Philippicae

primum igitur acta Caesaris servanda censeo, non quo probem—quis enim[*](enim cam V) id quidem potest?—sed quia rationem habendam maxime arbitror pacis atque oti. vellem adesset M. Antonius[*](adesset M. Halm: adessem V: adesset D), modo sine advocatis—sed, ut opinor, licet ei minus valere, quod mihi heri per illum non licuit[*](licuit V2: om. V1: licebat D doceret om. V1)—doceret me vel potius vos, patres conscripti, quem ad modum ipse Caesaris acta defenderet. an in commentariolis et chirographis et libellis se uno auctore prolatis, ne[*](ac ne D) prolatis quidem sed tantum modo dictis, acta Caesaris firma erunt: quae ille in aes incidit, in quo populi iussa perpetuasque leges esse voluit, pro nihilo habebuntur?

equidem existimo nihil tam esse in actis Caesaris quam leges Caesaris. an, si cui quid ille promisit, id erit fixum quod idem facere non[*](non facere Muretus) potuit? ut multis multa promissa non fecit: quae tamen multo plura illo mortuo reperta sunt quam a vivo beneficia per omnis annos tributa et data. sed ea non muto, non moveo: summo studio illius praeclara[*](summo etiam studio praeclara illius D) acta defendo. pecunia utinam ad Opis[*](ad Opis Vc: ad opes n1s: ad opus n2t) maneret! cruenta illa quidem, sed his temporibus, quoniam eis quorum est non redditur, necessaria. quamquam ea quoque sit effusa, si ita in actis fuit.

ecquid est quod tam proprie dici possit actum eius qui togatus in re publica cum potestate imperioque versatus sit quam lex? quaere acta Gracchi: leges Semproniae proferentur; quaere Sullae: Corneliae[*](Cornelii V2). quid? Pompei[*](Cn Pompei D) tertius consulatus in quibus actis constitit? nempe[*](nempe V2D et Victorinus de defin ed. Stangl p. 31: om. V1) in legibus. de Caesare[*](a Caesare D) ipso si quaereres quidnam egisset in urbe et in toga[*](toga cn2: togam Vn1: tota s: totam t), leges multas responderet se et praeclaras tulisse, chirographa vero aut mutaret aut non daret aut, si dedisset, non istas res in actis suis duceret. sed haec ipsa[*](ea ipsa D) concedo; quibusdam etiam in rebus[*](etiam in rebus Vc: in rebus etiam nst) coniveo; in maximis vero rebus, id est in legibus[*](in legibus c et Victorinus p. 32: om. in cett.), acta Caesaris dissolvi ferendum non puto.