De Rerum Natura

Lucretius

-

  1. haec validas saxi radices et fera ferri
  2. corpora constituunt et cetera de genere horum.
  3. paucula quae porro magnum per inane vagantur,
  4. cetera dissiliunt longe longeque recursant
  5. in magnis intervallis; haec aera rarum
  6. sufficiunt nobis et splendida lumina solis.
  7. multaque praeterea magnum per inane vagantur,
  8. conciliis rerum quae sunt reiecta nec usquam
  9. consociare etiam motus potuere recepta.
  10. Cuius, uti memoro, rei simulacrum et imago
  11. ante oculos semper nobis versatur et instat.
  12. contemplator enim, cum solis lumina cumque
  13. inserti fundunt radii per opaca domorum:
  14. multa minuta modis multis per inane videbis
  15. corpora misceri radiorum lumine in ipso
  16. et vel ut aeterno certamine proelia pugnas
  17. edere turmatim certantia nec dare pausam,
  18. conciliis et discidiis exercita crebris;
  19. conicere ut possis ex hoc, primordia rerum
  20. quale sit in magno iactari semper inani.
  21. dum taxat, rerum magnarum parva potest res
  22. exemplare dare et vestigia notitiai.
  23. Hoc etiam magis haec animum te advertere par est
  24. corpora quae in solis radiis turbare videntur,
  25. quod tales turbae motus quoque materiai
  26. significant clandestinos caecosque subesse.
  27. multa videbis enim plagis ibi percita caecis
  28. commutare viam retroque repulsa reverti
  29. nunc huc nunc illuc in cunctas undique partis.
  30. scilicet hic a principiis est omnibus error.
  31. prima moventur enim per se primordia rerum,
  32. inde ea quae parvo sunt corpora conciliatu
  33. et quasi proxima sunt ad viris principiorum,
  34. ictibus illorum caecis inpulsa cientur,
  35. ipsaque proporro paulo maiora lacessunt.
  36. sic a principiis ascendit motus et exit
  37. paulatim nostros ad sensus, ut moveantur
  38. illa quoque, in solis quae lumine cernere quimus
  39. nec quibus id faciant plagis apparet aperte.
  40. Nunc quae mobilitas sit reddita materiai
  41. corporibus, paucis licet hinc cognoscere, Memmi.
  42. primum aurora novo cum spargit lumine terras
  43. et variae volucres nemora avia pervolitantes
  44. aera per tenerum liquidis loca vocibus opplent,
  45. quam subito soleat sol ortus tempore tali
  46. convestire sua perfundens omnia luce,
  47. omnibus in promptu manifestumque esse videmus.
  48. at vapor is, quem sol mittit, lumenque serenum
  49. non per inane meat vacuum; quo tardius ire
  50. cogitur, aerias quasi dum diverberat undas;
  51. nec singillatim corpuscula quaeque vaporis
  52. sed complexa meant inter se conque globata;
  53. qua propter simul inter se retrahuntur et extra
  54. officiuntur, uti cogantur tardius ire.
  55. at quae sunt solida primordia simplicitate,
  56. cum per inane meant vacuum nec res remoratur
  57. ulla foris atque ipsa suis e partibus unum,
  58. unum, in quem coepere, locum conixa feruntur,
  59. debent ni mirum praecellere mobilitate
  60. et multo citius ferri quam lumina solis
  61. multiplexque loci spatium transcurrere eodem
  62. tempore quo solis pervolgant fulgura caelum.
  63. * * *
  64. nec persectari primordia singula quaeque,
  65. ut videant qua quicque geratur cum ratione.
  66. At quidam contra haec, ignari materiai,
  67. naturam non posse deum sine numine reddunt
  68. tanto opere humanis rationibus atmoderate
  69. tempora mutare annorum frugesque creare
  70. et iam cetera, mortalis quae suadet adire
  71. ipsaque deducit dux vitae dia voluptas
  72. et res per Veneris blanditur saecla propagent,
  73. ne genus occidat humanum. quorum omnia causa
  74. constituisse deos cum fingunt, omnibus rebus
  75. magno opere a vera lapsi ratione videntur.
  76. nam quamvis rerum ignorem primordia quae sint,
  77. hoc tamen ex ipsis caeli rationibus ausim
  78. confirmare aliisque ex rebus reddere multis,
  79. nequaquam nobis divinitus esse creatam
  80. naturam mundi: tanta stat praedita culpa.
  81. quae tibi posterius, Memmi, faciemus aperta;
  82. nunc id quod super est de motibus expediemus.
  83. Nunc locus est, ut opinor, in his illud quoque rebus
  84. confirmare tibi, nullam rem posse sua vi
  85. corpoream sursum ferri sursumque meare.
  86. ne tibi dent in eo flammarum corpora frudem;
  87. sursus enim versus gignuntur et augmina sumunt
  88. et sursum nitidae fruges arbustaque crescunt,
  89. pondera, quantum in se est, cum deorsum cuncta ferantur.
  90. nec cum subsiliunt ignes ad tecta domorum
  91. et celeri flamma degustant tigna trabesque,
  92. sponte sua facere id sine vi subiecta putandum est.
  93. quod genus e nostro com missus corpore sanguis
  94. emicat exultans alte spargitque cruorem.
  95. nonne vides etiam quanta vi tigna trabesque
  96. respuat umor aquae? nam quo magis ursimus altum
  97. derecta et magna vi multi pressimus aegre,
  98. tam cupide sursum removet magis atque remittit,
  99. plus ut parte foras emergant exiliantque.
  100. nec tamen haec, quantum est in se, dubitamus, opinor,
  101. quin vacuum per inane deorsum cuncta ferantur.
  102. sic igitur debent flammae quoque posse per auras
  103. aeris expressae sursum succedere, quamquam
  104. pondera, quantum in se est, deorsum deducere pugnent.
  105. nocturnasque faces caeli sublime volantis
  106. nonne vides longos flammarum ducere tractus
  107. in quas cumque dedit partis natura meatum?
  108. non cadere in terras stellas et sidera cernis?
  109. sol etiam caeli de vertice dissipat omnis
  110. ardorem in partis et lumine conserit arva;
  111. in terras igitur quoque solis vergitur ardor.
  112. transversosque volare per imbris fulmina cernis,
  113. nunc hinc nunc illinc abrupti nubibus ignes
  114. concursant; cadit in terras vis flammea volgo.
  115. Illud in his quoque te rebus cognoscere avemus,
  116. corpora cum deorsum rectum per inane feruntur
  117. ponderibus propriis, incerto tempore ferme
  118. incertisque locis spatio depellere paulum,
  119. tantum quod momen mutatum dicere possis.
  120. quod nisi declinare solerent, omnia deorsum
  121. imbris uti guttae caderent per inane profundum
  122. nec foret offensus natus nec plaga creata
  123. principiis; ita nihil umquam natura creasset.
  124. Quod si forte aliquis credit graviora potesse