Praeparatio Evangelica

Eusebius of Caesarea

Eusebius. Eusebii Caesariensis Opera, Volume 1-2. Dindorf, Ludwig, editor. Leipzig: Teubner, 1867.

ταῦτ’ οὖν τοῦ Ἀνδρῶνος περὶ Πυtαγόρου ἱστορηκότος πάντα ὑφείλετο Θεόπομπος. εἰ μψ περὶ Πυθαγόρου λέγων, τάχα ἂν καὶ ἕτεροι ἠπίσΜντο.περὶ αὐτοῦ, καὶ ἔλε·γον, ταῦτα καὶ αὐτὸς εἰπών νῦν δὲ τὴν κλοπὴν δήλην πεποίηκεν ἡ τοῦ ὀνόμαψι; μετάθεσις. τοῖς μὲν γὰρ πράγμασι κἐχρη- τᾶι τοῖς αὐτοῖς , ἕτερον δ’ ὄνομα μετενήνοχε ’ Φερε- κύδην yco τὸν Σύριον πεποίηκε ταῦτα προλέγοντα.

οὐ μόγον δὲ τούτῳ τῷ ὀνόματι ἀποκρύπτει τὴν κλοπὴν, ἀλλὰ καὶ τόπων μεταθέσει. τό τε γὰρ περὶ τῆς πρ,ρρήσεως τοῦ σεισμοῦ ἐν Μεταποντίῳ ὑπ’ Άνδρωιος ῥηθὲν ἐν Συρίᾳ εἰρῆσθαί φησιν ὁ Θεό- πομπος , τό τε περὶ τὸ πλοῖον οὐκ ἀπὸ Μεγάρων τῆς Σικελίας, ἀπὸ δὲ Σάμου φησὶ θεωρηθῆναι· καὶ τὴν Συβάρεας ἅλωσιν ἐπὶ τὴν Μεσσήνης μετέθηκεν.

ἵνα δἰ τι δοκῇ λέγειν περιττὸν, καὶ τοῦ ξένου προστέθεικε τοὔνομα, Περίλαον αὐτὸν καλεῖσθαι λέ- λέγων. κἀγὼ, φησὶν ὁ Νικαγόρας, τοῖς Eλληνικοῖς ἐντυγχάνων αὐτοῦ τε καὶ τοῦ Ξενοφῶντος πολλὰ τοῦ Ξενοφῶντος αὐτὸν μετατιθέντα κατείληφα, καὶ τὸ δεινὸν, ὅτι ἐπὶ τὸ χεῖρον.

τὰ γοῦν περὶ τῆς Φαρ-

v.1.p.536
ναβάζου πρὸς Ἀγησίλαον συνόδου δι’ Απολλοφ ἄνους τοῦ Κυζικηνοῦ, καὶ τὰς ἀμφοῖν πρὸς ἀλλήλους ἐν- σπόνδους διαλέξεις, ἃς ἐν τῇ τετάρτῃ Ξενοφῶν ἀνέ- γραψε πάνυ χαριέντως καὶ πρεπόντως ἀμφοῖν, εἰς τὴν ἐνδεκάτην τῶν Ἑλληνικῶν μεταθεὶς ὁ Θεόπομ- πος ἀργά τε καὶ ἀκίνητα πεποίηκε καὶ ἄπρακτα.

λόγου γὰρ δύναμιν καὶ διὰ τὴν κλοπὴν ἐξεργα- σίαν ἐμβάλλειν καὶ ἐπιδείνυσθαι σπουδάζων βραδὺί καὶ μέλλων καὶ ἀναβαλλομένῳ ἐοικὼς φαίνεται, κμ· τὸ ἔμψυχον καὶ ἐνεργὸν τὸ Ξενοφῶντος διαφθείρω7.

’ Ταῦτ’ εἰπόντος τοῦ Νικαγόρου ὁ Ἀπολ ώ- ὤνιος, Καὶ τί θαυμάζομεν , ἔφη, εἰ Θεοπόμπου καὶ Ἐφόρου τὸ τῆς κλοπῆς πάθος ἥψατο, ἀργοτέρῳ οὕ- τὼς ἀνδρῶν, ὅπου γε καὶ Μένανδρος τῆς ἀρροστίας ταύτης ἐπλήσθη , ὃν ἠρέμα μὲν ἤλεγξε διὰ τι ἄγαν αὐτὸν φιλεῖν Ἀριστοφάνης ὁ γραμματικὸς ἐν ταῖς παραλλήλοις αὐτοῦ τε καὶ ἀφ’ ὧν ἔκλεψεν αλογαῖς; Λατῖνος δὲ ἓξ βιβλίοις, ἃ ἐπέγραψε Περὶ τῶν οὐκ ἰδίων Μενάνδρου, τὸ πλῆθος αὐτοῦ ’τον κλοπῶν ἐξέφηνε·

καθάπερ ὁ Ἀλεξανδρεὺς Φλόστρατος Περὶ τῆς τοῦ Σοφοκλέους κλοπῆς πραγματείαν κα- τεβάλετο. Καικίλιος δὲ, ὥς τι μέγα πεφωρακὼς, Sλον δρᾶμα ἐξ ἀρχῆς εἰς τέλος Ἀντιφάνους, tov Οἰω- οἰωνιστήν, μεταγράψαι φησὶ τὸν Μένανδρον εἰς τὸν Δεισιδαίμονα.

ἐπεὶ δὲ τοὺς κλέπτας ἔδοξεν, οὐκ οἶδ’ ὅπως, ὑμῖν, φησὶν , εἰς τὸ μέσον ἀγαγεῖν, μηνύω καὐτὸς Ὑπερείδην τὸν καλὸν πολλὰ παρὰ Δη- μοσθένους κεκλοφότα ἔν τε τῷ πρὸς Διώγδαν λόγῳ κἀν τῷ περὶ τῶν Εὐβούλου δωρεῶν.

καὶ ὅτι μὲν ὁ ἕτερος παρὰ τοῦ ἑτέρου μετέθηκε πρόδηλον· συγχρο- νούντων δ’ αὐτῶν, ἡμῶν μὲν ἂν εἴη ἔρλον, φησὶν, co Ἀπολλώνιε, ἐκ τῶν χρόνων ἀνιχνεῦσαι τὸν κλέ-

v.1.p.537
πτήν’. ἐγὼ δὲ ὑποπτεύω μὲν τὸν ὑφῃρημένον εἶναι τὸν Ὑπερείδην· ἀδήλου δὲ ὄντος ὁπότερος ἄγαμαι μὲν Δημοσθένην , εἰ λαβὼν παρὰ Ὑπερείδου πρὸς δέον διώρθωσε· μέμφομαι δὲ τὸν Ὑπερείδην, εἰ λαβὼν παρὰ Δημοσθένους πρὸς τὸ χεῖρον διέστρεψε.’’

Καὶ μετὰ βραχέα φησί

“ Καὶ τί ὑμῖν λέγω ὡς τὰ Βαρβαρικὰ νόμιμα Ἑλλανίκου ἐκ τῶν Προδότου καὶ Δαμάστου συνῆκται ; ἢ ὡς Ἡρόδοτος ἐν τῇ δευτέρᾳ πολλὰ Ἑκαταίου τοῦ Μιλησίου κατὰ λέξιν μετήνεγκεν ἐκ τῆς Περιηγήσεως, βραχέα παραποιήσας , τὰ τοῦ φοίνικος ὀρνέου καὶ περὶ τοῦ ποταμίου ἵππου καὶ τῆς θήρας τᾶν κροκοδείλων; ;

ἢ ὡς τὰ περὶ βασάνων εἰρημένα παρ’ Ἰσαίῳ ἐν τῷ περὶ τοῦ Κύλωνος κλήρου καὶ παρὰ Ἰσοκράτει ἐν τῷ Τραπεζιτικῷ κεῖται καὶ παρὰ τῷ Δημοσθένει ἐν τῷ κατὰ Ὀνήτορος ἐξούλης σχεδὸν διὰ τῶν αὐτῶν εἴρηται; ἢ ὡς Δείναρχος ἐν τῷ πρώτῳ κατὰ Κλεομέδοντος αἰκίας πολλὰ μετενήνοχεν αὐτοῖς ὀνόμασιν ἐκ τοῦ Δημοσθένους κατὰ Κόνωνος αἰκίας;

ἢ Ἡσιόδου

  • οὐ μὲν γάρ τι γυναικὸς ἀνὴρ ληίζετ’ ἄμεινον
  • τῆς ἀγαθῆς, τῆς δ’ αὖτε κακῆς οὐ ῥίγιον ἄλλο,
  • ταύτην τὴν διάνοιαν Σιμωνίδης ἐν τῷ ἑνδεκάτῳ μετηνεγκε λαβὼν οὕτως
  • γυναικὸς οὐδὲν χρῆμ’ ἀνὴρ ληίζεται
  • ἄμεινον ἐσθλῆς, οὐδὲ ῥίγιον κακῆς.
  • Εὐριπίδης δὲ ἐν Μελανίππῃ τῇ δεσμώτιδι
  • τῆς μὲν κακῆς κάκιον οὐδὲν γίνεται
  • γυναικὸς, ἐσθλῆς δ’ οὐδὲν εἰς ὑπερβολὴν
  • πέφυκ’ ἄμεινον · διαφέρουσι δ’ αἱ φύσεις.
  • τοῦ δὲ Εὐριπίδου εἰπόντος

  • γυναῖκές ἐσμεν ἀθλιώτατον φυτόν,
  • v.1.p.538
    Θεοδέκτης ἐν Ἀλκμαίωνί φησι
  • σαφὴς μὲν ἐν βροτοῖσιν ὑμνεῖται λόγος,
  • ὡς οὐδέν ἐστιν ἀθλιώτερον φυτὸν
  • γυναικὸς.
  • οὕτος οὐ μόνον τὴν ἐπιβολὴν ἐκεῖθεν εἴληφεν, ἀλλὰ καὶ ταῖς λέξεσιν αὐταῖς συγκέχρηται· καὶ ἠθέλησεν αὐτὸ πανούργως παροιμιακὸν μᾶλλον εἶναι καὶ ὡς ὑπὸ πολλῶν λεγομένῳ συγκεχρῆσθαι ἢ δοκεῖν εἰλη- φέναι παρὰ τοῦ γεγεννηκότος.

    ὁ δ’ Ἀντίμαχος τὰ Ὀμήρου κλέπτων παραδιορθοῖ. Ὁμήρου γὰρ εἰ- πρντος

  • Ἴδεώ θ’ ὃς κάρτιστος ἐπιχθονίων γένετ’ ἀνδρῶν
  • Ἀντίμαχος λέγει
  • Ἴδεώ θ’ ὃς κάρτιστος ἐπιχθονίων ἤν ἀνδρῶν.
  • καὶ Λυκόφρων ἐπαινεῖ τὴν μετάθεσιν , ὡς δι’ αὐτῆς ἐστηριγμένου τοῦ στίχου.

    τὸ γὰρ

  • τὸν δ’ ἀπαμειβόμενος προσέφη κρείων Διομήδης
  • σιγῶ, Ὀμήρου κωμῳδηθέντος ὑπὸ Κρατίνου διὰ τὸ πλεονάσαι ἐν τῷ
  • τὸν δ’ ἀπα|“ειβόμενο,
  • ὅπερ οὕτω πεπατημένον οὐκ ὤκνησεν Ἀντίμαχος με- ταθεῖναι.

    τοῦ δὲ

  • λαῶν οἶσιν ἄνασσε, πατὴρ δ’ ὣς ἤπιος ἦεν,
  • Ὁμηρικοῦ ὄντος, καὶ πάλιν ἀλλαχοῦ που λεγομένου,
  • οἱ δ’ ἐπεὶ ἀμφοτέρωθεν ἐκαρτύναντο φάλαγγας,
  • ὁ Ἀντίμαχος μεταθεὶς ἡμιστίχια πεποίηκε
  • λαῶν οἷσιν ἄνασσον ἐκαρτύνοντο φάλαγγας.
  • ἀλλ’ ἔνα μὴ καὶ αὐτὸς κλοπῆς ἄλλους αἰτιώμενος κλέπτης ἀλῶ, τοὺς πραγματευσαμένους τὰ περὶ τού- τούτων μηνύσω. Λυσιμάχου μέν ἐστι δύο Περὶ τῆς Ἐφόρου κλοπῆς, Ἀλκαῖος δὲ, ὁ τῶν λοιδόρων ἰάμ-

    v.1.p.539
    βῶν καὶ ἐπιγραμμάτων ποιητὴς, παρῴδηκε ‘Εφόρου κλοπὰς ἐξελέγχων , Πολλίωνος δὲ ἐπιστολὴ πρὸς Σωτηρίδαν Περὶ τῆς Κτησίου κλοπῆς, τοῦ δ’ αὐτοῦ καὶ Περὶ τῆς Προδότου κλοπῆς ἐστι βιβλίον, καὶ ἐν τῷ ἐπιγραφομένῳ Ἰχνευταί πολλὰ περὶ Θεοπόμπου λέγεται , Ἀρητάδου τέ ἐστι Περὶ συνεμπτώσεως προγματεία, ἐξ ὣν τοιαῦτα πολλὰ ἔστι γνῶναι.”

    Καὶ μεθ’ ἕτερα

    “Καὶ ὁ Προσήνης, Τοὺς μὲν ἄλλους, ἔφη, κλέπτας ἐφωράσατε · ὅτι δὲ καὶ αὐτὸς οὗτος ὁ ἥρως Πλάτων, οὗ τὴν ἐπώνυμον ἑορτὴν σήμερον πανηγυρίζομεν, πολλοῖς καταχρῆται τῶν πρὸ αὐτοῦ , αἰδοῦμαι γὰρ τῷ τῆς κλοπῆς ὀνόματι ἐπὶ τούτου χρῆσθαι, οὐκέτι κατειλήφατε.

    τί λέγεις; ἔφη ὁ Καλλιέτης. οὐ λέγω μόνον, φησὶν, ἀλλὰ καὶ τὴν πίστιν τῷ λόγῳ παρέχω. σπάνια δὲ τὰ τῶν πρὸ τοῦ Πλάτωνος γεγονότων βιβλία, ἐπεὶ ἴσως πλείους ἄν τις ἐφώρασε τοῦ φιλοσόφου κλοπάς . ἐγὼ δ’ οὖν, ᾗ κατὰ τύχην περιπέπτωκα, Πρωταγόρου τὸν Περὶ τοῦ ὄντος ἀναγινώσκων λόγον, πρὸς τοὺς ἓν τὸ ὂν εἰσάγοντας τοιαύταις αὐτὸν εὑρίσκω χρώμενον ἀπαντήσεσιν · ἐσπούδασα γὰρ αὐταῖς λέξεσι τὰ ῥηθέντα μνημονεύειν.”

    Καὶ ταῦτ’ εἰπὼν διὰ πλειόνων τίθησι τὰς ἀποδείξεις.

    ἀλλ’ ὁποῖος μὲν τῶν Ἑλληνικῶν συγγραξέων ὁ τρόπος, ὅτι τε οὐδὲ τοῦ καθ’ ἑαυτῶν ἐφείσαντο ἐλέγχου, ἀρκεῖν ἀπὸ μυρίων ἡγοῦμαι τὰ εἰρημένα. μένα. ἔτι δὲ εἰς προπαρασκευὴν τῆς ἀπὸ τῶν Ἑβραϊκῶν λόγων ἐπιρρυείσης εἰς Ἕλληνας ὠφελείας εὖ μοι δοκεῖ καὶ ἀναγκαίως καθόλου πᾶσαν ἀποδεῖξαι τὴν βοωμένην Ἑλλήνων παιδείαν τε καὶ φιλοσοφίαν, τά τε πρῶτα αὐτῶν μαθήματα, καὶ τὰ σεμνὰ τῆς λογικῆς ἐπιστήμης ἀπὸ βαρβάρων αὐτοῖς συμπεφορημένα,

    v.1.p.540
    ὡς ἂν μηκέθ’ ἡμῖν ἐπιμέμφοιτό τις αὐτῶν, ὅτι δὴ τὴν παρὰ τοῖς βαρβάροις εὐσέβειάν τε καὶ φιλοσο- φίαν τῶν παρ’ αὐτοῖς σεμνῶν προτετιμήκαμεν.