Carmina

Catullus

Catullus, Gaius Valerius. Carmina. Merrill, Elmer Truesdell, editor. Boston: Ginn, 1893.

  1. mortales oculis nudato corpore nymphas
  2. nutricum tenus exstantes e gurgite cano.
  3. tum Thetidis Peleus incensus fertur amore,
  4. tum Thetis humanos non despexit hymenaeos,
  5. tum Thetidi pater ipse iugandum Pelea sensit.
  6. o nimis optato saeclorum tempore nati
  7. heroes, salvete, deum genus, o bona matrum
  8. progenies, salvete iterum
  9. vos ego saepe meo, vos carmine compellabo,
  10. teque adeo eximie taedis felicibus aucte
  11. Thessaliae columen Peleu, cui Iuppiter ipse,
  12. ipse suos divum genitor concessit amores.
  13. tene Thetis tenuit pulcherrirma Nereine?
  14. tene suam Tethys concessit ducere neptem
  15. Oceanusque, mari totum qui amplectitur orbem?
  16. quae simul optatae finito tempore luces
  17. advenere, domum conventu tota frequentat
  18. Thessalia, oppletur laetanti regia coetu:
  19. dona ferunt prae se, declarant gaudia vultu.
  20. deseritur Cieros, linquunt Phthiotica Tempe
  21. Crannonisque domos ac moenia Larisaea,
  22. Pharsalum coeunt, Pharsalia tecta frequentant.
  23. rura colit nemo, mollescunt colla iuvencis,
  24. non humilis curvis purgatur vinea rastris,
  25. non glaebam prono convellit vomere taurus,
  26. non falx attenuat frondatorum arboris umbram,
  27. squalida desertis robigo infertur aratris.
  28. ipsius at sedes, quacumque opulenta recessit
  29. regia, fulgenti splendent auro atque argento.
  30. candet ebur soliis, conlucent pocula mensae,
  31. tota domus gaudet regali splendida gaza.
  32. pulvinar vero divae geniale locatur
  33. sedibus in mediis, Indo quod dente politum
  34. tincta tegit roseo conchyli purpura fuco.
  35. haec vestis priscis hominum variata figuris
  36. heroum mira virtutes indicat arte.
  37. namque fluentisono prospectans litore Diae
  38. Thesea cedentem celeri cum classe tuetur
  39. indomitos in corde gerens Ariadna furores,
  40. necdum etiam sese quae visit visere credit,
  41. ut pote fallaci quae tunc primum excita somno
  42. desertam in sola miseram se cernat harena.
  43. immemor at iuvenis fugiens pellit vada remis,
  44. irrita ventosae linquens promissa procellae.
  45. quem procul ex alga maestis Minois ocellis
  46. saxea ut effigies bacchantis prospicit, eheu,
  47. prospicit et magnis curarum fluctuat undis,
  48. non flavo retinens subtilem vertice mitram,
  49. non contecta levi velatum pectus amictu,
  50. non tereti strophio lactentis vincta papillas,
  51. omnia quae toto delapsa e corpore passim
  52. ipsius ante pedes fluctus salis adludebant.
  53. sic neque tum mitrae neque tum fluitantis amictus
  54. illa vicem curans toto ex te pectore, Theseu,
  55. toto animo, tota pendebat perdita mente.
  56. ah misera, adsiduis quam luctibus exsternavit
  57. spinosas Erycina serens in pectore curas
  58. illa tempestate, ferox quo ex tempore Theseus
  59. egressus curvis e litoribus Piraei
  60. attigit iniusti regis Gortynia tecta.
  61. nam perhibent olim crudeli peste coactam
  62. Androgeoneae poenas exsolvere caedis
  63. electos iuvenes simul et decus innuptarum
  64. Cecropiam solitam esse dapem dare Minotauro.
  65. quis angusta malis cum moenia vexarentur,
  66. ipse suum Theseus pro caris corpus Athenis
  67. proicere optavit potius quam talia Cretam
  68. funera Cecropiae nec funera portarentur.
  69. atque ita nave levi nitens ac lenibus auris
  70. magnanimum ad Minoa venit sedesque superbas.
  71. hunc simul ac cupido conspexit lumine virgo
  72. regia, quam suavis exspirans castus odores
  73. lectulus in molli complexu matris alebat,
  74. quales Eurotae progignunt flumina myrtos
  75. aurave distinctos educit verna colores,
  76. non prius ex illo flagrantia declinavit
  77. lumina quam cuncto concepit corpore flammam
  78. funditus atque imis exarsit tota medullis.
  79. heu misere exagitans immiti corde furores,
  80. sancte puer, curis hominum qui gaudia misces,
  81. quaeque regis Golgos quaeque Idalium frondosum,
  82. qualibus incensam iactastis mente puellam
  83. fluctibus in flavo saepe hospite suspirantem!
  84. quantos illa tulit languenti corde timores,
  85. quanto saepe magis fulgore expalluit auri,
  86. cum saevum cupiens contra contendere monstrum
  87. aut mortem appeteret Theseus aut praemia laudis.
  88. non ingrata tamen frustra munuscula divis
  89. promittens tacito succendit vota labello.
  90. nam velut in summo quatientem bracchia Tauro
  91. quercum aut conigeram sudanti cortice pinum
  92. indomitus turbo contorquens flamine robur
  93. eruit (illa procul radicitus exturbata
  94. prona cadit, † lateque cum eius obvia frangens),
  95. sic domito saevum prostravit corpore Theseus
  96. nequiquam vanis iactantem cornua ventis.
  97. inde pedem sospes multa cum laude reflexit
  98. errabunda regens tenui vestigia filo,
  99. ne labyrintheis e flexibus egredientem
  100. tecti frustraretur inobservabilis error.
  101. sed quid ego a primo digressus carmine plura
  102. commemorem, ut linquens genitoris filia vultum,
  103. ut consanguineae complexum, ut denique matris,
  104. quae misera in gnata deperdita laetabatur,
  105. omnibus his Thesei dulcem praeoptarit amorem,
  106. aut ut vecta rati spumosa ad litora Diae
  107. venerit, aut ut eam devinctam lumina somno
  108. liquerit immemori discedens pectore coniunx?
  109. saepe illam perhibent ardenti corde furentem
  110. clarisonas imo fudisse ex pectore voces,
  111. ac tum praeruptos tristem conscendere montes
  112. unde aciem in pelagi vastos protenderet aestus,
  113. tum tremuli salis adversas procurrere in undas
  114. mollia nudatae tollentem tegmina surae,
  115. atque haec extremis maestam dixisse querelis,
  116. frigidulos udo singultus ore cientem:
  117. “sicine me patriis avectam, perfide, ab aris,
  118. perfide, deserto liquisti in litore, Theseu?
  119. sicine discedens neglecto numine divum
  120. immernor ah devota domum periuria portas?
  121. nullane res potuit crudelis flectere mentis
  122. consilium? tibi nulla fuit clementia praesto
  123. immite ut nostri vellet miserescere pectus?
  124. at non haec quondam blanda promissa dedisti
  125. voce mihi, non haec miserae sperare iubebas,
  126. sed conubia laeta, sed optatos hymenaeos:
  127. quae cuncta aerii discerpunt irrita venti.
  128. nunc iam nulla viro iuranti femina credat,
  129. nulla viri speret sermones esse fideles:
  130. quis dum aliquid cupiens animus praegestit apisci,
  131. nil metuunt iurare, nihil promittere parcunt:
  132. sed simul ac cupidae mentis satiata libido est,
  133. dicta nihil meminere, nihil periuria curant.
  134. certe ego te in medio versantem turbine leti
  135. eripui et potius germanum amittere crevi
  136. quam tibi fallaci supremo in tempore deessem:
  137. pro quo dilaceranda feris dabor alitibusque
  138. praeda neque iniecta tumulabor mortua terra.
  139. quaenam te genuit sola sub rupe leaena,
  140. quod mare conceptum spumantibus exspuit undis.
  141. quae Syrtis, quae Scylla rapax, quae vasta Charybdis,
  142. talia qui reddis pro dulci praemia vita?
  143. si tibi non cordi fuerant conubia nostra,
  144. saeva quod horrebas prisci praecepta parentis,
  145. at tamen in vestras potuisti ducere sedes
  146. quae tibi iucundo famularer serva labore
  147. candida permulcens liquidis vestigia lymphis
  148. purpureave tuum constemens veste cubile.
  149. sed quid ego ignaris nequiquam conqueror auris
  150. exsternata malo, quae nullis sensibus auctae
  151. nec missas audire queunt nec reddere voces?
  152. ille autem prope iam mediis versatur in undis,
  153. nec quisquam adparet vacua mortalis in alga.
  154. sic nimis insultans extremo tempore saeva
  155. fors etiam nostris invidit questibus auris.
  156. Iuppiter omnipotens, utinam ne tempore primo
  157. Gnosia Cecropiae tetigissent litora puppes,
  158. indomito nec dira ferens stipendia tauro
  159. perfidus in Creta religasset navita funem,
  160. nec malus hic celans dulci crudelia forma
  161. consilia in nostris requiesset sedibus hospes!
  162. nam quo me referam? quali spe perdita nitor?
  163. Idaeosne petam montes? ah, gurgite lato
  164. discernens ponti truculentum ubi dividit aequor?
  165. an patris auxilium sperem, quemne ipsa reliqui
  166. respersum iuvenem fraterna caede secuta?
  167. coniugis an fido consoler memet amore,
  168. quine fugit lentos incurvans gurgite remos?
  169. praeterea nullo litus, sola insula, tecto,
  170. nec patet egressus pelagi cingentibus undis:
  171. nulla fugae ratio, nulla spes: omnia muta,
  172. omnia sunt deserta, ostentant omnia letum.
  173. non tamen ante mihi languescent lumina morte,
  174. nec prius a fesso secedent corpore sensus
  175. quam iustam a divis exposcam prodita multam
  176. caelestumque fidem postrema comprecer hora.
  177. quare, facta virum multantes vindice poena
  178. Eumenides, quibus anguino redimita capillo
  179. frons exspirantis praeportat pectoris iras,
  180. huc huc adventate, meas audite querelas,
  181. quas ego, vae miserae, extremis proferre medullis
  182. cogor inops, ardens, amenti caeca furore.
  183. quae quoniam verae nascuntur pectore ab imo,
  184. vos nolite pati nostrum vanescere luctum,
  185. sed quali solam Theseus me mente reliquit,
  186. tali mente, deae, funestet seque suosque.”
  187. has postquam maesto profudit pectore voces
  188. supplicium saevis exposcens anxia factis,
  189. adnuit invicto caelestum numine rector,
  190. quo nutu tellus atque horrida contremuerunt
  191. aequora concussitque micantia sidera mundus.
  192. ipse autem caeca mentem caligine Theseus
  193. consitus oblito dimisit pectore cuncta
  194. quae mandata prius constanti mente tenebat,
  195. dulcia nec maesto sustollens signa parenti
  196. sospitem Erechtheum se ostendit visere portum
  197. namque ferunt olim, classi cum moenia divae
  198. linquentem gnatum ventis concrederet Aegeus,
  199. talia complexum iuveni mandata dedisse:
  200. “gnate mihi longe iucundior unice vita,
  201. gnate, ego quem in dubios cogor dimittere casus
  202. reddite in extrema nuper mihi fine senectae,
  203. quandoquidem fortuna mea ac tua fervida virtus
  204. eripit invito mihi te, cui languida nondum
  205. lumina sunt gnati cara saturata figura,
  206. non ego te gaudens laetanti pectore mittam,
  207. nec te ferre sinam fortunae signa secundae,
  208. sed primum multas expromam mente querelas
  209. canitiem terra atque infuso pulvere foedans,
  210. inde infecta vago suspendam lintea malo,
  211. nostros ut luctus nostraeque incendia mentis
  212. carbasus obscurata decet ferrugine Hibera.
  213. quod tibi si sancti concesserit incola Itoni,
  214. quae nostrum genus ac sedes defendere Erechthei
  215. adnuit, ut tauri respergas sanguine dextram,
  216. tum vero facito ut memori tibi condita corde
  217. haec vigeant mandata, nec ulla oblitteret aetas,
  218. ut simul ac nostros invisent lumina collis,
  219. funestam antennae deponant undique vestem
  220. candidaque intorti sustollant vela rudentes,
  221. quam primum cernens ut laeta gaudia mente
  222. agnoscam, cum te reducem aetas prospera sistet.”
  223. haec mandata prius constanti mente tenentem
  224. Thesea ceu pulsae ventorum flamine nubes
  225. aerium nivei montis liquere cacumen.
  226. at pater, ut summa prospectum ex arce petebat
  227. anxia in adsiduos absumens lumina fletus,
  228. cum primum inflati conspexit lintea veli,
  229. praecipitem sese scopulorum e vertice iecit
  230. amissum credens immiti Thesea fato.
  231. sic funesta domus ingressus tecta paterna
  232. morte ferox Theseus, qualem Minoidi luctu
  233. obtulerat mente immemori, talem ipse recepit.
  234. quae tum prospectans cedentem maesta carinam
  235. multiplices animo volvebat saucia curas.
  236. at parte ex alia florens volitabat Iacchus
  237. cum thiaso satyrorum et Nysigenis silenis
  238. te quaerens, Ariadna, tuoque incensus arnore.
  239. ---quae tum alacres passim lymphata mente furebant
  240. euhoe bacchantes, euhoe capita inflectentes.
  241. harum pars tecta quatiebant cuspide thyrsos,
  242. pars e divulso iactabant membra iuvenco,
  243. pars sese tortis serpentibus incingebant,
  244. pars obscura cavis celebrabant orgia cistis,
  245. orgia quae frustra cupiunt audire profani,
  246. plangebant aliae proceris tympana palmis
  247. aut tereti tenuis tinnitus aere ciebant,
  248. multis raucisonos efflabant cornua bombos
  249. barbaraque horribili stridebat tibia cantu.
  250. talibus amplifice vestis decorata figuris
  251. pulvinar complexa suo velabat amictu.
  252. quae postquam cupide spectando Thessala pubes
  253. expleta est, sanctis coepit decedere divis.
  254. hic, qualis flatu placidum mare matutino
  255. horrificans Zephyrus proclivas incitat undas
  256. aurora exoriente vagi sub limina solis,
  257. quae tarde primum clementi flamine pulsae
  258. procedunt, leviterque sonant plangore cachinni,
  259. post vento crescente magis magis increbescunt
  260. purpureaque procul nantes ab luce refulgent,