De Rerum Natura

Lucretius

-

  1. nec magis id nunc est neque erit mox quam fuit ante.
  2. Ergo regibus occisis subversa iacebat
  3. pristina maiestas soliorum et sceptra superba,
  4. et capitis summi praeclarum insigne cruentum
  5. sub pedibus vulgi magnum lugebat honorem;
  6. nam cupide conculcatur nimis ante metutum.
  7. res itaque ad summam faecem turbasque redibat,
  8. imperium sibi cum ac summatum quisque petebat.
  9. inde magistratum partim docuere creare
  10. iuraque constituere, ut vellent legibus uti.
  11. nam genus humanum, defessum vi colere aevom,
  12. ex inimicitiis languebat; quo magis ipsum
  13. sponte sua cecidit sub leges artaque iura.
  14. acrius ex ira quod enim se quisque parabat
  15. ulcisci quam nunc concessumst legibus aequis,
  16. hanc ob rem est homines pertaesum vi colere aevom.
  17. inde metus maculat poenarum praemia vitae.
  18. circumretit enim vis atque iniuria quemque
  19. atque unde exortast, ad eum plerumque revertit,
  20. nec facilest placidam ac pacatam degere vitam
  21. qui violat factis communia foedera pacis.
  22. etsi fallit enim divom genus humanumque,
  23. perpetuo tamen id fore clam diffidere debet;
  24. quippe ubi se multi per somnia saepe loquentes
  25. aut morbo delirantes protraxe ferantur
  26. et celata mala in medium et peccata dedisse.
  27. Nunc quae causa deum per magnas numina gentis
  28. pervulgarit et ararum compleverit urbis
  29. suscipiendaque curarit sollemnia sacra,
  30. quae nunc in magnis florent sacra rebus locisque,
  31. unde etiam nunc est mortalibus insitus horror,
  32. qui delubra deum nova toto suscitat orbi
  33. terrarum et festis cogit celebrare diebus,
  34. non ita difficilest rationem reddere verbis.
  35. quippe etenim iam tum divom mortalia saecla
  36. egregias animo facies vigilante videbant
  37. et magis in somnis mirando corporis auctu.
  38. his igitur sensum tribuebant propterea quod
  39. membra movere videbantur vocesque superbas
  40. mittere pro facie praeclara et viribus amplis.
  41. aeternamque dabant vitam, quia semper eorum
  42. subpeditabatur facies et forma manebat,
  43. et tamen omnino quod tantis viribus auctos
  44. non temere ulla vi convinci posse putabant.
  45. fortunisque ideo longe praestare putabant,
  46. quod mortis timor haut quemquam vexaret eorum,
  47. et simul in somnis quia multa et mira videbant
  48. efficere et nullum capere ipsos inde laborem.
  49. praeterea caeli rationes ordine certo
  50. et varia annorum cernebant tempora verti
  51. nec poterant quibus id fieret cognoscere causis.
  52. ergo perfugium sibi habebant omnia divis
  53. tradere et illorum nutu facere omnia flecti.
  54. in caeloque deum sedes et templa locarunt,
  55. per caelum volvi quia nox et luna videtur,
  56. luna dies et nox et noctis signa severa
  57. noctivagaeque faces caeli flammaeque volantes,
  58. nubila sol imbres nix venti fulmina grando
  59. et rapidi fremitus et murmura magna minarum.
  60. O genus infelix humanum, talia divis
  61. cum tribuit facta atque iras adiunxit acerbas!
  62. quantos tum gemitus ipsi sibi, quantaque nobis
  63. volnera, quas lacrimas peperere minoribus nostris!
  64. nec pietas ullast velatum saepe videri
  65. vertier ad lapidem atque omnis accedere ad aras
  66. nec procumbere humi prostratum et pandere palmas
  67. ante deum delubra nec aras sanguine multo
  68. spargere quadrupedum nec votis nectere vota,
  69. sed mage pacata posse omnia mente tueri.
  70. nam cum suspicimus magni caelestia mundi
  71. templa super stellisque micantibus aethera fixum,
  72. et venit in mentem solis lunaeque viarum,
  73. tunc aliis oppressa malis in pectora cura
  74. illa quoque expergefactum caput erigere infit,
  75. ne quae forte deum nobis inmensa potestas
  76. sit, vario motu quae candida sidera verset;
  77. temptat enim dubiam mentem rationis egestas,
  78. ecquae nam fuerit mundi genitalis origo,
  79. et simul ecquae sit finis, quoad moenia mundi
  80. et taciti motus hunc possint ferre laborem,
  81. an divinitus aeterna donata salute
  82. perpetuo possint aevi labentia tractu
  83. inmensi validas aevi contemnere viris.
  84. praeterea cui non animus formidine divum
  85. contrahitur, cui non correpunt membra pavore,
  86. fulminis horribili cum plaga torrida tellus
  87. contremit et magnum percurrunt murmura caelum?
  88. non populi gentesque tremunt, regesque superbi
  89. corripiunt divum percussi membra timore,
  90. ne quod ob admissum foede dictumve superbe
  91. poenarum grave sit solvendi tempus adauctum?
  92. summa etiam cum vis violenti per mare venti
  93. induperatorem classis super aequora verrit
  94. cum validis pariter legionibus atque elephantis,
  95. non divom pacem votis adit ac prece quaesit
  96. ventorum pavidus paces animasque secundas?
  97. ne quiquam, quoniam violento turbine saepe
  98. correptus nihilo fertur minus ad vada leti.
  99. usque adeo res humanas vis abdita quaedam
  100. opterit et pulchros fascis saevasque secures
  101. proculcare ac ludibrio sibi habere videtur.
  102. denique sub pedibus tellus cum tota vacillat
  103. concussaeque cadunt urbes dubiaeque minantur,
  104. quid mirum si se temnunt mortalia saecla
  105. atque potestatis magnas mirasque relinquunt
  106. in rebus viris divum, quae cuncta gubernent?
  107. Quod super est, aes atque aurum ferrumque repertumst
  108. et simul argenti pondus plumbique potestas,
  109. ignis ubi ingentis silvas ardore cremarat
  110. montibus in magnis, seu caelo fulmine misso,
  111. sive quod inter se bellum silvestre gerentes
  112. hostibus intulerant ignem formidinis ergo,
  113. sive quod inducti terrae bonitate volebant
  114. pandere agros pinguis et pascua reddere rura,
  115. sive feras interficere et ditescere praeda;
  116. nam fovea atque igni prius est venarier ortum
  117. quam saepire plagis saltum canibusque ciere.
  118. quicquid id est, qua cumque e causa flammeus ardor
  119. horribili sonitu silvas exederat altis
  120. a radicibus et terram percoxerat igni,
  121. manabat venis ferventibus in loca terrae
  122. concava conveniens argenti rivus et auri,
  123. aeris item et plumbi. quae cum concreta videbant
  124. posterius claro in terra splendere colore,
  125. tollebant nitido capti levique lepore,
  126. et simili formata videbant esse figura
  127. atque lacunarum fuerant vestigia cuique.
  128. tum penetrabat eos posse haec liquefacta calore
  129. quamlibet in formam et faciem decurrere rerum,
  130. et prorsum quamvis in acuta ac tenvia posse
  131. mucronum duci fastigia procudendo,
  132. ut sibi tela parent silvasque ut caedere possint
  133. materiemque dolare et levia radere tigna
  134. et terebrare etiam ac pertundere perque forare.
  135. nec minus argento facere haec auroque parabant
  136. quam validi primum violentis viribus aeris,
  137. ne quiquam, quoniam cedebat victa potestas
  138. nec poterant pariter durum sufferre laborem.
  139. nam fuit in pretio magis aes aurumque iacebat
  140. propter inutilitatem hebeti mucrone retusum;
  141. nunc iacet aes, aurum in summum successit honorem.
  142. sic volvenda aetas commutat tempora rerum.
  143. quod fuit in pretio, fit nullo denique honore;
  144. porro aliud succedit et e contemptibus exit
  145. inque dies magis adpetitur floretque repertum
  146. laudibus et miro est mortalis inter honore.
  147. Nunc tibi quo pacto ferri natura reperta
  148. sit facilest ipsi per te cognoscere, Memmi.
  149. arma antiqua manus ungues dentesque fuerunt
  150. et lapides et item silvarum fragmina rami
  151. et flamma atque ignes, post quam sunt cognita primum.
  152. posterius ferri vis est aerisque reperta.
  153. et prior aeris erat quam ferri cognitus usus,
  154. quo facilis magis est natura et copia maior.
  155. aere solum terrae tractabant, aereque belli
  156. miscebant fluctus et vulnera vasta serebant
  157. et pecus atque agros adimebant; nam facile ollis
  158. omnia cedebant armatis nuda et inerma.
  159. inde minutatim processit ferreus ensis
  160. versaque in obprobrium species est falcis ahenae,
  161. et ferro coepere solum proscindere terrae
  162. exaequataque sunt creperi certamina belli.
  163. et prius est armatum in equi conscendere costas
  164. et moderarier hunc frenis dextraque vigere
  165. quam biiugo curru belli temptare pericla.