De Rerum Natura

Lucretius

-

  1. undique cum constent, et reddere dicta tacentes.
  2. Cetera de genere hoc mirande multa videmus,
  3. quae violare fidem quasi sensibus omnia quaerunt,
  4. ne quiquam, quoniam pars horum maxima fallit
  5. propter opinatus animi, quos addimus ipsi,
  6. pro visis ut sint quae non sunt sensibus visa;
  7. nam nihil aegrius est quam res secernere apertas
  8. ab dubiis, animus quas ab se protinus addit.
  9. Denique nil sciri siquis putat, id quoque nescit
  10. an sciri possit, quoniam nil scire fatetur.
  11. hunc igitur contra minuam contendere causam,
  12. qui capite ipse suo in statuit vestigia sese.
  13. et tamen hoc quoque uti concedam scire, at id ipsum
  14. quaeram, cum in rebus veri nil viderit ante,
  15. unde sciat quid sit scire et nescire vicissim,
  16. notitiam veri quae res falsique crearit
  17. et dubium certo quae res differre probarit.
  18. invenies primis ab sensibus esse creatam
  19. notitiem veri neque sensus posse refelli.
  20. nam maiore fide debet reperirier illud,
  21. sponte sua veris quod possit vincere falsa.
  22. quid maiore fide porro quam sensus haberi
  23. debet? an ab sensu falso ratio orta valebit
  24. dicere eos contra, quae tota ab sensibus orta est?
  25. qui nisi sunt veri, ratio quoque falsa fit omnis.
  26. An poterunt oculos aures reprehendere, an aures
  27. tactus? an hunc porro tactum sapor arguet oris,
  28. an confutabunt nares oculive revincent?
  29. non, ut opinor, ita est. nam seorsum cuique potestas
  30. divisast, sua vis cuiquest, ideoque necesse est
  31. et quod molle sit et gelidum fervensve videre
  32. et seorsum varios rerum sentire colores
  33. et quae cumque coloribus sint coniuncta necessest.
  34. seorsus item sapor oris habet vim, seorsus odores
  35. nascuntur, seorsum sonitus. ideoque necesse est
  36. non possint alios alii convincere sensus.
  37. nec porro poterunt ipsi reprehendere sese,
  38. aequa fides quoniam debebit semper haberi.
  39. proinde quod in quoquest his visum tempore, verumst.
  40. Et si non poterit ratio dissolvere causam,
  41. cur ea quae fuerint iuxtim quadrata, procul sint
  42. visa rutunda, tamen praestat rationis egentem
  43. reddere mendose causas utriusque figurae,
  44. quam manibus manifesta suis emittere quoquam
  45. et violare fidem primam et convellere tota
  46. fundamenta quibus nixatur vita salusque.
  47. non modo enim ratio ruat omnis, vita quoque ipsa
  48. concidat extemplo, nisi credere sensibus ausis
  49. praecipitisque locos vitare et cetera quae sint
  50. in genere hoc fugienda, sequi contraria quae sint.
  51. illa tibi est igitur verborum copia cassa
  52. omnis, quae contra sensus instructa paratast.
  53. Denique ut in fabrica, si pravast regula prima,
  54. normaque si fallax rectis regionibus exit,
  55. et libella aliqua si ex parti claudicat hilum,
  56. omnia mendose fieri atque obstipa necessu est
  57. prava cubantia prona supina atque absona tecta,
  58. iam ruere ut quaedam videantur velle, ruantque
  59. prodita iudiciis fallacibus omnia primis,
  60. sic igitur ratio tibi rerum prava necessest
  61. falsaque sit, falsis quae cumque ab sensibus ortast.
  62. Nunc alii sensus quo pacto quisque suam rem
  63. sentiat, haud quaquam ratio scruposa relicta est.
  64. Principio auditur sonus et vox omnis, in auris
  65. insinuata suo pepulere ubi corpore sensum.
  66. corpoream quoque enim vocem constare fatendumst
  67. et sonitum, quoniam possunt inpellere sensus.
  68. Praeterea radit vox fauces saepe facitque
  69. asperiora foras gradiens arteria clamor,
  70. quippe per angustum turba maiore coorta
  71. ire foras ubi coeperunt primordia vocum.
  72. scilicet expletis quoque ianua raditur oris.
  73. haud igitur dubiumst quin voces verbaque constent
  74. corporeis e principiis, ut laedere possint.
  75. nec te fallit item quid corporis auferat et quid
  76. detrahat ex hominum nervis ac viribus ipsis
  77. perpetuus sermo nigrai noctis ad umbram
  78. aurorae perductus ab exoriente nitore,
  79. praesertim si cum summost clamore profusus.
  80. ergo corpoream vocem constare necessest,
  81. multa loquens quoniam amittit de corpore partem.
  82. Asperitas autem vocis fit ab asperitate
  83. principiorum et item levor levore creatur;
  84. nec simili penetrant auris primordia forma,
  85. cum tuba depresso graviter sub murmure mugit
  86. et reboat raucum retro cita barbita bombum,
  87. et iam Dauliades natae hortis ex Heliconis
  88. cum liquidam tollunt lugubri voce querellam.
  89. Hasce igitur penitus voces cum corpore nostro
  90. exprimimus rectoque foras emittimus ore,
  91. mobilis articulat nervorum daedala lingua,
  92. formaturaque labrorum pro parte figurat.
  93. hoc ubi non longum spatiumst unde illa profecta
  94. perveniat vox quaeque, necessest verba quoque ipsa
  95. plane exaudiri discernique articulatim;
  96. servat enim formaturam servatque figuram.
  97. at si inter positum spatium sit longius aequo,
  98. per multum confundi verba necessest
  99. et conturbari vocem, dum transvolat auras.
  100. ergo fit, sonitum ut possis sentire neque illam
  101. internoscere, verborum sententia quae sit;
  102. usque adeo confusa venit vox inque pedita.
  103. Praeterea verbum saepe unum perciet auris
  104. omnibus in populo missum praeconis ab ore.
  105. in multas igitur voces vox una repente
  106. diffugit, in privas quoniam se dividit auris
  107. obsignans formam verbis clarumque sonorem.
  108. at quae pars vocum non auris incidit ipsas,
  109. praeter lata perit frustra diffusa per auras.
  110. pars solidis adlisa locis reiecta sonorem