De Rerum Natura

Lucretius

-

  1. sola potest animi per se natura nec autem
  2. cassum anima corpus durare et sensibus uti.
  3. scilicet avolsus radicibus ut nequit ullam
  4. dispicere ipse oculus rem seorsum corpore toto,
  5. sic anima atque animus per se nil posse videtur.
  6. ni mirum quia per venas et viscera mixtim,
  7. per nervos atque ossa tenentur corpore ab omni
  8. nec magnis intervallis primordia possunt
  9. libera dissultare, ideo conclusa moventur
  10. sensiferos motus, quos extra corpus in auras
  11. haut possunt post mortem eiecta moveri
  12. propterea quia non simili ratione tenentur;
  13. corpus enim atque animans erit , si cohibere
  14. sese anima atque in eos poterit concludere motus,
  15. quos ante in nervis et in ipso corpore agebat.
  16. quare etiam atque etiam resoluto corporis omni
  17. tegmine et eiectis extra vitalibus auris
  18. dissolui sensus animi fateare necessest
  19. atque animam, quoniam coniunctast causa duobus.
  20. Denique cum corpus nequeat perferre animai
  21. discidium, quin in taetro tabescat odore,
  22. quid dubitas quin ex imo penitusque coorta
  23. emanarit uti fumus diffusa animae vis,
  24. atque ideo tanta mutatum putre ruina
  25. conciderit corpus, penitus quia mota loco sunt
  26. fundamenta foras manant animaeque per artus
  27. perque viarum omnis flexus, in corpore qui sunt,
  28. atque foramina? multimodis ut noscere possis
  29. dispertitam animae naturam exisse per artus
  30. et prius esse sibi distractam corpore in ipso,
  31. quam prolapsa foras enaret in auras.
  32. Quin etiam finis dum vitae vertitur intra,
  33. saepe aliqua tamen e causa labefacta videtur
  34. ire anima ac toto solui de corpore tota
  35. et quasi supremo languescere tempore voltus
  36. molliaque exsangui cadere omnia corpore membra.
  37. quod genus est, animo male factum cum perhibetur
  38. aut animam liquisse; ubi iam trepidatur et omnes
  39. extremum cupiunt vitae reprehendere vinclum;
  40. conquassatur enim tum mens animaeque potestas
  41. omnis. et haec ipso cum corpore conlabefiunt,
  42. ut gravior paulo possit dissolvere causa.
  43. Quid dubitas tandem quin extra prodita corpus
  44. inbecilla foras in aperto, tegmine dempto,
  45. non modo non omnem possit durare per aevom,
  46. sed minimum quodvis nequeat consistere tempus?
  47. nec sibi enim quisquam moriens sentire videtur
  48. ire foras animam incolumem de corpore toto,
  49. nec prius ad iugulum et supera succedere fauces,
  50. verum deficere in certa regione locatam;
  51. ut sensus alios in parti quemque sua scit
  52. dissolui. quod si inmortalis nostra foret mens,
  53. non tam se moriens dissolvi conquereretur,
  54. sed magis ire foras vestemque relinquere, ut anguis.
  55. Denique cur animi numquam mens consiliumque
  56. gignitur in capite aut pedibus manibusve, sed unis
  57. sedibus et certis regionibus omnibus haeret,
  58. si non certa loca ad nascendum reddita cuique
  59. sunt, et ubi quicquid possit durare creatum
  60. atque ita multimodis partitis artubus esse,
  61. membrorum ut numquam existat praeposterus ordo?
  62. usque adeo sequitur res rem, neque flamma creari
  63. fluminibus solitast neque in igni gignier algor.
  64. Praeterea si inmortalis natura animaist
  65. et sentire potest secreta a corpore nostro,
  66. quinque, ut opinor, eam faciundum est sensibus auctam.
  67. nec ratione alia nosmet proponere nobis
  68. possumus infernas animas Acherunte vagare.
  69. pictores itaque et scriptorum saecla priora
  70. sic animas intro duxerunt sensibus auctas.
  71. at neque sorsum oculi neque nares nec manus ipsa
  72. esse potest animae neque sorsum lingua neque aures;
  73. haud igitur per se possunt sentire neque esse.
  74. Et quoniam toto sentimus corpore inesse
  75. vitalem sensum et totum esse animale videmus,
  76. si subito medium celeri praeciderit ictu
  77. vis aliqua, ut sorsum partem secernat utramque,
  78. dispertita procul dubio quoque vis animai
  79. et discissa simul cum corpore dissicietur.
  80. at quod scinditur et partis discedit in ullas,
  81. scilicet aeternam sibi naturam abnuit esse.
  82. falciferos memorant currus abscidere membra
  83. saepe ita de subito permixta caede calentis,
  84. ut tremere in terra videatur ab artubus id quod
  85. decidit abscisum, cum mens tamen atque hominis vis
  86. mobilitate mali non quit sentire dolorem;
  87. et simul in pugnae studio quod dedita mens est,
  88. corpore relicuo pugnam caedesque petessit,
  89. nec tenet amissam laevam cum tegmine saepe
  90. inter equos abstraxe rotas falcesque rapaces,
  91. nec cecidisse alius dextram, cum scandit et instat.
  92. inde alius conatur adempto surgere crure,
  93. cum digitos agitat propter moribundus humi pes.
  94. et caput abscisum calido viventeque trunco
  95. servat humi voltum vitalem oculosque patentis,
  96. donec reliquias animai reddidit omnes.
  97. quin etiam tibi si, lingua vibrante, minanti
  98. serpentis cauda, procero corpore, utrumque
  99. sit libitum in multas partis discidere ferro,
  100. omnia iam sorsum cernes ancisa recenti
  101. volnere tortari et terram conspargere tabo,
  102. ipsam seque retro partem petere ore priorem,
  103. volneris ardenti ut morsu premat icta dolore.
  104. omnibus esse igitur totas dicemus in illis
  105. particulis animas? at ea ratione sequetur
  106. unam animantem animas habuisse in corpore multas.
  107. ergo divisast ea quae fuit una simul cum
  108. corpore; quapropter mortale utrumque putandumst,
  109. in multas quoniam partis disciditur aeque.
  110. Praeterea si inmortalis natura animai
  111. constat et in corpus nascentibus insinuatur,
  112. cur super ante actam aetatem meminisse nequimus
  113. nec vestigia gestarum rerum ulla tenemus?
  114. nam si tanto operest animi mutata potestas,
  115. omnis ut actarum exciderit retinentia rerum,
  116. non, ut opinor, id ab leto iam longius errat;
  117. qua propter fateare necessest quae fuit ante
  118. interiisse, et quae nunc est nunc esse creatam.
  119. Praeterea si iam perfecto corpore nobis
  120. inferri solitast animi vivata potestas
  121. tum cum gignimur et vitae cum limen inimus,
  122. haud ita conveniebat uti cum corpore et una
  123. cum membris videatur in ipso sanguine cresse,
  124. sed vel ut in cavea per se sibi vivere solam
  125. convenit, ut sensu corpus tamen affluat omne.
  126. quare etiam atque etiam neque originis esse putandumst
  127. expertis animas nec leti lege solutas;
  128. nam neque tanto opere adnecti potuisse putandumst
  129. corporibus nostris extrinsecus insinuatas,
  130. quod fieri totum contra manifesta docet res
  131. ita conexa est per venas viscera nervos
  132. ossaque, uti dentes quoque sensu participentur;
  133. morbus ut indicat et gelidai stringor aquai
  134. et lapis oppressus subitis e frugibus
  135. nec, tam contextae cum sint, exire videntur
  136. incolumes posse et salvas exsolvere sese
  137. omnibus e nervis atque ossibus articulisque,
  138. quod si forte putas extrinsecus insinuatam
  139. permanare animam nobis per membra solere,
  140. tanto quique magis cum corpore fusa peribit;
  141. quod permanat enim, dissolvitur, interit ergo;
  142. dispertitur enim per caulas corporis omnis.
  143. ut cibus, in membra atque artus cum diditur omnis,
  144. disperit atque aliam naturam sufficit ex se,
  145. sic anima atque animus quamvis est integra recens in
  146. corpus eunt, tamen in manando dissoluuntur,
  147. dum quasi per caulas omnis diduntur in artus
  148. particulae quibus haec animi natura creatur,
  149. quae nunc in nostro dominatur corpore nata
  150. ex illa quae tunc periit partita per artus.
  151. quapropter neque natali privata videtur
  152. esse die natura animae nec funeris expers.
  153. Semina praeterea linquontur necne animai
  154. corpore in exanimo? quod si lincuntur et insunt,
  155. haut erit ut merito inmortalis possit haberi,
  156. partibus amissis quoniam libata recessit.
  157. sin ita sinceris membris ablata profugit,
  158. ut nullas partis in corpore liquerit ex se,
  159. unde cadavera rancenti iam viscere vermes
  160. expirant atque unde animantum copia tanta
  161. exos et exanguis tumidos perfluctuat artus?
  162. quod si forte animas extrinsecus insinuari?
  163. vermibus et privas in corpora posse venire
  164. credis nec reputas cur milia multa animarum
  165. conveniant unde una recesserit, hoc tamen est ut
  166. quaerendum videatur et in discrimen agendum,
  167. utrum tandem animae venentur semina quaeque
  168. vermiculorum ipsaeque sibi fabricentur ubi sint,
  169. an quasi corporibus perfectis insinuentur.
  170. at neque cur faciant ipsae quareve laborent
  171. dicere suppeditat. neque enim, sine corpore cum sunt,
  172. sollicitae volitant morbis alguque fameque;
  173. corpus enim magis his vitiis adfine laborat,
  174. et mala multa animus contage fungitur eius.
  175. sed tamen his esto quamvis facere utile corpus,
  176. cum subeant; at qua possint via nulla videtur.
  177. haut igitur faciunt animae sibi corpora et artus.
  178. nec tamen est ut qui cum perfectis insinuentur
  179. corporibus; neque enim poterunt suptiliter esse
  180. conexae neque consensu contagia fient.
  181. Denique cur acris violentia triste leonum
  182. seminium sequitur, volpes dolus, et fuga cervos?
  183. a patribus datur et a patrius pavor incitat artus,
  184. et iam cetera de genere hoc cur omnia membris
  185. ex ineunte aevo generascunt ingenioque,
  186. si non, certa suo quia semine seminioque
  187. vis animi pariter crescit cum corpore quoque?
  188. quod si inmortalis foret et mutare soleret
  189. corpora, permixtis animantes moribus essent,
  190. effugeret canis Hyrcano de semine saepe
  191. cornigeri incursum cervi tremeretque per auras
  192. accipiter fugiens veniente columba,
  193. desiperent homines, saperent fera saecla ferarum.
  194. illud enim falsa fertur ratione, quod aiunt
  195. inmortalem animam mutato corpore flecti;
  196. quod mutatur enim, dissolvitur, interit ergo;
  197. traiciuntur enim partes atque ordine migrant;
  198. quare dissolui quoque debent posse per artus,
  199. denique ut intereant una cum corpore cunctae.
  200. sin animas hominum dicent in corpora semper
  201. ire humana, tamen quaeram cur e sapienti
  202. stulta queat fieri, nec prudens sit puer ullus,
  203. si non, certa suo quia semine seminioque
  204. nec tam doctus equae pullus quam fortis equi vis.
  205. scilicet in tenero tenerascere corpore mentem
  206. confugient. quod si iam fit, fateare necessest
  207. mortalem esse animam, quoniam mutata per artus
  208. tanto opere amittit vitam sensumque priorem.
  209. quove modo poterit pariter cum corpore quoque
  210. confirmata cupitum aetatis tangere florem
  211. vis animi, nisi erit consors in origine prima?
  212. quidve foras sibi vult membris exire senectis?
  213. an metuit conclusa manere in corpore putri
  214. et domus aetatis spatio ne fessa vetusto
  215. obruat? at non sunt immortali ulla pericla.
  216. Denique conubia ad Veneris partusque ferarum
  217. esse animas praesto deridiculum esse videtur,
  218. expectare immortalis mortalia membra
  219. innumero numero certareque praeproperanter
  220. inter se quae prima potissimaque insinuetur;
  221. si non forte ita sunt animarum foedera pacta,
  222. ut quae prima volans advenerit insinuetur
  223. prima neque inter se contendant viribus hilum.
  224. Denique in aethere non arbor, non aequore in alto
  225. nubes esse queunt nec pisces vivere in arvis
  226. nec cruor in lignis neque saxis sucus inesse.
  227. certum ac dispositumst ubi quicquid crescat et insit.
  228. sic animi natura nequit sine corpore oriri
  229. sola neque a nervis et sanguine longius esse.
  230. quod si posset enim, multo prius ipsa animi vis
  231. in capite aut umeris aut imis calcibus esse
  232. posset et innasci quavis in parte soleret,
  233. tandem in eodem homine atque in eodem vase manere.
  234. quod quoniam nostro quoque constat corpore certum
  235. dispositumque videtur ubi esse et crescere possit
  236. sorsum anima atque animus, tanto magis infitiandum
  237. totum posse extra corpus durare genique.
  238. quare, corpus ubi interiit, periisse necessest