Philippicae

ab hac perturbatione religionum advolas in M. Varronis, sanctissimi atque integerrimi viri, fundum Casinatem. quo iure, quo ore? ‘eodem,’ inquies ‘quo in heredum L. Rubri, quo in heredum L. Turseli praedia, quo in reliquas innumerabilis possessiones.’ et si ab hasta, valeat hasta[*](valeat hasta om. D), valeant tabulae, modo Caesaris, non tuae, quibus debuisti, non quibus tu te[*](tute te D) liberavisti. Varronis quidem Casinatem fundum quis venisse dicit, quis hastam istius venditionis vidit, quis vocem praeconis audivit? misisse te[*](tè om. V) dicis Alexandream qui emeret a Caesare; ipsum enim exspectare magnum fuit.

quis vero audivit umquam—nullius autem salus curae pluribus fuit— de fortunis Varronis rem ullam esse detractam? quid? si[*](quid si D: quod V) etiam scripsit ad te Caesar ut redderes, quid satis potest dici de tanta impudentia? Remove gladios parumper illos quos videmus: iam intelleges aliam causam esse hastae Caesaris, aliam confidentiae et temeritatis tuae. non enim te dominus modo illis sedibus[*](aedibus Pluygers) sed quivis amicus, vicinus[*](vicinusvariam lectionem vicinus in mg. archetypi fuisse arbitror: cf. l. 22 et ad xiv. 13), hospes, procurator arcebit. at quam multos dies in ea villa turpissime es[*](es V: est ct: om. ns) perbacchatus! ab hora tertia bibebatur, ludebatur, vomebatur. O tecta ipsa misera, ‘quam dispari domino'—quamquam quo modo iste dominus—sed tamen quam ab[*](a D) dispari tenebantur! studiorum enim suorum M.[*](M. om. V1) Varro voluit illud[*](illud V: esse s: esse illud cnt, fort. recte), non libidinum deversorium.

quae in illa villa antea[*](ante D) dicebantur, quae cogitabantur[*](quae cogitabantur om. D), quae litteris mandabantur! iura populi Romani, monumenta maiorum, omnis sapientiae ratio omnisque doctrinae[*](doctrina D). at vero te inquilino —non enim domino—personabant omnia vocibus ebriorum, natabant pavimenta vino, madebant parietes, ingenui pueri cum meritoriis, scorta inter matres familias versabantur. Casino[*](Casilino D) salutatum veniebant, Aquino, Interamna: admissus est nemo. iure id quidem; in homine enim turpissimo obsolefiebant[*](obsolefiebant V: obsolefaciebant c: obsolebant nst) dignitatis insignia.

cum inde Romam proficiscens ad Aquinum accederet, obviam ei processit, ut est frequens municipium, magna sane multitudo. at iste operta lectica latus per oppidum est[*](est per oppidum D) ut mortuus. stulte Aquinates: sed tamen in via habitabant. quid Anagnini? qui, cum essent devii[*](devii V: devia ei c: devii (-via t) obviam ei nst), descenderunt ut istum, tamquam si esset consul[*](consul V2D: colem V1: consulem Faernus), salutarent. incredibile dictu[*](dictum V: dictu est Ferrarius), sed[*](sed cú uinus add. V: et simul unũ cinus add c, et sermulcinus add. t: simul add. ns: sum vicinus Madvig (corruptelas ex uicinus ortas esse arbitror, cf. ad l. 1 et xiv. 13)) inter omnis constabat neminem esse resalutatum, praesertim cum duos secum Anagninos haberet, mustelam et Laconem, quorum alter gladiorum[*](gladiatorum D) est princeps, alter poculorum.

quid ego illas istius minas contumeliasque commemorem quibus invectus est in Sidicinos, vexavit Puteolanos, quod C. Cassium et[*](et V: quod D) Brutos patronos adoptassent? Magno quidem studio, iudicio, benevolentia, caritate, non, ut te et Basilum, vi et armis, et alios vestri similis quos clientis nemo habere velit, non modo illorum cliens esse[*](esse illorum cliens D). interea dum tu abes, qui dies ille conlegae tui fuit[*](fuit om. D quod tu D), cum illud quod venerari solebas bustum in foro evertit? qua re tibi nuntiata, ut constabat inter eos qui una fuerunt concidisti. quid evenerit postea nescio—metum credo valuisse et arma—conlegam quidem de caelo detraxisti effecistique[*](et fecisti quae D) non tu quidem etiam nunc ut similis[*](ut sit similis D) tui, sed certe ut dissimilis esset sui.

qui vero inde reditus[*](reditus inde D) Romam, quae perturbatio totius urbis! memineramus Cinnam[*](L. Cinam V) nimis potentem, Sullam postea dominantem, modo Caesarem regnantem videramus. erant fortasse gladii, sed[*](sed V: sed ita c: sed tamen nst) absconditi nec ita multi. ista vero quae et quanta barbaria est! agmine quadrato cum gladiis sequuntur; scutorum lecticas[*](scutati milites, lecticas ns) portari videmus. atque his quidem iam inveteratis, patres conscripti, consuetudine obduruimus. Kalendis Iuniis cum in senatum, ut erat constitutum, venire vellemus, metu perterriti repente diffugimus.