De Rerum Natura

Lucretius

-

  1. finis utrimque tenet summam, fateare necessest
  2. materiem quoque finitis differe figuris.
  3. denique ab ignibus ad gelidas hiemum usque pruinas
  4. finitumst retroque pari ratione remensumst.
  5. omnis enim calor ac frigus mediique tepores
  6. interutrasque iacent explentes ordine summam.
  7. ergo finita distant ratione creata,
  8. ancipiti quoniam mucroni utrimque notantur,
  9. hinc flammis illinc rigidis infesta pruinis.
  10. Quod quoniam docui, pergam conectere rem quae
  11. ex hoc apta fidem ducat, primordia rerum,
  12. inter se simili quae sunt perfecta figura,
  13. infinita cluere. etenim distantia cum sit
  14. formarum finita, necesse est quae similes sint
  15. esse infinitas aut summam materiai
  16. finitam constare, id quod non esse probavi.
  17. * * *
  18. versibus ostendam corpuscula materiai
  19. ex infinito summam rerum usque tenere
  20. undique protelo plagarum continuato.
  21. nam quod rara vides magis esse animalia quaedam
  22. fecundamque magis naturam cernis in illis,
  23. at regione locoque alio terrisque remotis
  24. multa licet genere esse in eo numerumque repleri;
  25. sicut quadripedum cum primis esse videmus
  26. in genere anguimanus elephantos, India quorum
  27. milibus e multis vallo munitur eburno,
  28. ut penitus nequeat penetrari: tanta ferarum
  29. vis est, quarum nos perpauca exempla videmus.
  30. sed tamen id quoque uti concedam, quam lubet esto
  31. unica res quaedem nativo corpore sola,
  32. cui similis toto terrarum non sit, in orbi;
  33. infinita tamen nisi erit vis materiai,
  34. unde ea progigni possit concepta, creari
  35. non poterit neque, quod super est, procrescere alique.
  36. quippe etenim sumant alii finita per omne
  37. corpora iactari unius genitalia rei,
  38. unde ubi qua vi et quo pacto congressa coibunt
  39. materiae tanto in pelago turbaque aliena?
  40. non, ut opinor, habent rationem conciliandi:
  41. sed quasi naufragiis magnis multisque coortis
  42. disiactare solet magnum mare transtra cavernas
  43. antemnas prorem malos tonsasque natantis,
  44. per terrarum omnis oras fluitantia aplustra
  45. ut videantur et indicium mortalibus edant,
  46. infidi maris insidias virisque dolumque
  47. ut vitare velint, neve ullo tempore credant,
  48. subdola cum ridet placidi pellacia ponti,
  49. sic tibi si finita semel primordia quaedam
  50. constitues, aevom debebunt sparsa per omnem
  51. disiectare aestus diversi materiai,
  52. numquam in concilium ut possint compulsa coire
  53. nec remorari in concilio nec crescere adaucta;
  54. quorum utrumque palam fieri manifesta docet res,
  55. et res progigni et genitas procrescere posse.
  56. esse igitur genere in quovis primordia rerum
  57. infinita palam est, unde omnia suppeditantur.
  58. Nec superare queunt motus itaque exitiales
  59. perpetuo neque in aeternum sepelire salutem,
  60. nec porro rerum genitales auctificique
  61. motus perpetuo possunt servare creata.
  62. sic aequo geritur certamine principiorum
  63. ex infinito contractum tempore bellum.
  64. nunc hic nunc illic superant vitalia rerum
  65. et superantur item. miscetur funere vagor,
  66. quem pueri tollunt visentis luminis oras;
  67. nec nox ulla diem neque noctem aurora secutast,
  68. quae non audierit mixtos vagitibus aegris
  69. ploratus, mortis comites et funeris atri.
  70. Illud in his obsignatum quoque rebus habere
  71. convenit et memori mandatum mente tenere,
  72. nil esse, in promptu quorum natura videtur,
  73. quod genere ex uno consistat principiorum,
  74. nec quicquam quod non permixto semine constet.
  75. et quod cumque magis vis multas possidet in se
  76. atque potestates, ita plurima principiorum
  77. in sese genera ac varias docet esse figuras.
  78. Principio tellus habet in se corpora prima,
  79. unde mare inmensum volventes frigora fontes
  80. adsidue renovent, habet ignes unde oriantur;
  81. nam multis succensa locis ardent sola terrae,
  82. ex imis vero furit ignibus impetus Aetnae.
  83. tum porro nitidas fruges arbustaque laeta
  84. gentibus humanis habet unde extollere possit,
  85. unde etiam fluvios frondes et pabula laeta
  86. montivago generi possit praebere ferarum.
  87. quare magna deum mater materque ferarum
  88. et nostri genetrix haec dicta est corporis una.
  89. Hanc veteres Graium docti cecinere poetae
  90. sedibus in curru biiugos agitare leones,
  91. aeris in spatio magnam pendere docentes
  92. tellurem neque posse in terra sistere terram.
  93. adiunxere feras, quia quamvis effera proles
  94. officiis debet molliri victa parentum.
  95. muralique caput summum cinxere corona,
  96. eximiis munita locis quia sustinet urbes.
  97. quo nunc insigni per magnas praedita terras
  98. horrifice fertur divinae matris imago.
  99. hanc variae gentes antiquo more sacrorum
  100. Idaeam vocitant matrem Phrygiasque catervas
  101. dant comites, quia primum ex illis finibus edunt
  102. per terrarum orbes fruges coepisse creari.
  103. Gallos attribuunt, quia, numen qui violarint
  104. Matris et ingrati genitoribus inventi sint,
  105. significare volunt indignos esse putandos,
  106. vivam progeniem qui in oras luminis edant.
  107. tympana tenta tonant palmis et cymbala circum
  108. concava, raucisonoque minantur cornua cantu,
  109. et Phrygio stimulat numero cava tibia mentis,
  110. telaque praeportant, violenti signa furoris,
  111. ingratos animos atque impia pectora volgi
  112. conterrere metu quae possint numine divae.
  113. ergo cum primum magnas invecta per urbis
  114. munificat tacita mortalis muta salute,
  115. aere atque argento sternunt iter omne viarum
  116. largifica stipe ditantes ninguntque rosarum
  117. floribus umbrantes matrem comitumque catervam.
  118. hic armata manus, Curetas nomine Grai
  119. quos memorant, Phrygias inter si forte catervas
  120. ludunt in numerumque exultant sanguine laeti
  121. terrificas capitum quatientes numine cristas,
  122. Dictaeos referunt Curetas, qui Iovis illum
  123. vagitum in Creta quondam occultasse feruntur,
  124. cum pueri circum puerum pernice chorea
  125. armat et in numerum pernice chorea
  126. armati in numerum pulsarent aeribus aera,
  127. ne Saturnus eum malis mandaret adeptus
  128. aeternumque daret matri sub pectore volnus.
  129. propterea magnam armati matrem comitantur,
  130. aut quia significant divam praedicere ut armis
  131. ac virtute velint patriam defendere terram
  132. praesidioque parent decorique parentibus esse.
  133. quae bene et eximie quamvis disposta ferantur,
  134. longe sunt tamen a vera ratione repulsa.
  135. omnis enim per se divom natura necessest
  136. inmortali aevo summa cum pace fruatur
  137. semota ab nostris rebus seiunctaque longe;
  138. nam privata dolore omni, privata periclis,
  139. ipsa suis pollens opibus, nihil indiga nostri,
  140. nec bene promeritis capitur neque tangitur ira.
  141. terra quidem vero caret omni tempore sensu,
  142. et quia multarum potitur primordia rerum,
  143. multa modis multis effert in lumina solis.
  144. hic siquis mare Neptunum Cereremque vocare
  145. constituet fruges et Bacchi nomine abuti
  146. mavolt quam laticis proprium proferre vocamen,
  147. concedamus ut hic terrarum dictitet orbem
  148. esse deum matrem, dum vera re tamen ipse
  149. religione animum turpi contingere parcat.
  150. Saepe itaque ex uno tondentes gramina campo
  151. lanigerae pecudes et equorum duellica proles
  152. buceriaeque greges eodem sub tegmine caeli
  153. ex unoque sitim sedantes flumine aquai
  154. dissimili vivont specie retinentque parentum
  155. naturam et mores generatim quaeque imitantur.
  156. tanta est in quovis genere herbae materiai
  157. dissimilis ratio, tanta est in flumine quoque.
  158. Hinc porro quamvis animantem ex omnibus unam
  159. ossa cruor venae calor umor viscera nervi
  160. constituunt, quae sunt porro distantia longe,
  161. dissimili perfecta figura principiorum.
  162. Tum porro quae cumque igni flammata cremantur.
  163. si nil praeterea, tamen haec in corpore tradunt,
  164. unde ignem iacere et lumen submittere possint
  165. scintillasque agere ac late differre favillam.
  166. cetera consimili mentis ratione peragrans
  167. invenies igitur multarum semina rerum
  168. corpore celare et varias cohibere figuras.
  169. Denique multa vides, quibus et color et sapor una
  170. reddita sunt cum odore in primis pleraque poma.
  171. haec igitur variis debent constare figuris;
  172. nidor enim penetrat qua fucus non it in artus,
  173. fucus item sorsum, sorsum sapor insinuatur
  174. sensibus; ut noscas primis differre figuris.
  175. dissimiles igitur formae glomeramen in unum
  176. conveniunt et res permixto semine constant.
  177. Quin etiam passim nostris in versibus ipsis
  178. multa elementa vides multis communia verbis,
  179. cum tamen inter se versus ac verba necesse est
  180. confiteare alia ex aliis constare elementis;
  181. non quo multa parum communis littera currat
  182. aut nulla inter se duo sint ex omnibus isdem,
  183. sed quia non volgo paria omnibus omnia constant.
  184. sic aliis in rebus item communia multa
  185. multarum rerum cum sint, primordia rerum
  186. dissimili tamen inter se consistere summa
  187. possunt; ut merito ex aliis constare feratur
  188. humanum genus et fruges arbustaque laeta.
  189. Nec tamen omnimodis conecti posse putandum est
  190. omnia; nam volgo fieri portenta videres,
  191. semiferas hominum species existere et altos
  192. inter dum ramos egigni corpore vivo
  193. multaque conecti terrestria membra marinis,
  194. tum flammam taetro spirantis ore Chimaeras
  195. pascere naturam per terras omniparentis.
  196. quorum nil fieri manifestum est, omnia quando
  197. seminibus certis certa genetrice creata
  198. conservare genus crescentia posse videmus.
  199. scilicet id certa fieri ratione necessust.
  200. nam sua cuique cibis ex omnibus intus in artus
  201. corpora discedunt conexaque convenientis
  202. efficiunt motus; at contra aliena videmus
  203. reicere in terras naturam, multaque caecis
  204. corporibus fugiunt e corpore percita plagis,