Carmina
Catullus
Catullus, Gaius Valerius. Carmina. Merrill, Elmer Truesdell, editor. Boston: Ginn, 1893.
- nam perhibent olim crudeli peste coactam
- Androgeoneae poenas exsolvere caedis
- electos iuvenes simul et decus innuptarum
- Cecropiam solitam esse dapem dare Minotauro.
- quis angusta malis cum moenia vexarentur,
- ipse suum Theseus pro caris corpus Athenis
- proicere optavit potius quam talia Cretam
- funera Cecropiae nec funera portarentur.
- atque ita nave levi nitens ac lenibus auris
- magnanimum ad Minoa venit sedesque superbas.
- hunc simul ac cupido conspexit lumine virgo
- regia, quam suavis exspirans castus odores
- lectulus in molli complexu matris alebat,
- quales Eurotae progignunt flumina myrtos
- aurave distinctos educit verna colores,
- non prius ex illo flagrantia declinavit
- lumina quam cuncto concepit corpore flammam
- funditus atque imis exarsit tota medullis.
- heu misere exagitans immiti corde furores,
- sancte puer, curis hominum qui gaudia misces,
- quaeque regis Golgos quaeque Idalium frondosum,
- qualibus incensam iactastis mente puellam
- fluctibus in flavo saepe hospite suspirantem!
- quantos illa tulit languenti corde timores,
- quanto saepe magis fulgore expalluit auri,
- cum saevum cupiens contra contendere monstrum
- aut mortem appeteret Theseus aut praemia laudis.
- non ingrata tamen frustra munuscula divis
- promittens tacito succendit vota labello.
- nam velut in summo quatientem bracchia Tauro
- quercum aut conigeram sudanti cortice pinum
- indomitus turbo contorquens flamine robur
- eruit (illa procul radicitus exturbata
- prona cadit, † lateque cum eius obvia frangens),
- sic domito saevum prostravit corpore Theseus
- nequiquam vanis iactantem cornua ventis.
- inde pedem sospes multa cum laude reflexit
- errabunda regens tenui vestigia filo,
- ne labyrintheis e flexibus egredientem
- tecti frustraretur inobservabilis error.
- sed quid ego a primo digressus carmine plura
- commemorem, ut linquens genitoris filia vultum,
- ut consanguineae complexum, ut denique matris,
- quae misera in gnata deperdita laetabatur,
- omnibus his Thesei dulcem praeoptarit amorem,
- aut ut vecta rati spumosa ad litora Diae
- venerit, aut ut eam devinctam lumina somno
- liquerit immemori discedens pectore coniunx?
- saepe illam perhibent ardenti corde furentem
- clarisonas imo fudisse ex pectore voces,
- ac tum praeruptos tristem conscendere montes
- unde aciem in pelagi vastos protenderet aestus,
- tum tremuli salis adversas procurrere in undas
- mollia nudatae tollentem tegmina surae,
- atque haec extremis maestam dixisse querelis,
- frigidulos udo singultus ore cientem:
- “sicine me patriis avectam, perfide, ab aris,
- perfide, deserto liquisti in litore, Theseu?
- sicine discedens neglecto numine divum
- immernor ah devota domum periuria portas?
- nullane res potuit crudelis flectere mentis
- consilium? tibi nulla fuit clementia praesto
- immite ut nostri vellet miserescere pectus?
- at non haec quondam blanda promissa dedisti
- voce mihi, non haec miserae sperare iubebas,
- sed conubia laeta, sed optatos hymenaeos:
- quae cuncta aerii discerpunt irrita venti.
- nunc iam nulla viro iuranti femina credat,
- nulla viri speret sermones esse fideles:
- quis dum aliquid cupiens animus praegestit apisci,
- nil metuunt iurare, nihil promittere parcunt:
- sed simul ac cupidae mentis satiata libido est,
- dicta nihil meminere, nihil periuria curant.
- certe ego te in medio versantem turbine leti
- eripui et potius germanum amittere crevi
- quam tibi fallaci supremo in tempore deessem:
- pro quo dilaceranda feris dabor alitibusque
- praeda neque iniecta tumulabor mortua terra.
- quaenam te genuit sola sub rupe leaena,
- quod mare conceptum spumantibus exspuit undis.
- quae Syrtis, quae Scylla rapax, quae vasta Charybdis,
- talia qui reddis pro dulci praemia vita?
- si tibi non cordi fuerant conubia nostra,
- saeva quod horrebas prisci praecepta parentis,
- at tamen in vestras potuisti ducere sedes
- quae tibi iucundo famularer serva labore
- candida permulcens liquidis vestigia lymphis
- purpureave tuum constemens veste cubile.
- sed quid ego ignaris nequiquam conqueror auris
- exsternata malo, quae nullis sensibus auctae
- nec missas audire queunt nec reddere voces?
- ille autem prope iam mediis versatur in undis,
- nec quisquam adparet vacua mortalis in alga.
- sic nimis insultans extremo tempore saeva
- fors etiam nostris invidit questibus auris.
- Iuppiter omnipotens, utinam ne tempore primo
- Gnosia Cecropiae tetigissent litora puppes,
- indomito nec dira ferens stipendia tauro
- perfidus in Creta religasset navita funem,
- nec malus hic celans dulci crudelia forma
- consilia in nostris requiesset sedibus hospes!
- nam quo me referam? quali spe perdita nitor?
- Idaeosne petam montes? ah, gurgite lato
- discernens ponti truculentum ubi dividit aequor?
- an patris auxilium sperem, quemne ipsa reliqui
- respersum iuvenem fraterna caede secuta?
- coniugis an fido consoler memet amore,
- quine fugit lentos incurvans gurgite remos?
- praeterea nullo litus, sola insula, tecto,
- nec patet egressus pelagi cingentibus undis:
- nulla fugae ratio, nulla spes: omnia muta,
- omnia sunt deserta, ostentant omnia letum.
- non tamen ante mihi languescent lumina morte,
- nec prius a fesso secedent corpore sensus
- quam iustam a divis exposcam prodita multam
- caelestumque fidem postrema comprecer hora.
- quare, facta virum multantes vindice poena
- Eumenides, quibus anguino redimita capillo
- frons exspirantis praeportat pectoris iras,
- huc huc adventate, meas audite querelas,
- quas ego, vae miserae, extremis proferre medullis
- cogor inops, ardens, amenti caeca furore.
- quae quoniam verae nascuntur pectore ab imo,
- vos nolite pati nostrum vanescere luctum,
- sed quali solam Theseus me mente reliquit,
- tali mente, deae, funestet seque suosque.”
- has postquam maesto profudit pectore voces
- supplicium saevis exposcens anxia factis,
- adnuit invicto caelestum numine rector,
- quo nutu tellus atque horrida contremuerunt
- aequora concussitque micantia sidera mundus.
- ipse autem caeca mentem caligine Theseus
- consitus oblito dimisit pectore cuncta
- quae mandata prius constanti mente tenebat,
- dulcia nec maesto sustollens signa parenti
- sospitem Erechtheum se ostendit visere portum
- namque ferunt olim, classi cum moenia divae
- linquentem gnatum ventis concrederet Aegeus,
- talia complexum iuveni mandata dedisse:
- “gnate mihi longe iucundior unice vita,
- gnate, ego quem in dubios cogor dimittere casus
- reddite in extrema nuper mihi fine senectae,
- quandoquidem fortuna mea ac tua fervida virtus
- eripit invito mihi te, cui languida nondum
- lumina sunt gnati cara saturata figura,
- non ego te gaudens laetanti pectore mittam,
- nec te ferre sinam fortunae signa secundae,
- sed primum multas expromam mente querelas
- canitiem terra atque infuso pulvere foedans,
- inde infecta vago suspendam lintea malo,
- nostros ut luctus nostraeque incendia mentis
- carbasus obscurata decet ferrugine Hibera.
- quod tibi si sancti concesserit incola Itoni,
- quae nostrum genus ac sedes defendere Erechthei
- adnuit, ut tauri respergas sanguine dextram,
- tum vero facito ut memori tibi condita corde
- haec vigeant mandata, nec ulla oblitteret aetas,
- ut simul ac nostros invisent lumina collis,
- funestam antennae deponant undique vestem
- candidaque intorti sustollant vela rudentes,
- quam primum cernens ut laeta gaudia mente
- agnoscam, cum te reducem aetas prospera sistet.”
- haec mandata prius constanti mente tenentem
- Thesea ceu pulsae ventorum flamine nubes
- aerium nivei montis liquere cacumen.
- at pater, ut summa prospectum ex arce petebat
- anxia in adsiduos absumens lumina fletus,
- cum primum inflati conspexit lintea veli,
- praecipitem sese scopulorum e vertice iecit
- amissum credens immiti Thesea fato.