de Finibus Bonorum et Malorum

ego autem quem timeam lectorem, cum ad te ne Graecis quidem cedentem in philosophia audeam scribere? quamquam a te ipso id quidem facio provocatus gratissimo mihi libro, quem ad me de virtute misisti.

Sed ex eo credo quibusdam usu venire,[*](usui uenire superscr. ab alt. m. illud e; ut sit illud euenire, A; uenire usu R) ut abhorreant a Latinis, quod inciderint in inculta quaedam et horrida, de malis Graecis Latine scripta deterius. quibus ego assentior, dum modo de isdem rebus ne Graecos quidem legendos putent. res vero bonas verbis electis graviter ornateque dictas[*](dictas V dictatas) quis non legat? nisi qui se plane Graecum dici velit, ut a Scaevola est praetore[*](praetore P. Man. praetor) salutatus Athenis Albucius.

quem quidem locum comit[*](comit Se. c_o_ N cum ABERV cf. ad p. 5,10; 23,1; 26,12; 44,8; 46,15; 160,31 ) multa venustate et omni sale idem Lucilius, apud quem praeclare Scaevola:

1. Graecum te, Albuci, quam Romanum atque Sabinum,
2. municipem Ponti,[*](Ponti edd. pontii (pontu BE)) Tritani,[*](Tritani Bai. tritanii A2RV tiranii A1 tritanu BE) centurionum,
3. praeclarorum hominum ac primorum signiferumque,
4. maluisti dici. Graece ergo praetor Athenis,
5. id quod maluisti, te, cum ad me accedis, saluto:
6. 'chaere,'[*](chaere care BE) inquam,

   Tite!

   lictores, turma omnis chorusque:[*](chorusque cohorsque 'primus quantum video Man.' Mdv. )
7. 'chaere, Tite!' hinc[*](hic A1BERV mi BEV; om. in ras. A; m R; mi in fine versus N1, add. itii (ut sit mutii) N2 ) hostis mi Albucius, hinc inimicus.

Sed iure Mucius.

ego autem mirari satis [*](mirari satis Mdv. satis mirari A. Man.; non mirari Böck. mirari (R in mg. ad aū in fine versus pos. adscriptum habet a man. rec. nō)) non queo unde hoc sit tam insolens domesticarum rerum fastidium. non est omnino hic[*](hic omnino BE) docendi locus; sed ita sentio et saepe disserui, Latinam linguam non modo non inopem,[*](modo non inopem N2 modo inopem) ut vulgo putarent, sed locupletiorem etiam esse quam Graecam. quando enim nobis, vel dicam aut oratoribus bonis aut poe+tis, postea quidem quam fuit quem imitarentur, ullus orationis vel copiosae vel elegantis ornatus defuit?

Ego vero, quoniam[*](quoniam Otto con (conforensibus superscr. ab alt. man. u sup. o priore) N c_ vel ī (superscr.) R cum) forensibus operis, laboribus, periculis non deseruisse mihi videor[*](videor N2V videri) praesidium, in quo a populo Romano locatus sum,[*](sum dett. sim) debeo profecto, quantumcumque possum,[*](possum BE possim) in eo quoque elaborare, ut sint opera, studio, labore meo doctiores cives mei, nec cum istis tantopere[*](tanto opere N) pugnare, qui Graeca legere malint,[*](malunt BER) modo legant illa ipsa, ne simulent, et iis servire, qui vel utrisque litteris uti velint vel, si suas habent, illas non magnopere desiderent.

qui autem alia malunt scribi a nobis, aequi esse debent, quod et scripta multa sunt, sic ut plura nemini[*](nemini edd. memini) e nostris, et scribentur fortasse plura, si vita suppetet; et tamen, qui diligenter haec, quae de philosophia litteris mandamus, legere assueverit, iudicabit nulla ad legendum his esse potiora. quid est enim in vita tantopere quaerendum quam cum omnia in philosophia, tum id, quod his libris quaeritur, qui[*](qui Or. quis ARNV quid BE) sit finis, quid extremum, quid ultimum, quo sint omnia bene vivendi recteque faciendi consilia referenda, quid sequatur natura ut summum ex rebus expetendis, quid fugiat ut extremum malorum? qua de re cum sit inter doctissimos summa dissensio, quis alienum putet eius

an, partus ancillae sitne in fructu habendus, disseretur inter principes civitatis, P. Scaevolam M'.[*](M.' que edd. m. que ARNV m BE) que Manilium, ab iisque M. Brutus dissentiet—quod et acutum genus est et ad usus civium non inutile, nosque ea scripta reliquaque eiusdem generis et legimus libenter et legemus—, haec, quae vitam omnem continent, neglegentur?[*](neglegentur A. Man. negleguntur (neglig. BEN neg|glig. V)) nam, ut sint illa vendibiliora, haec uberiora certe sunt. quamquam id quidem licebit iis existimare, qui legerint. nos autem hanc omnem quaestionem de finibus bonorum et malorum fere a nobis explicatam esse his litteris arbitramur, in quibus, quantum potuimus, non modo quid nobis probaretur, sed etiam quid a singulis philosophiae disciplinis diceretur, persecuti sumus.

Ut autem a facillimis ordiamur, prima veniat in medium Epicuri ratio, quae plerisque notissima est. quam a nobis sic intelleges[*](intelleges A intelliges) expositam, ut ab ipsis, qui eam disciplinam probant, non soleat accuratius explicari; verum enim invenire volumus, non tamquam adversarium aliquem convincere. accurate autem quondam a L. Torquato, homine omni doctrina erudito, defensa est Epicuri sententia de voluptate, a meque ei responsum, cum C. Triarius, in primis gravis et doctus adolescens, ei disputationi interesset.

nam cum ad me in Cumanum salutandi causa uterque venisset, pauca primo inter nos[*](inter nos primo BE) de litteris, quarum summum erat in utroque studium, deinde Torquatus: Quoniam nacti te,[*](nacti te VN2 hac tite A1BER, N1 (ut videtur); hac die A2 ) inquit, sumus aliquando otiosum, certe audiam, quid sit, quod Epicurum nostrum non tu quidem oderis, ut fere faciunt, qui ab eo dissentiunt, sed certe non probes, eum quem ego arbitror unum vidisse verum maximisque erroribus animos