Tusculanae Disputationes

Cicero, Marcus Tullius

Cicero. M. Tulli Ciceronis. Scripta Quae Manserunt Omnia. Pohlenz, M, editor. Leipzig: Teubner, 1918.

Diodotus Stoicus caecus multos annos nostrae domi[*](domii V (fuit domui ut v.)) vixit. is vero, quod credibile vix esset,[*](esset est et H est Ba. ) cum in philosophia multo etiam magis assidue[*](assidue KRH ads. GV) quam antea versaretur et cum fidibus Pythagoreorum more uteretur cumque ei libri noctes et dies legerentur, quibus in studiis oculis non egebat, tum, quod sine oculis fieri posse vix videtur, geometriae munus tuebatur verbis praecipiens discentibus, unde quo quamque lineam scriberent.[*](Diodotus ... 26 scriberent H) Asclepiadem[*](asclepiaden K) ferunt, non ignobilem Eretricum[*](ignobilem eretricum R1 eretricum exp. et ceterorum suprascr. al. m. (R2) ignobile meretricum GKV (metricum Vb)) philosophum,[*](philosophum s philosophorum X) cum

p.455

quidam quaereret,[*](quaeret G) quid ei caecitas attulisset,[*](adt. K) respondisse,[*](respondisset V) puero ut uno esset comitatior. ut enim vel summa paupertas tolerabilis[*](tollerabilis GV) sit, si liceat quod quibusdam Graecis[*](graecis sR2Vb graeci X) cotidie,[*](cottidie K) sic caecitas ferri facile possit, si non desint[*](desinit K) subsidia valetudinum.[*](valitudinum KR)

Democritus[*](Dem. A 22) luminibus amissis alba scilicet discernere et atra non poterat, at vero bona mala, aequa[*](aqua V1 ) iniqua, honesta turpia, utilia inutilia, magna parva poterat, et sine[*](si X si H1 sine sR2Vb ) varietate colorum licebat vivere beate, sine notione rerum non licebat. atque hic vir impediri etiam animi aciem aspectu[*](aspectu sVbR2 aspectum X (ex -us G1)) oculorum arbitrabatur, et cum alii[*](alii sR2Vb aliis X) saepe, quod ante pedes esset,[*](esset sVb ) [*](essent X) non viderent, ille[*](-rent ille — 458,9 iudicare habet fr. Bodl. (F)) [*](ille FBVrec et b illa X) in [*](in s om. XF cf. nat. deor. 1,54 ) infinitatem omnem peregrinabatur, ut nulla in extremitate consisteret. traditum[*](traditum ex -us G1 ) est etiam Homerum caecum fuisse; at eius picturam, non poësin videmus: quae regio, quae ora,[*](hora V) qui locus Graeciae,[*](greciae in mg. add. G2(?) ) quae species formaque pugnae,[*](formae quae pugna XF corr. s ) quae acies, quod remigium, qui motus hominum, qui ferarum non ita expictus est, ut, quae ipse non viderit, nos ut videremus, effecerit?[*](efficerit KV1 ) quid ergo? aut Homero[*](homerŭ K) delectationem animi ac[*](ac FBs aut X) voluptatem aut[*](aut ante cuiq. add. V2 ) cuiquam docto defuisse umquam arbitramur?[*](arbitramus V)

aut, ni ita se res haberet, Anaxagoras aut hic ipse Democritus agros et patrimonia sua reliquissent,[*](relinquissent GR1H) huic discendi[*](dicendi V) quaerendique divinae[*](divina V1 ) delectationi toto se animo dedissent? itaque augurem Tiresiam, quem sapientem fingunt poëtae, numquam inducunt deplorantem

p.456

caecitatem suam; at vero Polyphemum Homerus cum inmanem ferumque finxisset,[*](finxisset (H?)FsR e corr. Vb fixisset X) cum ariete etiam conloquentem facit eiusque laudare fortunas, quod, qua[*](quod qua quodq; V1 ) vellet, ingredi posset et, quae[*](quaec corr. B1 s quem (quẽ) XF) vellet, attingere.[*](attingeret XF corr. s (de mendo cf. 455, 1; 429, 8 al.) attingere. et recte Lb. ) recte hic quidem; nihilo enim erat ipse Cyclops quam aries ille prudentior.[*](prudentior ille Vb prudentior postea add. R1 )

In surditate vero quidnam est mali? erat surdaster[*](sudaster GRV1 (corr. 1)) M. Crassus,[*](in ...7 Crassus Non. 176, 22 ) [*](erat... Crassus Prisc. GL. 2.114,16 ) sed aliud molestius, quod male audiebat, etiamsi, ut mihi videbatur, iniuria. Epicurei[*](Epicurei s (etiam F) del. (vel operarii subst.) Dav. ) nostri Graece fere nesciunt nec Graeci Latine. ergo hi[*](hic V) in illorum et illi in horum sermone surdi, omnesque item[*](item Urb. 323 (s. XV) Man. id X om. Fs ) nos in is[*](is his X eis F) linguis quas non intellegimus, quae sunt innumerabiles, surdi profecto sumus.

at[*](at FH(?)BR e corr. ) vocem citharoedi[*](citaroedi GV citharędi KH (e)) non audiunt

.[*](aut X) ne[*](ne nec K) stridorem quidem serrae,[*](serrae Fs fere X) tum cum acuitur, aut grunditum,[*](grunditum X Non. grunnitum FR2Vb ) cum iugulatur, suis[*](aut... 15 suis Non. 114,26 ) nec, cum quiescere volunt, fremitum murmurantis maris; et si cantus eos forte delectant, primum cogitare debent, ante quam hi sint inventi, multos beate vixisse sapientes, deinde multo maiorem percipi posse legendis his quam audiendis voluptatem.

tum, ut[*](ut om. Hs ) paulo ante caecos ad aurium traducebamus voluptatem, sic licet[*](sic licet scilicet H) surdos ad oculorum. etenim, qui[*](qui Fs quae X) secum loqui poterit, sermonem alterius non requiret.[*](Democritus ... 456, 23 requiret H)

Congerantur[*](Epic. fr. 499) [*](congregantur V) in unum omnia, ut idem oculis et auribus captus sit, prematur etiam doloribus acerrumis corporis. qui primum per se ipsi plerumque conficiunt[*](perficiunt K)

p.457

hominem; sin forte longinquitate producti vehementius tamen torquent, quam ut causa sit cur ferantur, quid est tandem, dii boni, quod laboremus? portus enim praesto est, quoniam mors †ibidem est, aeternum[*](mors ubi est, ibidem est aet. Vahlen, Opp. 2, 353, sed desiderantur quae verbis per se ipsi conficiunt opponantur velut mors, ubi libitum est, adest, aet. vel sim. (cf. de re Plut. p. eu)q. 475 F Sen. epist. 12, 10 al. ac de forma nat. deor. 1, 108: quid, quod simulac mihi collibitum est, praesto est imago?) quoniam — est male del. Bentl. ibidem del. Tr. verba tradita def. Se., Jb. d. ph. V. 26 p. 302 ) nihil sentiendi receptaculum.

Theodorus[*](sq. Val. Max. 6,2 ext. 3) Lysimacho mortem minitanti

magnum vero

inquit

effecisti, si cantharidis[*](cantaridi sumi c. V cantaridis F) vim consecutus es

, Paulus Persi[*](Persi XF Persae s ) deprecanti, ne in triumpho duceretur,

in tua id quidem potestate est.

multa primo die,[*](primo die FVrec et b s primordie X) cum de ipsa morte quaereremus, non pauca etiam postero, cum ageretur de dolore, sunt dicta de morte, quae qui recordetur, haud[*](haud aut F) sane periculum est ne non mortem aut optandam aut certe[*](certa K1 ) non timendam putet. mihi quidem in vita servanda videtur illa lex, quae in Graecorum conviviis optinetur:[*](obtin. F)

aut bibat

inquit

aut abeat.

[*](habeat G1V) et recte. aut enim fruatur aliquis pariter cum aliis voluptate potandi aut, ne sobrius in violentiam[*](violentiam R (R2)) vinolentorum incidat, ante discedat.[*](discedat FsR2Vb decedat KH dicebat GR1V) sic iniurias fortunae, quas ferre nequeas, defugiendo relinquas. Haec eadem, quae Epicurus, totidem verbis dicit Hieronymus.

Quodsi is philosophis,[*](his philosophis XF ii (vel hi) philosophi corr. sVb vulgo; sed anacoluthon (C. pergere volebat: semper beatus videtur sapiens cf. p. 418,23) tolerari potest, si v. 458,3 si i (et X id ut vid. F ei We.) scribitur. ) quorum ea sententia est, ut virtus per se ipsa nihil valeat, omneque,[*](omnesque XF ut v. omneque s ) quod honestum

p.458

nos et laudabile esse dicamus,[*](dicimus s ) id illi cassum[*](cassum ex casus G1 casum V) quiddam et inani[*](inanis F) vocis sono decoratum esse dicant,— si i[*](si i cf. ad p. 457,21 ) tamen semper beatum censent esse sapientem, quid tandem a Socrate et Platone profectis[*](perfectis KRH (in V legi non potest)) philosophis faciendum videtur?[*](uidetur Vb (ui solum nunc in V dispicitur) vides XF iudicas Sey. ) quorum alii tantam praestantiam in bonis animi esse dicunt, ut ab is[*](is his X iis F) corporis et externa obruantur,[*](obruantur F cf. p. 314, 22 fin. 5,91 ) [*](observant X (observan in V dispicitur observent R2) obscurentur s (observatur pro obruatur Gr. p. 358, 1)) alii autem haec ne[*](ne nec K) bona quidem ducunt, in animo reponunt omnia.[*](haud...458, 8 omnia H)