De Rerum Natura

Lucretius

-

  1. possunt nec porro penitus penetrata retexi
  2. nec ratione queunt alia temptata labare;
  3. id quod iam supra tibi paulo ostendimus ante.
  4. nam neque conlidi sine inani posse videtur
  5. quicquam nec frangi nec findi in bina secando
  6. nec capere umorem neque item manabile frigus
  7. nec penetralem ignem, quibus omnia conficiuntur.
  8. et quo quaeque magis cohibet res intus inane,
  9. tam magis his rebus penitus temptata labascit.
  10. ergo si solida ac sine inani corpora prima
  11. sunt ita uti docui, sint haec aeterna necessest.
  12. Praeterea nisi materies aeterna fuisset,
  13. antehac ad nihilum penitus res quaeque redissent
  14. de nihiloque renata forent quae cumque videmus.
  15. at quoniam supra docui nil posse creari
  16. de nihilo neque quod genitumst ad nil revocari,
  17. esse inmortali primordia corpore debent,
  18. dissolui quo quaeque supremo tempore possint,
  19. materies ut subpeditet rebus reparandis.
  20. sunt igitur solida primordia simplicitate
  21. nec ratione queunt alia servata per aevom
  22. ex infinito iam tempore res reparare.
  23. denique si nullam finem natura parasset
  24. frangendis rebus, iam corpora materiai
  25. usque redacta forent aevo frangente priore,
  26. ut nihil ex illis a certo tempore posset
  27. conceptum summum aetatis pervadere finem.
  28. nam quidvis citius dissolvi posse videmus
  29. quam rursus refici; qua propter longa diei
  30. infinita aetas ante acti temporis omnis
  31. quod fregisset adhuc disturbans dissoluensque,
  32. numquam relicuo reparari tempore posset.
  33. at nunc ni mirum frangendi reddita finis
  34. certa manet, quoniam refici rem quamque videmus
  35. et finita simul generatim tempora rebus
  36. stare, quibus possint aevi contingere florem.
  37. Huc accedit uti, solidissima materiai
  38. corpora cum constant, possint tamen omnia reddi,
  39. mollia quae fiunt, aer aqua terra vapores,
  40. quo pacto fiant et qua vi quaeque gerantur,
  41. admixtum quoniam semel est in rebus inane.
  42. at contra si mollia sint primordia rerum,
  43. unde queant validi silices ferrumque creari,
  44. non poterit ratio reddi; nam funditus omnis
  45. principio fundamenti natura carebit.
  46. sunt igitur solida pollentia simplicitate,
  47. quorum condenso magis omnia conciliatu
  48. artari possunt validasque ostendere viris.
  49. porro si nullast frangendis reddita finis
  50. corporibus, tamen ex aeterno tempore quaeque
  51. nunc etiam superare necessest corpora rebus,
  52. quae non dum clueant ullo temptata periclo.
  53. at quoniam fragili natura praedita constant,
  54. discrepat aeternum tempus potuisse manere
  55. innumerabilibus plagis vexata per aevom.
  56. Denique iam quoniam generatim reddita finis
  57. crescendi rebus constat vitamque tenendi,
  58. et quid quaeque queant per foedera naturai,
  59. quid porro nequeant, sancitum quando quidem extat,
  60. nec commutatur quicquam, quin omnia constant
  61. usque adeo, variae volucres ut in ordine cunctae
  62. ostendant maculas generalis corpore inesse,
  63. inmutabilis materiae quoque corpus habere
  64. debent ni mirum; nam si primordia rerum
  65. commutari aliqua possent ratione revicta,
  66. incertum quoque iam constet quid possit oriri,
  67. quid nequeat, finita potestas denique cuique
  68. qua nam sit ratione atque alte terminus haerens,
  69. nec totiens possent generatim saecla referre
  70. naturam mores victum motusque parentum.
  71. Tum porro quoniam est extremum quodque cacumen
  72. corporis illius, quod nostri cernere sensus
  73. iam nequeunt, id ni mirum sine partibus extat
  74. et minima constat natura nec fuit umquam
  75. per se secretum neque post hac esse valebit,
  76. alterius quoniamst ipsum pars primaque et una,
  77. inde aliae atque aliae similes ex ordine partes
  78. agmine condenso naturam corporis explent;
  79. quae quoniam per se nequeunt constare, necessest
  80. haerere unde queant nulla ratione revelli.
  81. sunt igitur solida primordia simplicitate,
  82. quae minimis stipata cohaerent partibus arte.
  83. non ex illorum conventu conciliata,
  84. sed magis aeterna pollentia simplicitate,
  85. unde neque avelli quicquam neque deminui iam
  86. concedit natura reservans semina rebus.
  87. Praeterea nisi erit minimum, parvissima quaeque
  88. corpora constabunt ex partibus infinitis,