
  120. undique declarat. sed primum quicquid aquai
  121. tollitur in summaque fit ut nihil umor abundet,
  122. partim quod validi verrentes aequora venti
  123. deminuunt radiisque retexens aetherius sol,
  124. partim quod supter per terras diditur omnis;
  125. percolatur enim virus retroque remanat
  126. materies umoris et ad caput amnibus omnis
  127. convenit, inde super terras fluit agmine dulci
  128. qua via secta semel liquido pede detulit undas.
  129. nunc igitur dicam, qui corpore toto
  130. innumerabiliter privas mutatur in horas.
  131. semper enim, quod cumque fluit de rebus, id omne
  132. in magnum fertur mare; qui nisi contra
  133. corpora retribuat rebus recreetque fluentis,
  134. omnia iam resoluta forent et in versa.
  135. haut igitur cessat gigni de rebus et in res
  136. reccidere, adsidue quoniam fluere omnia constat.
  137. Largus item liquidi fons luminis, aetherius sol,
  138. inrigat adsidue caelum candore recenti
  139. suppeditatque novo confestim lumine lumen.
  140. nam primum quicquid fulgoris disperit ei,
  141. quo cumque accidit. id licet hinc cognoscere possis,
  142. quod simul ac primum nubes succedere soli
  143. coepere et radios inter quasi rumpere lucis,
  144. extemplo inferior pars horum disperit omnis
  145. terraque inumbratur qua nimbi cumque feruntur;
  146. ut noscas splendore novo res semper egere
  147. et primum iactum fulgoris quemque perire
  148. nec ratione alia res posse in sole videri,
  149. perpetuo ni suppeditet lucis caput ipsum.
  150. quin etiam nocturna tibi, terrestria quae sunt,
  151. lumina, pendentes lychni claraeque coruscis
  152. fulguribus pingues multa caligine taedae
  153. consimili properant ratione, ardore ministro,
  154. suppeditare novom lumen, tremere ignibus instant,
  155. instant, nec loca lux inter quasi rupta relinquit:
  156. usque adeo properanter ab omnibus ignibus ei
  157. exitium celeri celeratur origine flammae.
  158. sic igitur solem lunam stellasque putandum
  159. ex alio atque alio lucem iactare subortu
  160. et primum quicquid flammarum perdere semper,
  161. inviolabilia haec ne credas forte vigere.
  162. Denique non lapides quoque vinci cernis ab aevo,
  163. non altas turris ruere et putrescere saxa,
  164. non delubra deum simulacraque fessa fatisci
  165. nec sanctum numen fati protollere finis