De Rerum Natura

Lucretius

-

  1. Raraque per caelum cum venti nubila portant
  2. tempore nocturno, tum splendida signa videntur
  3. labier adversum nimbos atque ire superne
  4. longe aliam in partem ac vera ratione feruntur
  5. At si forte oculo manus uni subdita supter
  6. pressit eum, quodam sensu fit uti videantur
  7. omnia quae tuimur fieri tum bina tuendo,
  8. bina lucernarum florentia lumina flammis
  9. binaque per totas aedis geminare supellex
  10. et duplicis hominum facies et corpora bina.
  11. Denique cum suavi devinxit membra sopore
  12. somnus et in summa corpus iacet omne quiete,
  13. tum vigilare tamen nobis et membra movere
  14. nostra videmur, et in noctis caligine caeca
  15. cernere censemus solem lumenque diurnum,
  16. conclusoque loco caelum mare flumina montis
  17. mutare et campos pedibus transire videmur,
  18. et sonitus audire, severa silentia noctis
  19. undique cum constent, et reddere dicta tacentes.
  20. Cetera de genere hoc mirande multa videmus,
  21. quae violare fidem quasi sensibus omnia quaerunt,
  22. ne quiquam, quoniam pars horum maxima fallit
  23. propter opinatus animi, quos addimus ipsi,
  24. pro visis ut sint quae non sunt sensibus visa;
  25. nam nihil aegrius est quam res secernere apertas
  26. ab dubiis, animus quas ab se protinus addit.
  27. Denique nil sciri siquis putat, id quoque nescit
  28. an sciri possit, quoniam nil scire fatetur.
  29. hunc igitur contra minuam contendere causam,
  30. qui capite ipse suo in statuit vestigia sese.
  31. et tamen hoc quoque uti concedam scire, at id ipsum
  32. quaeram, cum in rebus veri nil viderit ante,
  33. unde sciat quid sit scire et nescire vicissim,
  34. notitiam veri quae res falsique crearit
  35. et dubium certo quae res differre probarit.
  36. invenies primis ab sensibus esse creatam
  37. notitiem veri neque sensus posse refelli.
  38. nam maiore fide debet reperirier illud,
  39. sponte sua veris quod possit vincere falsa.
  40. quid maiore fide porro quam sensus haberi
  41. debet? an ab sensu falso ratio orta valebit
  42. dicere eos contra, quae tota ab sensibus orta est?
  43. qui nisi sunt veri, ratio quoque falsa fit omnis.
  44. An poterunt oculos aures reprehendere, an aures
  45. tactus? an hunc porro tactum sapor arguet oris,
  46. an confutabunt nares oculive revincent?
  47. non, ut opinor, ita est. nam seorsum cuique potestas
  48. divisast, sua vis cuiquest, ideoque necesse est
  49. et quod molle sit et gelidum fervensve videre
  50. et seorsum varios rerum sentire colores
  51. et quae cumque coloribus sint coniuncta necessest.
  52. seorsus item sapor oris habet vim, seorsus odores
  53. nascuntur, seorsum sonitus. ideoque necesse est
  54. non possint alios alii convincere sensus.
  55. nec porro poterunt ipsi reprehendere sese,
  56. aequa fides quoniam debebit semper haberi.
  57. proinde quod in quoquest his visum tempore, verumst.
  58. Et si non poterit ratio dissolvere causam,
  59. cur ea quae fuerint iuxtim quadrata, procul sint
  60. visa rutunda, tamen praestat rationis egentem
  61. reddere mendose causas utriusque figurae,
  62. quam manibus manifesta suis emittere quoquam
  63. et violare fidem primam et convellere tota
  64. fundamenta quibus nixatur vita salusque.
  65. non modo enim ratio ruat omnis, vita quoque ipsa
  66. concidat extemplo, nisi credere sensibus ausis
  67. praecipitisque locos vitare et cetera quae sint
  68. in genere hoc fugienda, sequi contraria quae sint.
  69. illa tibi est igitur verborum copia cassa
  70. omnis, quae contra sensus instructa paratast.
  71. Denique ut in fabrica, si pravast regula prima,
  72. normaque si fallax rectis regionibus exit,
  73. et libella aliqua si ex parti claudicat hilum,
  74. omnia mendose fieri atque obstipa necessu est
  75. prava cubantia prona supina atque absona tecta,
  76. iam ruere ut quaedam videantur velle, ruantque
  77. prodita iudiciis fallacibus omnia primis,
  78. sic igitur ratio tibi rerum prava necessest
  79. falsaque sit, falsis quae cumque ab sensibus ortast.
  80. Nunc alii sensus quo pacto quisque suam rem
  81. sentiat, haud quaquam ratio scruposa relicta est.
  82. Principio auditur sonus et vox omnis, in auris
  83. insinuata suo pepulere ubi corpore sensum.
  84. corpoream quoque enim vocem constare fatendumst
  85. et sonitum, quoniam possunt inpellere sensus.
  86. Praeterea radit vox fauces saepe facitque
  87. asperiora foras gradiens arteria clamor,
  88. quippe per angustum turba maiore coorta
  89. ire foras ubi coeperunt primordia vocum.
  90. scilicet expletis quoque ianua raditur oris.
  91. haud igitur dubiumst quin voces verbaque constent
  92. corporeis e principiis, ut laedere possint.
  93. nec te fallit item quid corporis auferat et quid
  94. detrahat ex hominum nervis ac viribus ipsis
  95. perpetuus sermo nigrai noctis ad umbram
  96. aurorae perductus ab exoriente nitore,
  97. praesertim si cum summost clamore profusus.
  98. ergo corpoream vocem constare necessest,
  99. multa loquens quoniam amittit de corpore partem.
  100. Asperitas autem vocis fit ab asperitate
  101. principiorum et item levor levore creatur;
  102. nec simili penetrant auris primordia forma,
  103. cum tuba depresso graviter sub murmure mugit
  104. et reboat raucum retro cita barbita bombum,
  105. et iam Dauliades natae hortis ex Heliconis
  106. cum liquidam tollunt lugubri voce querellam.
  107. Hasce igitur penitus voces cum corpore nostro
  108. exprimimus rectoque foras emittimus ore,
  109. mobilis articulat nervorum daedala lingua,
  110. formaturaque labrorum pro parte figurat.
  111. hoc ubi non longum spatiumst unde illa profecta
  112. perveniat vox quaeque, necessest verba quoque ipsa
  113. plane exaudiri discernique articulatim;
  114. servat enim formaturam servatque figuram.
  115. at si inter positum spatium sit longius aequo,
  116. per multum confundi verba necessest
  117. et conturbari vocem, dum transvolat auras.
  118. ergo fit, sonitum ut possis sentire neque illam
  119. internoscere, verborum sententia quae sit;
  120. usque adeo confusa venit vox inque pedita.
  121. Praeterea verbum saepe unum perciet auris
  122. omnibus in populo missum praeconis ab ore.
  123. in multas igitur voces vox una repente
  124. diffugit, in privas quoniam se dividit auris
  125. obsignans formam verbis clarumque sonorem.
  126. at quae pars vocum non auris incidit ipsas,
  127. praeter lata perit frustra diffusa per auras.
  128. pars solidis adlisa locis reiecta sonorem
  129. reddit et inter dum frustratur imagine verbi.
  130. Quae bene cum videas, rationem reddere possis
  131. tute tibi atque aliis, quo pacto per loca sola
  132. saxa paris formas verborum ex ordine reddant.
  133. palantis comites com montis inter opacos
  134. quaerimus et magna dispersos voce ciemus.
  135. sex etiam aut septem loca vidi reddere vocis,
  136. unam cum iaceres: ita colles collibus ipsi
  137. verba repulsantes iterabant dicta referri.
  138. haec loca capripedes Satyros Nymphasque tenere