Carmina

Catullus

Catullus, Gaius Valerius. Carmina. Merrill, Elmer Truesdell, editor. Boston: Ginn, 1893.

  1. ipsius ante pedes fluctus salis adludebant.
  2. sic neque tum mitrae neque tum fluitantis amictus
  3. illa vicem curans toto ex te pectore, Theseu,
  4. toto animo, tota pendebat perdita mente.
  5. ah misera, adsiduis quam luctibus exsternavit
  6. spinosas Erycina serens in pectore curas
  7. illa tempestate, ferox quo ex tempore Theseus
  8. egressus curvis e litoribus Piraei
  9. attigit iniusti regis Gortynia tecta.
  10. nam perhibent olim crudeli peste coactam
  11. Androgeoneae poenas exsolvere caedis
  12. electos iuvenes simul et decus innuptarum
  13. Cecropiam solitam esse dapem dare Minotauro.
  14. quis angusta malis cum moenia vexarentur,
  15. ipse suum Theseus pro caris corpus Athenis
  16. proicere optavit potius quam talia Cretam
  17. funera Cecropiae nec funera portarentur.
  18. atque ita nave levi nitens ac lenibus auris
  19. magnanimum ad Minoa venit sedesque superbas.
  20. hunc simul ac cupido conspexit lumine virgo
  21. regia, quam suavis exspirans castus odores
  22. lectulus in molli complexu matris alebat,
  23. quales Eurotae progignunt flumina myrtos
  24. aurave distinctos educit verna colores,
  25. non prius ex illo flagrantia declinavit
  26. lumina quam cuncto concepit corpore flammam
  27. funditus atque imis exarsit tota medullis.
  28. heu misere exagitans immiti corde furores,
  29. sancte puer, curis hominum qui gaudia misces,
  30. quaeque regis Golgos quaeque Idalium frondosum,
  31. qualibus incensam iactastis mente puellam
  32. fluctibus in flavo saepe hospite suspirantem!
  33. quantos illa tulit languenti corde timores,
  34. quanto saepe magis fulgore expalluit auri,
  35. cum saevum cupiens contra contendere monstrum
  36. aut mortem appeteret Theseus aut praemia laudis.
  37. non ingrata tamen frustra munuscula divis
  38. promittens tacito succendit vota labello.
  39. nam velut in summo quatientem bracchia Tauro
  40. quercum aut conigeram sudanti cortice pinum
  41. indomitus turbo contorquens flamine robur
  42. eruit (illa procul radicitus exturbata
  43. prona cadit, † lateque cum eius obvia frangens),
  44. sic domito saevum prostravit corpore Theseus
  45. nequiquam vanis iactantem cornua ventis.
  46. inde pedem sospes multa cum laude reflexit
  47. errabunda regens tenui vestigia filo,
  48. ne labyrintheis e flexibus egredientem
  49. tecti frustraretur inobservabilis error.
  50. sed quid ego a primo digressus carmine plura
  51. commemorem, ut linquens genitoris filia vultum,
  52. ut consanguineae complexum, ut denique matris,
  53. quae misera in gnata deperdita laetabatur,
  54. omnibus his Thesei dulcem praeoptarit amorem,
  55. aut ut vecta rati spumosa ad litora Diae
  56. venerit, aut ut eam devinctam lumina somno
  57. liquerit immemori discedens pectore coniunx?
  58. saepe illam perhibent ardenti corde furentem
  59. clarisonas imo fudisse ex pectore voces,
  60. ac tum praeruptos tristem conscendere montes
  61. unde aciem in pelagi vastos protenderet aestus,
  62. tum tremuli salis adversas procurrere in undas
  63. mollia nudatae tollentem tegmina surae,
  64. atque haec extremis maestam dixisse querelis,
  65. frigidulos udo singultus ore cientem:
  66. “sicine me patriis avectam, perfide, ab aris,
  67. perfide, deserto liquisti in litore, Theseu?
  68. sicine discedens neglecto numine divum
  69. immernor ah devota domum periuria portas?
  70. nullane res potuit crudelis flectere mentis
  71. consilium? tibi nulla fuit clementia praesto
  72. immite ut nostri vellet miserescere pectus?
  73. at non haec quondam blanda promissa dedisti
  74. voce mihi, non haec miserae sperare iubebas,
  75. sed conubia laeta, sed optatos hymenaeos:
  76. quae cuncta aerii discerpunt irrita venti.
  77. nunc iam nulla viro iuranti femina credat,
  78. nulla viri speret sermones esse fideles:
  79. quis dum aliquid cupiens animus praegestit apisci,
  80. nil metuunt iurare, nihil promittere parcunt:
  81. sed simul ac cupidae mentis satiata libido est,
  82. dicta nihil meminere, nihil periuria curant.
  83. certe ego te in medio versantem turbine leti
  84. eripui et potius germanum amittere crevi
  85. quam tibi fallaci supremo in tempore deessem:
  86. pro quo dilaceranda feris dabor alitibusque
  87. praeda neque iniecta tumulabor mortua terra.
  88. quaenam te genuit sola sub rupe leaena,
  89. quod mare conceptum spumantibus exspuit undis.
  90. quae Syrtis, quae Scylla rapax, quae vasta Charybdis,
  91. talia qui reddis pro dulci praemia vita?
  92. si tibi non cordi fuerant conubia nostra,
  93. saeva quod horrebas prisci praecepta parentis,
  94. at tamen in vestras potuisti ducere sedes
  95. quae tibi iucundo famularer serva labore
  96. candida permulcens liquidis vestigia lymphis
  97. purpureave tuum constemens veste cubile.
  98. sed quid ego ignaris nequiquam conqueror auris
  99. exsternata malo, quae nullis sensibus auctae
  100. nec missas audire queunt nec reddere voces?
  101. ille autem prope iam mediis versatur in undis,
  102. nec quisquam adparet vacua mortalis in alga.
  103. sic nimis insultans extremo tempore saeva
  104. fors etiam nostris invidit questibus auris.
  105. Iuppiter omnipotens, utinam ne tempore primo
  106. Gnosia Cecropiae tetigissent litora puppes,
  107. indomito nec dira ferens stipendia tauro
  108. perfidus in Creta religasset navita funem,
  109. nec malus hic celans dulci crudelia forma
  110. consilia in nostris requiesset sedibus hospes!
  111. nam quo me referam? quali spe perdita nitor?
  112. Idaeosne petam montes? ah, gurgite lato
  113. discernens ponti truculentum ubi dividit aequor?
  114. an patris auxilium sperem, quemne ipsa reliqui
  115. respersum iuvenem fraterna caede secuta?
  116. coniugis an fido consoler memet amore,
  117. quine fugit lentos incurvans gurgite remos?
  118. praeterea nullo litus, sola insula, tecto,
  119. nec patet egressus pelagi cingentibus undis:
  120. nulla fugae ratio, nulla spes: omnia muta,
  121. omnia sunt deserta, ostentant omnia letum.
  122. non tamen ante mihi languescent lumina morte,
  123. nec prius a fesso secedent corpore sensus
  124. quam iustam a divis exposcam prodita multam
  125. caelestumque fidem postrema comprecer hora.
  126. quare, facta virum multantes vindice poena
  127. Eumenides, quibus anguino redimita capillo
  128. frons exspirantis praeportat pectoris iras,
  129. huc huc adventate, meas audite querelas,
  130. quas ego, vae miserae, extremis proferre medullis
  131. cogor inops, ardens, amenti caeca furore.
  132. quae quoniam verae nascuntur pectore ab imo,
  133. vos nolite pati nostrum vanescere luctum,
  134. sed quali solam Theseus me mente reliquit,
  135. tali mente, deae, funestet seque suosque.”
  136. has postquam maesto profudit pectore voces
  137. supplicium saevis exposcens anxia factis,
  138. adnuit invicto caelestum numine rector,
  139. quo nutu tellus atque horrida contremuerunt
  140. aequora concussitque micantia sidera mundus.
  141. ipse autem caeca mentem caligine Theseus
  142. consitus oblito dimisit pectore cuncta
  143. quae mandata prius constanti mente tenebat,
  144. dulcia nec maesto sustollens signa parenti
  145. sospitem Erechtheum se ostendit visere portum
  146. namque ferunt olim, classi cum moenia divae
  147. linquentem gnatum ventis concrederet Aegeus,
  148. talia complexum iuveni mandata dedisse:
  149. “gnate mihi longe iucundior unice vita,
  150. gnate, ego quem in dubios cogor dimittere casus
  151. reddite in extrema nuper mihi fine senectae,
  152. quandoquidem fortuna mea ac tua fervida virtus
  153. eripit invito mihi te, cui languida nondum
  154. lumina sunt gnati cara saturata figura,
  155. non ego te gaudens laetanti pectore mittam,
  156. nec te ferre sinam fortunae signa secundae,
  157. sed primum multas expromam mente querelas
  158. canitiem terra atque infuso pulvere foedans,
  159. inde infecta vago suspendam lintea malo,
  160. nostros ut luctus nostraeque incendia mentis
  161. carbasus obscurata decet ferrugine Hibera.
  162. quod tibi si sancti concesserit incola Itoni,
  163. quae nostrum genus ac sedes defendere Erechthei
  164. adnuit, ut tauri respergas sanguine dextram,
  165. tum vero facito ut memori tibi condita corde
  166. haec vigeant mandata, nec ulla oblitteret aetas,
  167. ut simul ac nostros invisent lumina collis,
  168. funestam antennae deponant undique vestem
  169. candidaque intorti sustollant vela rudentes,
  170. quam primum cernens ut laeta gaudia mente
  171. agnoscam, cum te reducem aetas prospera sistet.”
  172. haec mandata prius constanti mente tenentem
  173. Thesea ceu pulsae ventorum flamine nubes
  174. aerium nivei montis liquere cacumen.
  175. at pater, ut summa prospectum ex arce petebat
  176. anxia in adsiduos absumens lumina fletus,
  177. cum primum inflati conspexit lintea veli,
  178. praecipitem sese scopulorum e vertice iecit
  179. amissum credens immiti Thesea fato.
  180. sic funesta domus ingressus tecta paterna
  181. morte ferox Theseus, qualem Minoidi luctu
  182. obtulerat mente immemori, talem ipse recepit.
  183. quae tum prospectans cedentem maesta carinam
  184. multiplices animo volvebat saucia curas.
  185. at parte ex alia florens volitabat Iacchus
  186. cum thiaso satyrorum et Nysigenis silenis
  187. te quaerens, Ariadna, tuoque incensus arnore.
  188. ---quae tum alacres passim lymphata mente furebant
  189. euhoe bacchantes, euhoe capita inflectentes.
  190. harum pars tecta quatiebant cuspide thyrsos,
  191. pars e divulso iactabant membra iuvenco,
  192. pars sese tortis serpentibus incingebant,
  193. pars obscura cavis celebrabant orgia cistis,
  194. orgia quae frustra cupiunt audire profani,
  195. plangebant aliae proceris tympana palmis
  196. aut tereti tenuis tinnitus aere ciebant,
  197. multis raucisonos efflabant cornua bombos
  198. barbaraque horribili stridebat tibia cantu.
  199. talibus amplifice vestis decorata figuris
  200. pulvinar complexa suo velabat amictu.
  201. quae postquam cupide spectando Thessala pubes
  202. expleta est, sanctis coepit decedere divis.
  203. hic, qualis flatu placidum mare matutino
  204. horrificans Zephyrus proclivas incitat undas
  205. aurora exoriente vagi sub limina solis,
  206. quae tarde primum clementi flamine pulsae
  207. procedunt, leviterque sonant plangore cachinni,
  208. post vento crescente magis magis increbescunt
  209. purpureaque procul nantes ab luce refulgent,
  210. sic tum vestibuli linquentes regia tecta
  211. ad se quisque vago passim pede discedebant.
  212. quorum post abitum princeps e vertice Peli
  213. advenit Chiron portans silvestria dona:
  214. nam quoscumque ferunt campi, quos Thessala magnis
  215. montibus ora creat, quos propter fluminis undas
  216. aura parit flores tepidi fecunda Favoni,
  217. hos indistinctis plexos tulit ipse corollis,
  218. quo permulsa domus iucundo risit odore.
  219. confestim Penios adest, viridantia Tempe,
  220. Tempe quae silvae cingunt super impendentes,
  221. naiasin linquens Doris celebranda choreis,
  222. non vacuus: namque ille tulit radicitus altas
  223. fagos ac recto proceras stipite laurus,
  224. non sine nutanti platano lentaque sorore
  225. flammati Phaethontis et aeria cupressu.
  226. haec circum sedes late contexta locavit,
  227. vestibulum ut molli velatum fronde vireret.
  228. post hunc consequitur sollerti corde Prometheus
  229. extenuata gerens veteris vestigia poenae
  230. quam quondam silici restrictus membra catena
  231. persolvit pendens e verticibus praeruptis.
  232. inde pater divum sancta cum coniuge natisque
  233. advenit, caelo te solum, Phoebe, relinquens
  234. unigenamque simul cultricem montibus Idri:
  235. Pelea nam tecum pariter soror adspernata est
  236. nec Thetidis taedas voluit celebrare iugalis.
  237. qui postquam niveis flexerunt sedibus artus,
  238. large multiplici constructae sunt dape mensae,
  239. cum interea infirmo quatientes corpora motu
  240. veridicos Parcae coeperunt edere cantus.
  241. his corpus tremulum complectens undique vestis
  242. candida purpurea talos incinxerat ora,
  243. at roseae niveo residebant vertice vittae,
  244. aeternumque manus carpebant rite laborem.
  245. laeva colum molli lana retinebat amictum,
  246. dextera tum leviter deducens fila supinis
  247. formabat digitis, tum prono in pollice torquens
  248. libratum tereti versabat turbine fusum,
  249. atque ita decerpens aequabat semper opus dens,
  250. laneaque aridulis haerebant morsa labellis
  251. quae prius in levi fuerant exstantia filo.
  252. ante pedes autem candentis mollia lanae
  253. vellera virgati custodibant calathisci.
  254. haec tum clarisona vellentes vellera voce
  255. talia divino fuderunt carmine fata,
  256. carmine perfidiae quod post nulla arguet aetas:
  257. “o decus eximium magnis virtutibus augens,
  258. Emathiae tutamen opis, clarissime nato,
  259. accipe quod laeta tibi pandunt luce sorores,
  260. veridicum oraclum. sed vos, quae fata secuntur,
  261. currite ducentes subtegmina, currite, fusi.
  262. adveniet tibi iam portans optata maritis
  263. Hesperus, adveniet fausto cum sidere coniunx,
  264. quae tibi flexanimo mentem perfundat amore
  265. languidulosque paret tecum coniungere somnos
  266. levia substernens robusto bracchia collo.
  267. currite ducentes subtegmina, currite, fusi.
  268. nulla domus tales unquam contexit amores,
  269. nullus amor tali coniunxit foedere amantes
  270. qualis adest Thetidi, qualis concordia Peleo.
  271. currite ducentes subtegmina, currite, fusi.
  272. nascetur vobis expers terroris Achilles,
  273. hostibus haud tergo, sed forti pectore notus,
  274. qui persaepe vago victor certamine cursus
  275. flammea praevertet celeris vestigia cervae.
  276. currite ducentes subtegmina, currite, fusi.
  277. non illi quisquam bello se conferet heros,
  278. cum Phrygii Teucro manabunt sanguine campi
  279. Troicaque obsidens longinquo moenia bello
  280. periuri Pelopis vastabit tertius heres.
  281. currite ducentes subtegmina, currite, fusi.
  282. illius egregias virtutes claraque facta
  283. saepe fatebuntur gnatorum in funere matres,
  284. cum incultum cano solvent a vertice crinem
  285. putridaque infirmis variabunt pectora palmis.
  286. currite ducentes subtegmina, currite, fusi.
  287. namque velut densas praecerpens messor aristas
  288. sole sub ardenti flaventia demetit arva,
  289. Troiugenum infesto prosternet corpora ferro.
  290. currite ducentes subtegmina, currite, fusi.
  291. testis erit magnis virtutibus unda Scamandri,
  292. quae passim rapido diffunditur Hellesponto,
  293. cuius iter caesis angustans corporum acervis
  294. alta tepefaciet permixta flumina caede.
  295. currite ducentes subtegmina, currite, fusi.
  296. denique testis erit morti quoque reddita praeda
  297. cum teres excelso coacervatum aggere bustum
  298. excipiet niveos percussae virginis artus.
  299. Currite ducentes subtegmina, currite, fusi.
  300. nam simul ac fessis dederit fors copiam Achivis
  301. urbis Dardaniae Neptunia solvere vincla,
  302. alta Polyxenia madefient caede sepulcra,
  303. quae, velut ancipiti succumbens victima ferro,
  304. proiciet truncum submisso poplite corpus.
  305. currite ducentes subtegmina, currite, fusi.
  306. quare agite optatos animi coniungite amores.
  307. accipiat coniunx felici foedere divam,
  308. dedatur cupido iam dudum nupta marito.
  309. currite ducentes subtegmina, currite, fusi.
  310. non illam nutrix orienti luce revisens
  311. hesterno collum poterit circumdare filo
  312. (currite ducentes subtegmina, currite, fusi),
  313. anxia nec mater discordis maesta puellae
  314. secubitu caros mittet sperare nepotes.
  315. currite ducentes subtegmina, currite, fusi.”
  316. talia praefantes quondam felicia Pelei
  317. carmina divino cecinerunt pectore Parcae.
  318. praesentes namque ante domos invisere castas
  319. heroum et sese mortali ostendere coetu
  320. caelicolae nondum spreta pietate solebant.
  321. saepe pater divum templo in fulgente, revisens
  322. annua cum festis venissent sacra diebus,
  323. conspexit terra centum procumbere tauros.
  324. saepe vagus Liber Parnasi vertice summo
  325. Thyiadas effusis euantis crinibus egit,
  326. cum Delphi tota certatim ex urbe ruentes
  327. acciperent laeti divum fumantibus aris.
  328. saepe in letifero belli certamine Mavors
  329. aut rapidi Tritonis era aut Rhamnusia virgo
  330. armatas hominum est praesens hortata catervas.
  331. sed postquam tellus scelere est imbuta nefando,
  332. iustitiamque omnes cupida de mente fugarunt,
  333. perfudere manus fraterno sanguine fratres,
  334. destitit exstinctos natus lugere parentes,
  335. optavit genitor primaevi funera nati
  336. Liber ut innuptae poteretur flore novercae,
  337. ignaro mater substernens se impia nato
  338. impia non verita est divos scelerare parentes,
  339. omnia fanda nefanda malo permixta furore
  340. iustificam nobis mentem avertere deorum.
  341. quare nec talis dignantur visere coetus
  342. nec se contingi patiuntur lumine claro.
  1. Etsi me adsiduo defectum cura dolore
  2. sevocat a doctis, Ortale, virginibus,
  3. nec potis est dulcis Musarum expromere fetus
  4. mens animi: tantis fluctuat ipsa malis,—
  5. namque mei nuper Lethaeo gurgite fratris
  6. pallidulum manans adluit unda pedem,
  7. Troia Rhoeteo quem subter litore tellus
  8. Ereptum nostris obterit ex oculis.
  9. ---
  10. nunquam ego te vita frater amabilior
  11. adspiciam posthac: at certe semper amabo,
  12. semper maesta tua carmina morte canam,
  13. qualia sub densis ramorum concinit umbris
  14. Daulias absumpti fata gemens Ityli,—
  15. sed tamen in tantis maeroribus, Ortale, mitto
  16. haec expressa tibi carmina Battiadae,
  17. ne tua dicta vagis nequiquam credita ventis
  18. effluxisse meo forte putes animo,
  19. ut missum sponsi furtivo munere malum
  20. procurrit casto virginis e gremio,
  21. quod miserae oblitae molli sub veste locatum,
  22. dum adventu matris prosilit, excutitur;
  23. atque illud prono praeceps agitur decursu,
  24. huic manat tristi conscius ore rubor.
  1. Omnia qui magni dispexit lumina mundi,
  2. qui stellarum ortus comperit atque obitus,
  3. flammeus ut rapidi solis nitor obscuretur,
  4. ut cedant certis sidera temporibus,
  5. ut Triviam furtim sub Latmia saxa relegans
  6. dulcis amor gyro devocet aerio,
  7. idem me ille Conon caelesti in lumine vidit
  8. e Bereniceo vertice caesariem
  9. fulgentem clare, quam cunctis illa deorum
  10. levia protendens bracchia pollicita est,
  11. qua rex tempestate novo auctus hymenaeo
  12. vastatum finis iuerat Assyrios,
  13. dulcia nocturnae portans vestigia rixae
  14. quam de virgineis gesserat exuviis.
  15. estne novis nuptis odio Venus, atque parentum
  16. frustrantur falsis gaudia lacrimulis
  17. ubertim thalami quas intra limina fundunt?
  18. non, ita me divi vera gemunt, iuerint.
  19. id mea me multis docuit regina querelis
  20. invisente novo proelia torva viro.
  21. at tu non orbum luxti deserta cubile,
  22. sed fratris cari flebile discidium?
  23. quam penitus maestas exedit cura medullas!
  24. ut tibi tunc toto pectore sollicitae
  25. sensibus ereptis mens excidit! at te ego certe
  26. cognoram a parva virgine magnanimam.
  27. anne bonum oblita es facinus, quo regium adepta es
  28. coniugium, quod non fortior ausit alis?
  29. sed tum maesta virum mittens quae verba locuta es!
  30. Iuppiter, ut tristi lumina saepe manu !
  31. quis te mutavit tantus deus? an quod amantes
  32. non longe a caro corpore abesse volunt?
  33. atque ibi me cunctis pro dulci coniuge divis
  34. non sine taurino sanguine pollicita es,
  35. si reditum tetulisset. is haud in tempore longo
  36. captam Asiam Aegypti finibus addiderat.
  37. quis ego pro factis caelesti reddita coetu
  38. pristina vota novo munere dissolvo.
  39. invita, o regina, tuo de vertice cessi,
  40. invita: adiuro teque tuumque caput:
  41. digna ferat quod si quis inaniter adiurarit:
  42. sed qui se ferro postulet esse parem?
  43. ille quoque eversus mons est quem maximum in oris
  44. progenies Thiae clara supervehitur,
  45. cum Medi peperere novum mare, cumque inventus
  46. per medium classi barbara navit Athon.
  47. quid facient crines, cum ferro talia cedant?
  48. Iuppiter, ut Chalybon omne genus pereat,
  49. et qui principio sub terra quaerere venas
  50. institit ac ferri fingere duritiem!
  51. abiunctae paulo ante comae mea fata sorores
  52. lugebant, cum se Memnonis Aethiopis
  53. unigena impellens nutantibus aera pennis
  54. obtulit Arsinoes † elocridicos ales equus,
  55. isque per aetherias me tollens avolat umbras
  56. et Veneris casto conlocat in gremio.
  57. ipsa suum Zephyritis eo famulum legarat,
  58. Graia Canopiis incola litoribus,
  59. †hi dii ven ibi vario ne solum in lumine caeli
  60. ex Ariadneis aurea temporibus
  61. fixa corona foret, sed nos quoque fulgeremus
  62. devotae flavi verticis exuviae,
  63. uvidulam a fletu cedentem ad temple deum me
  64. sidus in antiquis diva novum posuit:
  65. Virginis et saevi contingens namque Leonis
  66. lumina, Callisto iuncta Lycaoniae,
  67. vertor in occasum, tardum dux ante Booten,
  68. qui vix sero alto mergitur Oceano.