De Rerum Natura

Lucretius

-

  1. quaerimus, admixtum rebus, quod inane vocamus.
  2. Illud in his rebus ne te deducere vero
  3. possit, quod quidam fingunt, praecurrere cogor.
  4. cedere squamigeris latices nitentibus aiunt
  5. et liquidas aperire vias, quia post loca pisces
  6. linquant, quo possint cedentes confluere undae;
  7. sic alias quoque res inter se posse moveri
  8. et mutare locum, quamvis sint omnia plena.
  9. scilicet id falsa totum ratione receptumst.
  10. nam quo squamigeri poterunt procedere tandem,
  11. ni spatium dederint latices? concedere porro
  12. quo poterunt undae, cum pisces ire nequibunt?
  13. aut igitur motu privandumst corpora quaeque
  14. aut esse admixtum dicundumst rebus inane,
  15. unde initum primum capiat res quaeque movendi.
  16. Postremo duo de concursu corpora lata
  17. si cita dissiliant, nempe aer omne necessest,
  18. inter corpora quod fiat, possidat inane.
  19. is porro quamvis circum celerantibus auris
  20. confluat, haud poterit tamen uno tempore totum
  21. compleri spatium; nam primum quemque necessest
  22. occupet ille locum, deinde omnia possideantur.
  23. quod si forte aliquis, cum corpora dissiluere,
  24. tum putat id fieri quia se condenseat aer,
  25. errat; nam vacuum tum fit quod non fuit ante
  26. et repletur item vacuum quod constitit ante,
  27. nec tali ratione potest denserier aer
  28. nec, si iam posset, sine inani posset, opinor,
  29. ipse in se trahere et partis conducere in unum.
  30. Qua propter, quamvis causando multa moreris,
  31. esse in rebus inane tamen fateare necessest.
  32. multaque praeterea tibi possum commemorando
  33. argumenta fidem dictis conradere nostris.
  34. verum animo satis haec vestigia parva sagaci
  35. sunt, per quae possis cognoscere cetera tute.
  36. namque canes ut montivagae persaepe ferai
  37. naribus inveniunt intectas fronde quietes,
  38. cum semel institerunt vestigia certa viai,
  39. sic alid ex alio per te tute ipse videre
  40. talibus in rebus poteris caecasque latebras
  41. insinuare omnis et verum protrahere inde.
  42. quod si pigraris paulumve recesseris ab re,
  43. hoc tibi de plano possum promittere, Memmi:
  44. usque adeo largos haustus e fontibus magnis
  45. lingua meo suavis diti de pectore fundet,
  46. ut verear ne tarda prius per membra senectus
  47. serpat et in nobis vitai claustra resolvat,
  48. quam tibi de quavis una re versibus omnis
  49. argumentorum sit copia missa per auris.
  50. Sed nunc ut repetam coeptum pertexere dictis,
  51. omnis ut est igitur per se natura duabus
  52. constitit in rebus; nam corpora sunt et inane,
  53. haec in quo sita sunt et qua diversa moventur.
  54. corpus enim per se communis dedicat esse
  55. sensus; cui nisi prima fides fundata valebit,
  56. haut erit occultis de rebus quo referentes
  57. confirmare animi quicquam ratione queamus.
  58. tum porro locus ac spatium, quod inane vocamus,
  59. si nullum foret, haut usquam sita corpora possent
  60. esse neque omnino quoquam diversa meare;
  61. id quod iam supera tibi paulo ostendimus ante.
  62. praeterea nihil est quod possis dicere ab omni
  63. corpore seiunctum secretumque esse ab inani,
  64. quod quasi tertia sit numero natura reperta.
  65. nam quod cumque erit, esse aliquid debebit id ipsum
  66. augmine vel grandi vel parvo denique, dum sit;
  67. cui si tactus erit quamvis levis exiguusque,
  68. corporis augebit numerum summamque sequetur;
  69. sin intactile erit, nulla de parte quod ullam
  70. rem prohibere queat per se transire meantem,
  71. scilicet hoc id erit, vacuum quod inane vocamus.
  72. Praeterea per se quod cumque erit, aut faciet quid
  73. aut aliis fungi debebit agentibus ipsum
  74. aut erit ut possint in eo res esse gerique.
  75. at facere et fungi sine corpore nulla potest res
  76. nec praebere locum porro nisi inane vacansque.
  77. ergo praeter inane et corpora tertia per se
  78. nulla potest rerum in numero natura relinqui,
  79. nec quae sub sensus cadat ullo tempore nostros
  80. nec ratione animi quam quisquam possit apisci.
  81. Nam quae cumque cluent, aut his coniuncta duabus
  82. rebus ea invenies aut horum eventa videbis.
  83. coniunctum est id quod nusquam sine permitiali
  84. discidio potis est seiungi seque gregari,
  85. pondus uti saxis, calor ignis, liquor aquai,
  86. tactus corporibus cunctis, intactus inani.
  87. servitium contra paupertas divitiaeque,
  88. libertas bellum concordia cetera quorum
  89. adventu manet incolumis natura abituque,
  90. haec soliti sumus, ut par est, eventa vocare.
  91. tempus item per se non est, sed rebus ab ipsis
  92. consequitur sensus, transactum quid sit in aevo,
  93. tum quae res instet, quid porro deinde sequatur;
  94. nec per se quemquam tempus sentire fatendumst
  95. semotum ab rerum motu placidaque quiete.
  96. denique Tyndaridem raptam belloque subactas
  97. Troiiugenas gentis cum dicunt esse, videndumst
  98. ne forte haec per se cogant nos esse fateri,
  99. quando ea saecla hominum, quorum haec eventa fuerunt,
  100. inrevocabilis abstulerit iam praeterita aetas;
  101. namque aliud terris, aliud regionibus ipsis
  102. eventum dici poterit quod cumque erit actum.
  103. denique materies si rerum nulla fuisset
  104. nec locus ac spatium, res in quo quaeque geruntur,
  105. numquam Tyndaridis forma conflatus amore
  106. ignis Alexandri Phrygio sub pectore gliscens
  107. clara accendisset saevi certamina belli
  108. nec clam durateus Troiianis Pergama partu
  109. inflammasset equos nocturno Graiiugenarum;
  110. perspicere ut possis res gestas funditus omnis
  111. non ita uti corpus per se constare neque esse
  112. nec ratione cluere eadem qua constet inane,
  113. sed magis ut merito possis eventa vocare
  114. corporis atque loci, res in quo quaeque gerantur.
  115. Corpora sunt porro partim primordia rerum,
  116. partim concilio quae constant principiorum.
  117. sed quae sunt rerum primordia, nulla potest vis
  118. stinguere; nam solido vincunt ea corpore demum.
  119. etsi difficile esse videtur credere quicquam
  120. in rebus solido reperiri corpore posse.
  121. transit enim fulmen caeli per saepta domorum
  122. clamor ut ac voces, ferrum candescit in igni
  123. dissiliuntque fero ferventi saxa vapore;
  124. cum labefactatus rigor auri solvitur aestu,
  125. tum glacies aeris flamma devicta liquescit;
  126. permanat calor argentum penetraleque frigus,
  127. quando utrumque manu retinentes pocula rite
  128. sensimus infuso lympharum rore superne.
  129. usque adeo in rebus solidi nihil esse videtur.
  130. sed quia vera tamen ratio naturaque rerum
  131. cogit, ades, paucis dum versibus expediamus
  132. esse ea quae solido atque aeterno corpore constent,
  133. semina quae rerum primordiaque esse docemus,
  134. unde omnis rerum nunc constet summa creata.
  135. Principio quoniam duplex natura duarum
  136. dissimilis rerum longe constare repertast,
  137. corporis atque loci, res in quo quaeque geruntur,
  138. esse utramque sibi per se puramque necessest.
  139. nam qua cumque vacat spatium, quod inane vocamus,
  140. corpus ea non est; qua porro cumque tenet se
  141. corpus, ea vacuum nequaquam constat inane.
  142. sunt igitur solida ac sine inani corpora prima.
  143. Praeterea quoniam genitis in rebus inanest,
  144. materiem circum solidam constare necessest;
  145. nec res ulla potest vera ratione probari
  146. corpore inane suo celare atque intus habere,
  147. si non, quod cohibet, solidum constare relinquas.
  148. id porro nihil esse potest nisi materiai
  149. concilium, quod inane queat rerum cohibere.
  150. materies igitur, solido quae corpore constat,
  151. esse aeterna potest, cum cetera dissoluantur.
  152. Tum porro si nil esset quod inane vocaret,
  153. omne foret solidum; nisi contra corpora certa
  154. essent quae loca complerent quae cumque tenerent
  155. omne quod est spatium, vacuum constaret inane.
  156. alternis igitur ni mirum corpus inani
  157. distinctum, quoniam nec plenum naviter extat
  158. nec porro vacuum; sunt ergo corpora certa,
  159. quae spatium pleno possint distinguere inane.
  160. haec neque dissolui plagis extrinsecus icta
  161. possunt nec porro penitus penetrata retexi
  162. nec ratione queunt alia temptata labare;
  163. id quod iam supra tibi paulo ostendimus ante.
  164. nam neque conlidi sine inani posse videtur
  165. quicquam nec frangi nec findi in bina secando
  166. nec capere umorem neque item manabile frigus
  167. nec penetralem ignem, quibus omnia conficiuntur.
  168. et quo quaeque magis cohibet res intus inane,
  169. tam magis his rebus penitus temptata labascit.
  170. ergo si solida ac sine inani corpora prima
  171. sunt ita uti docui, sint haec aeterna necessest.
  172. Praeterea nisi materies aeterna fuisset,
  173. antehac ad nihilum penitus res quaeque redissent
  174. de nihiloque renata forent quae cumque videmus.
  175. at quoniam supra docui nil posse creari
  176. de nihilo neque quod genitumst ad nil revocari,
  177. esse inmortali primordia corpore debent,
  178. dissolui quo quaeque supremo tempore possint,
  179. materies ut subpeditet rebus reparandis.
  180. sunt igitur solida primordia simplicitate
  181. nec ratione queunt alia servata per aevom
  182. ex infinito iam tempore res reparare.
  183. denique si nullam finem natura parasset
  184. frangendis rebus, iam corpora materiai