De Rerum Natura

Lucretius

-

  1. quippe, ubi prima perit alioque est altera nata
  2. inde statu, prior hic gestum mutasse videtur.
  3. scilicet id fieri celeri ratione putandumst:
  4. tanta est mobilitas et rerum copia tanta
  5. tantaque sensibili quovis est tempore in uno
  6. copia particularum, ut possit suppeditare.
  7. Multaque in his rebus quaeruntur multaque nobis
  8. clarandumst, plane si res exponere avemus.
  9. quaeritur in primis quare, quod cuique libido
  10. venerit, extemplo mens cogitet eius id ipsum.
  11. anne voluntatem nostram simulacra tuentur
  12. et simul ac volumus nobis occurrit imago,
  13. si mare, si terram cordist, si denique caelum?
  14. conventus hominum, pompam, convivia, pugnas,
  15. omnia sub verbone creat natura paratque?
  16. cum praesertim aliis eadem in regione locoque
  17. longe dissimilis animus res cogitet omnis.
  18. quid porro, in numerum procedere cum simulacra
  19. cernimus in somnis et mollia membra movere,
  20. mollia mobiliter cum alternis bracchia mittunt
  21. et repetunt oculis gestum pede convenienti?
  22. scilicet arte madent simulacra et docta vagantur,
  23. nocturno facere ut possint in tempore ludos.
  24. an magis illud erit verum? quia tempore in uno,
  25. cum sentimus, id est cum vox emittitur una,
  26. tempora multa latent, ratio quae comperit esse,
  27. propterea fit uti quovis in tempore quaeque
  28. praesto sint simulacra locis in quisque parata.
  29. tanta est mobilitas et rerum copia tanta.
  30. hoc ubi prima perit alioque est altera nata
  31. inde statu, prior hic gestum mutasse videtur.
  32. et quia tenvia sunt, nisi quae contendit, acute
  33. cernere non potis est animus; proinde omnia quae sunt
  34. praeterea pereunt, nisi quae ex sese ipse paravit.
  35. ipse parat sese porro speratque futurum
  36. ut videat quod consequitur rem quamque: fit ergo.
  37. nonne vides oculos etiam, cum tenvia quae sunt
  38. praeterea pereunt, nisi quae ex se ipse paravit
  39. cernere coeperunt, contendere se atque parare,
  40. nec sine eo fieri posse ut cernamus acute?
  41. et tamen in rebus quoque apertis noscere possis,
  42. si non advertas animum, proinde esse quasi omni
  43. tempore semotum fuerit longeque remotum.
  44. cur igitur mirumst, animus si cetera perdit
  45. praeter quam quibus est in rebus deditus ipse?
  46. deinde adopinamur de signis maxima parvis
  47. ac nos in fraudem induimus frustraminis ipsi.
  48. Fit quoque ut inter dum non suppeditetur imago
  49. eiusdem generis, sed femina quae fuit ante,
  50. in manibus vir uti factus videatur adesse,
  51. aut alia ex alia facies aetasque sequatur.
  52. quod ne miremur sopor atque oblivia curant.
  53. Illud in his rebus vitium vehementer
  54. effugere errorem vitareque praemetuenter,
  55. lumina ne facias oculorum clara creata,
  56. prospicere ut possimus, et ut proferre queamus
  57. proceros passus, ideo fastigia posse
  58. surarum ac feminum pedibus fundata plicari,
  59. bracchia tum porro validis ex apta lacertis
  60. esse manusque datas utraque ex parte ministras,
  61. ut facere ad vitam possemus quae foret usus.
  62. cetera de genere hoc inter quae cumque pretantur,
  63. omnia perversa praepostera sunt ratione,
  64. nil ideo quoniam natumst in corpore ut uti
  65. possemus, sed quod natumst id procreat usum.
  66. nec fuit ante videre oculorum lumina nata,
  67. nec dictis orare prius quam lingua creatast,
  68. sed potius longe linguae praecessit origo
  69. sermonem multoque creatae sunt prius aures
  70. quam sonus est auditus, et omnia denique membra
  71. ante fuere, ut opinor, eorum quam foret usus;
  72. haud igitur potuere utendi crescere causa.
  73. at contra conferre manu certamina pugnae
  74. et lacerare artus foedareque membra cruore
  75. ante fuit multo quam lucida tela volarent,
  76. et volnus vitare prius natura
  77. quam daret obiectum parmai laeva per artem.
  78. scilicet et fessum corpus mandare quieti
  79. multo antiquius est quam lecti mollia strata,
  80. et sedare sitim prius est quam pocula natum.
  81. haec igitur possunt utendi cognita causa
  82. credier, ex usu quae sunt vitaque reperta.
  83. illa quidem seorsum sunt omnia, quae prius ipsa
  84. nata dedere suae post notitiam utilitatis.
  85. quo genere in primis sensus et membra videmus;
  86. quare etiam atque etiam procul est ut credere possis
  87. utilitatis ob officium potuisse creari.
  88. Illud item non est mirandum, corporis ipsa
  89. quod natura cibum quaerit cuiusque animantis.
  90. quippe etenim fluere atque recedere corpora rebus
  91. multa modis multis docui, sed plurima debent
  92. ex animalibus; quae quia sunt exercita motu,
  93. multa per os exhalantur, cum languida anhelant,
  94. multaque per sudorem ex alto pressa feruntur.
  95. his igitur rebus rarescit corpus et omnis
  96. subruitur natura, dolor quam consequitur rem.
  97. propterea capitur cibus, ut suffulciat artus
  98. et recreet vires inter datus, atque patentem
  99. per membra ac venas ut amorem opturet edendi.
  100. umor item discedit in omnia quae loca cumque
  101. poscunt umorem; glomerataque multa vaporis
  102. corpora, quae stomacho praebent incendia nostro,
  103. dissupat adveniens liquor ac restinguit ut ignem,
  104. urere ne possit calor amplius aridus artus.
  105. sic igitur tibi anhela sitis de corpore nostro
  106. abluitur, sic expletur ieiuna cupido.
  107. Nunc qui fiat uti passus proferre queamus,
  108. cum volumus, quareque datum sit membra movere
  109. et quae res tantum hoc oneris protrudere nostri
  110. corporis insuerit, dicam: tu percipe dicta.
  111. dico animo nostro primum simulacra meandi
  112. accidere atque animum pulsare, ut diximus ante.
  113. inde voluntas fit; neque enim facere incipit ullam
  114. rem quisquam, quam mens providit quid velit ante.
  115. id quod providet, illius rei constat imago,
  116. ergo animus cum sese ita commovet ut velit ire
  117. inque gredi, ferit extemplo quae in corpore toto
  118. per membra atque artus animai dissita vis est;
  119. et facilest factu, quoniam coniuncta tenetur.
  120. inde ea proporro corpus ferit, atque ita tota
  121. paulatim moles protruditur atque movetur.
  122. praeterea tum rarescit quoque corpus et ,
  123. scilicet ut debet qui semper mobilis extat,
  124. per patefacta venit penetratque foramina largus,
  125. et dispargitur ad partis ita quasque minutas
  126. corporis. hic igitur rebus fit utrimque duabus,
  127. corpus ut ac navis velis ventoque feratur.
  128. nec tamen illud in his rebus mirabile constat,
  129. tantula quod tantum corpus corpuscula possunt
  130. contorquere et onus totum convertere nostrum;
  131. quippe etenim ventus subtili corpore tenvis
  132. trudit agens magnam magno molimine navem
  133. et manus una regit quanto vis impete euntem
  134. atque gubernaclum contorquet quo libet unum,
  135. multaque per trocleas et tympana pondere magno
  136. commovet atque levi sustollit machina nisu.
  137. Nunc quibus ille modis somnus per membra quietem
  138. inriget atque animi curas e pectore solvat,
  139. suavidicis potius quom multis versibus edam,
  140. parvus ut est cycni melior canor, ille gruum quam
  141. clamor in aetheriis dispersus nubibus austri.
  142. tu mihi da tenuis auris animumque sagacem,
  143. ne fieri negites quae dicam posse retroque
  144. vera repulsanti discedas pectore dicta,
  145. tutemet in culpa cum sis neque cernere possis.
  146. Principio somnus fit ubi est distracta per artus
  147. vis animae partimque foras eiecta recessit
  148. et partim contrusa magis concessit in altum;
  149. dissoluuntur enim tum demum membra fluuntque.
  150. nam dubium non est, animai quin opera sit
  151. sensus hic in nobis, quem cum sopor inpedit esse,
  152. tum nobis animam perturbatam esse putandumst
  153. eiectamque foras, non omnem; namque iaceret
  154. aeterno corpus perfusum frigore leti.
  155. quippe ubi nulla latens animai pars remaneret
  156. in membris, cinere ut multa latet obrutus ignis,
  157. unde reconflari sensus per membra repente
  158. possit, ut ex igni caeco consurgere flamma?
  159. Sed quibus haec rebus novitas confiat et unde
  160. perturbari anima et corpus languescere possit,
  161. expediam: tu fac ne ventis verba profundam.
  162. Principio externa corpus de parte necessum est,
  163. quoniam vicinum tangitur auris,
  164. tundier atque eius crebro pulsarier ictu,
  165. proptereaque fere res omnes aut corio sunt
  166. aut etiam conchis aut callo aut cortice tectae.
  167. interiorem etiam partem spirantibus
  168. verberat hic idem, cum ducitur atque reflatur.
  169. quare utrimque secus cum corpus vapulet et cum
  170. perveniant plagae per parva foramina nobis
  171. corporis ad primas partis elementaque prima,
  172. fit quasi paulatim nobis per membra ruina.
  173. conturbantur enim positurae principiorum
  174. corporis atque animi. fit uti pars inde animai
  175. eliciatur et introrsum pars abdita cedat,
  176. pars etiam distracta per artus non queat esse
  177. coniuncta inter se neque motu mutua fungi;
  178. inter enim saepit coetus natura viasque.
  179. ergo sensus abit mutatis motibus alte.
  180. et quoniam non est quasi quod suffulciat artus,
  181. debile fit corpus languescuntque omnia membra,
  182. bracchia palpebraeque cadunt poplitesque cubanti
  183. saepe tamen summittuntur virisque resolvunt.
  184. Deinde cibum sequitur somnus, quia, quae facit ,
  185. haec eadem cibus, in venas dum diditur omnis,
  186. efficit. et multo sopor ille gravissimus exstat,
  187. quem satur aut lassus capias, quia plurima tum se
  188. corpora conturbant magno contusa labore.
  189. fit ratione eadem coniectus parte animai
  190. altior atque foras eiectus largior eius,
  191. et divisior inter se ac distractior intus.
  192. Et quo quisque fere studio devinctus adhaeret
  193. aut quibus in rebus multum sumus ante morati
  194. atque in ea ratione fuit contenta magis mens,
  195. in somnis eadem plerumque videmur obire:
  196. causidici causas agere et componere leges,
  197. induperatores pugnare ac proelia obire,
  198. nautae contractum cum ventis degere bellum,
  199. nos agere hoc autem et naturam quaerere rerum
  200. semper et inventam patriis exponere chartis.
  201. cetera sic studia atque artes plerumque videntur
  202. in somnis animos hominum frustrata tenere.
  203. et qui cumque dies multos ex ordine ludis
  204. adsiduas dederunt operas, plerumque videmus,
  205. cum iam destiterunt ea sensibus usurpare,
  206. relicuas tamen esse vias in mente patentis,
  207. qua possint eadem rerum simulacra venire;
  208. per multos itaque illa dies eadem obversantur