De Rerum Natura

Lucretius

-

  1. Denique cur acris violentia triste leonum
  2. seminium sequitur, volpes dolus, et fuga cervos?
  3. a patribus datur et a patrius pavor incitat artus,
  4. et iam cetera de genere hoc cur omnia membris
  5. ex ineunte aevo generascunt ingenioque,
  6. si non, certa suo quia semine seminioque
  7. vis animi pariter crescit cum corpore quoque?
  8. quod si inmortalis foret et mutare soleret
  9. corpora, permixtis animantes moribus essent,
  10. effugeret canis Hyrcano de semine saepe
  11. cornigeri incursum cervi tremeretque per auras
  12. accipiter fugiens veniente columba,
  13. desiperent homines, saperent fera saecla ferarum.
  14. illud enim falsa fertur ratione, quod aiunt
  15. inmortalem animam mutato corpore flecti;
  16. quod mutatur enim, dissolvitur, interit ergo;
  17. traiciuntur enim partes atque ordine migrant;
  18. quare dissolui quoque debent posse per artus,
  19. denique ut intereant una cum corpore cunctae.
  20. sin animas hominum dicent in corpora semper
  21. ire humana, tamen quaeram cur e sapienti
  22. stulta queat fieri, nec prudens sit puer ullus,
  23. si non, certa suo quia semine seminioque
  24. nec tam doctus equae pullus quam fortis equi vis.
  25. scilicet in tenero tenerascere corpore mentem
  26. confugient. quod si iam fit, fateare necessest
  27. mortalem esse animam, quoniam mutata per artus
  28. tanto opere amittit vitam sensumque priorem.
  29. quove modo poterit pariter cum corpore quoque
  30. confirmata cupitum aetatis tangere florem
  31. vis animi, nisi erit consors in origine prima?
  32. quidve foras sibi vult membris exire senectis?
  33. an metuit conclusa manere in corpore putri
  34. et domus aetatis spatio ne fessa vetusto
  35. obruat? at non sunt immortali ulla pericla.
  36. Denique conubia ad Veneris partusque ferarum
  37. esse animas praesto deridiculum esse videtur,
  38. expectare immortalis mortalia membra
  39. innumero numero certareque praeproperanter
  40. inter se quae prima potissimaque insinuetur;
  41. si non forte ita sunt animarum foedera pacta,
  42. ut quae prima volans advenerit insinuetur
  43. prima neque inter se contendant viribus hilum.
  44. Denique in aethere non arbor, non aequore in alto
  45. nubes esse queunt nec pisces vivere in arvis
  46. nec cruor in lignis neque saxis sucus inesse.
  47. certum ac dispositumst ubi quicquid crescat et insit.
  48. sic animi natura nequit sine corpore oriri
  49. sola neque a nervis et sanguine longius esse.
  50. quod si posset enim, multo prius ipsa animi vis
  51. in capite aut umeris aut imis calcibus esse
  52. posset et innasci quavis in parte soleret,
  53. tandem in eodem homine atque in eodem vase manere.
  54. quod quoniam nostro quoque constat corpore certum
  55. dispositumque videtur ubi esse et crescere possit
  56. sorsum anima atque animus, tanto magis infitiandum
  57. totum posse extra corpus durare genique.
  58. quare, corpus ubi interiit, periisse necessest
  59. confiteare animam distractam in corpore toto.
  60. quippe etenim mortale aeterno iungere et una
  61. consentire putare et fungi mutua posse
  62. desiperest; quid enim diversius esse putandumst
  63. aut magis inter se disiunctum discrepitansque,
  64. quam mortale quod est inmortali atque perenni
  65. iunctum in concilio saevas tolerare procellas?
  66. praeterea quaecumque manent aeterna necessest
  67. aut quia sunt solido cum corpore respuere ictus
  68. nec penetrare pati sibi quicquam quod queat artas
  69. dissociare intus partis, ut materiai
  70. corpora sunt, quorum naturam ostendimus ante,
  71. aut ideo durare aetatem posse per omnem,
  72. plagarum quia sunt expertia sicut inanest,
  73. quod manet intactum neque ab ictu fungitur hilum,
  74. aut etiam quia nulla loci sit copia circum,
  75. quo quasi res possint discedere dissoluique,
  76. sicut summarum summast aeterna, neque extra
  77. quis locus est quo diffugiant neque corpora sunt quae
  78. possint incidere et valida dissolvere plaga.
  79. Quod si forte ideo magis inmortalis habendast,
  80. quod vitalibus ab rebus munita tenetur,
  81. aut quia non veniunt omnino aliena salutis,
  82. aut quia quae veniunt aliqua ratione recedunt
  83. pulsa prius quam quid noceant sentire queamus,
  84. ---
  85. praeter enim quam quod morbis cum corporis aegret,
  86. advenit id quod eam de rebus saepe futuris
  87. macerat inque metu male habet curisque fatigat,
  88. praeteritisque male admissis peccata remordent.
  89. adde furorem animi proprium atque oblivia rerum,
  90. adde quod in nigras lethargi mergitur undas.
  91. Nil igitur mors est ad nos neque pertinet hilum,
  92. quandoquidem natura animi mortalis habetur.
  93. et vel ut ante acto nihil tempore sensimus aegri,
  94. ad confligendum venientibus undique Poenis,
  95. omnia cum belli trepido concussa tumultu
  96. horrida contremuere sub altis aetheris auris,
  97. in dubioque fuere utrorum ad regna cadendum
  98. omnibus humanis esset terraque marique,
  99. sic, ubi non erimus, cum corporis atque animai
  100. discidium fuerit, quibus e sumus uniter apti,
  101. scilicet haud nobis quicquam, qui non erimus tum,
  102. accidere omnino poterit sensumque movere,
  103. non si terra mari miscebitur et mare caelo.
  104. et si iam nostro sentit de corpore postquam
  105. distractast animi natura animaeque potestas,
  106. nil tamen est ad nos, qui comptu coniugioque
  107. corporis atque animae consistimus uniter apti.
  108. nec, si materiem nostram collegerit aetas
  109. post obitum rursumque redegerit ut sita nunc est,
  110. atque iterum nobis fuerint data lumina vitae,
  111. pertineat quicquam tamen ad nos id quoque factum,
  112. interrupta semel cum sit repetentia nostri.
  113. et nunc nil ad nos de nobis attinet, ante
  114. qui fuimus, neque iam de illis nos adficit angor.
  115. nam cum respicias inmensi temporis omne
  116. praeteritum spatium, tum motus materiai
  117. multimodi quam sint, facile hoc adcredere possis,
  118. semina saepe in eodem, ut nunc sunt, ordine posta
  119. haec eadem, quibus e nunc nos sumus, ante fuisse.
  120. nec memori tamen id quimus reprehendere mente;
  121. inter enim iectast vitai pausa vageque
  122. deerrarunt passim motus ab sensibus omnes.
  123. debet enim, misere si forte aegreque futurumst;
  124. ipse quoque esse in eo tum tempore, cui male possit
  125. accidere. id quoniam mors eximit, esseque prohibet
  126. illum cui possint incommoda conciliari,
  127. scire licet nobis nihil esse in morte timendum
  128. nec miserum fieri qui non est posse, neque hilum
  129. differre an nullo fuerit iam tempore natus,
  130. mortalem vitam mors cum inmortalis ademit.
  131. Proinde ubi se videas hominem indignarier ipsum,
  132. post mortem fore ut aut putescat corpore posto
  133. aut flammis interfiat malisve ferarum,
  134. scire licet non sincerum sonere atque subesse
  135. caecum aliquem cordi stimulum, quamvis neget ipse
  136. credere se quemquam sibi sensum in morte futurum;
  137. non, ut opinor, enim dat quod promittit et unde
  138. nec radicitus e vita se tollit et eicit,
  139. sed facit esse sui quiddam super inscius ipse.