In XII Prophetas
Cyril of Alexandria
Cyril of Alexandria. Cyrilli Archiepiscopi Alexandrini In XII Prophetas, Vol 1-2. Pusey, Philip Edward, editor. Oxford: Clarendon Press, 1868.
ἈΒΔΙΟΥ δὴ πάλιν προφητεύει μὲν ἐν καιροῖς ὡς ἔοικεν, καθ’ οὓς καὶ Ἰωήλ, μονονουχὶ δὲ διέλαχε πρὸς αὐτὸν τὴν ὅρασιν, καὶ μερίζεται τὸ διήγημα. ὁ μὲν γὰρ θεσπέσιος [*](Joel iii. 19.) Ἰωήλ ἐπ’ αὐτοῖς ἤδη τέρμασι τῆς αὐτοῦ προφητείας “ Αἴ- “ γυπτος, φησὶν, εἰς ἀφανισμὸν ἔσται, καὶ ἡ Ἰδουμαία εἰς " πεδίον ἀφανισμοῦ ἐξ ἀδικιῶν υἱῶν Ἰούδα, ἀνθ’ ὧν ἐξέχεον “ αἷμα δίκαιον ἐν τῆ γῆ αὐτῶν·” ὁ δὲ τῆς Ἰδουμαίας τὸν ἀφανισμὸν τίνα τε τρόπον καὶ ὅπως ἔσται, κατὰ καιροὺς [*](b) ἀφηγεῖται λεπτῶς. ἐπειδὴ δὲ τοῖς ἐντευξομένοις τῇ τοῦ βιβλίου συγγραφῆ λυσιτελὲς τὸ ἀναμαθεῖν ἀκριβῶς καὶ πρό γε τῶν ἄλλων, τίς μέν ἐστιν ἡ Ἰδουμαία, τί δὲ τὸ συμβὰν αὐτῇ, καὶ τοῦ δὴ χάριν ταῖς ἐκ θείας ὀργῆς ὑπενήνεκται συμφοραῖς, φέρε λέγωμεν, ὡς ἔνι, τὰ τοιάδε σαφῶς τοῖς φιλομαθέσι καταλεπτύνοντες. Ἰδουμαῖοι τοίνυν κέκληνται καὶ εἰσὶν οἱ ἐξ Ἡσαῦ γεγονότες. ἐπειδὴ γὰρ Ἐδὼμ ὠνό- [*](Gen. xxv. 30.) μασται, τουτέστιν γήινος, διά τοι τὸ ἀποδόσθαι τὰ πρω- [*](Coflex Β. [D. aliquoties adhibitus.] 1—3. Sic Β. τοῦ ἐν ἁγίοις πατρὸς ἡμῶν Κυρίλλου ἀρχιεπισκόπου ἀλεζανδρείας, ἐξήγησις ὑπομνηματικὴ εἰς τὸν Προφήτην Ἀβδίου Edd. 4. προφητεύει μὲν ἐν καιροῖς ὡς ἔοικεν Β. προφητεύειν μὲν ἔοικεν ἐν καιροῖς Edd. 5. καὶ assumptum ex Β. 6. θεσπέσιος assumptum ex Β. 7. ἑαυτοῦ Edd. 8. ἡ assumptum ex Β. 9. ἀφανισμοῦ] + ἔσται D. ἐξέχεον B.D. (22. al.) ἐξέχεαν Edd. 15. καὶ του] καί του Edd. 1 7. Haec Ἰδουμαῖοι—γεγονόντες accesserunt ex B.D.)
Ὅρασις Ἀβδιού· τάδε λέγει Κύριος ὁ Θεὸς τῇ Ἰδουμαίᾳ Ἀκοὴν ἤκουσα παρὰ Κυρίου καὶ περιοχὴν εἰς τὰ ἔθνη ἐξαπέστειλεν Ἀνάστητε καὶ ἐξαναστῶμεν ἐπ’ αὐτὴν εἰς πόλεμον. ὅλον ἡμῖν τῆς ἑαυτοῦ προφητείας ἐν τούτοις, ἤγουν τῆς ὁράσεως διερμηνεύει τὸν σκοπὸν, καὶ ὅποι ποτὲ βλέπει διατρανοῖ. [*](b) ὅτι γὰρ ἐπὶ τοῖς ἔσεσθαι μέλλουσι κατὰ τῆς Ἰδουμαίας ἡ ὅρασις αὐτῷ, πειρᾶται πληροφορεῖν. ἐμπεδοῖ γὰρ πρὸς πίστιν τοὺς ἀκροωμένους, καὶ ὅτι πάντη τε καὶ πάντως συμβήσεται τὸ λαλούμενον, ἀναπείθειν πειρᾶται λέγων ὡς ἥκιστα μὲν αὐτοῦ, Θεοῦ δὲ μᾶλλον εἶεν οἱ λόγοι. ἔφη τοίνυν ἀκοὴν ἀκοῦσαι παρὰ Θεοῦ κατὰ τῆς Ἰδουμαίας. καὶ τίς ἂν νοοῖτο πάλιν, εὐθὺς αὐτὸς διεσάφησεν, προσθεὶς ὅτι περιοχὴν εἰς τὰ ἔθνη ἐξαπέστειλεν. ἔθνη δὲ, ποῖα; τὰ τῆς Ἰδουτριμαλιὰς [*](14. Edd. ante Migne. 15. σπηλαίων Edd. 20. αὐτοῦ iid. 23. οὕτω] αὕτη iid. 27. παρὰ] περὶ iid.)
Ἣ καὶ καθ’ ἕτερον τρόπον. τοῖς γὰρ ἔθνεσι τοῖς κύκλω τῆς Ἰδουμαίας ποιεῖσθαι προστέταχε τὴν περιοχὴν, ἤτοι τὴν πολιορκίαν. προστέταχε δὲ οὐχὶ πάντως ἐναργῶς, ἀλλ’ οἷον διανιστὰς ὡς Θεὸς, καὶ καταθήγων ἐπ’ αὐτοὺς, ἃ καὶ τοῖς θείοις ἀναπεπεισμένα νεύμασι προτροπάδην ἀλλήλοις μονονουχὶ διακεκραγότα φασίν Ἀνάστητε καὶ ἐξαναστῶμεν ἐπ’ αὐτὴν εἰς πόλεμον. συνεισβεβλήκασι γὰρ τοῖς ἐξ Ἰσραὴλ [*](d) καταδῃοῦσι τὴν Ἰδουμαίαν καὶ τὰ περίοικα τῶν ἐθνῶν.
Ἴδου ὀλιγοστὸν δέδωκά σε έν τοῖς ἔθνεσιν, ἠτιμωμένος σὺ εἶ [*](2) σφόφρα. ἠ ὐπερηφανία τῆς καρδίας σου ἐπῇρέ σε κατασκηνοῦντα [*](3) ἐν ταῖς ὀπαῖς τῶν πετρῶν, ὑψὼν κατοικίαν αὐτοῦ, λέγων ἐν τῇ καρδίᾳ αὐτοῦ Τις με κατάξει επὶ τὴν γῆν; ἐὰν [*](4) μετεωρισθῇς ὡς ἀετὸς καὶ ἀνὰ μέσον τῶν ἄστρων οῇς νοσσιάν [*](e) σου, ἐκεῖθεν κατάξω σε, λέγει Κύριος.
Ολιγοστὸν αὐτὸν ἐν τοῖς ἔθνεσι τεθεῖσθαί φησι καὶ ἠτιμωμένον διὰ τὸ παντελῶς εὐαριθμήτους γενέσθαι, εἰ πρὸς τῶν ἐπιόντων τὴν πληθὺν συγκρίνοιντο· πλεῖστοι γὰρ, ὡς ἔφην, οἱ κατ’ αὐτῶν τεθηγμένοι. ἢ ὀλιγοστοὺς γενέσθαι φησὶν, ὡς δαπανήσαντος τοῦ πολέμου, καὶ εἰς ὀλίγους περιστήσαντος κομιδῇ τὸ γένος αὐτοῖς. ἐκ πολλῆς δὲ ἄγαν ἀβελτηρίας διακένοις κεχρῆσθαι φυσήμασι τὸν Ἰδουμαῖον ὁ προφητικὸς [*](2. ἤγουν] + τὸν Edd. 5, πιιεῖσθαι προστέταχε hoc ordine B.D.b. 6. πάντως B.D.b. πάντη Edd. 7. τοῖς θείοις ἁ. νεύμασι D.b. Edd. τῶ θείω ὁ. νεύματι Β. 8. διακεκρ. μονονουχὶ b. 9, φασίν b. φησιν D. Edd. 10. πόλεμον] πολιορκίαν b. 12. δέδωκά] τέθεικά F. σὺ εἶ hoc ordine B.D.F. ( ℵ Alex. XII.) cf. Hom. Pasch. x. 156 d. 13. ἡ assumptum ex B. (22. al.) deest in D. 14. ὑψῶν κατοικίαν αὐτοῦ λέγων] ὑψοῦντα ὑψῶντα Edd.] κατ’. σου λέγοντα F. Edd. (Co.) 15. τῇ assumptum ex B.D. deest in F. Edd. (Vat. ℵ) αὐτοῦ] σου F. Edd. (Co.) με κατάξει hoc ordine B.D. (ℵ Alex. XII.) 16. καὶ] + ἐὰν Edd. invitis B.D. ℵ Alex. XII sed cf. Γ’. Pasch. 1. c. 18. φησὶ τεθεῖσθαι inv. ord. B, ἠτιμωμένον ἠτιμημένον Edd. 19. τὴν τῶν ἐπιόντων D.b. 22. ὀλίγους B.b. ὀλιγοστοὺς D. ὀλίγον Edd. 23. κομιδῆ assumptum ex D.b. ante περιστ. ponit B. 24. τὸν Ἰδουμαῖον assumptum ex B.D.)
Εἰ κλέπται εἰσῆλθον πρὸς σὲ ἢ λῃσταὶ νυκτὸς, ποῦ ἂν ἀπεῤῥίφης; οὐκ ἂν ἔκλεψαν τὰ ἱκανὰ ἑαυτοῖς; καὶ εἰ πρυγηταὶ εἰσῆλθον [*](6) πρὸς σὲ, οὐκ ἂν ὑπελίποντο ἐπιφυλλίδας; πῶς ἐξηρευνήθη Ἡσαῦ, καὶ κατελήφθη αὐτοῦ τὰ κεκρυμμένα;
[*](c)Ἤδη φθάσαντες εἴπομεν, ὅτι καὶ ῥωχμὰς ὀρῶν, σπήλαιά τε καὶ διασφαγὰς ἐν πέτραις, δρυμούς τε διερευνώμενοι τοὺς Ἰδουμαίους ἀπέσφαττον, οἱ τοῖς ἐξ Ἰσραὴλ συνεισβεβληκότες καὶ συνεπιτιθέμενοι τῶν ἑτερογενῶν, ὡς ὀλίγους παντελῶς, ἢ μηδένα τοπαράπαν ἰσχῦσαι διαφυγεῖν. ἐπιτωθάζει δὴ οὖν ὁ λόγος αὐτοῖς, καὶ οἱονείπως ἐν ἤθει κατειρωνεύετεαι καί φησιν Εί λῃστρικῆς ἐφόδου πεπείρασο, καί σοι τὰ κλεπτῶν ἐπεφοίτησε γένη, οὐκ ἂν ἠρκέσθησαν τῷ λαβεῖν, [*](d) ἅπερ ἦν εἰκὸς ἀρκέσειν αὐτοῖς; εἰ δὲ δὴ καὶ ἀμπέλου δίκην ἀπετρύγων τινὲς, οὐκ ἂν διέλαθεν ἡ ἐπιφυλλὶς, καίτοι περιεργότατον ὄντα λίαν, τῶν ἀποτρυγᾶν εἰωθότων τὸν ὀφθαλμόν; [*](1. ἔσεσθαι] εἶναι Edd. 4, ἁπανταχῆ] πανταχῆ D. iid. 7, μάτην accessit ex Β. post καταλ. ponit D. κατῴκησας D. Edd. 8. τὸ] τε Edd. 9. ἐναέριον αὐτοῦ] ἐν ἀερίοις αὐτοῖς iid. ἐν ἄστροις αὐτοῖς D. 10. καταῤῥαχθήσῃ] καταρθήσῃ Edd. 15. ἐπιφυλλίδας] Sic edidi ex Β. (XII. qui ἐπὶ φ. divisim habet) ἐπιφυλίδας Β. ἐπιφυλλίδα D. Edd. 17. ῥωχμὸς D. Edd. ῥοχμὰς Β. 22. Haec ἐν ἤθει accesserunt ex B.D. 24. ἠρκέσθησαν] ἤρκεσαν Edd.)
Ἕως τῶ ὁμῶ σου ἐξαπέστειλάν σε· πάντες οἱ ἄνδρες τῆς [*](7) διαθήκης σου ἀντέστησάν σοι, ἠδυνάσθησαν πρὸς σὲ ἄνδρες εἰρηνικοί σου· συνεσθίοντές σοι ἔθηκαν ἔνεδρα ὑποκάτω θοῦ, οὐκ ἔστι σύνεσις ἐν αὐτοῖς. ἐν ἐκείνῃ τῇ ἡμέρᾳ, λέγει Κύριος, [*](8) ἀπολῶ σοφοὺς ἐκ τῆς Ἰδουμαίας καὶ σύνεσιν ἐξ ὄρους Ἡσαῦ. [*](a 358 A.) καὶ πτοηθήσονται οἱ μαχηταί σου ὁ ἐκ Θαιμὰν, ὅπως ἐξαρθῇ [*](9) ἄνθρωπος ἐξ ὄρους Ἡσαῦ, διὰ ὦι σφαγὴν καὶ τὴν ἀσέβειαν [*](10) τὴν εἰς τὸν ἀδελφόν σου Ἰακώβ· καὶ καλύψει σε αἰσχύνη, καὶ ἐξαρθήσῃ εἰς τὸν αἰῶνα· ἀρ’ ἦς ἡμέρας ἀντέστης ἐξεναντίας [*](11) ἐν ἡμέρᾳ αἰχμαλωτευόντων ἀλλογενῶν δύναμιν αὐτοῦ, καὶ ἀλλότριοι εἰσῆλθον εἰς πύλας αὐτοῦ καὶ ἐπὶ Ἱερουσαλὴμ [*](b) ἔβαλον κλήρους, καὶ σὺ ἦς ὡς εἷς ἐξ αὐτῶν.
Οτε κωλύειν ἤθελον τοὺς ἐξ Ἰσραὴλ οἰκοδομοῦντας τὸν νεὼν καὶ τὴν ἁγίαν πόλιν ἀνατειχίζοντας, οἱ ἐξ αἵματος Ἡσαῦ, ὁμοψυχίας συνθήκας πρὸς τὰ περίοικα τῶν ἐθνῶν [*](3. καὶ assumptum ex Β. deest in D. 5. ἔρευναν] ἐρεύνας Edd. φυλλὰς] + μὴ iid. 12. ἠδυνάσθησαν] ἠδυνήθησαν F. (22. al.) 13. Haec συνεσθίοντές σοι accesserunt ex Β. (22. al.) desunt in D. 14. ἐκείνῃ τῇ ἡμέρᾳ hoc ordine B.D. (ℵ Alex. XII.) 16. ἐξαρθῇ habet D. 18. ἐς τὸν ἀδελφόν Β. (Alex. XII notat haec vv. Σ esse.) cf. infra et in Es. 311 a, Hom. Pasch. x. 156 e. τὴν κατὰ τοῦ ἀδελφοῦ F. κατ’ ἀδελφοῦ Edd. καὶ prius assumptum ex Β. (Alex.) cf. in Es. 1. c. Hora. Pasch. I. c. 20. ἡμέρᾳ B. (Alex.) cf. in Es. 1. c. ἡμέραις Edd. (Vat.) 21. εἰς] + τὰς F. (Alex.) 24. νεὼν] ναὸν D. Edd. 25. τὰ περίοικα B.D. τοὺς περιοίκους Edd.)
Καὶ μὴ ἐπίδης ἦμέραν ἀδελφοῦ σου ἐν ἦμέρᾳ ἀλλοτρίων, κὼ μὴ [*](12) ἐπιχαρής ἐπὶ τοὺς υἱοὺς Ἰούδα ἐν ἧμέρᾳ ἀπωλείας αὐτῶν, καὶ μὴ μεγαλοῤῥημονήσης ἐν ἡμέρᾳ θλιψεως, μηδὲ εῖσέλθης εἰς πύλας [*](13) λαῶν ἐν ἦμέρᾳ πόνων αὐτῶν· μηδέ ἐπίδης καὶ οὐ τὴν συνσγωγὴν αὐτῶν ἐν ήμέρᾳ ὀλέΘρου αὐτῶν, μηδὲ συνεπιθῇ ἐπί τῆν δύναμιν αὐτῶν ἐν ἡμέρᾳ ἀπωλείας αὐτῶν· μὴ ἐπιοτῆς ἐπὶ [*](d) τὰς διεκβολὰς αὐτῶν, τοῦ ἐζολοθρεῦσαι τοὺς ανασωζομένους [*](14) αὐτῶν, μηδὲ συγκλείσης τοὺς φεύγοντας ἐξ αὐτῶν ἐν θλίψεως.
[*](2. ἐξαρῇ habet D. ἐξαρθῇ correxit Migne. 3. ἀπόλοιτο Edd. 4. οὖν pro γοῦν iid. 5. δτι] ἐν τῷ iid. 12. καθ’ ἢν iid. 14. κλήρῳ λαχόντων] κύκλῳ μαχούντων iid. 16. καὶ τοῖς] καίτοι iid. 20. ἐπίδῃς] ἐπίδοις F. (Alex.) 22. μεγαλορημονήσῃς Edd. 23. μηδὲ ἐπίδῃς Β. cf. Hom. Pasch. χ. 157 a. καὶ μὴ ἐπίδοις F. (23.) καὶ μὴ pro μηδὲ Edd. (22. al.) τὴν om. F. Edd. 25. μὴ Β. μηδὲ Edd. (A.V. c.) 26. ἀνασωζ. ] + ἐξ F. Edd. (22. al.))Απαριθμεῖται δὴ πάλιν τὰ τῶν Ἰδουμαίων ἐγκλήματα, σκληροὺς καὶ ἀφιλοικτίρμονας γεγονότας δεικνύων. ἐσχημάτισται δὲ ὁ λόγος, οἱονεὶ πληττομένοις τε ἤδη καὶ αἰκιζομένοις, ἐπιφωνοῦντος Θεοῦ καὶ τὸν τῆς ἁμαρτίας τρόπον [*](e) κατονειδίζοντος. τὸ δὲ ἐπιδεῖν ἐστι τὸ ἐπιγελᾶσαί τε καὶ ἐφησθῆναι κάμνουσιν ἀδελφοῖς, καὶ δυμησίας ἀφορμὴν τὰς τῶν ἑτέρων ποιεῖσθαι συμφορὰς, καίτοι τῆς θείας λεγούσης γραφῆς, μὴ δεῖν ὅλως ἐπιμειδιᾶν τοῖς κάμνουσιν. ἐν δὲ καὶ τῷ μὴ ἐπιχαρῇς καὶ τοῖς λοιποῖς, ἀπαριθμεῖται δὴ πάλιν τὰ τοῦ ῾ Ιδομαίου ἐγκλήματα, σκληρὸν καὶ ἀφιλοικτίρμονα γεγονότα δεικνύων, καὶ τοῦτο εἰς ἀδελφούς. μὴ γὰρ δή φησιν ἐν ἴσῳ τοῖς Ἀσσυρίοις εἴσω καὶ αὐτὸς ἐπείγου πυλῶν, οὐ [*](360 Α. a) χεῖρα τὴν ἐπαμύνουσαν εἰσφέρων, ὡς ἀδελφοῖς, καταδῃώσων δὲ μᾶλλον. καὶ μὴ ἐπίδης συναγωγὴν ἀθλίως ἀθλίως ὀλοθρευομένην· μήτε μὴν ἐπιφορτίσῃς τοῖς παρὰ σοῦ σφόδρα κατηχθισμένοις· νοῖς· μήτε μὴν τοῖς φεύγουσιν ἕσο πάγη, τηρῶν τὰς διεκβολὰς καὶ βρόχους ἱστὰς, ὡς ἂν μηδεὶς ἀνασώζοιτο ταῖς σαῖς ἐναλοὺς ἀφιλοστοργίαις, κἂν εἰ τὸ τῶν δυσμενῶν δία. δράμῃ ξίφος. πανταχῆ δὲ ὁ λόγος τῆς Ἰδουμαίων ἀπανθρωπίας κατηγορεῖ, ἵνα δὴ πάλιν ὅσιόν τε καὶ ἀνεπίληπτον [*](b) ἀληθῶς τὸ θεῖον ὁρῷτο κρῖμα, κολαζομένων μένων ἐν δίκῃ τῶν ἐκεῖνα πεπλημμεληκότων.
[*](15)Διότι ἐγγὺς ἡ ἡμέρα τοῦ Κυρίου ἐπὶ πάντα τὰ ἔθνη· ὅν τρόποι ἐποίησας, οὕτως ἔσται σοι· τὸ ἀνταπόδομά σου ἀνταποδοθήσεταί [*](16) σοι εἰς κεφαλήν σου. διότι ὅν τρόπον ἔπιες ἐπί τὸ ὄρος τὸ ὅγιόν μου, πίονται πάντα τά ἔθνη οἶνον, πίονται καὶ καταβήσονται, [*](17) καὶ ἔσονται καθὼς οὐχ ὑπάρχοντες· ἐν δὲ τῶ̣ ὄρει [*](e) Σιὼν ἔσται ἡ σωτηρία, καὶ ἔσται ἅγιον.
[*](1. Ἰδουμαίων] Ἰουδαίων Edd. 5. τε om. Β. 8. καὶ assumptum ex B. 9. κοὶ] δὲ Edd. δὲ καὶ Migne. ἀπαριθμεῖ iid. 14. καὶ assumrtum ex Β. 15. παρὰ] πρὸ Edd. κατηχθημένοις iid. 16. διαβαλὰς iid. 18. διαδράμῃ] διαδράσῃ iid. 21. ἀληθῶς accessit ex Β. 23. ἡ ἡμέρα τοῦ B.F. (Alex.) ἡμέρα Edd. (Vat.) ἢ ἡμέρα ν] 25. σοι assumptum ex Β. (22 al.) cf. in Es. 635 a. Statim ἐπὶ pro εἰς F. Edd. (68. al.) 26. καταβήσονται] ἀναβήσονται Β. (22. al.) sed cf. e. infra.)
Ἐν τῇ ἡμέρᾳ ἐκείνῃ ἀναστήσω τὴν σκηνὴν Δαυεὶδ τὴν πεπτωκυῖαν καὶ ἀνοικοδομήσω τὰ πεπτωκότα αὐτῆς καὶ τά κατεσκαμμένα αὐτῆς ἀναστήσω καὶ ἀνοικοδομήσω αὐτὴν καθὼς αἱ [*](12) ἡμέραι τοῦ αἰῶνος· ὅπως ἐκζητήσωσιν οἱ κατάλοιποι τῶν ἀνθρώπων [τὸν Κύρωι] κὼ πάντα τὰ ἔθνη ἐφ’ οὕς ἐπικέκληται τὸ ὄνομά μου ἀπ’ αὐτοὺς λέγει Κύριος ὁ ποιῶν ταῦτα.
[*](350 Α. a)Ὑπέσχετο λέγων, ὡς οὐκ ἂν εἰς τέλος ἐξολοθρεύσειε τὸ ἐξ Ἰακὼβ γένος, ἀλλ’ εἰ καὶ λικμῷ τρόπον τινὰ διεῤῥιμμένοι· καὶ γὰρ ξένοι τε καὶ ἐπήλυτοι γενήσονται, πατρίδος καὶ οἴκων ἐξεωσμένοι, βάρβαρόν τε καὶ ἀλλοδαπὴν οἰκοῦντες χώραν· ἀλλ’ οὐκ ἂν συντριβεῖεν εἰσάπαν, οὔτε μὴν εἰς ὄλεθρον οἰχήσονται παντελῆ. ταύτῃτοί φησιν ὅτι καὶ ἀναστήσει καίτοι πεσοῦσαν τὴν σκηνὴν Δαυεὶδ, ἐγερεῖ δὲ αὐτῆς τὰ κατερριμμένα, καθὼς αἱ ἡμέραι τοῦ αἰῶνος, τουτέστιν, [*](b) εἰς ἡμέρας μακράς. δεῖγμα δὲ τοῦτο γενήσεσθαί φησι καὶ πληροφορίαν τοῖς ἄλλοις ἔθνεσι τοῖς τε ὁμόροις καὶ ἀπωτάτω, τοῦ χρῆναι λοιπὸν ἐπιστρέφειν πρὸς Θεὸν καὶ αὐτὸν [*](3. ὠλισθηκότας Edd. invitis Α. Β. δὲ pro μὲν iid. 5. ἰσαρίθμους pro ἰσοστάθμους iid. τετίκασι Α. 8. τὰ alt. om. Edd. (311.) 10. ἐκζητήσωσιν + με F. Edd. (22 al.) 11. Haec τόν κύριον in mg. add. Β. (Alex.) 12. κύριος] κύριος ὁ Θεὸς (Alex.) cf. infra 351 a. ποιῶν] -f πάντα Edd. (Vat.) invitis A.B. (Alex. XII.) 13. ἐξολοθρευθεῖεν Α. 14. ἐῤῥιμμένοι Edd. invitis A.B. 15. Haec καὶ γὰρ assumpta ex B. ἐπήλυτοι A.B, [ἐπίλυτοι Α.] ἐπήλυδες Edd. Statim γένωνται iid. invitis A.B. 16. ἐξεωσμένοι] Sic edidi ex Α. qui dedit ἕξεως μὲν οἱ (sic). Edebatur ἐξωσμένοι. 17. ἀλλ’] + οὖν Edd. 19. Haec καίτοι πεσοῦσαν accesserunt ex A.B. 21. τοῦτο B. τούτου Α. Edd. Statim γενήσεται iid. invitis A.B. 22. πληροφορία iid. ἄλλοις] + καὶ Β. τοῖς ante ἀπωτ. add. iid. 23. Quae sequuntur partim citantur in Cat. in Acta SS. Apost. siipra cit. 335, 473. Contuli cum d tantum. πρὸς] + τὸν d. Edd.)
Ὁ μὲν οὖν τῆς ἱστορίας ἐν τούτοις λόγος· ὁ δὲ ἐσωτέρω καὶ ἀληθέστερος εἴη ἃν ἐν Χριστῷ. ἐπειδὴ γὰρ ἐκ νεκρῶν ἀνεβίω, τὴν εἰς θάνατον αὐτοῦ πεσοῦσαν σκηνὴν, τουτέστι τὴν ἀπὸ γῆς σάρκα, ἐγείραντος τοῦ Θεοῦ καὶ Πατρὸς, τότε [*](d) δὴ τότε πάντα τὰ ἀνθρώπινα πρὸς τὸ ἀρχαῖον ἀνέστη σχῆμα, καὶ πάντα ἡμῶν τὰ κατερριμμένα πρὸς νέαν ὄψιν ἐνήνεκται. “Εἴ τις γὰρ ἐν Χριστῷ καινὴ κτίσις,’ κατὰ τὰς γραφάς· [*](2 Cor. x. 17.) συνεγηγέρμεθα γὰρ αὐτῷ. καὶ κατέσκαψε μὲν ὁ θάνατος τὰς ἁπάντων σκηνὰς, ἀνῳκοδόμησε δὲ ὁ Θεὸς καὶ Πατὴρ ἐν Χριστῷ· καὶ τοῦτο ἡμῖν οὐκ εἰς χρόνον ὑπάρξει μεμετρημένον, ἀλλ’ εἰς ἡμερας αἰῶνος· ἀναπόβλητον γὰρ ἐν ἡμῖν τὸ τῆς ἀφθαρσίας ἀγαθὸν, καὶ οὐκ ἔτι κρατήσει θάνατος τῶν ἐν Χριστῷ σεσωσμένων. τότε δὴ τότε καὶ οἱ [*](e) κατάλοιποι τῶν ἀνθρώπων μετὰ τοὺς πεπιστευκότας ἐξ Ἰσραὴλ τὸν φύσει τε καὶ ἀληθῶς ἐγνώκασι Θεὸν, τῆς ἀρχαίας ἐκείνης καὶ βεβήλου πλάνης ἀποφοιτήσαντες. οὐ γὰρ ἦν [*](1. οὐ pro που (sic) Α. 2. τοῦ Θεοῦ om. Β. 3, λέγει Α. τοῦ τοῦ assumptum ex Α. Β. σκηνὴν Α.] 5, Hoc τότε accessit ex Α. 7, αὐτοῖς Α. Statim ὑποσκευασ. Edd. invitis Α.Β. 8. μὲν om. Α. 9. τοὺς assumptum ex Α.Β. 11. καθὼς Edd. 13. εἶεν Α. ἐν Α. d. ἐπὶ Edd. 15. ἐγείροντος Α. invito d. 16. τότε et τὰ ἀνθρώπινα — σχῆμα καὶ πάντα accesserunt ex Α.Β. d. 17. τὰ assumptum ex iisdem. 18. ὅτις γὰρ d. Edd. ἥτις [A.B.] ἐστιν ἡ Β. τὴν γραφήν Edd. invitis omnibus. Statim συνεγηγέρθαι δὲ pro συνεγ. γὰρ (sic) Α. 21. ἡμῶν Α. 24. τότε alt. assumptum ex Α.Β. 25. κατὰ pro μετὰ Edd.)
Ἰδοὺ ἡμέραι ἔρχονται, λέγει Κύριος, καὶ καταλήψεται ὁ ἀλοητὸς [*](b) τὸν τρυγητὸν, καὶ περκάσει ἡ σταφυλὴ ἑ τῷ σπόρω, κα ἀποσταλάξει τὰ ὄρη γλυκασμὸν, καὶ πάντες οἱ βουνοί σύμφυτοι [*](14) ἔσονται· καὶ ἐπιστρέψω τὴν αἰχμαλωσίαν τοῦ λαοῦ μου ἱσραὴλ, καὶ οἰκοδομήσουσι πόλεις τὰς ἠφανισμένας καὶ κατοικήσουσι, καὶ καταφυτεύσουσιν ἀμπελῶνας καὶ πίονται τὸν οἶνον αὐτῶν, [*](15) καὶ φυτεύσουσι κήπους καὶ φάγονται τὸν καρπὸν αὐτῶν. καἰ καταφυτεύσω αὐτοὺς ἐΜ τῆς γῆς αὐτῶ, κω οὐ μὴ ἐκσπασθῶσιν [*](c) οὐκέτι ἀπὸ τῆς γῆς αὐτῶι ἧς ἔδωκα αὐτοῖς λέγει ὁ Θεὸς ὁ Παντοκράτωρ.
[*](1. Χριστόν] + ὅτι Edd. invitis Α. Β. μὴ et τοῦ σίτου—ἐὰν δὲ desunt in Edd. 2. εἰς τὴν γῆν om. Β. 4, ἐκ τῆς γῆς desunt in Edd. 5, δὴ assumptum ex Α. ἂν ἐγερῶ Β. invito Α. 6. καὶ] + τὴν Edd. 8. τὰ προηγγελμένα Α. τὸ προηγγελμένον Edd. 9, ποιῶν] + πάντα Edd. ante Migne. Statiin ταῦτα om. Β. 10, Haec πάντη τε καὶ assumpta ex Α. Β. 11. καὶ om. Β. 12. ἐν δόξη τε καὶ ἐξουσίᾳ Α. 14, ἀλωητὸς (sic) ο Edd. ἁλὸς (sic) Α. 16, ἀποστάξει Α. 17, ἀποστρέψω F. (Co.) τοῦ om. Α. (XII.) ig. καταφυτεύσουσιν Α. Β. (Alex. XII manu prima.) φυτεύσουσιν Edd. (Vat.) 20. φυτεύσουσι Α. Β. (XII.) ποιήσουσι Edd. (Vat. XII mg.) τὸν om. Edd. 22. ἀπὸ] ἐκ V. (42.) 23. ὁ Θεὸς ὁ Παντοκράτωρ A.B.F. (Alex. XII.) ὁ alt. deest in Vat.] Παντοκράτωρ ὁ Θεός Edd. (91, 153,))Αὐτὸ δὴ σαφῶς ἡρμήνευσεν, ὅπερ ἔφην. καὶ εἰ μέν τις ἕλοιτο παχεῖάν τε καὶ ἱστορικὴν ποιεῖσθαι τὴν ἀφήγησιν, ἔρει δὴ πάλιν ἐκεῖνο, ὡς ἐπήγγελται σαφῶς τοῖς τὴν αἰχμαλωσίαν ὑπομεμενηκόσι τὴν ἐπάνοδον, καὶ ὅτι τὴν ἑαυτῶν καθέξουσι γῆν, πόλεις τε καὶ οἴκους ἀναδειμάμενοι, καὶ ἐν καλῷ τῆς εὐημερίας λοιπὸν γεγονότες, τὰ ἐξ ἀγρῶν συλλέξουσιν ἀγαθὰ, καὶ τῷ γηπονεῖν ἐγκείσονται μετ’ εὐφροσυνης καὶ χαρᾶς, ὡς ἀδιάλειπτον αὐτοῖς τὸν ἐπί γε ταῖς τῶν [*](d) ἡδίστων συγκομιδαῖς γενέσθαι πόνον, τῶν ἐξ ἅλωνος ἀγαθῶν συμποδιζόντων αὐτοῖς τὸν τρύγητόν, παρατείνοντος δὲ αὖ καὶ τοῦ τρυγητοῦ πάλιν εἰς τὸν τοῦ σπόρου καιρὸν, ὡς ἐκ ληνοῦ καὶ δρεπάνης καὶ βοτρύων αὐτῶν μεταφοιτᾶν τὸν γηπόνον ἔπι τὰ τῶν πεδίων ἀρόσιμα, καὶ τῆς ἅλω τὴν κόνιν ἀπονιψάμενον, τῶν ἐπὶ ληνοῖς ἔχεσθαι φροντισμάτων.
Εἰ δὲ δὴ λεπτότερον καὶ πνευματικώτερον τῇ τῶν προκειμένων θεωρίᾳ προσβαλεῖν ἐθέλοιμεν, πρέποι ἃν εἰκότως ἐκεῖνο [*](e) νοεῖν. ἐπειδὴ γὰρ, ὡς ἔφην, ἀνεβίω Χριστός· ἤγειρε γὰρ ὁ Πατὴρ τὴν σκηνὴν τοῦ Δαυεὶδ, καὶ ἀνῳκοδόμησεν αὐτῆς τὰ κατεσκαμμένα, πολλὴ καὶ ἀμφιλαφὴς τῶν πνευματικῶν ἀγαθῶν ἡ μέθεξις ἐπὶ πάντας γέγονεν ἀνθρώπους Ἕλληνας τε καὶ Ἰουδαίους· “Εἷς γὰρ ὁ Θεὸς, ὃς δεδικαίωκε περιτομὴν ἐκ [*](Rom.iii. 30.) “πίστεως, καὶ ἀκροβυστίαν διὰ πίστεως.” πλείστη δὴ οὖν οση τῶν πνευματικῶν καρπῶν τοῖς πεπιστευκόσιν ἡ χορηγία [*](a 352 Α.) η δία τῶν ἐπιγείων καρπῶν εὖ μάλα κατασημαίνεται. πλῆθος γὰρ ἔσται, φησὶ, σίτου καὶ οἴνου. παραδεξόμεθα δὲ νῦν τὸν μὲν σῖτον εἰς ἰσχὺν, δῆλον δὲ ὅτι τὴν πνευματικήν· γέγραπται γὰρ ὅτι “καὶ ἄρτος στηρίζει καρδίαν ἀνθρώπου,” [*](Ps. ciii. 15.) [*](1. ἔφη Edd. εἶπα τίς pro εἰ μέν τις Α. invito b. 2. τε assumptum ex Α b 3. ἣ om. b. ’δε pro δὴ Α. 4. ἐξ αὐτῶν pro ἑαυτῶν Α. 8. τῶν· ἡδίστων Β. ἡδίσταις Edd. 9. ἅλωσις (sic) Aubertus. ἅλωος e suo Migne. 10. συμποδιζ. Α. Β. συγκομιζ. Edd. πάρα τινος pro παρατείνοντος (sic) Α. κοὶ om. Β. 11, πάλιν assumptum ex Α.Β. 16. προσβάλλειν Β 17. γὰρ alt. assumptum ex Α. Β. b. 18. αὐτοῖς Edd. invitis A.B. b 21. Κύριος pro Θεὸς Α. 23. ὅση assumptum ex Α. ἐπιγείων pro πνευματικῶν (sic) Α. 24. ἣ] Sic correxi post Migne. ἡ Edd. 25. φησὶ σίτου hoc ordine Β. νῦν om. Α. 26. δὲ assumptum ex A.B. 27. ὅτι assumptum ex Α.)
ΤΕΛΟΣ ΤΗΣ ΕΙΣ ΤΟΝ ΠΡΟΦΗΤΗΝ ΑΜΩΣ ΕΡΜΗΝΕΙΑΣ.
[*](1. τότε alt. et ἁπάσης asaumpta ex Α. Β. 7, κλήρων] + καὶ Edd. 8. σαφηνίζει iid. 9, αὐτῆς iid. invito Α. ἔδωκα Β. ἔδωκεν Edd. 10. καὶ ἡ κλῆσις Α. Β. Edebatur ἡ ἐκκλησία. 12—14. Χριστόν desunt in Edd. 13, 14. τῷ alt. et τῶν αἰώνων om. Α. 15. Sic Β.)