Carmina

Catullus

Catullus, Gaius Valerius. Carmina. Merrill, Elmer Truesdell, editor. Boston: Ginn, 1893.

  1. horrificans Zephyrus proclivas incitat undas
  2. aurora exoriente vagi sub limina solis,
  3. quae tarde primum clementi flamine pulsae
  4. procedunt, leviterque sonant plangore cachinni,
  5. post vento crescente magis magis increbescunt
  6. purpureaque procul nantes ab luce refulgent,
  7. sic tum vestibuli linquentes regia tecta
  8. ad se quisque vago passim pede discedebant.
  9. quorum post abitum princeps e vertice Peli
  10. advenit Chiron portans silvestria dona:
  11. nam quoscumque ferunt campi, quos Thessala magnis
  12. montibus ora creat, quos propter fluminis undas
  13. aura parit flores tepidi fecunda Favoni,
  14. hos indistinctis plexos tulit ipse corollis,
  15. quo permulsa domus iucundo risit odore.
  16. confestim Penios adest, viridantia Tempe,
  17. Tempe quae silvae cingunt super impendentes,
  18. naiasin linquens Doris celebranda choreis,
  19. non vacuus: namque ille tulit radicitus altas
  20. fagos ac recto proceras stipite laurus,
  21. non sine nutanti platano lentaque sorore
  22. flammati Phaethontis et aeria cupressu.
  23. haec circum sedes late contexta locavit,
  24. vestibulum ut molli velatum fronde vireret.
  25. post hunc consequitur sollerti corde Prometheus
  26. extenuata gerens veteris vestigia poenae
  27. quam quondam silici restrictus membra catena
  28. persolvit pendens e verticibus praeruptis.
  29. inde pater divum sancta cum coniuge natisque
  30. advenit, caelo te solum, Phoebe, relinquens
  31. unigenamque simul cultricem montibus Idri:
  32. Pelea nam tecum pariter soror adspernata est
  33. nec Thetidis taedas voluit celebrare iugalis.
  34. qui postquam niveis flexerunt sedibus artus,
  35. large multiplici constructae sunt dape mensae,
  36. cum interea infirmo quatientes corpora motu
  37. veridicos Parcae coeperunt edere cantus.
  38. his corpus tremulum complectens undique vestis
  39. candida purpurea talos incinxerat ora,
  40. at roseae niveo residebant vertice vittae,
  41. aeternumque manus carpebant rite laborem.
  42. laeva colum molli lana retinebat amictum,
  43. dextera tum leviter deducens fila supinis
  44. formabat digitis, tum prono in pollice torquens
  45. libratum tereti versabat turbine fusum,
  46. atque ita decerpens aequabat semper opus dens,
  47. laneaque aridulis haerebant morsa labellis
  48. quae prius in levi fuerant exstantia filo.
  49. ante pedes autem candentis mollia lanae
  50. vellera virgati custodibant calathisci.
  51. haec tum clarisona vellentes vellera voce
  52. talia divino fuderunt carmine fata,
  53. carmine perfidiae quod post nulla arguet aetas:
  54. “o decus eximium magnis virtutibus augens,
  55. Emathiae tutamen opis, clarissime nato,
  56. accipe quod laeta tibi pandunt luce sorores,
  57. veridicum oraclum. sed vos, quae fata secuntur,
  58. currite ducentes subtegmina, currite, fusi.
  59. adveniet tibi iam portans optata maritis
  60. Hesperus, adveniet fausto cum sidere coniunx,
  61. quae tibi flexanimo mentem perfundat amore
  62. languidulosque paret tecum coniungere somnos
  63. levia substernens robusto bracchia collo.
  64. currite ducentes subtegmina, currite, fusi.
  65. nulla domus tales unquam contexit amores,
  66. nullus amor tali coniunxit foedere amantes
  67. qualis adest Thetidi, qualis concordia Peleo.
  68. currite ducentes subtegmina, currite, fusi.
  69. nascetur vobis expers terroris Achilles,
  70. hostibus haud tergo, sed forti pectore notus,
  71. qui persaepe vago victor certamine cursus
  72. flammea praevertet celeris vestigia cervae.
  73. currite ducentes subtegmina, currite, fusi.
  74. non illi quisquam bello se conferet heros,
  75. cum Phrygii Teucro manabunt sanguine campi
  76. Troicaque obsidens longinquo moenia bello
  77. periuri Pelopis vastabit tertius heres.
  78. currite ducentes subtegmina, currite, fusi.
  79. illius egregias virtutes claraque facta
  80. saepe fatebuntur gnatorum in funere matres,
  81. cum incultum cano solvent a vertice crinem
  82. putridaque infirmis variabunt pectora palmis.
  83. currite ducentes subtegmina, currite, fusi.
  84. namque velut densas praecerpens messor aristas
  85. sole sub ardenti flaventia demetit arva,
  86. Troiugenum infesto prosternet corpora ferro.
  87. currite ducentes subtegmina, currite, fusi.
  88. testis erit magnis virtutibus unda Scamandri,
  89. quae passim rapido diffunditur Hellesponto,
  90. cuius iter caesis angustans corporum acervis
  91. alta tepefaciet permixta flumina caede.
  92. currite ducentes subtegmina, currite, fusi.
  93. denique testis erit morti quoque reddita praeda
  94. cum teres excelso coacervatum aggere bustum
  95. excipiet niveos percussae virginis artus.
  96. Currite ducentes subtegmina, currite, fusi.
  97. nam simul ac fessis dederit fors copiam Achivis
  98. urbis Dardaniae Neptunia solvere vincla,
  99. alta Polyxenia madefient caede sepulcra,
  100. quae, velut ancipiti succumbens victima ferro,
  101. proiciet truncum submisso poplite corpus.
  102. currite ducentes subtegmina, currite, fusi.
  103. quare agite optatos animi coniungite amores.
  104. accipiat coniunx felici foedere divam,
  105. dedatur cupido iam dudum nupta marito.
  106. currite ducentes subtegmina, currite, fusi.
  107. non illam nutrix orienti luce revisens
  108. hesterno collum poterit circumdare filo
  109. (currite ducentes subtegmina, currite, fusi),
  110. anxia nec mater discordis maesta puellae
  111. secubitu caros mittet sperare nepotes.
  112. currite ducentes subtegmina, currite, fusi.”
  113. talia praefantes quondam felicia Pelei
  114. carmina divino cecinerunt pectore Parcae.
  115. praesentes namque ante domos invisere castas
  116. heroum et sese mortali ostendere coetu
  117. caelicolae nondum spreta pietate solebant.
  118. saepe pater divum templo in fulgente, revisens
  119. annua cum festis venissent sacra diebus,
  120. conspexit terra centum procumbere tauros.
  121. saepe vagus Liber Parnasi vertice summo
  122. Thyiadas effusis euantis crinibus egit,
  123. cum Delphi tota certatim ex urbe ruentes
  124. acciperent laeti divum fumantibus aris.
  125. saepe in letifero belli certamine Mavors
  126. aut rapidi Tritonis era aut Rhamnusia virgo
  127. armatas hominum est praesens hortata catervas.
  128. sed postquam tellus scelere est imbuta nefando,
  129. iustitiamque omnes cupida de mente fugarunt,
  130. perfudere manus fraterno sanguine fratres,
  131. destitit exstinctos natus lugere parentes,
  132. optavit genitor primaevi funera nati
  133. Liber ut innuptae poteretur flore novercae,
  134. ignaro mater substernens se impia nato
  135. impia non verita est divos scelerare parentes,
  136. omnia fanda nefanda malo permixta furore
  137. iustificam nobis mentem avertere deorum.
  138. quare nec talis dignantur visere coetus
  139. nec se contingi patiuntur lumine claro.
  1. Etsi me adsiduo defectum cura dolore
  2. sevocat a doctis, Ortale, virginibus,
  3. nec potis est dulcis Musarum expromere fetus
  4. mens animi: tantis fluctuat ipsa malis,—
  5. namque mei nuper Lethaeo gurgite fratris
  6. pallidulum manans adluit unda pedem,
  7. Troia Rhoeteo quem subter litore tellus
  8. Ereptum nostris obterit ex oculis.
  9. ---
  10. nunquam ego te vita frater amabilior
  11. adspiciam posthac: at certe semper amabo,
  12. semper maesta tua carmina morte canam,
  13. qualia sub densis ramorum concinit umbris
  14. Daulias absumpti fata gemens Ityli,—
  15. sed tamen in tantis maeroribus, Ortale, mitto
  16. haec expressa tibi carmina Battiadae,
  17. ne tua dicta vagis nequiquam credita ventis
  18. effluxisse meo forte putes animo,
  19. ut missum sponsi furtivo munere malum
  20. procurrit casto virginis e gremio,
  21. quod miserae oblitae molli sub veste locatum,
  22. dum adventu matris prosilit, excutitur;
  23. atque illud prono praeceps agitur decursu,
  24. huic manat tristi conscius ore rubor.
  1. Omnia qui magni dispexit lumina mundi,
  2. qui stellarum ortus comperit atque obitus,
  3. flammeus ut rapidi solis nitor obscuretur,
  4. ut cedant certis sidera temporibus,
  5. ut Triviam furtim sub Latmia saxa relegans
  6. dulcis amor gyro devocet aerio,
  7. idem me ille Conon caelesti in lumine vidit
  8. e Bereniceo vertice caesariem
  9. fulgentem clare, quam cunctis illa deorum
  10. levia protendens bracchia pollicita est,
  11. qua rex tempestate novo auctus hymenaeo
  12. vastatum finis iuerat Assyrios,
  13. dulcia nocturnae portans vestigia rixae
  14. quam de virgineis gesserat exuviis.
  15. estne novis nuptis odio Venus, atque parentum
  16. frustrantur falsis gaudia lacrimulis
  17. ubertim thalami quas intra limina fundunt?
  18. non, ita me divi vera gemunt, iuerint.
  19. id mea me multis docuit regina querelis
  20. invisente novo proelia torva viro.
  21. at tu non orbum luxti deserta cubile,
  22. sed fratris cari flebile discidium?
  23. quam penitus maestas exedit cura medullas!
  24. ut tibi tunc toto pectore sollicitae
  25. sensibus ereptis mens excidit! at te ego certe
  26. cognoram a parva virgine magnanimam.
  27. anne bonum oblita es facinus, quo regium adepta es
  28. coniugium, quod non fortior ausit alis?
  29. sed tum maesta virum mittens quae verba locuta es!
  30. Iuppiter, ut tristi lumina saepe manu !
  31. quis te mutavit tantus deus? an quod amantes
  32. non longe a caro corpore abesse volunt?
  33. atque ibi me cunctis pro dulci coniuge divis
  34. non sine taurino sanguine pollicita es,
  35. si reditum tetulisset. is haud in tempore longo
  36. captam Asiam Aegypti finibus addiderat.
  37. quis ego pro factis caelesti reddita coetu
  38. pristina vota novo munere dissolvo.
  39. invita, o regina, tuo de vertice cessi,
  40. invita: adiuro teque tuumque caput:
  41. digna ferat quod si quis inaniter adiurarit:
  42. sed qui se ferro postulet esse parem?
  43. ille quoque eversus mons est quem maximum in oris
  44. progenies Thiae clara supervehitur,
  45. cum Medi peperere novum mare, cumque inventus
  46. per medium classi barbara navit Athon.
  47. quid facient crines, cum ferro talia cedant?
  48. Iuppiter, ut Chalybon omne genus pereat,
  49. et qui principio sub terra quaerere venas
  50. institit ac ferri fingere duritiem!
  51. abiunctae paulo ante comae mea fata sorores
  52. lugebant, cum se Memnonis Aethiopis
  53. unigena impellens nutantibus aera pennis
  54. obtulit Arsinoes † elocridicos ales equus,
  55. isque per aetherias me tollens avolat umbras
  56. et Veneris casto conlocat in gremio.
  57. ipsa suum Zephyritis eo famulum legarat,
  58. Graia Canopiis incola litoribus,
  59. †hi dii ven ibi vario ne solum in lumine caeli
  60. ex Ariadneis aurea temporibus
  61. fixa corona foret, sed nos quoque fulgeremus
  62. devotae flavi verticis exuviae,
  63. uvidulam a fletu cedentem ad temple deum me
  64. sidus in antiquis diva novum posuit:
  65. Virginis et saevi contingens namque Leonis
  66. lumina, Callisto iuncta Lycaoniae,
  67. vertor in occasum, tardum dux ante Booten,
  68. qui vix sero alto mergitur Oceano.
  69. sed quamquam me nocte premunt vestigia divum,
  70. lux autem canae Tethyi restituit,
  71. (pace tua fari hic liceat, Rhamnusia virgo:
  72. namque ego non ullo vera timore tegam,
  73. nec si me infestis discerpent sidera dictis,
  74. condita quin veri pectoris evoluam)
  75. non his tam laetor rebus quam me afore semper
  76. afore me a dominae vertice discrucior,
  77. quicum ego, dum virgo quondam fuit, omnibus expers
  78. unguentis, una milia multa bibi.
  79. nunc vos optato quom iunxit lumine taeda,
  80. non prius unanimis corpora coniugibus
  81. tradite nudantes reiecta veste papillas,
  82. quam iucunda mihi munera libet onyx,
  83. vester onyx, casto colitis quae iura cubili.
  84. sed quae se impuro dedit adulterio,
  85. illius ah mala dona levis bibat irrita pulvis:
  86. namque ego ab indignis praemia nulla peto.
  87. sed magis, o nuptae, semper concordia vestras,
  88. semper amor sedes incolat adsiduus.
  89. tu vero, regina, tuens cum sidera divam
  90. placabis festis luminibus Venerem,
  91. unguinis expertem non siris esse tuam me,
  92. sed potius largis adfice muneribus.
  93. sidera cur retinent? utinam coma regia fiam
  94. proximus Hydrochoi fulgeret Oarion.
  1. O dulci iucunda viro, iucunda parenti,
  2. salve, teque bona Iuppiter auctet ope,
  3. Ianua, quam Balbo dicunt servisse benigne
  4. olim, cum sedes ipse senex tenuit,
  5. quamque ferunt rursus voto servisse maligne,
  6. postquam es porrecto facta marita sene,
  7. dic agedum nobis quare mutata feraris
  8. in dominum veterem deseruisse fidem.
  9. “non (ita Caecilio placeam, cui tradita nunc sum)
  10. culpa mea est, quamquam dicitur esse mea,
  11. nec peccatum a me quisquam pote dicere quicquam:
  12. †verum istius populi ianua qui te facit!
  13. qui, quacumque aliquid reperitur non bene factum,
  14. ad me omnes clamant, “Ianua, culpa tua est.””
  15. non istuc satis est uno te dicere verbo,
  16. sed facere ut quivis sentiat et videat.
  17. “qui possum? nemo quaerit nec scire laborat.”
  18. nos volumus; nobis dicere ne dubita.
  19. “primum igitur, virgo quod fertur tradita nobis,
  20. falsum est. non illam vir prior attigerit,
  21. languidior tenera cui pendens sicula beta
  22. nunquam se mediam sustulit ad tunicam:
  23. sed pater illius gnati violasse cubile
  24. dicitur et miseram conscelerasse domum,
  25. sive quod impia mens caeco flagrabat amore,
  26. seu quod iners sterili semine natus erat
  27. et quaerendus is unde foret nervosius illud
  28. quod posset zonam solvere virgineam.”
  29. egregium narras mira pietate parentem,
  30. qui ipse sui gnati minxerit in gremium.
  31. “atqui non solum hoc se dicit cognitum habere