De Rerum Natura

Lucretius

-

  1. nec supera caput eiusdem cecidisse vietam
  2. vestem nec plumas avium papposque volantis,
  3. qui nimia levitate cadunt plerumque gravatim,
  4. nec repentis itum cuiusvis cumque animantis
  5. sentimus nec priva pedum vestigia quaeque,
  6. corpore quae in nostro culices et cetera ponunt.
  7. usque adeo prius est in nobis multa ciendum
  8. quam primordia sentiscant concussa animai,
  9. semina corporibus nostris inmixta per artus,
  10. et quam in his intervallis tuditantia possint
  11. concursare coire et dissultare vicissim.
  12. Et magis est animus vitai claustra
  13. et dominantior ad vitam quam vis animai.
  14. nam sine mente animoque nequit residere per artus
  15. temporis exiguam partem pars ulla animai,
  16. sed comes insequitur facile et discedit in auras
  17. et gelidos artus in leti frigore linquit.
  18. at manet in vita cui mens animusque remansit,
  19. quamvis est circum caesis lacer undique membris;
  20. truncus adempta anima circum membrisque remota
  21. vivit et aetherias vitalis suscipit auras;
  22. si non omnimodis, at magna parte animai
  23. privatus, tamen in vita cunctatur et haeret;
  24. ut, lacerato oculo circum si pupula mansit
  25. incolumis, stat cernundi vivata potestas,
  26. dum modo ne totum corrumpas luminis orbem
  27. et circum caedas aciem solamque relinquas;
  28. id quoque enim sine pernicie non fiet eorum.
  29. at si tantula pars oculi media illa peresa est,
  30. occidit extemplo lumen tenebraeque secuntur,
  31. incolumis quamvis alioqui splendidus orbis.
  32. hoc anima atque animus vincti sunt foedere semper.
  33. Nunc age, nativos animantibus et mortalis
  34. esse animos animasque levis ut noscere possis,
  35. conquisita diu dulcique reperta labore
  36. digna tua pergam disponere carmina vita.
  37. tu fac utrumque uno subiungas nomine eorum
  38. atque animam verbi causa cum dicere pergam,
  39. mortalem esse docens, animum quoque dicere credas,
  40. qua tenus est unum inter se coniunctaque res est.
  41. Principio quoniam tenuem constare minutis
  42. corporibus docui multoque minoribus esse
  43. principiis factam quam liquidus umor aquai
  44. aut nebula aut fumus —; nam longe mobilitate
  45. praestat et a tenui causa magis icta movetur,
  46. quippe ubi imaginibus fumi nebulaeque movetur;
  47. quod genus in somnis sopiti ubi cernimus alte
  48. exhalare vaporem altaria ferreque fumum;
  49. nam procul haec dubio nobis simulacra
  50. nunc igitur quoniam quassatis undique vasis
  51. diffluere umorem et laticem discedere cernis,
  52. et nebula ac fumus quoniam discedit in auras,
  53. crede animam quoque diffundi multoque perire
  54. ocius et citius dissolvi in corpora prima,
  55. cum semel ex hominis membris ablata recessit;
  56. quippe etenim corpus, quod vas quasi constitit eius,
  57. cum cohibere nequit conquassatum ex aliqua re
  58. ac rarefactum detracto sanguine venis,
  59. qui credas posse hanc cohiberier ullo,
  60. corpore qui nostro rarus magis incohibens sit?
  61. Praeterea gigni pariter cum corpore et una
  62. crescere sentimus pariterque senescere mentem.
  63. nam vel ut infirmo pueri teneroque vagantur
  64. corpore, sic animi sequitur sententia tenvis.
  65. inde ubi robustis adolevit viribus aetas,
  66. consilium quoque maius et auctior est animi vis.
  67. post ubi iam validis quassatum est viribus aevi
  68. corpus et obtusis ceciderunt viribus artus,
  69. claudicat ingenium, delirat lingua labat mens,
  70. omnia deficiunt atque uno tempore desunt.
  71. ergo dissolui quoque convenit omnem animai
  72. naturam, ceu fumus, in altas auras;
  73. quando quidem gigni pariter pariterque videmus
  74. crescere et, ut docui, simul aevo fessa fatisci.
  75. Huc accedit uti videamus, corpus ut ipsum
  76. suscipere inmanis morbos durumque dolorem,
  77. sic animum curas acris luctumque metumque;
  78. quare participem leti quoque convenit esse.
  79. quin etiam morbis in corporis avius errat
  80. saepe animus; dementit enim deliraque fatur,
  81. inter dumque gravi lethargo fertur in altum
  82. aeternumque soporem oculis nutuque cadenti;
  83. unde neque exaudit voces nec noscere voltus
  84. illorum potis est, ad vitam qui revocantes
  85. circum stant lacrimis rorantes ora genasque.
  86. quare animum quoque dissolui fateare necessest,
  87. quandoquidem penetrant in eum contagia morbi;
  88. nam dolor ac morbus leti fabricator uterquest,
  89. multorum exitio perdocti quod sumus ante.
  90. et quoniam mentem sanari corpus ut aegrum
  91. et pariter mentem sanari corpus inani
  92. denique cor, hominem cum vini vis penetravit
  93. acris et in venas discessit diditus ardor,
  94. consequitur gravitas membrorum, praepediuntur
  95. crura vacillanti, tardescit lingua, madet mens,
  96. nant oculi, clamor singultus iurgia gliscunt,
  97. et iam cetera de genere hoc quae cumque secuntur,
  98. cur ea sunt, nisi quod vehemens violentia vini
  99. conturbare animam consuevit corpore in ipso?
  100. at quae cumque queunt conturbari inque pediri,
  101. significant, paulo si durior insinuarit
  102. causa, fore ut pereant aevo privata futuro.
  103. Quin etiam subito vi morbi saepe coactus
  104. ante oculos aliquis nostros, ut fulminis ictu,
  105. concidit et spumas agit, ingemit et tremit artus,
  106. desipit, extentat nervos, torquetur, anhelat
  107. inconstanter, et in iactando membra fatigat,
  108. ni mirum quia vis morbi distracta per artus
  109. turbat agens animam, spumans ut in aequore salso
  110. ventorum validis fervescunt viribus undae.
  111. exprimitur porro gemitus, quia membra dolore
  112. adficiuntur et omnino quod semina vocis
  113. eliciuntur et ore foras glomerata feruntur
  114. qua quasi consuerunt et sunt munita viai.
  115. desipientia fit, quia vis animi atque animai
  116. conturbatur et, ut docui, divisa seorsum
  117. disiectatur eodem illo distracta veneno.
  118. inde ubi iam morbi reflexit causa, reditque
  119. in latebras acer corrupti corporis umor,
  120. tum quasi vaccillans primum consurgit et omnis
  121. paulatim redit in sensus animamque receptat.
  122. haec igitur tantis ubi morbis corpore in ipso
  123. iactentur miserisque modis distracta laborent,
  124. cur eadem credis sine corpore in aperto
  125. cum validis ventis aetatem degere posse?
  126. Et quoniam mentem sanari corpus ut aegrum
  127. cernimus et flecti medicina posse videmus,
  128. id quoque praesagit mortalem vivere mentem.
  129. addere enim partis aut ordine traiecere aecumst
  130. aut aliquid prosum de summa detrahere hilum,
  131. commutare animum qui cumque adoritur et infit
  132. aut aliam quamvis naturam flectere quaerit.
  133. at neque transferri sibi partis nec tribui vult
  134. inmortale quod est quicquam neque defluere hilum;
  135. nam quod cumque suis mutatum finibus exit,
  136. continuo hoc mors est illius quod fuit ante.
  137. ergo animus sive aegrescit, mortalia signa
  138. mittit, uti docui, seu flectitur a medicina.
  139. usque adeo falsae rationi vera videtur
  140. res occurrere et effugium praecludere eunti
  141. ancipitique refutatu convincere falsum.
  142. Denique saepe hominem paulatim cernimus ire
  143. et membratim vitalem deperdere sensum;
  144. in pedibus primum digitos livescere et unguis,
  145. inde pedes et crura mori, post inde per artus
  146. ire alios tractim gelidi vestigia leti.
  147. scinditur atque animae haec quoniam natura nec uno
  148. tempore sincera existit, mortalis habendast.
  149. quod si forte putas ipsam se posse per artus
  150. introsum trahere et partis conducere in unum
  151. atque ideo cunctis sensum diducere membris,
  152. at locus ille tamen, quo copia tanta animai
  153. cogitur, in sensu debet maiore videri;
  154. qui quoniam nusquamst, ni mirum, ut diximus ante,
  155. dilaniata foras dispargitur, interit ergo.
  156. quin etiam si iam libeat concedere falsum
  157. et dare posse animam glomerari in corpore eorum,
  158. lumina qui lincunt moribundi particulatim,
  159. mortalem tamen esse animam fateare necesse
  160. nec refert utrum pereat dispersa per auras
  161. an contracta suis e partibus obbrutescat,
  162. quando hominem totum magis ac magis undique sensus
  163. deficit et vitae minus et minus undique restat.
  164. Et quoniam mens est hominis pars una locoque
  165. fixa manet certo, vel ut aures atque oculi sunt
  166. atque alii sensus qui vitam cumque gubernant,
  167. et vel uti manus atque oculus naresve seorsum
  168. secreta ab nobis nequeunt sentire neque esse,
  169. sed tamen in parvo lincuntur tempore tali,
  170. sic animus per se non quit sine corpore et ipso
  171. esse homine, illius quasi quod vas esse videtur,
  172. sive aliud quid vis potius coniunctius ei
  173. fingere, quandoquidem conexu corpus adhaeret.
  174. Denique corporis atque animi vivata potestas
  175. inter se coniuncta valent vitaque fruuntur;
  176. nec sine corpore enim vitalis edere motus
  177. sola potest animi per se natura nec autem
  178. cassum anima corpus durare et sensibus uti.
  179. scilicet avolsus radicibus ut nequit ullam
  180. dispicere ipse oculus rem seorsum corpore toto,
  181. sic anima atque animus per se nil posse videtur.
  182. ni mirum quia per venas et viscera mixtim,
  183. per nervos atque ossa tenentur corpore ab omni
  184. nec magnis intervallis primordia possunt
  185. libera dissultare, ideo conclusa moventur
  186. sensiferos motus, quos extra corpus in auras
  187. haut possunt post mortem eiecta moveri
  188. propterea quia non simili ratione tenentur;
  189. corpus enim atque animans erit , si cohibere
  190. sese anima atque in eos poterit concludere motus,
  191. quos ante in nervis et in ipso corpore agebat.
  192. quare etiam atque etiam resoluto corporis omni
  193. tegmine et eiectis extra vitalibus auris
  194. dissolui sensus animi fateare necessest
  195. atque animam, quoniam coniunctast causa duobus.
  196. Denique cum corpus nequeat perferre animai
  197. discidium, quin in taetro tabescat odore,
  198. quid dubitas quin ex imo penitusque coorta
  199. emanarit uti fumus diffusa animae vis,
  200. atque ideo tanta mutatum putre ruina
  201. conciderit corpus, penitus quia mota loco sunt
  202. fundamenta foras manant animaeque per artus
  203. perque viarum omnis flexus, in corpore qui sunt,
  204. atque foramina? multimodis ut noscere possis
  205. dispertitam animae naturam exisse per artus
  206. et prius esse sibi distractam corpore in ipso,
  207. quam prolapsa foras enaret in auras.
  208. Quin etiam finis dum vitae vertitur intra,
  209. saepe aliqua tamen e causa labefacta videtur
  210. ire anima ac toto solui de corpore tota
  211. et quasi supremo languescere tempore voltus
  212. molliaque exsangui cadere omnia corpore membra.
  213. quod genus est, animo male factum cum perhibetur
  214. aut animam liquisse; ubi iam trepidatur et omnes
  215. extremum cupiunt vitae reprehendere vinclum;
  216. conquassatur enim tum mens animaeque potestas
  217. omnis. et haec ipso cum corpore conlabefiunt,
  218. ut gravior paulo possit dissolvere causa.
  219. Quid dubitas tandem quin extra prodita corpus
  220. inbecilla foras in aperto, tegmine dempto,
  221. non modo non omnem possit durare per aevom,
  222. sed minimum quodvis nequeat consistere tempus?
  223. nec sibi enim quisquam moriens sentire videtur
  224. ire foras animam incolumem de corpore toto,
  225. nec prius ad iugulum et supera succedere fauces,
  226. verum deficere in certa regione locatam;
  227. ut sensus alios in parti quemque sua scit
  228. dissolui. quod si inmortalis nostra foret mens,
  229. non tam se moriens dissolvi conquereretur,
  230. sed magis ire foras vestemque relinquere, ut anguis.
  231. Denique cur animi numquam mens consiliumque
  232. gignitur in capite aut pedibus manibusve, sed unis
  233. sedibus et certis regionibus omnibus haeret,
  234. si non certa loca ad nascendum reddita cuique
  235. sunt, et ubi quicquid possit durare creatum
  236. atque ita multimodis partitis artubus esse,
  237. membrorum ut numquam existat praeposterus ordo?
  238. usque adeo sequitur res rem, neque flamma creari
  239. fluminibus solitast neque in igni gignier algor.
  240. Praeterea si inmortalis natura animaist
  241. et sentire potest secreta a corpore nostro,
  242. quinque, ut opinor, eam faciundum est sensibus auctam.
  243. nec ratione alia nosmet proponere nobis
  244. possumus infernas animas Acherunte vagare.
  245. pictores itaque et scriptorum saecla priora
  246. sic animas intro duxerunt sensibus auctas.
  247. at neque sorsum oculi neque nares nec manus ipsa
  248. esse potest animae neque sorsum lingua neque aures;
  249. haud igitur per se possunt sentire neque esse.
  250. Et quoniam toto sentimus corpore inesse
  251. vitalem sensum et totum esse animale videmus,
  252. si subito medium celeri praeciderit ictu
  253. vis aliqua, ut sorsum partem secernat utramque,
  254. dispertita procul dubio quoque vis animai
  255. et discissa simul cum corpore dissicietur.
  256. at quod scinditur et partis discedit in ullas,
  257. scilicet aeternam sibi naturam abnuit esse.
  258. falciferos memorant currus abscidere membra
  259. saepe ita de subito permixta caede calentis,
  260. ut tremere in terra videatur ab artubus id quod
  261. decidit abscisum, cum mens tamen atque hominis vis
  262. mobilitate mali non quit sentire dolorem;
  263. et simul in pugnae studio quod dedita mens est,
  264. corpore relicuo pugnam caedesque petessit,
  265. nec tenet amissam laevam cum tegmine saepe
  266. inter equos abstraxe rotas falcesque rapaces,
  267. nec cecidisse alius dextram, cum scandit et instat.
  268. inde alius conatur adempto surgere crure,