Historia ecclesiastica (fragmenta ap. Photium)
Philostorgius
Philostorgius. Kirchengeschichte. Bidez, Josef, editor. Leipzig: Hinrich, 1913.
1. Ὅτι φιλσοτόργιος, καὶ ἐν ἄλλοις πολλοῖς Στελίχωνος κατατρέχων, καὶ τυραννίδος ἔνοχον γράφει· καὶ ὡς Ὀλύμπιός τις τῶν μαγίστρων, φερόμενον κατὰ τοῦ βασιλέως ἐν τῷ παλατίῳ τὸ ξίφος ἀντιλαβὼν τῇ χειρί, ἐαυτὸν μὲν ἐλυμήνατο, τὸν βασιλέα δὲ διέσωσεν, καὶ συνεργὸς αὐτῷ κατέστη πρὸς τὴν ἀναίρεσιν Στελίχωνος κατὰ τὴν Ῥάβενναν διατρίβοντος.
Ἀλλοι δὲ οὐκ Ὁλύμπιον, ἀλλ’ Ὀλυμπιόδωρόν φασιν· οὐδ’ ἐπαμῦναι τῷ βασιλεῖ, ἀλλ’ ἐπιβουλεῦσαι τῷ εὐεργέτῃ Στελίχωνι καὶ εἰς τυραννίδα συκοφαντῆσαι αὐτόν. καὶ οὐδὲ μάγιστρον τηνικαῦτα εἶναι ἀλλ’ ὕστερον, μετὰ τὸν ἄδικον τοῦ Στελίχωνος φόνον, ἔπαθλον τὴν ἀξίαν λαβεῖν. ἀλλ’ οὐκ μακρὰν μακρὰν καὶ αὐτὸν ῥοπάλοις ἀναιρεθένῖα τῆς μιαιφονίας τὴν δίκην ἀποτῖσαι τῷ Στελίχωνι.
2. Ὅτι κατὰ τοὺς προειρημένους χρόνους Ἀλλάριχος ε Γότθος γένος, περὶ τὰ τῆς Θρᾴκης ε ἄνω μέρη δύναμιν ἀθροίσας, ἐπῆλθεν [*](6f u. ob. S. 135, 13 ’ vgl. Zosim. V34f. Sozomen. IX 4, 7 f. Oros. Histor. VII 38, 5. Chronic, min. ed. Mommsen I 300 a. 408. Cedren. I 587, 19 ff. Theophan. 80, 6 — –13 vgl. Olympiodor. 2 u. 8. Zosim. V –35 u. 44 ff — –s S. 141, 3 vgl. Zosim. V b, 5 ff. 26 u. 29. Eunap. Fragm. 65. Sozomen. VIII 25 u. IX 4. Hieronym. Epist. 60 16. Claudian. In Rufin. II 187 ff u. oft) [*](1 Titel rot geschrieben B | 4 ob die Stelle lückenhaft? | 8 »contexuit . . . Caput illud Photius summa cum neglegentia. quippe cum dicendum fuerit Olym- piodorum plane dissentire a Philostorgio de Stilichone atque Olympio, egregius patriarcha dixit ab aliis non Olympii sed Olympiodori nomen Stilichonis eversori dari, quasi uUa de hominis notissimi (cf. Gothofredus ad cod. Theodos. XVI 5, 42) nomine flubitatio umquam cuiquam fuerit, nedum Olympiodoro.« e Mendelssohn der Zosimus Ausgabe S. XLVIII Anm.; war wirklich der Bericht des Photius schon in Unordnung? ist nicht vielmehr später e der Name des Olympiodor ß einer ümlichen Anderung geworden? hat Philostorgius selbst (nicht erst Photius wie Mendelssohn ebd. gesagt hat) die Version des Olympiodor ähht? s. Prolegomena | 9 ἐπιβουλεῦσαι u. 12/13 ῥοπάλοις ἀναιρεθέντα . . . δίκην vgl. Οlympiod. 8 | 13 μιαιφονίας vgl. ebd. 2 | 14 Ἀλάριχος ed., u. so immer | 15 περὶ oder παρὰ? undeutlich B περὶ Μ)
3. Ὅτι, Στελίχωνος ἀνῃρημένου, οἱ συνόντες βάρβαροι τὸν ἐκείνου παῖδα λαβόντες τὴν ταχίστην ᾤχοντο. καὶ τῇ Ῥώμῃ πλησιάσαντες, τὸν μὲν ἐφεῖσαν εἴς τι τῶν ἀσύλων ἱερὸν καταφυγεῖν, οἱ δὲ τὰ τῆς πόλεως πέριξ ἐπόρθουν, τὸ μὲν τῷ Στελίχωνι τιμωροῦντες, τὸ δὲ λιμῷ πιεζόμενοι. ἐπεὶ δὲ παρὰ ὀνωρίου γράμμα κρεῖττον τῆς ἀσυλίας γενόμενον ἀναιρεῖ τὸν Εὐχέριον, διὰ ταῦτα συμμίξαντες οἱ βάρβαροι Ἀλλαρίχῳ εἰς τὸν πρὸς Ῥωμαίους αὐτὸν ἐξορμῶσι πόλεμον.
Ὁ δὲ θᾶττον καταλαμβάνει ε τὸν Πόρτον. μέγιστον δὴ νεώριον Ῥώμης, λιμέσι τρισὶ περιγραφόμενον καὶ εἰς πόλεως μικρᾶς παρατεινόμενον μέγεθος· ἐν τούτῳ δὲ καὶ ὁ δημόσιος ἅπας σῖτος κατὰ παλαιὸν ἔθος ἐταμιεύετο. ἑλὼν ε δὲ ῥᾷον τὸν Πόρτον, καὶ σιτοδείᾳ ἢ ταῖς ἄλλαις μηχαναῖς πολιορκήσας τὴν Ῥώμην κατὰ κράτος αἱρεῖ· καὶ ψηφισαμένων τῶν Ῥωμαίων τοῦτο γὰρ αὐτοῖς [*](3 ff vgl. Oros. Histor. VII 38, 2 ff. e Sozomen. IX 4, 7 — 6 f vgl. Zosim. V Olympiodor. 2 — 8 u. ob. S. 134, 16 f vgl. Oros. Histor. Vil 38, 1. Sozomen. IX 4, 1. Zosim. Y 32, 1 — —18 vgl. Zosim. V 34, 5. 3.5, 3 f u. 37, 4. 6. Olympiodor. 6. Sozomen. IX 4, 8. Oros. Histor. VII 38, 6 — 18 f vgl. Zosim. V 35, 6 — —S. S. 142, 3 vgl. Zosim. VI 6 f. Olympiodor. 3. Sozomen. IX 8, 1. Socrat. VH 10, 4f) [*](* 18—22 e Niceph. H. E, XHI 35 PG 140, 1041 B 7 u. C) [*](5 τὸν > e ed. | 7 ἀγωνίας ed. | 10/11 προνεγκεῖν B, coit. 15 τι Bidez τινα B, vgl. Zosim. V 35, 4: ἔν τινι τῶν . . . ἐκκλησιῶν | ob ἱερῶν? 16/17 τὸ μὲν — τὸ δὲ Val. τ(ῶν) μὲν — τῶν δὲ B | 17 π(αρὰ) B | 19 ἐξορ- μῶσι] ἐξαρτῶσι, aber ορμῶσι am Rand, B ἐξορμῶσι Μ, s. Register | 20 καταλαμβάνει vgl. Zosim. VI (J, 2 S. 287, 12 | δὴ] δὲ Gothofred. | 21 περιγραφόμενοσ B, corr. Nie. | 22 παρατεινόμενος Val. | καὶ > δ ed. | 23 ἑλῶν u. 25 ψηφισαμένων vgl. Sozomen. | 24 ἢ] καὶ Bochart | πολυορκήσασ B, corr. Μ | 25 αἱρεῖ ε Gothofred. αἴρει B, vgl. Zosim. VI 6, 1 S. 287,9)
Οὑτος δὲ λοιπὸν μετὰ τὴν ἀναγόρευσιν τὸ λείψανον τῶν Ῥβμαίων, ὅπερ ὁ λιμὸς αὐτὸς καὶ ἡ ἀλληλοφαγία ὑπελείπετο, τροφὴν αὐτοῖς κομίζειν ἀπὸ τοῦ Πόρτου ε ἐφίησιν. εἶτα τὸν Ἄτταλον λαβὼν στρατηγοῦ σχῆμα πληρῶν αὐτῷ, ἐπὶ τὴν Ῥάβενναν κατὰ Ὀνωρίου στρατεύει. καὶ κελεύει Ἄτταλος τὸν Ὀνώριον τὸν ἰδιώτην ε βίον, καὶ τῶν τοῦ σώματος ἀκρωτηριῶν τῇ περιτομῇ τὴν τοῦ ὅλου σωτηρίαν ὠνήσασθαι.
Σάρος δέ, ὃς ε μετὰ Στελίχωνα τὴν στρατηγικὴν ἀρχὴν δεδωκότος εἶχεν, συμβαλὼν Ἀλλαρίκῳ, κρατεῖ τῇ μάχῃ καὶ τῆς Ῥαβέννης ἀποδιώκει. ὁ δὲ τὸν Πόρτον καταλαβών, ἀποδύει μὲν τῆς βασιλείας τὸν Ἄτταλον, οἱ μέν φασιν μὴ εὔνουν εἶναι διαβληθέντα, οἱ δὲ διότι σπονδὰς διενοεῖτο πρὸς Ὀνώριον θέσθαι, καὶ τὸ δοκοῦν ἐμποδὼν ἑστάναι δέον ἡγεῖτο προαποσκευάσασθαι. μετὰ τοῦτο πρὸς ‘Ράβενναν ὁ Ἀλλάρικος ἐπανελθὼν καὶ σπονδὰς προτείνων, ὑπὸ τοῦ προειρημένου διεκρούσθη Σάρου, φαμένου τὸν δίκας ὀφείλοντα τῶν τολμηθέντων μὴ ἂν ἄξιον εἶναι φίλοις συντάττεσθαι.
Ἐκεῖθεν Ἀλλάριχος ὀργισθεὶς μετὰ ἐνιαυτὸν τῆς προτέρας ἐπὶ τὸν Πόρτον ἐφόδου ὡς πολέμιος ἐπελαύνει τῇ Ῥώμῃ. καὶ τὸ ἐντεῦθεν τῆς τοσαύτης δόξης τὸ μέγεθος καὶ τὸ τῆς δυνάμεως περιώνυμον ἀλλόφυλον πῦρ καὶ ξίφος ε πολέμιον καὶ αἰχμαλωσία βάρβαρος. ἐν ἐρειπίοις δὲ τῆς πόλεως κειμένης, Ἀλλάρικος τὰ κατὰ Καμπανίαν ἐληΐζετο, κἀκεῖ νόσῳ φθείρεται.
[*](2 vgl. Sozomen. IX 9, 1 — 5 vgl. Olympiodor. 4 — 7 vgl. Zosim. VI 7, 2. SozomeD. IX 8, 2 — 7 f vgl. Procop. De bello Vandal. I 2 S. 317, 11 — –10 vgl. Zosim. VI 8. Olympiodor. 13. Sozomen. IX 8, 5 — 11 ff u. 17 ff vgl. Sozomen. IX 9, 3 — 13 f vgl. Zosim. VI 9—12. ε Olympiodor. 13 — 15 vgl. Sozomen. 8, 9 f — –24 vgl. Sozomen. IX 9, 4. Olympiodor. 3. Socrat. VII 10, 4 — 24f vgl. Jordan. Get. 156 f. Procop. De bello Vandal. I 2 S. 818, 17. Olympiodor. 10)[*](* 8—12 ε Niceph. H. E. XIII 35 PG 146, 1044 C 5 u. D 8 — 24 1045 ebd. 1045 Β 2)[*](1. 5 u. 7 f 8. ähnlicbe ücke bei Olympiod. 3f u. 13 | 5 αὐτὸσ aus αὐτῶ corr. B Ι 8 Ι vgl. Olympiod. 13 [hier von Attalus selbst gesagt] gesagt]: τὸν ἰδιώτην . . . βίον ἀνθῃρημένος | 9 ἀκρωτηρίων Νic. | 19 ἄν ἄξιον Bochart ἀνάξιον B | 21 πολέμιον ed.)4, Ὁ δὲ τῆς αὐτοῦ γυναικὸς ἀδελφὸς . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . Phot. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . βαρβαρικοῦ γὰρ γένους τοῦ Σαυρομάτων χρηματίξειν αὐτούς, καὶ συναφθῆναι τότε τῷ ὀστρακίνῳ γένει τὸν ἐκ σιδήρου τὴν γένεσιν ἕλκοντα. οὐ τοῦτο δὲ μόνον , ἀλλὰ καὶ ἡνίκα πάλιν Ἀδδαοῦλφος γαμικαῖς ὁμιλίαις τῇ Πλακιδικίᾳ συνήπτετο· τὴν γὰρ ὁστρακινην φύσιν . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . ἐλπίδας τρέφων, ὡς αὐτὸς καταπολεμήσας
[*](5 f u. 8 Dan. 2, 33 ff u. 41 ft — 7 f vgl. Olympiodor. 24. Oros. Histor. VII 40, 2 u. 43, 2. Jordan. Get. 160 — 12 f vgl. Olympiodor. 20 tf u. 26. Malalas 350, 2)[*](1 ff nach ἀδελφὸς 2 Zeilen [= ca. 150 Buchstaben] leergelassen B, »die ücke teilweise ergänzt e durch Olympiodor. 10: διάδοχος αὐτοῦ (näml. e καθίσταται ὁ τῆς γυναικὸς ἀδελφός« Jeeip, richtig | 4/5 Σαυροματῶν Val. | 5 αὐτ(οὺσ) B αὐτὴν M ed.; αὐτούς »de ipso Ataulfo et de Gothis quos οrigine Sarmatas fuisse scribit « Vall.; vgl. ob. S. 140, 14 n. Ζ. B. Procop. De bello Vand. I 2 Anfang Ι 5 ff »alludit Philostorgius ad somnium illud regis Nabuchodonosor [Dan. 1. 1.], ubi pedes statuae . . . quam . . . viderat . . . partim ex testa, partim ex ferro conflati fuisse dicuntur. hanc igitur prophetiam Philostorgius Honorii temporibus bis completam esse dicit. et primo quidem quando completa fuerat (näml. e »tunc cum Ataulfus . . . pacem fecit cum Honorio«; e vgl. relatum erat in superiore lacuna. iterum vero adimpletam esse subdit tunc cum Ataulfus . . . Placidiam . . . matrimonio sibi sociavit« e Val.; vgl. Chron. min. Mommsen 11 18 [u. 275]: Ataulfus apud Narbonani Placidiam diixit uxorem: in quo ’ia Danilielis putatur inpleta, uf ait filiam regis aicstri [Dan. 11, 6] sucian- dam regi aquilonis; vgl. auch Testam. .J.-C. I 5, Journal of theolog. studies II 407, 4ff 8 συνήπτετο Val. συνήπετο B | 8 ff nach φύσιν 2 2/5 Zeilen [= ca. 180 Buchstaben] leergelassen B, »τὴν γὰρ ὀστρακίνην φύσιν <εἶναι 3 τὴν Ῥωμαίων ἀρχήν, τὴν ἐκ σιδήρου τὸ τῶν Γότθων γένος· μετὰ δὲ ταῦτα Ἀδαούλφου τὰς πρὸς Ῥωμαίους σπονδὰς διαλύσαντος, Κωνστάντιος στρατηγὸς ἐπέμφθη κατ’ αὐτοῦ> ε ἐλπίδας si non eadem verba, hie saltem sensus fuit« e Val., nur zum Teil richtig; nach der traditionellen Auslegung Daniels (s. z. B. Sulpic. Sever. Chron. 11 3, 5 f Β ὁ ὁσίδηρος das ömische Reich bezeichnen u. die Valesische Textherstellung ügt nicht um die Lücke e auszufüllen e | 12 ὡσ αὐτὸσ aus ὡσαύτωσ καταπολεμήσας Bochart κατὰ πολεμίασ B)Ἀδαοῦλφον τὴν Πλακιδίαν νυμφεύσαιτο. οὐ πολὺ δὲ τὸ μέσον καὶ πολλὰ δραματουργήσας, ἐξ ὀργῆς Ἀδαοῦλφος ὑπό τινος τῶν οὐκείων ἀποσφάττεται. ἐκ τούτου τὸ βάρβαρον πρὸς Ὀνώριον σπένδεται· καὶ τὴν οἰκείαν ἀδελφὴν καὶ τὸν Ἄτταλον τῷ βασιλεῖ παρατίθενται αὐτοί, σιτήσεσί τε δεξιωθέντες καὶ μοῖράν τινα τῆς τῶν Γαλατῶν χώρας εἰς γεωργίαν ἀποκληρωσάμενοι.